Το Πρόγραμμα Σπουδών “Δράσεις του Ενεργού Πολίτη” είναι ένα νέο Πρόγραμμα του Υπουργείου Παιδείας, που τέθηκε σε εφαρμογή από τη φετινή σχολική χρόνια. Μερικά λόγια για αυτό από το αντίστοιχο ΦΕΚ:

“Ο σημερινός πολίτης καλείται να ανταποκριθεί στο συνεχώς μεταβαλλόμενο παγκόσμιο περιβάλλον,  αναλαμβάνοντας υπεύθυνα δράση και πρωτοβουλίες. Για την προετοιμασία των μαθητών και μαθητριών ώστε να είναι ενεργοί πολίτες, επιλέχθηκε ως πλαίσιο οι 17 Στόχοι Βιώσιμης Ανάπτυξης (ΣΒΑ), όπως θεσπίστηκαν
από τον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών (ΟΗΕ) το 2015. Οι ΣΒΑ προσφέρουν έναν παγκόσμιο καταστατικό χάρτη για τη βιώσιμη ανάπτυξη, καλώντας τους πολίτες νασυμβάλουν στη διαμόρφωση ενός δίκαιου, ειρηνικού
και βιώσιμου μέλλοντος. Σε αυτό το πλαίσιο, το Πρόγραμμα Σπουδών (ΠΣ) «Δράσεις Ενεργού Πολίτη» προωθεί μια ολιστική προσέγγιση, ενσωματώνοντας τους 17 ΣΒΑ και καλλιεργώντας στους μαθητές και τις μαθήτριες τη δυνατότητα να αντιμετωπίζουν σύνθετα κοινωνικά, οικονομικά και περιβαλλοντικά ζητήματα. Σκοπός του ΠΣ είναι να προετοιμάσει πολίτες με δεξιότητες κριτικής σκέψης, συνεργασίας και κοινωνικής υπευθυνότητας οι οποίοι συμβάλουν ενεργά στη δημιουργία μιας βιώσιμης κοινωνίας, βασισμένης στην αειφορία, την κοινωνική δικαιοσύνη
και την περιβαλλοντική προστασία. Το Πρόγραμμα Σπουδών δίνει έμφαση στην αρχή της ατομικής και συλλογικής υπευθυνότητας, προωθώντας την ενεργή εμπλοκή της σχολικής κοινότητας και ευρύτερων κοινωνικών ομάδων σε δράσεις που προετοιμάζουν και διαμορφώνουν δημιουργικούς, ενεργούς και κριτικά σκεπτόμενους πολίτες.”

Για το σχολικό έτος 2024-2025 αποφασίσαμε να πραγματοποιήσουμε τη δράση “Ας παίξουμε… όπως παλιά”.

Σύντομη περιγραφή

Οι μαθητές μιλούν για την ιστορία των παιχνιδιών, την αξία, τον σκοπό και το κοινωνικό πλαίσιο και έρχονται σε επικοινωνία με το Γ’ ΚΑΠΗ Ζαρουχλείκων. Πραγματοποιούνται τρεις επισκέψεις των ηλικιωμένων στο χώρο του σχολείου κατά τις οποίες τα παιδιά συνομιλούν μαζί τους και τους παίρνουν συνέντευξη, παίζουν ομαδικά παιχνίδια που έπαιζαν παλιά και κατασκευάζουν παλιά παιχνίδια τα οποία μαθαίνουν να παίζουν. Στη συνέχεια εκθέτουν τα έργα τους στο Μουσείο Τεχνολογίας και Επιστημών του Πανεπιστημίου Πατρών και τα παρουσιάζουν σε εκδήλωση στο ΜΕΤ.

Μάθημα ή Θεματική Ενότητα/Τομέας του Εργαστηρίου Δεξιοτήτων που εντάσσεται

Πολιτιστικό πρόγραμμα “Παίζω… όπως παλιά” και συμμετοχή στο δίκτυο «Παραδοσιακό Παιχνίδι: Ανακαλύπτω, παίζω, δημιουργώ»

Προσδοκώμενα Μαθησιακά Αποτελέσματα

Οι μαθητές επιδιώκεται να αναπτύξουν δεξιότητες συνεργασίας, να ασκηθούν στην εθνογραφική έρευνα μέσω συνέντευξης, να ανακαλύψουν και να καταγράψουν λαϊκά παραδοσιακά παιχνίδια και τις τεχνικές κατασκευής τους, να κατασκευάσουν παραδοσιακά παιχνίδια, να εμπνευστούν και να δημιουργήσουν νέα παιχνίδια και να διαδώσουν την αξία του παραδοσιακού παιχνιδιού μέσα από δράσεις εξωστρέφειας.

Πεδίο Υλοποίησης

Ο εσωτερικός χώρος του σχολείου, η αυλή του σχολείο, το Μουσείο Τεχνολογίας και Επιστημών του Πανεπιστημίου Πατρών και η ιστοσελίδα του Μουσείου και του σχολείου.

Φάσεις Υλοποίησης

Διερεύνηση [ 1 διδακτική ώρα]

“Παιχνίδια τότε και τώρα”

• Ερώτηση-κλειδί προς τα παιδιά:
  «Τι παιχνίδια παίζετε στο σπίτι ή στην αυλή;»
  «Ξέρετε τι παιχνίδια έπαιζαν οι παππούδες και οι γιαγιάδες σας;»

• Εργαλείο: Χρήση φωτογραφιών ή βίντεο από παλιά παιχνίδια (π.χ. κουτσό, σχοινάκι, τσέρκι, μπίλιες).

Ανταλλαγή Ιδεών – Συζήτηση σε κύκλο

• Τα παιδιά εκφράζουν τι τους άρεσε/εντυπωσίασε από τα παλιά παιχνίδια.

• Αναφέρουν εμπειρίες από παππούδες/γιαγιάδες ή παρακολουθούν αφήγηση νηπιαγωγού για παραδοσιακά παιχνίδια.

Συλλογική Διαβούλευση & Επιλογή Θέματος

• Τα παιδιά προτείνουν θέματα που τους εντυπωσίασαν από τη συζήτηση (π.χ. να γνωρίσουμε παλιά παιχνίδια, να τα παίξουμε, να καλέσουμε παππούδες).

• Καταγραφή Ιδεών σε χαρτί του μέτρου.

• Ψηφοφορία με αυτοκόλλητα: κάθε παιδί κολλάει ένα αυτοκόλλητο στην πρόταση που του αρέσει πιο πολύ.

Καθοδηγητικές Ερωτήσεις:

• Ποια παιχνίδια έπαιζαν παλιά;

• Ποια ήταν τα αγαπημένα παιχνίδια των γιαγιάδων και των παππούδων;

• Πώς μπορούμε να τα μάθουμε και να τα παίξουμε;

• Τι μπορούμε να κάνουμε όλοι μαζί ως ενεργοί πολίτες για να μη χαθούν αυτά τα παιχνίδια;

Προετοιμασία/Σχεδιασμός [1 διδακτική ώρα]

Σκοπός είναι να σχεδιάσουν τα παιδιά από κοινού με τη νηπιαγωγό τη δράση που θα υλοποιήσουν με τους ηλικιωμένους και να προετοιμαστούν γι’ αυτήν.

1. Καταγραφή Τι Χρειάζεται:

• Ποια παιχνίδια θέλουμε να γνωρίσουμε;

• Τι υλικά θα χρειαστούμε (π.χ. σκοινί, κουτσό με κιμωλίες, τσέρκι, μπίλιες);

• Ποιους θα καλέσουμε (παππούδες, γιαγιάδες, μέλη ΚΑΠΗ);

2. Κατασκευή Πρόσκλησης:

• Τα παιδιά φτιάχνουν προσκλήσεις για τους παππούδες και τις γιαγιάδες.

• Συνεργασία για σύνταξη απλού κειμένου πρόσκλησης.

3. Προετοιμασία Χώρου και Υλικών:

• Χωρισμός παιχνιδιών ανά σταθμό (π.χ. κουτσό, σχοινάκι, μήλα, περνά περνά η μέλισσα, βόλοι, κούκλες κ.τ.λ.).

Υλοποίηση [4 διδακτικές ώρες]

Σκοπός είναι να έρθουν τα παιδιά σε άμεση επαφή με τους ηλικιωμένους, να μάθουν τα παλιά παιχνίδια και να αναπτύξουν δεσμούς αλληλεπίδρασης και αλληλοσεβασμού.

1. Καλωσόρισμα – Γνωριμία:

• Τα παιδιά υποδέχονται τους ηλικιωμένους με ένα τραγούδι.

2. Αφήγηση – Παρουσίαση Παιχνιδιών:

• Οι παππούδες αφηγούνται, δίνουν συνέντευξη στα παιδιά και επιδεικνύουν ένα-δύο αγαπημένα παιχνίδια τους ομαδικά τα οποία μαθαίνουν και παίζουν με τα παιδιά.

• Κατασκευή παιχνιδιών από τους ηλικιωμένους και τα παιδιά (βόλοι από πηλό, τσιγκάκια από καπάκια αναψυκτικών, πάνινη κούκλα και μπάλα, χάρτινα καραβάκια, σβούρες, χαρταετοί)

• Συζήτηση με τα παιδιά: «Γιατί ήταν διασκεδαστικά; Τι μας διδάσκουν;»

3. Ομαδικό Παιχνίδι:

• Οργάνωση σταθμών με παραδοσιακά παιχνίδια.

• Παιδιά και ηλικιωμένοι παίζουν μαζί, εναλλάσσονται και συνεργάζονται.

4. Λήξη:

• Υπόσχεση να ξαναβρεθούμε πριν τη λήξη του σχολικού έτους.

Επικοινωνία-Διάχυση [3 διδακτικές ώρες]

Σκοπός είναι να εκφράσουν τα παιδιά τις εμπειρίες τους, να αναστοχαστούν τη σημασία της διαγενεακής επαφής και να αναγνωρίσουν τη συμβολή τους ως ενεργοί πολίτες.

• Ζωγραφίζουν το αγαπημένο τους παλιό παιχνίδι.

• Έκθεση με έργα των παιδιών στο Μουσείο Επιστημών και Τεχνολογίας του Πανεπιστημίου Πατρών.

• Παρουσίαση της δράσης σε άλλα σχολεία και εκπαιδευτικούς στο χώρο του Μουσείου.

• Παρουσίαση της δράσης στους γονείς μέσα από την ιστοσελίδα του σχολείου.

Αναστοχασμός [1 διδακτική ώρα]

Με αυτή τη δράση τα παιδιά γνώρισαν και έπαιξαν παραδοσιακά παιχνίδια, ανέπτυξαν δεσμούς επικοινωνίας και συναισθηματικής σύνδεσης με τους ηλικιωμένους, συμμετείχαν ενεργά στη διαμόρφωση και στην υλοποίηση της δράσης, καλλιεργήθηκε ο σεβασμός στην ιστορική και πολιτισμική μνήμη και στην εμπειρία της τρίτης ηλικίας και ενισχύθηκε η έννοια της προσφοράς και της συνύπαρξης στην κοινότητα.

Τα παιδιά είπαν ότι ήταν σαν να έπαιζαν με τη γιαγιά και τον παππού στο χωριό, ότι δεν ήξεραν ότι τα παλιά παιχνίδια είναι τόσο ωραία και ότι θέλουν να τα παίζουν στο σχολείο και στο σπίτι!

Τα συναισθήματα που κυριάρχησαν ήταν χαρά, ενθουσιασμός, περιέργεια, συγκίνηση, ενδιαφέρον και ενσυναίσθηση.

Ως ενεργοί πολίτες μάθαμε για την αξία της διατήρησης της πολιτισμικής κληρονομιάς, τη σημασία της επαφής με τους μεγαλύτερους και του αλληλοσεβασμού, για το πώς μπορούμε να συμβάλλουμε θετικά στη ζωή της κοινότητας με απλές, ανθρώπινες πράξεις και ότι κάθε γενιά έχει κάτι πολύτιμο να προσφέρει στην άλλη.

Σκοπεύουμε να καθιερώσουμε διαγενεακές δράσεις (π.χ. «Μαγειρεύουμε με τις γιαγιάδες», «Παραμύθια με τον παππού») και να δημιουργήσουμε γωνιά “Παλαιών Παιχνιδιών”στη σχολική τάξη.

Τεκμήρια