Οι μαθητές της Ε’ Δημοτικού με την καθοδήγηση του δασκάλου Πληροφορικής, Δημητρίου Βαλσαμαρά, ασχολήθηκαν με ένα ιδιαίτερα επίκαιρο θέμα: τις παραπλανητικές διαφημίσεις, τις διαδικτυακές απάτες (scams) και τις τεχνικές που χρησιμοποιούνται στο διαδίκτυο για να τραβήξουν την προσοχή των χρηστών.

Αρχικά, συζητήσαμε με τα παιδιά πώς λειτουργούν ορισμένες διαφημίσεις στο διαδίκτυο και γιατί πολλές φορές προσπαθούν να μας κάνουν να πατήσουμε πάνω σε έναν σύνδεσμο χωρίς να σκεφτούμε. Οι μαθητές γνώρισαν έννοιες όπως το clickbait, δηλαδή τίτλους ή εικόνες που έχουν σκοπό να προκαλέσουν έντονη περιέργεια ώστε να κάνουμε «κλικ», καθώς και τις online απάτες (scams) που υπόσχονται ψεύτικα δώρα, προσφορές ή κέρδη.

Μέσα από παραδείγματα και συζήτηση, τα παιδιά εντόπισαν χαρακτηριστικά που συχνά εμφανίζονται σε τέτοιες διαφημίσεις:
υπερβολικές υποσχέσεις («Κέρδισες ένα κινητό!»), πίεση για άμεση ενέργεια («Μόνο για λίγα λεπτά!»), ύποπτα links ή αιτήματα για προσωπικά στοιχεία.

Στη συνέχεια, οι μαθητές ανέλαβαν έναν δημιουργικό ρόλο: δημιούργησαν οι ίδιοι τα δικά τους «fake ads», με σκοπό να κατανοήσουν καλύτερα τις τεχνικές που χρησιμοποιούνται για να επηρεάσουν τους χρήστες. Μέσα από αυτή τη διαδικασία, μπόρεσαν να δουν πώς κατασκευάζεται μια τέτοια διαφήμιση και γιατί είναι σημαντικό να αντιμετωπίζουμε το περιεχόμενο του διαδικτύου με κριτική σκέψη.

Παράλληλα, οι μαθητές δημιούργησαν ενημερωτικές αφίσες με στόχο να ευαισθητοποιήσουν και να ενημερώσουν τη σχολική κοινότητα. Στις αφίσες τους παρουσιάζουν απλούς αλλά ουσιαστικούς κανόνες για το πώς μπορούμε να αναγνωρίζουμε τις ψεύτικες διαφημίσεις και να αποφεύγουμε πιθανές απάτες στο διαδίκτυο.

Μέσα από αυτή τη δραστηριότητα, τα παιδιά δεν έμαθαν μόνο να εντοπίζουν τους κινδύνους του ψηφιακού περιβάλλοντος, αλλά και να γίνονται πιο υπεύθυνοι και ενημερωμένοι χρήστες του διαδικτύου. Η καλλιέργεια της κριτικής σκέψης και η ανάπτυξη δεξιοτήτων ψηφιακής ασφάλειας αποτελούν βασικά στοιχεία της ψηφιακής πολιτειότητας που θέλουμε να ενισχύσουμε στο σχολείο.

Στις εικόνες που ακολουθούν μπορείτε να δείτε τα «fake ads» και τις ενημερωτικές αφίσες που δημιούργησαν οι μαθητές της Ε’ Δημοτικού, μέσα από τις οποίες προσπαθούν να μας θυμίσουν ένα απλό αλλά σημαντικό μήνυμα:
Στο διαδίκτυο δεν πιστεύουμε τα πάντα αλλά σκεφτόμαστε πριν κάνουμε κλικ.

Αρωγοί στη δράση αυτή ήταν: οι δασκάλες των Τάξεων, Βασιλεία Σπανίδου, Σταυρούλα Παπαδοπούλου και οι δασκάλες Παράλληλης, Στέλλα Αλτίνογλου, Τσαχαλά Μαρία,  Τμήματος Υποδοχής, Κυπριανίδου Ευτυχία και ΖΕΠ, Άννα Σουλτούκη.

Οι μαθητές της Δ’ Δημοτικού (Δ1 και Δ2) συμμετείχαν σε μια δημιουργική δραστηριότητα που συνδυάζει την τεχνολογία με την προστασία της ιδιωτικότητας. Εμπνευστής της δράσης ήταν ο δάσκαλος Πληροφορικής, Δημήτριος Βαλσαμαράς.Χρησιμοποιώντας την διαδικτυακή εφαρμογή DoppelMe (https://www.doppelme.com), τα παιδιά δημιούργησαν τα δικά τους ψηφιακά avatars, δηλαδή εικονογραφημένες ψηφιακές φιγούρες που μπορούν να χρησιμοποιηθούν αντί για πραγματικές φωτογραφίες σε διαδικτυακά προφίλ.

Η δραστηριότητα αποτέλεσε αφορμή για να συζητήσουμε με τα παιδιά ένα σημαντικό ζήτημα της ψηφιακής ζωής: την προστασία των προσωπικών δεδομένων και της ψηφιακής ταυτότητας. Σήμερα, ακόμη και σε μικρή ηλικία, τα παιδιά έρχονται σε επαφή με διαδικτυακές πλατφόρμες, παιχνίδια και εφαρμογές όπου συχνά δημιουργούνται προφίλ χρηστών. Μέσα από τη συζήτηση, αναδείχθηκε ότι δεν είναι πάντα ασφαλές ή απαραίτητο να χρησιμοποιούμε πραγματικές φωτογραφίες στο διαδίκτυο, ιδιαίτερα όταν πρόκειται για δημόσια περιβάλλοντα.

Τα avatars προσφέρουν μια ασφαλή και δημιουργική εναλλακτική λύση. Μέσα από αυτά, οι μαθητές μπορούν να εκφράσουν την προσωπικότητά τους, επιλέγοντας χαρακτηριστικά όπως μαλλιά, ρούχα, εκφράσεις και αξεσουάρ, χωρίς όμως να αποκαλύπτουν την πραγματική τους εικόνα. Έτσι, διατηρείται η αίσθηση της ταυτότητας και της παρουσίας στον ψηφιακό χώρο, ενώ παράλληλα προστατεύεται η ιδιωτικότητα.

Κατά τη διάρκεια της δραστηριότητας, τα παιδιά συζήτησαν επίσης πού είναι σωστό να χρησιμοποιούμε μια φωτογραφία και πότε είναι προτιμότερο να χρησιμοποιούμε ένα avatar. Η κατανόηση αυτής της διάκρισης αποτελεί ένα από τα πρώτα βήματα για την ανάπτυξη υπεύθυνης ψηφιακής συμπεριφοράς και για την καλλιέργεια της λεγόμενης «ψηφιακής πολιτειότητας».

Στο παρακάτω μέρος της ανάρτησης μπορείτε να δείτε τα avatars που δημιούργησαν οι μαθητές της Δ’ Δημοτικού. Κάθε ένα είναι μοναδικό όπως και οι μικροί ψηφιακοί πολίτες που το δημιούργησαν.

Από τη μαθητική φωνή στην επιστημονική ορολογία

Στο μάθημα της Πληροφορικής, σε συνεργασία του δασκάλου Πληροφορικής, Δημητρίου Βαλσαμαρά,  με τη δασκάλα της ΣΤ’ τάξης, Σοφίας Γκουδίνα, οι μαθητές ασχολήθηκαν με τους σύγχρονους κινδύνους του διαδικτύου και τον τρόπο με τον οποίο μπορούμε να τους αναγνωρίζουμε και να τους ονομάζουμε.

Oι μαθητές διατύπωσαν με δικά τους λόγια όσα κατανοούν για το διαδίκτυο και στη συνέχεια επιχειρήσαμε να αποδώσουμε τις ίδιες σκέψεις με την επίσημη γλώσσα των ειδικών. Έτσι, φράσεις όπως «Μπορεί να παριστάνουν τα παιδιά αλλά να είναι μεγάλοι» συνδέθηκαν με τον όρο grooming, ενώ αναφορές σε κλοπή χρημάτων ή ψεύτικες εικόνες συνδέθηκαν με έννοιες όπως phishing και deepfake.

Η παρουσίαση οργανώθηκε σε μορφή διαλόγου ανάμεσα στη «φωνή του μαθητή» και στη «φωνή του ειδικού», ώστε να αναδειχθεί ότι τα παιδιά κατανοούν τα φαινόμενα, ακόμη κι αν δεν γνωρίζουν την επιστημονική ορολογία. Στόχος δεν ήταν απλώς η απομνημόνευση όρων, αλλά η καλλιέργεια κριτικής σκέψης και η συνειδητή χρήση της γλώσσας.

Στη συνέχεια, η παρουσίαση μετατράπηκε σε βίντεο με αγγλικό voice over. Η επιλογή αυτή δεν έγινε μόνο για τεχνικούς λόγους, αλλά αξιοποιήθηκε και ως διαθεματική σύνδεση με το μάθημα των Αγγλικών της Ειρήνης Γουδοσιάδου. Οι βασικοί όροι που εξετάστηκαν είναι αγγλικοί και χρησιμοποιούνται αυτούσιοι και στον ελληνικό λόγο. Η χρήση της αγγλικής αφήγησης ενίσχυσε την εξοικείωση των μαθητών με τη διεθνή ψηφιακή ορολογία και ανέδειξε τον παγκόσμιο χαρακτήρα της τεχνολογίας.

Η δραστηριότητα αυτή είχε τριπλό στόχο:
να ενισχύσει την ψηφιακή πολιτειότητα,
να καλλιεργήσει κριτική σκέψη απέναντι στο ψηφιακό περιεχόμενο,
και να συνδέσει τη γλωσσική κατανόηση με τη σύγχρονη τεχνολογική πραγματικότητα.

Η γνώση δεν περιορίζεται σε όρους. Ξεκινά από την κατανόηση και μετατρέπεται σε στάση.

Στο μάθημα της Πληροφορικής με τα τμήματα Γ1 και Γ2, ο δάσκαλος Πληροφορικής, Δημήτριος Βαλσαμαράς και οι δασκάλες των τμημάτων, Καλλιόπη Κοβανίδου και Αντωνία Μάρλη,  συζήτησαν για την ασφαλή χρήση του διαδικτύου.

Μιλήσαμε για προσωπικά δεδομένα, ισχυρούς κωδικούς, κλοπή ταυτότητας, ψεύτικες εικόνες από τεχνητή νοημοσύνη και διαδικτυακές απάτες.

Σταθήκαμε ιδιαίτερα σε κάτι πολύ σημαντικό: αν κάτι μας αγχώσει ή μας φοβίσει στο διαδίκτυο, σταματάμε, παίρνουμε δέκα λεπτά να ηρεμήσουμε και μετά μιλάμε σε έναν ενήλικα που εμπιστευόμαστε.

Μετά τη συζήτηση, οι μαθητές διατύπωσαν οι ίδιοι τους κανόνες τους. Με απλά λόγια, αλλά με ουσιαστικό περιεχόμενο. Από αυτές τις ιδέες δημιουργήσαμε την αφίσα «Οι Κανόνες μας για Ασφαλές Διαδίκτυο».

Η ψηφιακή αγωγή ξεκινά από μικρή ηλικία και χτίζεται μέσα από διάλογο, σκέψη και συνεργασία.

Πώς διαχειρίζονται οι μαθητές της ΣΤ’ το διαδίκτυο

Μια «παιδαγωγική ανάγνωση» των σκέψεών τους

Στο πλαίσιο συνεργασίας με τη δασκάλα της ΣΤ’ τάξης, Σοφίας Γκουδίνα και του πληροφορικού, Δημήτρη Βαλσαμάρα, υλοποιήθηκε μια δραστηριότητα γραπτού λόγου με θέμα την ασφάλεια στο διαδίκτυο. Οι μαθητές κλήθηκαν να απαντήσουν σε ερωτήματα σχετικά με τους κινδύνους, τις σωστές πρακτικές και τις συμβουλές που θα έδιναν σε έναν συμμαθητή τους. Τα κείμενά τους προσφέρουν μια ουσιαστική εικόνα για τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβάνονται και διαχειρίζονται τον ψηφιακό χώρο.

Αυτό που αναδεικνύεται ξεκάθαρα είναι ότι ο τρόπος με τον οποίο προσεγγίζουν το διαδίκτυο δεν είναι αφελής. Οι μαθητές περιγράφουν με σαφήνεια φαινόμενα όπως ψεύτικα προφίλ, άγνωστους που παριστάνουν συνομηλίκους, κλοπή προσωπικών δεδομένων, διαρροή φωτογραφιών, οικονομικές απάτες και διαδικτυακό εκφοβισμό. Ορισμένοι αναφέρονται ακόμη και στη δημιουργία ψεύτικων εικόνων μέσω τεχνητής νοημοσύνης. Η κατανόηση αυτή δείχνει ότι τα παιδιά έχουν ήδη αναπτύξει βασικές δεξιότητες αναγνώρισης κινδύνου και ότι τα μηνύματα πρόληψης έχουν περάσει σε ουσιαστικό επίπεδο.

Παρατηρείται ότι το διαδίκτυο συχνά περιγράφεται μέσα από το πρίσμα του κινδύνου. Αυτό είναι αναμενόμενο, καθώς η ενημέρωση που λαμβάνουν τα παιδιά επικεντρώνεται κυρίως στην προστασία. Ωστόσο, ως ενήλικες οφείλουμε να συμπληρώσουμε αυτή την εικόνα με μια ισορροπημένη προσέγγιση που δεν καλλιεργεί φόβο αλλά υπευθυνότητα και κριτική σκέψη.

Πολλά παιδιά γράφουν ότι σε περίπτωση προβλήματος πρέπει να απευθυνθούν σε έναν μεγαλύτερο ή στους γονείς τους. Αυτό δείχνει ότι η σχέση εμπιστοσύνης παραμένει ενεργή και αποτελεί θεμέλιο της ψηφιακής τους ασφάλειας.

Σε αυτό το σημείο αποκτά ιδιαίτερη σημασία η έννοια της συν-χρήσης του διαδικτύου. Η συν-χρήση δεν σημαίνει παρακολούθηση ούτε συνεχή επιτήρηση. Σημαίνει να μοιραζόμαστε εμπειρίες στο ψηφιακό περιβάλλον. Να βλέπουμε μαζί ένα βίντεο, να συζητάμε για ένα παιχνίδι, να ρωτάμε τι τους άρεσε σε μια εφαρμογή, να δείχνουμε πώς ελέγχουμε την αξιοπιστία μιας πληροφορίας. Όταν το παιδί βιώνει το διαδίκτυο ως κοινό πεδίο εμπειρίας, μαθαίνει μέσα από το παράδειγμα. Μαθαίνει πώς ρυθμίζουμε την ιδιωτικότητα, πώς αναγνωρίζουμε ύποπτα μηνύματα, πώς διαχειριζόμαστε τον χρόνο οθόνης.

Όσο περισσότερο μιλάμε με τα παιδιά για το τι κάνουν στο διαδίκτυο, τόσο λιγότερο πιθανό είναι να κρύψουν ένα πρόβλημα όταν προκύψει. Η πρόληψη δεν βασίζεται μόνο σε κανόνες αλλά στη σχέση εμπιστοσύνης.

Τα κείμενα των μαθητών της ΣΤ’ δείχνουν ότι έχουν ήδη τις βάσεις της ψηφιακής πολιτειότητας. Αναγνωρίζουν την αξία της ιδιωτικότητας, κατανοούν την έννοια της εξαπάτησης και γνωρίζουν ότι πρέπει να ζητούν βοήθεια. Ο ρόλος μας ως γονέων και εκπαιδευτικών είναι να ενισχύσουμε αυτές τις δεξιότητες με καθοδήγηση, διάλογο και κοινή εμπειρία. Η ασφάλεια δεν ξεκινά από την απαγόρευση αλλά από τη σχέση εμπιστοσύνης

Στο μάθημα της Πληροφορικής, σε συνεργασία με τη δασκάλα της τάξης, Σοφία Γκουδίνα, οι μαθητές της ΣΤ’ ασχολήθηκαν με ένα πολύ σύγχρονο και απαιτητικό θέμα: πώς μπορούμε να αναγνωρίσουμε αν μια εικόνα είναι φτιαγμένη από Τεχνητή Νοημοσύνη.

Ξεκινήσαμε βιωματικά, μέσα από το διαδραστικό παιχνίδι Which Face Is Real? (https://www.whichfaceisreal.com/ ), όπου οι μαθητές καλούνταν να επιλέξουν ποιο πρόσωπο είναι αληθινό και ποιο έχει δημιουργηθεί από ΑΙ. Το αποτέλεσμα ήταν εντυπωσιακό. Δεν είναι πάντα εύκολο να ξεχωρίσουμε τη διαφορά. Αυτό άνοιξε μια ουσιαστική συζήτηση για το πόσο πειστικές μπορούν να γίνουν πλέον οι ψηφιακές εικόνες.

Στη συνέχεια αναλύσαμε συγκεκριμένα χαρακτηριστικά που μπορεί να μας βάλουν σε σκέψη, όπως αφύσικα δάχτυλα, περίεργες σκιές, υπερβολικά «τέλειο» δέρμα, ασυμμετρίες ή θολό φόντο. Καταλήξαμε σε μια βασική στρατηγική κριτικής σκέψης:
Σταματώ – Σκέφτομαι – Ελέγχω.

Τέλος, οι μαθητές δημιούργησαν τις δικές τους ψηφιακές αφίσες στο Canva, μετατρέποντας τη γνώση σε ενημερωτικό μήνυμα. Οργάνωσαν πληροφορίες, σχεδίασαν οπτικά στοιχεία και παρουσίασαν πρακτικούς τρόπους ελέγχου μιας εικόνας.

Η δραστηριότητα συνδύασε τεχνολογικές δεξιότητες, δημιουργικότητα και ψηφιακή υπευθυνότητα. Το σημαντικότερο όμως ήταν ότι τα παιδιά συνειδητοποίησαν πως στο διαδίκτυο δεν πιστεύουμε αμέσως ό,τι βλέπουμε. Ρωτάμε, ελέγχουμε και σκεφτόμαστε.

Η κριτική σκέψη είναι το ισχυρότερο εργαλείο τους στον ψηφιακό κόσμο.

 

Φεβρουάριος: Μήνας Ψηφιακής Πολιτειότητας στο Σχολείο μας

 

Σήμερα ξεκινά ο Φεβρουάριος, ένας μήνας αφιερωμένος στην ασφαλή, υπεύθυνη και δημιουργική χρήση του διαδικτύου στο σχολείο μας.

Μέσα από ένα οργανωμένο πρόγραμμα δράσεων, οι μαθητές και οι μαθήτριες όλων των τάξεων θα γνωρίσουν τρόπους ασφαλούς πλοήγησης, θα μάθουν να προστατεύουν τα προσωπικά τους δεδομένα, να επικοινωνούν με ευγένεια και σεβασμό και να αναπτύσσουν κριτική σκέψη απέναντι στις πληροφορίες που συναντούν στο διαδίκτυο.

Κάθε τάξη θα εργαστεί πάνω σε διαφορετική θεματική ενότητα, όπως:

• ασφάλεια και η προστασία προσωπικών δεδομένων,
• σωστή διαδικτυακή συμπεριφορά,
• ανωνυμία στο διαδίκτυο και κίνδυνοι,
• ψηφιακή ταυτότητα και το ψηφιακό αποτύπωμα,
• παραπλανητικές διαφημίσεις και οι απάτες,
• fake news και τεχνητή νοημοσύνη.

Στόχος του προγράμματος είναι τα παιδιά να εξελιχθούν σε υπεύθυνους, ενεργούς και συνειδητοποιημένους ψηφιακούς πολίτες, μέσα από βιωματικές, συνεργατικές και δημιουργικές δραστηριότητες.

Όλα τα έργα των μαθητών θα συγκεντρωθούν σε μία κοινή ψηφιακή εφημερίδα, όπου θα παρουσιαστεί η δουλειά, οι ιδέες και τα μηνύματά τους για ένα πιο ασφαλές διαδίκτυο.Υπεύθυνες συλλογής περιεχομένου και επιμέλειας φύλλου εφημερίδας θα είναι: Α΄- Β΄ :Μακρή Σοφία, Γ΄-Δ΄:Κοβανίδου Καλλιόπη, Ε΄:Σπανίδου Βασιλεία, Παπαδοπούλου Σταυρούλα και Στ΄:Γκουδίνα Σοφία.

Με τη συνεργασία όλων των εκπαιδευτικών και τη συμμετοχή των παιδιών, ο Φεβρουάριος γίνεται μια γιορτή μάθησης, δημιουργίας και ψηφιακής υπευθυνότητας.

Υπεύθυνος οργάνωσης και επιμέλειας όλου του προγράμματος είναι ο δάσκαλος Πληροφορικής του Σχολείου μας, Δημήτριος Βαλσαμαράς.