Η ΚΡΙΣΗ ΤΟΥ ΤΣΑΡΙΚΟΥ ΚΑΘΕΣΤΩΤΟΣ
Στα τέλη του 19ου και στις αρχές του 20ού αι. το 85% περίπου του πληθυσμού της Ρωσίας ήταν αγρότες. Τα μεγαλύτερα κτήματα ανήκαν σε μεγάλους γαιοκτήμονες, ενώ οι καλλιεργητές ζούσαν σε άθλιες συνθήκες, όπως και οι εργάτες στις βιομηχανικά αναπτυγμένες περιοχές της χώρας.
Έτσι, συχνές ήταν οι αγροτικές και εργατικές εξεγέρσεις, που συνήθως καταστέλλονταν με αιματηρό τρόπο.
–Επανάσταση που εκδηλώθηκε το 1905 ανάγκασε τον τσάρο Νικόλαο Β΄, που κυβερνούσε τη χώρα απολυταρχικά, να δεχθεί την εκλογή ενός νομοθετικού σώματος (δούμα), θεσπίζοντας έτσι τη συνταγματική μοναρχία.
–Η έκρηξη του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου επιδείνωσε την κατάσταση.
Η επιστράτευση εκατομμυρίων Ρώσων παρέλυσε την οικονομία κάνοντας τις συνθήκες ζωής των λαϊκών τάξεων τραγικές.
..Συγχρόνως, ο ρωσικός στρατός αντιμετώπιζε σοβαρά προβλήματα στα πεδία των μαχών.
Η ΑΣΤΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ (ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 1917)
Σε αυτές τις συνθήκες τον Φεβρουάριο του 1917 ξέσπασε νέα επανάσταση. Μετά την επικράτησή της σχηματίστηκε προσωρινή κυβέρνηση στην οποία υπερίσχυαν μετριοπαθείς φιλελεύθεροι αστοί.
Παράλληλα όμως οργανώθηκαν τα σοβιέτ, συμβούλια εργατών και στρατιωτών, που ανέλαβαν την εξουσία στην πρωτεύουσα Πετρούπολη, στη Μόσχα και σε άλλες μεγάλες πόλεις. Στην πραγματικότητα, η εξουσία μοιραζόταν μεταξύ της προσωρινής κυβέρνησης και των σοβιέτ.
Ο τσάρος δεν είχε πλέον τον έλεγχο του στρατού και υποχρεώθηκε να παραιτηθεί.
Η προσωρινή κυβέρνηση:
1.αναγνώρισε κάποια ατομικά δικαιώματα,
2.νομιμοποίησε τα σοβιέτ και
3.προετοίμασε τη σύγκληση συνέλευσης για την κατάρτιση Συντάγματος.
- Αρνήθηκε όμως να ικανοποιήσει τα λαϊκά αιτήματα για:
αποχώρηση της Ρωσίας από τον πόλεμο και αναδασμό (αναδιανομή) της γης.
Έτσι, η λαϊκή δυσαρέσκεια ενισχύθηκε.
Οι Ρώσοι κομμουνιστές, οι μπολσεβίκοι, με ηγέτη τον Βλαντιμίρ Ίλιτς Ουλιάνοφ, γνωστό ως Λένιν, υποστήριζαν ότι έπρεπε:
- να καταργηθεί η φιλελεύθερη προσωρινή κυβέρνηση,
- να περιέλθει όλη η εξουσία στα σοβιέτ,
- να μοιραστεί η γη στους αγρότες και
- να αποχωρήσει αμέσως η Ρωσία από τον πόλεμο.
Η ΣΟΣΙΑΛΙΣΤΙΚΗ – ΟΚΤΩΒΡΙΑΝΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ 1917
Καθώς τα προβλήματα οξύνονταν, οι μπολσεβίκοι κυριάρχησαν στα σοβιέτ και, ενισχυμένοι πλέον, οργάνωσαν νέα επανάσταση στην Πετρούπολη, στις 25 / 26 Οκτωβρίου 1917, που επικράτησε και έμεινε γνωστή ως Οκτωβριανή Επανάσταση.
- Η νέα επαναστατική κυβέρνηση, με πρόεδρο τον Λένιν:
1.Αφαίρεσε από τους ιδιοκτήτες τους και έθεσε υπό τον έλεγχό της όλες τις μεγάλες οικονομικές μονάδες (μεγάλα αγροκτήματα, εργοστάσια κ.ά.),
2.Ανέθεσε τη διοίκηση των εργοστασίων και των μεγάλων αγροκτημάτων στα σοβιέτ των εργατών και των αγροτών αντίστοιχα και
3.Αναγνώρισε το δικαίωμα της αυτοδιάθεσης στις διάφορες εθνότητες της χώρας.
- Οι μπολσεβίκοι πίστευαν ότι η νέα σοσιαλιστική Ρωσία δεν είχε θέση στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, επειδή:
-αφενός θεωρούσαν ότι αυτός ήταν ιμπεριαλιστικός και
-αφετέρου έκριναν ότι όλες οι διαθέσιμες δυνάμεις θα έπρεπε να χρησιμοποιηθούν για την ανασυγκρότηση της χώρας.
Έτσι, η νέα κυβέρνηση απέσυρε τη Ρωσία από την Αντάντ υπογράφοντας με τη Γερμανία τη Συνθήκη Ειρήνης του Μπρεστ – Λιτόφσκ (3 Μαρτίου 1918), με την οποία τερματιζόταν ο γερμανορωσικός πόλεμος, αλλά η Ρωσία υποχρεωνόταν να παραχωρήσει πολλά εδάφη της στη Γερμανία.
Ο ΕΜΦΥΛΙΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ ΚΑΙ Η ΞΕΝΗ ΕΠΕΜΒΑΣΗ
Λίγο αργότερα ξέσπασε εμφύλιος πόλεμος ανάμεσα στους οπαδούς του τσάρου και τους υποστηρικτές της Επανάστασης.
Οι χώρες της Αντάντ, μεταξύ τους και η Ελλάδα, συμμετείχαν στον πόλεμο υποστηρίζοντας τους τσαρικούς (εκστρατεία στην Ουκρανία).
Οι συγκρούσεις έληξαν το 1921, με την επικράτηση των μπολσεβίκων.
Η ΙΔΡΥΣΗ ΤΗΣ ΣΟΒΙΕΤΙΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ
Παράλληλα, το κράτος έλαβε τη μορφή ομοσπονδίας και ονομάστηκε Ένωση Σοβιετικών Σοσιαλιστικών Δημοκρατιών (ΕΣΣΔ) ή Σοβιετική Ένωση, όπως καθιερώθηκε να λέγεται.
Ήταν το πρώτο σοσιαλιστικό κράτος του κόσμου.
Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΗΣ ΟΚΤΩΒΡΙΑΝΗΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ
- Η Οκτωβριανή Επανάσταση στη Ρωσία ενίσχυσε την κινητικότητα στις γραμμές των λαϊκών τάξεων σε πολλές χώρες της Ευρώπης, ιδίως στις ηττημένες του πολέμου.
- Σε αυτό συνέβαλε και η ίδρυση στη Μόσχα το 1919 της Γ΄ Διεθνούς ή Κομμουνιστικής Διεθνούς (Κομιντέρν), μιας διεθνούς οργάνωσης στην οποία εντάχθηκαν όλα τα κομμουνιστικά κόμματα με σκοπό την αποτελεσματικότερη οργάνωση της δράσης τους.
- Στη Γερμανία, μετά από εξεγέρσεις (1918 – 1919) που οδήγησαν στην κατάργηση της μοναρχίας, οι σπαρτακιστές, ριζοσπάστες σοσιαλιστές, οργάνωσαν επανάσταση (Οκτώβριος 1918), αλλά τελικά ηττήθηκαν.
- Στις νικήτριες χώρες της Αντάντ εκδηλώθηκαν μεγάλες απεργίες. Τότε άρχισαν να δημιουργούνται στην Ευρώπη τα πρώτα κομμουνιστικά κόμματα, που εμπνέονταν από την Οκτωβριανή Επανάσταση και μάχονταν για την αναμόρφωση της κοινωνίας όχι με μεταρρυθμίσεις αλλά με επανάσταση.
- Ένα από αυτά ήταν και το Σοσιαλιστικό Εργατικό Κόμμα Ελλάδας (ΣΕΚΕ), που ιδρύθηκε το 1918 και αργότερα μετονομάστηκε σε Κομμουνιστικό Κόμμα Ελλάδας (Κ.Κ.Ε).








