Τα αποτελέσματα του προγράμματος ” ΌΛΟΙ ΜΑΖΙ ΜΙΑ ΑΓΚΑΛΙΑ, ΑΓΑΠΗ ΚΑΙ ΦΙΛΙΑ” για τα παιδιά του Ε1 από τον Ιανουάριο μέχρι τον Απρίλιο ήταν θεαματικά όσον αφορά τις σχέσεις των παιδιών μεταξύ τους. Αποδέχτηκαν τη διαφορετικότητα και συνειδητοποίησαν το σεβασμό που πρέπει να δείχνουμε ο ένας στον άλλον.
Έμαθαν να αναγνωρίζουν τις μορφές με τις οποίες εμφανίζεται ο σχολικός εκφοβισμός και αποφάσισαν συνεργαζόμενα να αναλαμβάνουν θετικές πρωτοβουλίες για την αποφυγή περιστατικών βίας εντός αλλά και εκτός σχολείου.
Η συμβολή της ψυχολόγου του σχολείου μας ήταν εξαιρετικά σημαντική.
ΔΡΑΣΕΙΣ
1. <<Συμβόλαιο συνεργασίας>> για τη δημιουργία κλίματος συνεργασίας και αλληλοσεβασμού με τη δημιουργία ομαδικής εργασίας.
Υπενθύμιση των κανόνων για τη λειτουργία της ομάδας,(δε φωνάζουμε, μιλά ένας κάθε φορά, ακούμε ενεργητικά αυτόν που μιλά, δε διακόπτουμε πριν ολοκληρώσει ο άλλος, δεν ειρωνευόμαστε και άλλα).
Στην δράση αυτή αξιοποιήθηκε το βιβλίο Θρησκευτικών και η 3η θεματική ενότητα «Ζώντας μαζί, σελ. 35-43» και το βιβλίο Κοινωνικής και Πολιτικής Αγωγής, ενότητα Β΄
« Έχουμε δικαιώματα και υποχρεώσεις», σελ. 46-60.
Συζήτηση στην τάξη για τη σημασία και το νόημα της στοχοθεσίας, ποια εμπόδια συναντούμε στην προσπάθεια υλοποίησης ενός στόχου και πόσο σημαντικό είναι να ορίζουμε εμείς τις δικές μας επιλογές. Ακολουθεί ομαδικό βιωματικό παιχνίδι με στόχους. Κάθε παιδί καταγράφει τρεις στόχους. Στη συνέχεια, ένας-ένας με τη σειρά καλούνται να βάλουν από τρεις βολές /«καλάθια» σε ένα επιτοίχιο παιχνίδι μπάσκετ. Ακόμα και αν αστοχήσουν ένα από τα καλάθια έχουν να αναρωτηθούν για το πόσο σημαντικό είναι να συνεχίσουν να προσπαθούν. Ακολουθεί συζήτηση η οποία φέρνει τα μέλη πιο κοντά.
2 Το νήμα: Βιωματική ομαδική δραστηριότητα με στόχο τη σύνδεση της ομάδας και την ενδυνάμωση των μελών της.
Εξηγούμε την έννοια της σύνδεσης στην ομάδα και τη σημασία της για την καλή λειτουργία της. Καθόμαστε σε κύκλο. Το πρώτο μέλος κρατά το κουβάρι, λέει κάτι που θεωρεί σημαντικό για τη σύνδεση στην ομάδα (π.χ., «Συνδέομαι καλύτερα όταν νιώθω ότι με ακούνε»), και πετάει το κουβάρι σε ένα άλλο μέλος, κρατώντας το άκρο του νήματος. Το δεύτερο μέλος συνεχίζει με μια δική του σκέψη ή εμπειρία και πετάει το νήμα σε κάποιον άλλο. Συνεχίζουμε μέχρι να δημιουργηθεί ένα δίκτυο από το νήμα που ενώνει όλη την ομάδα.
Ζητούμε από τα μέλη να παρατηρήσουν το δίκτυο και να σκεφτούν: ποιες εντάσεις ή συγκρούσεις ίσως υπάρχουν στις γραμμές του νήματος και πώς επηρεάζουν αυτές τη ροή της ομάδας.
Κάθε μέλος που αναγνωρίζει μια ένταση ή σύγκρουση μοιράζεται μια ιδέα για τη διαχείρισή της και μοιράζεται ένα θετικό στοιχείο που παρατήρησε στη διαδικασία. Μαζεύουμε το νήμα, ενώνοντας τις σκέψεις όλων για τη σημασία της κοινής προσπάθειας. Ακολούθησε εκτενή συζήτηση και τα παιδιά μοιράστηκαν αρκετά σημαντικά στοιχεία που τους συνδέουν καθώς και που τους κάνουν να αποσυνδεθούν από τους άλλους.
3.Βιωματική ομαδική άσκηση με τίτλο « Το ταξίδι του Ήρωα».
Ο κάθε μαθητής επεξεργάζοντας την ιστορία του και έχοντας λίγο χρόνο με τον εαυτό του να δουλέψει πάνω στο χαρτί, σκέφτεται έναν δικό του «Ήρωα» και δημιουργεί το δικό του «ταξίδι του ήρωα», μέσα από τη γραφή ή τη ζωγραφική. Ο «Ήρωας» μπορεί να είναι πραγματικός ή φανταστικός. Ζητάμε από τους μαθητές να αφήσουν ελεύθερη τη σκέψη και τη φαντασία τους και να εκφραστούν ελεύθερα.
Η δραστηριότητα έχει στόχο ο μαθητής να επικεντρωθεί στον εαυτό του, και μέσα από ένα εσωτερικό διάλογο, να ενεργοποιηθεί νοητικά και συναισθηματικά.
Το Ταξίδι του Ήρωα
-Ο Ήρωας (ποιος είναι, πόσο χρονών, που κατοικεί, μόνος του ή μαζί με άλλους), ο προορισμός του (τι αποστολή έχει), τα εμπόδια (tι συναντά στην πορεία του που τον εμποδίζει από το στόχο του), οι βοηθοί του ( Είναι εσωτερική βοήθεια ή έρχεται από κάποιον έξω;),τα μέσα (πώς επιλύει το πρόβλημα, Το επιλύει εν τέλει;),η κατάληξη (Το τέλος δίνουν τα παιδιά).
Μοιράστηκε στη συνέχεια ένα φύλλο εργασίας με πράγματα που αγαπούν στον εαυτό τους (Βάζο με καρδιές όπου έπρεπε να γράψουν σε κάθε καρδιά τι αγαπούν στον εαυτό τους).
4.Ομαδική Ζωγραφική σε ένα μεγάλο χαρτί
Τα παιδιά αφού χωριστούν τυχαία σε δυο μεγάλες ομάδες, κάθονται γύρω από ένα μεγάλο χαρτί και ξεκινούν να ζωγραφίζουν (προτίμηση με νερομπογιές ή και μαρκαδόρους), χωρίς να μιλούν μεταξύ τους.
Στη συνέχεια, με το άκουσμα της λέξης «αλλαγή», τους λέμε να αλλάξουν θέση και να συνεχίσουν στη ζωγραφιά του διπλανού τους. Επαναλαμβάνουμε την οδηγία αρκετές φορές και αυτό συνεχίζεται έως ότου ζωγραφιστεί όλο το χαρτί/χαρτόνι.
Στο τέλος συζητάμε όλοι μαζί για το τι ένιωσαν όταν έπρεπε να ζωγραφίσουν στη ζωγραφιά του άλλου ή και όταν είδαν το αποτέλεσμα της δικής τους ζωγραφιάς να έχει αλλάξει τελείως.
( Ομάδα και όρια).
Συζήτηση στην ομάδα για το πώς ένιωσαν κατά την άσκηση, πόσο εύκολο ή δύσκολο ήταν να παρέμβουν στη ζωγραφιά του άλλου, αν βλέπουν κάτι να έχει παραμείνει από την αρχική τους ζωγραφιά, πώς νιώθουν που κάποιος άλλος άλλαξε τη ζωγραφιά τους. Τα όρια και το πώς τα επικοινωνούμε στους γύρω μας.
5.Συνέχεια βιωματικής ζωγραφιάς, εισαγωγή και ανάλυση για το θέμα του σχολικού εκφοβισμού. Προβολή παρουσίασης και video:
- https://prosvasimo.iep.edu.gr/el/koinwnikes-istories-scholikos-ekfovismos (Power Point ΙΕΠ)
- Αγγλόφωνο Video που προβλήθηκε :
https://www.youtube.com/watch?v=T1VK-Wb03yQ&ab_channel=CBBC
6.Αξιοποίηση των προηγούμενων γνώσεων των παιδιών σχετικά με την έννοια του σχολικού εκφοβισμού ( δημιουργία εννοιολογικού χάρτη).
Στη συνέχεια ακολούθησε συζήτηση στην ομάδα σχετικά με το φαινόμενο και τους χορηγήθηκε φύλλο εργασίας σχετικά με το σχολικό εκφοβισμό ώστε να φτιάξουν τη δική τους ατομική αφίσα κατά του σχολικού εκφοβισμού.
Το φύλλο εργασίας ανακτήθηκε από τον εξής ιστότοπο:
7.Η Ενότητα 6 του βιβλίου Γλώσσας με τίτλο « Οι φίλοι μας, οι φίλες μας» αξιοποιήθηκε στο πρόγραμμα.
Τα κείμενα:« Φίλοι από άλλες χώρες», «Ιστορίες με φίλους», « Οι φίλοι τραγουδάνε»« Οι φίλοι γιορτάζουν»
Από το Ανθολόγιο το κείμενο: « Ένα σακί μαλλιά»
Σε όλα τα κείμενα ακολούθησε διάλογος και δόθηκαν ερωτήσεις – εργασίες για το σπίτι , οι απαντήσεις των οποίων διαβάστηκαν στην τάξη.
8.Διαβάσαμε από το Α΄τεύχος Γλώσσας Εργασιών στη σελ. 41, 6η Ενότητα το μύθο του Δάμων και του Φιντία και κάναμε την εργασία στη σελ. 42.Επίσης είδαμε τον μύθο «Δάμων και Φιντίας» στο you tube με την Κάρμεν Ρουγγέρη
https://www.youtube.com/watch?v=Jiluu04ffqA
9Έγινε προβολή: του animation Βully
https://www.youtube.com/watch?v=YyDJafzuUK4
Εκφοβισμός – Νίκησε τον Νταή χωρίς να τον αγγίξεις
https://www.youtube.com/watch?v=dU4-SFb8UnI
Οι λέξεις δαγκώνουν και πονάνε
https://www.youtube.com/watch?v=K0UHDaPomLc
Disney΄s Bylly- amazing animated short film
https://www.youtube.com/watch?v=rCc0BHneYhY&t=1s
Η συγκλονιστική αφήγηση του Εμμμανουήλ Καραλή για τον ρατσισμό
https://www.youtube.com/watch?v=5uHfTWAbSiU
Συζήτηση εστιασμένη στο αντικείμενο των προβολών,(ποιες συμπεριφορές κρίνονται σωστές και ποιες λανθασμένες, ποια συναισθήματα προκαλούνται στα άτομα που εμπλέκονται) ανάλυση των ρόλων των προσώπων ( αυτού που ασκεί βία, αυτού που δέχεται βία, του περίγυρου(παρατηρητές) και των συναισθημάτων τους).
10. Βιωματική δραστηριότητα σε ατομικό επίπεδο και μοίρασμα με συζήτηση στην ομάδα.
Άσκηση που πραγματοποιήθηκε:
Μοιράζουμε στα παιδιά χαρτιά Α4 και τους ζητάμε να φανταστούν τον εσωτερικό τους κόσμο, την ψυχή τους, οτιδήποτε πολύτιμο έχουν εσωτερικά ως έναν πίνακα ζωγραφικής. Η ζωγραφιά μπορεί να περιλαμβάνει εικόνες, λέξεις, οτιδήποτε εκφράζει τον εσωτερικό τους κόσμο και τους είναι σημαντικά ( μπορεί να είναι ένα τοπίο, λέξεις, νότες, σημαντικά πρόσωπα και επιτεύγματα των παιδιών κλπ). Μόλις όλα ολοκληρώσουν τη ζωγραφική τους, τους ζητάμε να κρατήσουν τη ζωγραφιά με τα δυο τους χέρια. Έπειτα τους ζητάμε να φανταστούν ότι τα χέρια που κρατούν τη ζωγραφιά δεν είναι τα δικά τους. Τους ζητάμε να τσαλακώσουν το χαρτί και να το κάνουν μια μπάλα. Έπειτα να το ανοίξουν και να παρατηρήσουν τα τσαλακώματα που έχουν σχηματιστεί. Γίνεται συζήτηση με στόχο να κατανοήσουν το συμβολικό στοιχείο της άσκησης καθώς οι λέξεις και οι συμπεριφορές εκφοβισμού που πληγώνουν, δημιουργούν αντίστοιχα τσαλακώματα και στην ψυχοσύνθεση μας. Τσαλακώματα που «εγγράφονται» και που δε μπορούν να επαναφέρουν το χαρτί στην αρχική τους κατάσταση, είτε δεχόμαστε εκφοβισμό ως θύματα, είτε προκαλώντας τον ως θύτες. Κάποια παιδιά δυσκολεύτηκαν να το τσαλακώσουν και το δίπλωσαν. Παρά το δύσκολο της διαδικασίας, στο τέλος ειπώθηκαν θετικά σχόλια για το πόσο εντύπωση τους έκανε η συγκεκριμένη άσκηση και τους προβληματισμούς που προέκυψαν.
11.Δημιουργία δύο μεγάλων ομαδικών εργασιών: Η μία με τα χαρακτηριστικά των παιδιών που επιθυμώ τη συντροφιά τους και η άλλη με τα χαρακτηριστικά των παιδιών που δεν επιθυμώ την συντροφιά τους.
12.Βιωματική ομαδική άσκηση με στόχο την ενίσχυση και ενδυνάμωση της ομάδας
Τα παιδιά χωρίζονται σε δυάδες με τέτοιο τρόπο που η σύσταση να αφορά παιδιά που δεν είναι κοντινοί φίλοι μεταξύ τους. Ζητάμε από τα παιδιά να γράψουν όσα θετικά χαρακτηριστικά βλέπουν στο διπλανό τους και αντίστοιχα το ίδιο να κάνει και το άλλο μέλος της δυάδας. Στο τέλος κάθε ομάδα αν επιθυμεί ανακοινώνει τα θετικά στοιχεία που βλέπει ο διπλανός τους σε αυτά. Τα παιδιά ήταν ιδιαίτερα θετικά με τη διαδικασία καθώς μπήκαν σε μια διαδικασία επεξεργασίας και αναστοχασμού. Ωστόσο κάποια από αυτά ανέφεραν το στοιχείο της έκπληξής καθώς πολλά θετικά στοιχεία/ γνωρίσματα που άκουσαν από τους άλλους για αυτά, αδυνατούσαν να τα δουν στον εαυτό τους. Υπήρχε έντονο και το συναίσθημα της ευγνωμοσύνης καθώς το να μοιράζονται κα να επικοινωνούν θετικά γνωρίσματα για το διπλανό τους, ήταν κάτι που δεν το κάνουν συχνά σαν διεργασία στο πλαίσιο της καθημερινότητας.
13. Βιωματική ομαδική δραστηριότητα «Οι μαγικοί Καθρέφτες».(2 δράσεις από 45’)
Δίνουμε σε κάθε παιδί ένα φύλλο εργασίας που απεικονίζει τρεις καθρέφτες. Σε κάθε καθρέφτη το κάθε παιδί καλείται να γράψει χαρακτηριστικά που αφορούν τον εαυτό του. Στον πρώτο καθρέφτη ζητάμε από τα παιδιά να γράψουν είτε θετικά είτε αρνητικά χαρακτηριστικά που τα ίδια πιστεύουν για τον εαυτό τους. Στον δεύτερο καθρέφτη, τους ζητάμε να γράψουν χαρακτηριστικά που δεν έχουν ακόμα κατακτήσει ή που θα ήθελαν να αλλάξουν. Στον τρίτο καθρέφτη τους ζητάμε να γράψουν θετικά ή αρνητικά χαρακτηριστικά που νομίζουν ότι πιστεύουν οι άλλοι για αυτά ( οικογένεια, φίλοι, κοινωνικός περίγυρος) και που όμως τα ίδια δεν τα αναγνωρίσουν στον εαυτό του).
14.Βιωματική ομαδική δραστηριότητα « Άκου τι νιώθουν»
Χωρίζουμε την τάξη σε τρείς ομάδες. Σε κάθε ομάδα δίνεται ένα φύλλο χαρτί στο οποίο αναγράφεται το παρακάτω σενάριο: « Ο Γιώργος ζητάει από τους γονείς του να τον αφήσουν να δει τηλεόραση. Ο πατέρας του δεν τον αφήνει γιατί δεν έχει διαβάσει τα μαθήματά του. Η μητέρα του προσπαθεί να συμφιλιώσει τα δυο μέρη ( τον Γιώργο με τον πατέρα του).» Η κάθε ομάδα θα πρέπει να αναπαραστήσει μια εικόνα του σεναρίου αυτού με αυθόρμητο διάλογο. Μετά την ολοκλήρωση της δραματοποίησης (ακόμα και αν δεν έχει βρεθεί λύση μέσα από το roleplaying) ακολουθεί συζήτηση με τους παρακάτω άξονες:
Πόσο βοηθάει τις σχέσεις μας να λέμε αυτό που νιώθουμε στους άλλους, τι συμβαίνει όταν δεν εκφράζουμε τα συναισθήματά μας, τι μας δυσκολεύει να μοιραζόμαστε τα συναισθήματά μας, πόσο βοηθάει στην καθημερινή μας ζωή να εκφράζουμε τα συναισθήματά μας
15.Παρουσίαση από την Ελληνική Εφηβική Εταιρεία Σχολικού Εκφοβισμού πραγματοποιήθηκε Παρουσίαση προγράμματος όπου έγινε διάκριση και ταξινόμηση των μορφών βίας και εκφοβισμού στο σχολείο, συνέπειες, χαρακτηριστικά του θύτη και του θύματος αλλά και των παρατηρητών.
16.Με αφορμή την ενότητα ξεκινήσαμε να αλληλογραφούμε με την Ε΄τάξη του Δημοτικού Σχολείου Αγίου Σπυρίδωνα Άρτας( ανταλλαγή γραμμάτων, καρτών και πριν κλείσουμε για τις διακοπές του Πάσχα κάναμε δια ζώσης επικοινωνία μέσω Webex). H επικοινωνία ελπίζουμε να συνεχιστεί με δράσεις και στην ΣΤ΄τάξη.
Χρησιμοποιήθηκε η πλατφόρμα e-me στην οποία γινόταν ανάρτηση των βίντεο σε περίπτωση απουσίας κάποιου παιδιού αφού είχε προηγηθεί ενημέρωση των γονέων μέσω email.
Προς το τέλος της σχολικής χρονιάς τα παιδιά παρουσίασαν τη θεατρική παράσταση « Το νησί των Συναισθημάτων»
