Χελιδονίσματα

Ανάμεσα στα μαρτιάτικα έθιμα ιδιαίτερη θέση έχουν τα «χελιδονίσματα», ένα είδος μελωδικού καλωσορίσματος της άνοιξης που τραγουδούσαν από την αρχαιότητα τα παιδιά κρατώντας ένα ξύλινο ομοίωμα χελιδονιού στολισμένο με άνθη και χλωρά κλαδιά δέντρων, κυρίως ελιάς. Τα ανοιξιάτικα κάλαντα εξακολουθούν να επιβιώνουν έως τις μέρες μας σε κάποιες περιοχές όπου τα παιδιά καλωσορίζουν με αυτό τον τρόπο την άνοιξη και ξορκίζουν τα δεινά του χειμώνα, προσφέροντας στα παιδιά του σπιτιού που επισκέπτονται “βραχιολάκια του Μάρτη”

Χελιδόνισμα  Κοζάνης

Χελιδόνα έρχεται
απ’ τη Μαύρη θάλασσα.
Θάλασσα (ν) απέρασε
έκατσε και λάλησε:
Μώρ καλή νοικοκυρά
σέβα έβγα στο κελάρι
φέρ’ αυγά σαρακοστιά
και σκοινιά πεντηκοστά
για να δέσουμε το Μάρτη
και τον τσιλιμπουρδάκη.
Κι αν δεν έχετε αυγά
παίρνομε την κλωσαριά
να γεννάει, να κλωσάει
και να σέρνει τα πουλιά.

                                           «Μάρτης»
Ο «Μάρτης»  είναι ένα παμπάλαιο έθιμο, που το βρίσκουμε σε όλους τους βαλκανικούς λαούς.  Έχει τις ρίζες του στην Αρχαία Ελλάδα, και συγκεκριμένα στα Ελευσίνια Μυστήρια. Οι μύστες των Ελευσίνιων Μυστηρίων έδεναν μια κλωστή, την «Κρόκη», στο δεξί τους χέρι και το αριστερό τους πόδι.

Από τη 1η ως τις 31 του Μάρτη, τα παιδιά φορούν στον καρπό του χεριού τους ένα βραχιολάκι, φτιαγμένο από στριμμένη άσπρη και κόκκινη κλωστή, το «Μάρτη». Σύμφωνα με τη λαϊκή παράδοση, ο «Μάρτης» προστατεύει τα πρόσωπα των παιδιών από τον πρώτο ήλιο της Άνοιξης, για να μην καούν. Τον φτιάχνουν την τελευταία μέρα του Φλεβάρη και τον φορούν την πρώτη μέρα του Μάρτη, πριν βγουν από το σπίτι.
 Το βραχιολάκι αυτό το βγάζουν στο τέλος του μήνα, ή το αφήνουν πάνω στις τριανταφυλλιές όταν δουν το πρώτο χελιδόνι, για να το πάρουν τα πουλιά και να χτίσουν τη φωλιά τους.

Δείτε στην παρουσίαση εικόνες από τις δραστηριότητες με τα “βραχιολάκια” της άνοιξης.