Αρχείο έτους 2025

Το εργασιακό στρες αποτελεί ένα ολοένα και πιο σημαντικό ζήτημα για τους εκπαιδευτικούς πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης, επηρεάζοντας τόσο την ψυχοσωματική τους υγεία όσο και την ποιότητα του εκπαιδευτικού έργο. Έτσι, την Τετάρτη 14 Μαΐου 2025, η Σύμβουλος και Επόπτρια Εκπαίδευσης κα. Σκόνδρα Ασήμω, σε ένα διαδικτυακό σεμινάριο, μας παρουσίασε τις αιτίες, τις επιπτώσεις και τη διαχείριση και αντιμετώπισή του.

Υπάρχουν αρκετές μελέτες στην Ελλάδα που έχουν διερευνήσει το εργασιακό στρες στους εκπαιδευτικούς πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης. Οι έρευνες αυτές επιβεβαιώνουν την ύπαρξη μέτριων έως υψηλών επιπέδων στρες και αναδεικνύουν τους παράγοντες που το προκαλούν, καθώς και τις επιπτώσεις του.

1. Οι παράγοντες που συμβάλλουν στο εργασιακό στρες των εκπαιδευτικών είναι πολλοί και ποικίλοι:

– Οι εκπαιδευτικοί αισθάνονται μεγάλη ευθύνη για την ασφάλεια και την ακαδημαϊκή πρόοδο των μαθητών τους.

– Η διαχείριση προβλημάτων συμπεριφοράς, η αδιαφορία και η έλλειψη κινήτρων από τους μαθητές αποτελούν σημαντική πηγή άγχους.

– Η πληθώρα της διδακτέας ύλης και η πίεση για την ολοκλήρωσή της εντός συγκεκριμένου χρονικού πλαισίου δημιουργούν άγχος.

-Η διαχείριση των σχέσεων με τους γονείς των μαθητών, καθώς και η πίεση από τη σχολική διοίκηση, μπορεί να είναι στρεσογόνα.

-Αλλαγές και αβεβαιότητα: Περίοδοι όπως η πανδημία COVID-19 ανέδειξαν την επιβάρυνση των εκπαιδευτικών λόγω συνεχών αλλαγών (π.χ. τηλεκπαίδευση, ωράρια) και της γενικότερης αβεβαιότητας.

– Οι υψηλές προσωπικές προσδοκίες των εκπαιδευτικών για το έργο τους, σε συνδυασμό με τις δυσκολίες, μπορεί να οδηγήσουν σε απογοήτευση.

2. Επιπτώσεις του Εργασιακού Στρες

Το εργασιακό στρες στους εκπαιδευτικούς μπορεί να έχει σοβαρές επιπτώσεις σε πολλαπλά επίπεδα:

-Ψυχοσωματικές εκδηλώσεις:

Συναισθηματικές: Απογοήτευση, κατάθλιψη, μειωμένο αυτοσυναίσθημα, άγχος.

-Σωματικές: Διαταραχές του ύπνου, διατροφικές διαταραχές.

-Επαγγελματική εξουθένωση (Burnout): Το χρόνιο στρες οδηγεί συχνά σε επαγγελματική εξουθένωση, η οποία χαρακτηρίζεται από συναισθηματική εξάντληση, αποπροσωποποίηση και μειωμένη αίσθηση προσωπικής επίτευξης.

-Επιπτώσεις στην ποιότητα του εκπαιδευτικού έργου: Το στρες μειώνει την αποτελεσματικότητα των εκπαιδευτικών στην τάξη, επηρεάζοντας αρνητικά τη μάθηση και την ευημερία των μαθητών. Η επαγγελματική ικανοποίηση επίσης μειώνεται.

3. Διαχείριση και Αντιμετώπιση του Εργασιακού Στρες

Η αποτελεσματική διαχείριση του εργασιακού στρες είναι ζωτικής σημασίας για την υγεία των εκπαιδευτικών και την ποιότητα της εκπαίδευσης. Ορισμένες στρατηγικές περιλαμβάνουν:

– Εκπαιδευτικά προγράμματα που επικεντρώνονται στην ανάπτυξη δεξιοτήτων διαχείρισης του στρες, αυτοαποτελεσματικότητας και ψυχικής ανθεκτικότητας.

– Βελτίωση των συνθηκών εργασίας, επαρκής υποστήριξη από τη διοίκηση και συνεργασία με συναδέλφους.

– Ενίσχυση της επικοινωνίας & συνεργασίας με τους γονείς και τους μαθητές, καθώς και με τη σχολική κοινότητα.

-Μεταρρυθμίσεις στην εκπαιδευτική πολιτική: Η εκπαιδευτική πολιτική πρέπει να λάβει υπόψη το εργασιακό άγχος των εκπαιδευτικών και να προβεί σε μεταρρυθμίσεις που θα αποσκοπούν στην αντιμετώπισή του, με στόχο τη βελτίωση της ποιότητας της εκπαίδευσης.

Συνοψίζοντας, το εργασιακό στρες στους εκπαιδευτικούς πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης είναι ένα σύνθετο φαινόμενο με σημαντικές επιπτώσεις. Η αναγνώριση των αιτιών και η εφαρμογή στοχευμένων στρατηγικών διαχείρισης είναι απαραίτητες για τη διατήρηση της ευημερίας των εκπαιδευτικών και τη διασφάλιση ενός ποιοτικού εκπαιδευτικού συστήματος.

Την Τετάρτη 7 Μαΐου 2025 επισκέφθηκε το Σχολείο μας η Σύμβουλος και Επόπτρια Εκπαίδευσης κα. Σκόνδρα Ασήμω και μας μίλησε για τη δύναμη των πεποιθήσεων η οποία είναι τεράστια στην εξέλιξη του παιδιού, καθώς διαμορφώνουν την αντίληψή του για τον κόσμο, τον εαυτό του και τις ικανότητές του. Οι πεποιθήσεις αυτές, είτε είναι συνειδητές είτε υποσυνείδητες, επηρεάζουν σε βάθος τη συμπεριφορά, τα συναισθήματα και τις αποφάσεις του, θέτοντας τα θεμέλια για τον ενήλικα που θα γίνει.

Οι πεποιθήσεις ενός παιδιού διαμορφώνονται κυρίως από:

· Το οικογενειακό περιβάλλον: Για παράδειγμα, ένα παιδί που μεγαλώνει σε ένα περιβάλλον αγάπης, υποστήριξης και ενθάρρυνσης, είναι πιθανότερο να αναπτύξει αυτοπεποίθηση και θετική εικόνα για τον εαυτό του. Αντίθετα, ένα παιδί που δέχεται συνεχή κριτική ή παραμέληση, μπορεί να αναπτύξει πεποιθήσεις ανασφάλειας και χαμηλής αυτοεκτίμησης.

· Οι εμπειρίες: Κάθε βίωμα, θετικό ή αρνητικό, συμβάλλει στη διαμόρφωση των πεποιθήσεων. Ένα παιδί που βιώνει επιτυχία σε μια δραστηριότητα, ενισχύει την πεποίθηση ότι είναι ικανό. Αντίθετα, μια αποτυχία, αν δεν διαχειριστεί σωστά, μπορεί να οδηγήσει σε περιοριστικές πεποιθήσεις.

· Το σχολικό και κοινωνικό περιβάλλον: Οι δάσκαλοι, οι φίλοι και οι συνομήλικοι επηρεάζουν επίσης τις πεποιθήσεις του παιδιού, ειδικά όσον αφορά τις κοινωνικές δεξιότητες και την αίσθηση του ανήκειν.

· Τα μηνύματα από τα ΜΜΕ και την κοινωνία: Ακόμη και τα μηνύματα που λαμβάνουν τα παιδιά από την τηλεόραση, το διαδίκτυο και την ευρύτερη κοινωνία, μπορούν να επηρεάσουν τον τρόπο σκέψης τους και τις πεποιθήσεις τους.

Οι πεποιθήσεις έχουν άμεσο αντίκτυπο σε πολλούς τομείς της ανάπτυξης του παιδιού:

· Αυτοεκτίμηση και αυτοπεποίθηση: Ένα παιδί που πιστεύει στον εαυτό του, είναι πιο πιθανό να αναλάβει πρωτοβουλίες, να επιμείνει στις προσπάθειές του και να ξεπεράσει τις δυσκολίες.

· Συναισθηματική ανάπτυξη: Για παράδειγμα, αν ένα παιδί πιστεύει ότι το λάθος είναι κάτι αρνητικό, μπορεί να φοβάται να κάνει λάθη και να βιώνει άγχος. Αντίθετα, αν πιστεύει ότι τα λάθη είναι ευκαιρίες για μάθηση, θα είναι πιο ανοιχτό σε νέες εμπειρίες.

· Κοινωνική ανάπτυξη: Οι πεποιθήσεις για τους άλλους και τις κοινωνικές αλληλεπιδράσεις επηρεάζουν τον τρόπο που το παιδί σχετίζεται με τους συνομηλίκους του και τους ενήλικες. Ένα παιδί που πιστεύει στην καλοσύνη των άλλων, είναι πιο πιθανό να αναπτύξει υγιείς σχέσεις.

· Ακαδημαϊκή επίδοση: Οι πεποιθήσεις για τις ικανότητές του στη μάθηση (π.χ. “είμαι καλός στα μαθηματικά” ή “δεν μπορώ να το καταλάβω αυτό”) επηρεάζουν την προσπάθεια που καταβάλλει και τελικά την ακαδημαϊκή του επίδοση.

· Ανθεκτικότητα: Οι πεποιθήσεις για την ικανότητα να ξεπερνά τις αντιξοότητες, είναι ζωτικής σημασίας για την ανάπτυξη της ανθεκτικότητας. Ένα παιδί που πιστεύει ότι μπορεί να αντιμετωπίσει τις δυσκολίες, είναι πιο πιθανό να ανακάμψει από τις αποτυχίες και να συνεχίσει να προσπαθεί.

Οι γονείς έχουν καθοριστικό ρόλο στην καλλιέργεια θετικών και ενδυναμωτικών πεποιθήσεων στα παιδιά τους: Θετική ανατροφοδότηση και ενθάρρυνση, ασφαλές και υποστηρικτικό περιβάλλον, όπου το παιδί νιώθει ασφάλεια να εκφράσει τα συναισθήματά του και τις ιδέες του χωρίς φόβο κριτικής, οι ίδιοι ως πρότυπο συμπεριφοράς, δηλαδή ο τρόπος που διαχειρίζονται τις δικές τους πεποιθήσεις και αντιμετωπίζουν τις προκλήσεις επηρεάζει άμεσα τα παιδιά και τέλος ενθάρρυνση της αυτονομίας.

Συνοψίζοντας, οι πεποιθήσεις είναι ένα ισχυρό εργαλείο στην εξέλιξη του παιδιού. Καλλιεργώντας θετικές και ενδυναμωτικές πεποιθήσεις μπορούμε να προσφέρουμε στα παιδιά τα εφόδια που χρειάζονται για να αναπτυχθούν σε ολοκληρωμένους, αυτοπεποιθημένους και ευτυχισμένους ενήλικες.