Το κείμενο του βιβλίου μας αναφέρεται σε διάφορους διαδικτυακούς τόπους, τους οποίους συστήνει στα παιδιά ο Γουέμπι, ένα φανταστικό πλάσμα (World Wide Web Παγκόσμιος πληροφοριακός ιστός). Στις ηλεκτρονικές διευθύνσεις που προτείνει, τα παιδιά μπορούν να βρουν εκπαιδευτικές και ψυχαγωγικές δραστηριότητες. Μπορούν να αναζητήσουν πληροφορίες για επιστημονικά θέματα, διαγωνισμούς, εκδηλώσεις, κατασκευές κλπ. Ακόμα, τα παιδιά μπορούν να διασκεδάσουν με , ανέκδοτα, παιχνίδια, ζωγραφιές, κουίζ, αινίγματα και άλλα.
Όταν μια δευτερεύουσα πρόταση αρχίζει με έναν από τους τελικούς συνδέσμους να και για να, λέγεται τελική. Μπροστά από τους συνδέσμους αυτούς βάζουμε κόμμα.
Οι τελικές προτάσεις πήραν την ονομασία τους από την αρχαία ελληνική λέξη “τέλος” που σημαίνει σκοπός.
Π. χ. Σε προσκαλώ στο σπίτι μου για να δούμε τηλεόραση ή σε προσκαλώ στο σπίτι μου να δούμε τηλεόραση.
Με το να αρχίζουν όχι μόνο τελικές προτάσεις, αλλά και βουλητικές. Για να τις ξεχωρίζεις, πρέπει να ξέρεις ότι το να των βουλητικών προτάσεων δεν μπορεί να γίνει για να. Π.χ. Κάθισε λίγο, να ξεκουραστείς. (για να ξεκουραστείς) Μπορώ να πάρω το στιλό σου; (εδώ το να δεν μπορεί να γίνει για να) Οι τελικές προτάσεις δεν παίρνουν κόμμα πριν από το να, γιατί είναι συμπλήρωμα του ρήματος.
ΠΡΟΣΟΧΗ: Δεν πρέπει να μπερδεύεις τις τελικές προτάσεις που αρχίζουν με το να με τις προτάσεις που αρχίζουν επίσης με το να και είναι αντικείμενα ρημάτων. Π. χ. μου είπε να φύγω(η πρόταση να φύγω δεν είναι τελική, γιατί δεν εκφράζει σκοπό. Είναι αντικείμενο του ρήματος είπε)
Οι περισσότερες συσκευές συνοδεύονται από οδηγίες χρήσης. Μάλιστα θα πρέπει να είναι και στη γλώσσα της χώρας που πωλούνται, για να είναι κατανοητές από τον περισσότερο κόσμο.
Αυτές είναι απαραίτητες γιατί:
δίνουν αναλυτική περιγραφή του προϊόντος
έχουν οδηγίες ασφαλείας
δίνουν πληροφορίες για το πώς χρησιμοποιείται το προϊόν και αν πρέπει να χρησιμοποιηθεί κάπως διαφορετικά την πρώτη φορά
δίνουν συμβουλές για τον καθαρισμό και τη συντήρηση των συσκευών
έχουν χρήσιμα τηλέφωνα, σύμβολα και πληροφορίες.
Κάνε κλικ στη παρακάτω εικόνα. Είναι πραγματικό εγχειρίδιο οδηγιών χρήσης μιας καφετιέρας .
ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ
ΠΩΣ ΔΙΝΟΥΜΕ ΟΔΗΓΙΕΣ – ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ ΤΗΣ ΠΡΟΣΤΑΚΤΙΚΗΣ
Οδηγίες δίνουμε χρησιμοποιώντας είτε: προστακτική ενεστώτα ή αορίστου , πχ : Ακούτε προσεκτικά τις οδηγίες ή ακούστε προσεκτικά …
υποτακτική ενεστώτα ή αορίστου , π.χ : Να ακούτε τις οδηγίες ή να ακούσετε τις οδηγίες προσεκτικά
οριστική ενεστώτα , π.χ : Ακούμε τις οδηγίες προσεκτικά….
Επίσης θα πρέπει να θυμάσαι :
α) να μη μπερδεύεις τα η, ει, ι, υ, οι. Θα πρέπει να σκέφτεσαι πώς σχηματίζουν την υποτακτική. Π.χ.: αγαπήστε-να αγαπήσω,(αγαπώ το ρήμα) δανείστε-να δανείσετε(δανείζω το ρήμα), γνωρίστε-να γνωρίσετε(γνωρίζω το ρήμα)
β) να ξέρεις ότι η κατάληξη -είτε στο β΄πληθυντικό πρόσωπο γράφεται πάντα με ει και ε: κατεβείτε, περιποιηθείτε, στρωθείτε κλπ
γ) Στο σχηματισμό της προστακτικής των σύνθετων ρημάτων πρέπει να ξέρουμε ότι ΔΕΝ παίρνουν αύξηση. Π. χ. θα πούμε ανάλαβε στην προστακτική και όχι ανέλαβε, επίλεξε και όχι επέλεξε.
Θέμα του ποιήματος “Λιλιπούπολη” είναι ο Σιδερομάσας, ένα εκπληκτικό μηχάνημα που βρίσκεται στον βιομηχανικό τομέα του Πόρτο Λίλι. Ο Σιδερομάσας καταναλώνει όλων των ειδών τα καύσιμα (πετρέλαιο , βενζίνη , κοκ κ.α) και παράγει μια μεγάλη ποικιλία προϊόντων, που ικανοποιούν όλες τις ανάγκες των καταναλωτών. Το μηχάνημα αυτό είναι το καμάρι των επιστημόνων και των οπαδών της σύγχρονης τεχνολογίας , γι’ αυτό και αποκαλείται « ο Παρθενών της τεχνικής ».Ο “Σιδερομάσας”αντιπροσωπεύει τη σύγχρονη τεχνολογία, τη σύγχρονη βιομηχανία που σπαταλώντας τους φυσικούς πόρους παράγει προϊόντα, που πολλά από αυτά είναι και άχρηστα για τους ανθρώπους.
Το «Εδώ Λιλιπούπολη» ήταν μια παιδική ραδιοφωνική σειρά που ξεκίνησε το 1976 και διήρκεσε μέχρι το 1980. Η σειρά ακουγόταν στο Τρίτο Πρόγραμμα της Ελληνικής Ραδιοφωνίας, το οποίο ήταν την περίοδο εκείνη υπό τη διεύθυνση του Μάνου Χατζιδάκι. Η εκπομπή θεωρείται στις μέρες μας «θρυλική», τόσο για την πρωτοτυπία και την ποιότητά της, όσο και για την επίδραση της στη γενικότερη περίοδο. Η εκπομπή, η οποία ήταν καθημερινή, ήταν μουσικά επενδυμένη με τραγούδια ευρηματικότατων στίχων. Η Μαριανίνα Κριεζή ήταν η στιχουργός των τραγουδιών και το τραγούδι του μαθήματος μας μπορείς να το ακούσεις παρακάτω
Μαριανίνα Κριεζή Η Μαριανίνα Κριεζή είναι στιχουργός και παραγωγός του ραδιοφώνου. Στη δισκογραφία έχει πλούσια δράση, αφού έχει γράψει πολλά τραγούδια, τα οποία έχουν μελοποιηθεί από πολλούς μουσικοσυνθέτες. Η Μαριανίνα Κριεζή άρχισε να γράφει τα τραγούδια της από το 1970 και συνεχίζει μέχρι σήμερα. Συμμετείχε στην παραγωγή της ραδιοφωνικής σειράς «Εδώ Λιλιπούπολη» στο Τρίτο Πρόγραμμα της ΕΡΤ, από τις 19 Δεκεμβρίου του 1977 μέχρι τις 6 Μαΐου του 1980, και έγραφε τους στίχους.
Το σημερινό μας μάθημα μας μιλάει για ένα παιδί που βρίσκει και διαβάζει το «μυστικό» ημερολόγιο του Θοδωρή και της Μυρσίνης, κάποιων συγγενικών του προσώπων , στο οποίο είχαν καταγράψει τις εμπειρίες τους από τη ζωή στο χωριό, όταν ήταν παιδιά. Οι περιγραφές τους μας δίνουν ενδιαφέρουσες πληροφορίες για τις ασχολίες στην επαρχία τα παλιά χρόνια, όπως για τον θερισμό, τα πρόσωπα που συμμετείχαν και τα εργαλεία που χρησιμοποιούσαν. Επίσης , αναφέρονται στο έθιμο της Καλλινίτσας, που γινόταν κάθε χρόνο στη γιορτή του Αϊ-Γιάννη του Κλήδονα, στη διαδικασία του αλωνίσματος, στις κοινωνικές εκδηλώσεις και τα πανηγύρια.
ο τέντζερης : τούρκικη λέξη, κατσαρόλα συνήθως χάλκινη.
σεργιανίζω : τούρκικη λέξη, βγαίνω βόλτα, γυρίζω στους δρόμους χωρίς συγκεκριμένο σκοπό.
ο μαχαλάς : τούρκικη λέξη, γειτονιά ή συνοικία.
ο μπαχτσές : τούρκικη λέξη, κήπος, περιβόλι.
η τσακμακόπετρα: είδος πέτρας που παράγει σπινθήρες, όταν τη χτυπάμε με ένα πολύ σκληρό αντικείμενο.
το καμουτσίκι : είδος μαστιγίου για να χτυπούν τα ζώα για να προχωρήσουν.
Ο Θερισμός
Ο θερισμός τα παλαιότερα χρόνια ήταν σωστό πανηγύρι. Άρχιζε στις αρχές του Ιούνη και τελείωνε στα μέσα του Ιουλίου. Οι κάτοικοι των χωριών φόρτωναν στα μουλάρια τα πράγματά τους και ξεκινούσαν για τα χωράφια. Τα χωριά ερήμωναν. Συμμετείχαν όλα τα μέλη της οικογένειας, ακόμα και τα μικρά παιδιά, τα οποία κουβαλούσαν νερό, φαγητό και εργαλεία. Οι γυναίκες που είχαν μωρά τα φορτώνονταν στην πλάτη τους και θέριζαν. Το κύριο εργαλέιο για το θερισμό ήταν το δρεπάνι .
Στο αριστερό χέρι φορούσαν την παλαμαριά, ένα ξύλινο γάντι, για να πιάνουν τα στάχυα και να μην κόβονται και με το δεξί κρατούσαν το δρεπάνι για να τα κόβουν. Τα στάχυα τα έβαζαν δίπλα τους σε μικρούς σωρούς, τα δεμάτια. Κάποιος είχε τη φροντίδα να τα δένει. Στη συνέχεια τα φόρτωνε στα μουλάρια και τα μετέφερε στο αλώνι. Εκεί τα τοποθετούσε το ένα πάνω στο άλλο, φτιάχνοντας μικρούς λόφους, τις θημωνιές.
Όταν θερίζονταν όλα τα χωράφια, άρχιζε το αλώνισμα. Κάθε οικογένεια είχε το δικό της αλώνι. Το αλώνι ήταν ένας χώρος, τον οποίο προηγουμένως είχαν στρώσει με πλατιές πέτρες. Στη μέση τοποθετούσαν έναν ξύλινο στύλο, στον οποίο έδεναν τα ζώα για να περιστρέφονται. Εκεί έκοβαν τα στάχυα και έβγαινε το σιτάρι. ΒΛΕΠΕ ΒΙΝΤΕΟ
ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟ ΑΛΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗΝ ΚΕΡΤΕΖΗ ΚΑΛΑΒΡΥΤΩΝ
Ο θερισμός σήμερα
2. ΤΑ ΕΘΙΜΑ
Τα έθιμα που παρουσιάζονται είναι η “Καλλινίτσα” και τα πανηγύρια. Η “Καλλινίτσα”, γίνεται 25 Ιουνίου για τον Αϊ – Γιάννη τον Κλήδονα, στο δρόμο. Είναι κάποια κοπέλα ανύπανδρη που όλα τα κορίτσια του χωριού την ντύνουν και τη στολίζουν. Είναι η “νύφη” του Αϊ- Γιάννη του Κλήδονα. Την παραμονή του Αϊ-Γιαννιού, οι ανύπανδρες κοπέλες μαζεύονται σε ένα από τα σπίτια του χωριού, όπου αναθέτουν σε κάποιο μέλος της συντροφιάς, συνήθως σε μια κοπέλα της οποίας και οι δύο γονείς είναι εν ζωή, να φέρει από το πηγάδι ή την πηγή το “αμίλητο νερό”. Η ονομασία αυτή οφείλεται στο γεγονός ότι η εν λόγω κοπέλα και η συνοδεία της πρέπει να ολοκληρώσουν την αποστολή αυτή, τηρώντας απόλυτη σιωπή.
Το σημερινό κείμενο είναι μια περιγραφή ενός καφενείου και ενός κουρείου που η συγγραφέας Φωτεινή Φραγκούλη με πολύ νοσταλγία περιγράφει. Εικόνες από την παιδική της ηλικία, όταν στο χωριό της υπήρχαν πολλά καφενεία τα οποία πλέον έχουν αντικατασταθεί από τουριστικά καταστήματα. Θυμάται λοιπόν τα παλιά καφενεία , τα λουκούμια που την κερνούσε ο παππούς της , τη μυρωδιά από τα φαγητά και τα ποτά , τους ήχους από τα παιχνίδια στο καφενείο και το τζουκμπόξ. Ακόμη, νοσταλγεί το κουρείο του πατέρα της και θυμάται χαρακτηριστικές λεπτομέρειες. Στη μνήμη της έχουν χαραχθεί οι μυρωδιές από τις κολόνιες , τα αρχοντικά έπιπλα , η θέα προς τη θάλασσα και οι καθρέφτες του. Τώρα, που όλα αυτά έχουν χαθεί, εξαιτίας της τουριστικής ανάπτυξης, η συγγραφέας προσπαθεί με αγωνία να τα κλείσει στην ψυχή της και να τα διαφυλάξει σαν πολύτιμο θησαυρό .
Άγνωστες λέξεις :
πρέφα: παιχνίδι με τράπουλα 32 χαρτιά 3 πάικτες , δύσκολο στην εκμάθησή του, χαρακτηρίζεται σαν “εγκεφαλικό”. Γι΄αυτό ο λαός, αν κάποιος δεν καταλαβαίνει κάτι, λέει: “δεν το πήρε πρέφα”.
Μόλυβος: πόλη της Λέσβου. Το αρχαίο της όνομα ήταν Μήθυμνα, το οποίο συνυπάρχει ως σήμερα.
τράτα: μικρό σκάφος για ψάρεμα
αθερίνα: μικρό ψάρι, χρησιμοποιείται συχνά και ως δόλωμα
κανονάκια του κονιάκ: ποτηράκια του κονιάκ
Τζουκμπόξ: ημιαυτόματη συσκευή αναπαραγωγής μουσικής, συνήθως λειτουργεί με κέρματα, η οποία μπορεί να παίξει επιλεγμένα τραγούδια
Η Φωτεινή Φραγκούλη γεννήθηκε και μεγάλωσε στο Μόλυβο της Μυτιλήνης. Σπούδασε ψυχολογία και παιδαγωγικά. Εργάζεται στην Αθήνα ως δασκάλα στη δημόσια εκπαίδευση. Έργα της: “Το χωραφάκι της αγάπης”, “Η Κυράνη του δάσους”, “Η Πορφυρένια και το μαντολίνο της”, “Το μισό πιθάρι”, “Το ταίρι της αταίριαστης”,”Οι άγγελοι των κοχυλιών”, “Το τραγούδι της Περσεφόνης”, “Εφτά ορφανά μολύβια… εφτά ιστορίες”.
ΚΛΙΚ στη παρακάτω εικόνα
Το κείμενο είναι απόσπασμα από το βιβλίο “39 καφενεία και ένα κουρείο”.
