ΟΙ ΣΤΑΥΡΟΦΟΡΙΕΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΤΟΥΣ ΓΙΑ ΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ
Οι σταυροφορίες και η πρώτη άλωση της Πόλης
α. Ορισμός και παράγοντες
Τι ονομάζουμε σταυροφορίες;(τι ήταν,πού και πότε εκδηλώθηκαν, με ποιο σκοπό)
Οι σταυροφορίες ήταν μια κίνηση που εκδηλώθηκε στη Δύση τον 11ο αι., προήλθε από πρωτοβουλία των παπών και απέβλεπε στην απελευθέρωση του Παναγίου Τάφου και των Αγίων Τόπων που είχαν κατακτήσει οι Σελτζούκοι (1077).
Ποιοι παράγοντες επηρέασαν τη διαμόρφωσή τους;
Παράγοντες, που επηρέασαν τη διαμόρφωση τους, ήταν:
1) οι φήμες για τις ωμότητες(αγριότητα,βιαιότητα) Αράβων και Τούρκων ενάντια στους προσκυνητές
2) τα οικονομικά προβλήματα της Δύσης
3)το κάλεσμα για βοήθεια που απηύθυνε ο αυτοκράτορας Αλέξιος Α΄ Κομνηνός στους ηγεμόνες της.
β. Οι τρεις πρώτες σταυροφορίες
Ποια τα χαρακτηριστικά τους;
Η πρώτη σταυροφορία (1096-1099) κηρύχτηκε από τον πάπα Ουρβανό Β΄ στην Κλερμόν της Γαλλίας (1095).
Αίτια-χαρακτήρας:
οικονομικά προβλήματα (υπερπληθυσμός και έλλειψη γης)
θρησκευτικός χαρακτήρας.
Κατηγορίες: Διακρίνεται σε μια λαϊκή και
μια φεουδαρχική σταυροφορία.
Αποτελέσματα της Α΄σταυροφορίας:
Λαϊκή Οι ανοργάνωτες λαϊκές μάζες προηγήθηκαν, αλλά εξολοθρεύτηκαν από τους Τούρκους.
Φεουδαρχική: Ακολούθησε η εκστρατεία των φεουδαρχών που νίκησαν τους Τούρκους και έτσι ανέκτησαν και παραχώρησαν στο Βυζάντιο βάσει συμφωνίας τα εδάφη της δυτικής Μ. Ασίας.
Οι φεουδάρχες ίδρυσαν ακολούθως μια σειρά από ηγεμονίες και αυτοτελή κρατίδια στη Συρία και την Παλαιστίνη.
Οι στρατιώτες τους έδειξαν σ’ όλη τη διάρκεια των συγκρούσεων μαχητικότητα μέχρις αυταπάρνησης(=αυτοθυσία) και γνήσιο θρησκευτικό πάθος.
Οι επόμενες δύο σταυροφορίες (12ος αι.) δεν στέφθηκαν από επιτυχία.
Συνέπεια: Σημαντική για το Βυζάντιο ήταν η απώλεια της Κύπρου, έμμεση συνέπεια της τρίτης σταυροφορίας. Η μεγαλόνησος καταλήφθηκε από τον άγγλο βασιλιά Ριχάρδο Λεοντόκαρδο και παραδόθηκε στο φράγκο Γουιδο Λουζινιάν (1192). Έκτοτε το νησί παρέμεινε στην εξουσία των Δυτικών για τέσσερις σχεδόν αιώνες.
γ. Η τέταρτη σταυροφορία
Στις σταυροφορίες που διαδέχτηκαν την πρώτη σταυροφορία υποχώρησαν βαθμιαία τα θρησκευτικά και κυριάρχησαν τα υλικά κίνητρα.
Το αποκορύφωμα της εξέλιξης σημειώθηκε με την τέταρτη σταυροφορία.
Οι σταυροφόροι, αυτοί οι υποτιθέμενοι στρατιώτες του Χριστού, που είχαν αρχικό στόχο την Αίγυπτο και τη Συρία, παρεξέκλιναν από αυτόν και κατέλαβαν την Κωνσταντινούπολη (1204).
1.Οι εξελίξεις στην οικονομία και την κοινωνία σελ.48-49
Στα χρόνια της δυναστείας των Μακεδόνων(9ος-11ο αιώνα):
1)η δημογραφική εξέλιξη(εξέλιξη του πληθυσμού) σταθεροποιήθηκε και
2) οι δείκτες(αριθμοί σύγκρισης) της οικονομίας βελτιώθηκαν.
Η αστική οικονομία(των πόλεων) φαίνεται ότι αναπτύχθηκε περισσότερο από την οικονομία της υπαίθρου.
α. Οικονομία και κοινωνία της υπαίθρου
Πώς δημιουργήθηκε η τάξη των Δυνατών και ποιοι την αποτελούσαν;
Στο μεταίχμιο(οριακό σημείο) από τον 8ο προς τον 9ο αι. άρχισε να σχηματίζεται μια νέα αριστοκρατία της γης (ή επαρχιακή), κοντά στην οποία υπάρχει και η αριστοκρατία των αξιωμάτων (ή αστική).
Οι δύο ομάδες της αριστοκρατίας συνήθιζαν να συνδέονται με επιγαμίες(σύναψη γάμου) και συγχωνεύτηκαν σε ενιαία τάξη στα τέλη του 10ου αι. Είναι οι δυνατοί. Σ’ αυτούς περιλαμβάνονταν οι πολιτικοί, οι στρατιωτικοί και οι θρησκευτικοί άρχοντες και οι διαχειριστές της κρατικής, της αυτοκρατορικής, της εκκλησιαστικής και μοναστικής περιουσίας.
αριστοκρατία της γης αριστοκρατία των αξιωμάτων
↓ ↓
επαρχιακή αστική
Δυνατοί πολιτικοί, οι στρατιωτικοί και οι θρησκευτικοί άρχοντες και οι διαχειριστές της κρατικής, της αυτοκρατορικής, της εκκλησιαστικής και μοναστικής περιουσίας
Σε ποιες κατηγορίες κατατάσσεται ο αγροτικός πληθυσμός;
Οι αγροτικές μάζες, οι πένητες, αποτελούνταν από ελεύθερους γαιοκτήμονες, ακτήμονες γεωργούς που μίσθωναν γη για καλλιέργεια και παροίκους που ήταν δεμένοι με τη γη ή είχαν προσωπική εξάρτηση από τους κυρίους της.
1.ελεύθεροι γαιοκτήμονες
πένητες 〈 2. ακτήμονες γεωργοί
3.πάροικοι
Ποια ήταν η κατάσταση στην αγροτική τάξη και παραγωγή από τις αρχές του 9ου αιώνα;
Από τις αρχές του 9ου αι. η αγροτική κοινότητα και οι ανεξάρτητοι αγρότεςάρχισαν να κινδυνεύουν:α) από τη συνήθεια των μεγαλοκτηματιών να αποκτούν τα κτήματα των μικρομεσαίων γαιοκτημόνων με νόμιμους (αγορά ή κληροδοσία) ή και παράνομους τρόπους β)όσο και από τη φορολογική πίεση που ασκούσε το κράτος.
Τα μεγάλα κτήματα δεν ήταν ενιαία, αλλά αποτελούνταν από πολυάριθμες διάσπαρτες εκτάσεις, τα χωρίαή προάστεια που καλλιεργούσαν ελεύθεροι ενοικιαστές ή πάροικοι.Με τα έσοδα από τα κτήματά τους και με τους μισθούς που έπαιρναν από το κράτος ως αξιωματούχοι, οι ευγενείς ζούσαν ζωή γεμάτη χλιδή. Από την άλλη μεριά ήταν απρόθυμοι να δαπανήσουν χρήματα, για να βελτιώσουν τις εγκαταστάσεις των υποστατικών τους και τα μέσα και τις τεχνικές της παραγωγής.
Όλα αυτά συνέβαλαν ώστε η αγροτική παραγωγή στο Βυζάντιο να παραμείνει στάσιμη και ευάλωτη (=που εύκολα μπορεί να πάθει κακό)στις κρίσεις που άρχισαν να εκδηλώνονται στα μέσα του 11ου αι.
β. Οικονομία και κοινωνία των πόλεων
Ποια τα χαρακτηριστικά της οικονομίας των πόλεων;
Αντίθετα, μεγάλη ανάπτυξη, με επίκεντρο τις πόλεις, γνώρισε η αστική οικονομία που ήταν, όπως και η αγροτική, εκχρηματισμένη (με χρήματα όχι με ανταλλαγή αγαθών) σε μεγάλο βαθμό. Από τις αρχές του 9ου αι. παλιές πόλεις, όπως η Πάτρα και η Σπάρτη, ανοικοδομήθηκαν, ενώ ιδρύθηκαν και νέες. Οι πόλεις άρχισαν να ξαναβρίσκουν την οικονομική τους λειτουργία. Κάστρα, όπως το Άρτζε (Γεωργία) και το Άνιον (Αρμενία), έγιναν αστυκώμαι ή αγροτοπόλεις, αστικά κέντρα με ημιαγροτικό χαρακτήρα. Μεγαλύτερη εμπορική κίνηση είχαν οι πόλεις Έφεσος, Ευχάϊτα, Τραπεζούς κ. ά., όπου διεξάγονταν ετήσιες εμποροπανηγύρεις.
Πώς ήταν οργανωμένοι οι έμποροι και οι βιοτέχνες; Ποιοι ήταν οι κύριοι τομείς δραστηριοτήτων τους;
Οι έμποροι και οι βιοτέχνες ήταν οργανωμένοι σε συντεχνίες ή επαγγελματικά σωματεία (συστήματα). Το ύψος της παραγωγής και οι τιμές των προϊόντων ήταν προκαθορισμένες. Η λειτουργία των συστημάτων στην Κων/λη καθοριζόταν από το Επαρχικόν Βιβλίον, συλλογή διατάξεων των αρχών του 10ου αι. Οι περισσότερες βιοτεχνίες αφορούσαν τον τομέα των τροφίμων. Από το 10ο αι. εμφανίστηκαν επιχειρήσεις σχετικές με την επεξεργασία και εμπορία ειδών πολυτελείας (μετάξι, μπαχαρικά, πολύτιμοι λίθοι).
Το βυζαντινό εξωτερικό εμπόριο αναβίωσε από τα μέσα του 10ου αι. Η ακτίνα της δράσης του μεγάλωνε συνεχώς. Αναπτύχτηκαν εμπορικές σχέσεις με τους Βουλγάρους, τους Ρώσους, τις ιταλικές πόλεις, ιδίως τη Βενετία, και το Χαλιφάτο. Οι βυζαντινοί έμποροι ταξίδευαν μέχρι το Κάιρο και άλλους τόπους του Χαλιφάτου, για να προμηθευτούν τα περιζήτητα και πολύ επικερδή μπαχαρικά. Αλλά και οι μουσουλμάνοι έμποροι μετέφεραν μπαχαρικά, αρώματα και βαφικές ύλες στο Βυζάντιο. Ο εκτελωνισμός τους γινόταν στην Τραπεζούντα, εμπορική πύλη της Μ. Ασίας προς Ανατολάς.
Ποια κοινωνικά στρώματα διαμορφώθηκαν στις πόλεις;
Η συνεχής ανάπτυξη της αστικής οικονομίας οδήγησε στη δημιουργία της μεσαίας τάξης (τάξης των επιχειρηματιών), αποτελούμενης από εμποροβιοτέχνες, ναυκλήρους και τραπεζίτες. Οργανωμένη σε συντεχνίες ή αδελφότητες υποκινούσε συχνά λαϊκά κινήματα κατά των ευγενών και έφτασε στο απόγειο(ανώτατο σημείο) της κοινωνικής και πολιτικής της επιρροής στα μέσα του 11ου αι.
Οι πολυάριθμες λαϊκές μάζες των πόλεων (δήμος) αποτελούνταν από φτωχούς που εργάζονταν περιστασιακά ή ήταν άνεργοι.
Οι δύο ανώτερες τάξεις κλήρος και ευγενείς έχουν μόνο προνόμια, παραχωρημένα από τον ηγεμόνα, ενώ η τρίτη τάξη έχει μόνο υποχρεώσεις, πληρώνει το σύνολο των φόρων. Η κατάσταση αυτή, το ¨παλαιό καθεστώς¨, γεννά δυσαρέσκεια, ιδίως στο ανώτερο στρώμα της τρίτης τάξης, την αστική, η οποία, αν και δεσπόζει στην οικονομία, δε συμμετέχει στη λήψη των πολιτικών αποφάσεων.
Στα μέσα του 18ου αιώνα επίσης, η οικονομική και κοινωνική κρίση στη Γαλλία είναι γεγονός. Ο χειμώνας του 1788-1789 είναι βαρύτατος. Την άνοιξη του 1789 υπολογίζεται ότι το ένα πέμπτο του γαλλικού πληθυσμού μαστίζεται από την πείνα.
——————————————————————————————————-
Α φάση Μάιος 1789-Αύγουστος 1792
Για την αντιμετώπιση της κατάστασης που χειροτερεύει διαρκώς ο βασιλιάς Λουδοβίκος 16ος προχωρεί σε σύγκληση των Γενικών τάξεων (Μάιος 1789)
Στην προσπάθεια επιβολής νέων φόρων από το βασιλιά η Τρίτη τάξη αντιδρά δυναμικά: αυτοανακηρύσσεται Εθνική συνέλευση και στη συνέχεια Συντακτική.
(Με τον όρκο τους στην αίθουσα του σφαιριστηρίου οι αντιπρόσωποι της Τρίτης τάξης δεσμεύονται να δώσουν στη χώρα Σύνταγμα.-20 Ιουνίου 1789).
Ο βασιλιάς υποχωρεί αλλά, οι παρασκηνιακές κινήσεις του για συγκέντρωση στρατού στις Βερσαλλίες, ωθούν το λαό σε δυναμική αντίδραση, προκειμένου να υπερασπιστούν την Εθνοσυνέλευση:
Οργισμένοι πολίτες, στις 14 Ιουλίου 1789, καταλαμβάνουν τη Βαστίλη, φυλακή και τόπο βασανιστηρίων των κρατουμένων αντιπάλων της απολυταρχίας. Η ημέρα κατάληψής της ορίζεται πλέον ως εθνική γιορτή της Γαλλίας.
——————————————————————————————————-
Στη Συντακτική συνέλευση κυριαρχούν 3 πολιτικά ρεύματα:
Αριστερά: Επιδιώκει ένα πολίτευμα σαν το αμερικανικό.
Κέντρο: Μοναρχία +Ευγενείς +Μεγαλοαστοί.
Δεξιά: Διατήρηση του υπάρχοντος καθεστώτος.
Επίσης: Δημιουργούνται πολιτικές οργανώσεις, οι λέσχες:
Ιακωβίνοι, Κορδελιέροι, Γιρονδίνοι.
Η Συντακτική Συνέλευση προχωρεί στο έργο της.
1.Καταργεί τα προνόμια.
2.Στις 26 Αυγούστου 1789 ψηφίζει τη ¨Διακήρυξη των δικαιωμάτων τουανθρώπου και του πολίτη¨ βασισμένη στις αρχές του Διαφωτισμού.
3.Ψηφίζει τελικά το 1791 Σύνταγμα με το οποίο .
-Καθιερώνεται το πολίτευμα της Συνταγματικής Μοναρχίας.
-Ορίζεται το έθνος ως κυρίαρχο
-Νομοθετική εξουσία: Συνέλευση(Βουλή),που θα προέλθει από εκλογές. Δικαίωμα ψήφου αναγνωρίζεται στους πολίτες που έχουν περιουσία και πληρώνουν φόρους.
-Εκτελεστική εξουσία: Βασιλιάς και 6 υπουργοί.
-Δικαστική εξουσία: Ανεξάρτητη Αφαιρέθηκε από το βασιλιά
Επιπλέον μέτρα:α)Εθνικοποίηση περιουσίας του κλήρου(έκδοση χαρτονομίσματος)
β)Οι κληρικοί ορίζονται κρατικοί λειτουργοί και οφείλουν υπακοή στο κράτος
γ)Καταργούνται οι συντεχνίες
δ) Απαγορεύονται οι απεργίες
Αντιδράσεις από την Εκκλησία και το βασιλιά.
Νομοθετική Συνέλευση: Προκύπτει από τις εκλογές του 1791.
-Η συνεχής αντίδραση του βασιλιά στις νέες εξελίξεις καθώς και οι ύποπτες συνεννοήσεις του με ευρωπαϊκές αυλές (Aυστρίας και Πρωσίας) εναντίον της επανάστασης ερεθίζουν ακόμη περισσότερο τα λαϊκά στρώματα, που ζητούν την έκπτωσή του.( να χάσει το αξίωμά του).
-Η πολιτική λέσχη των Γιρονδίνων αποφασίζει την κήρυξη πολέμου εναντίον τηςΑυστρίας και της Πρωσίας (1792),πιστεύοντας ότι μια πολεμική σύγκρουση θα συσπείρωνε το λαό γύρω από το επαναστατικό καθεστώς.
-Η νέα συνέλευση, η Νομοθετική, θέτει το βασιλιά υπό περιορισμό, ενώ η εκτελεστική εξουσία ανατίθεται σε συμβούλιο με επικεφαλής τον Δαντόν, στέλεχος της πολιτικής λέσχης των Κορδελιέρων.
Αποφάσεις της Νομοθετικής
1.Αναγνωρίζει σε όλους τους άνδρες πολιτικά δικαιώματα(καθολική ψηφοφορία)
2.Δημεύει τις περιουσίες των αριστοκρατών που είχαν διαφύγει στο εξωτερικό
3.Θεσπίζει το διαχωρισμό της εκκλησίας από το κράτος
4.Κηρύσσει την πατρίδα σε κίνδυνο
Β Φάση Σεπτέμβριος 1792-Ιούλιος 1794
Συμβατική Συνέλευση (προκύπτει από εκλογές). Έργο της:
1.Πολίτευμα αβασίλευτης δημοκρατίας, κατάργηση της μοναρχίας
2.Νέο ημερολόγιο. 1793:Το έτος 1 της Δημοκρατίας
3.Καταδίκη και αποκεφαλισμός του βασιλικού ζεύγους. 1793
4.Συνέχιση του πολέμου για διεκδίκηση εδαφών που θεωρούνταν γαλλικά (Βέλγιο, Ρήνος).Αντίδραση ευρωπαϊκών χωρών-αντεπαναστατικές εξεγέρσεις-επιδείνωση οικονομικής κατάστασης).
5.Σύσταση « Επιτροπής Δημόσιας Σωτηρίας», «Επιτροπής Γενικής Ασφάλειας» και επαναστατικών δικαστηρίων κατά των αντεπαναστατικών ενεργειών.
Η επαναστατική κυβέρνηση που θα αναλάβει ύστερα από εκκαθαρίσεις την εξουσία, με επικεφαλής το Μαξιμιλιανό Ροβεσπιέρο, ηγετική φυσιογνωμία της πολιτικής λέσχης των Ιακωβίνων, θα οδηγήσει τη χώρα στην
περίοδο της Τρομοκρατίας(1793-1794).
Χαρακτηριστικά της περιόδου:
1.Αναδιοργανώνεται ο στρατός, ισχυρό όπλο απέναντι σε εσωτερικούς και εξωτερικούς εχθρούς της Επανάστασης.
2.Στο όνομα της προστασίας της επανάστασης εκτελούνται με συνοπτικές διαδικασίες 40.000 περίπου άνθρωποι που έχουν θεωρηθεί ύποπτοι για αντεπαναστατική δράση. Θύμα της περιόδου καταλήγει να γίνει και ο ίδιος ο Ροβεσπιέρος με είκοσι συνεργάτες του(28 Ιουλίου 1794).
3.Το βιοτικό επίπεδο των κατώτερων κοινωνικών στρωμάτων σημειώνει κάποια βελτίωση, όμως, τα ακραία περιοριστικά μέτρα που σε πολλές περιπτώσεις υιοθετούνται, προκαλούν αντιδράσεις.
4.Η χριστιανική θρησκεία αντικαθίσταται από τη λατρεία του ¨Ανώτατου όντος¨, ενώ δίνονται νέα ονόματα στους μήνες. (Ποιητικές ονομασίες ανάλογα με τα φυσικά φαινόμενα κάθε εποχής).
7/4: Παγκόσμια Ημέρα Υγείας Κάθε χρόνο στις 7 Απριλίου εορτάζεται η Παγκόσμια Ημέρα Υγείας, η οποία επικεντρώνεται σε σημαντικά προβλήματα της δημόσιας υγείας που απασχολούν όλο τον κόσμο. Η 7η Απριλίου είναι η ημερομηνία «γέννησης» το 1948 του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, ενός εξειδικευμένου οργάνου του ΟΗΕ για θέματα Υγείας. - Σχετικές αναρτήσεις
museduc.