Μήνας: Ιούνιος 2026

Λέξεις που προσδιορίζουν το πρόγραμμα

βιώσιμο τοπίο, γεωγραφία της γειτονιάς, προσβασιμότητα, φυσικά και ανθρωπογενή χαρακτηριστικά, χωρική αντίληψη και περιβαλλοντική ευαισθησία

ΣΕΛΛΑ (ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ-ΔΙΟΙΚΗΣΗ)

Τα Σελλά είναι ορεινό χωριό της πρώην επαρχίας Πατρών του νομού Αχαΐας.Σήμερα αποτελεί δημοτικό διαμέρισμα του πρώην Δήμου Ρίου με 302 κατοίκους (απογραφή 2011). Βρίσκεται στους πρόποδες του Παναχαϊκού σε υψόμετρο 452 μέτρων.

Το 1835 (Β.Δ. 8/4/1835) αποτέλεσε οικισμό του νεοσύστατου Δήμου Αργυραίων. Με το Βασιλικό διάταγμα 27-11-1840 «περί συγχωνεύσεων δήμων» καταργείται ο δήμος Αργυραίων και αποτέλεσε χωριό του Δήμου Ερινεού. Το 1912 (ΦΕΚ 256Α – 28/08/1912) με την κατάργηση των δήμων, τα Σελλά αποτέλεσαν την έδρα της νεοσύστατης κοινότητας Σελλών μαζί με τα χωριά Πιτίτσα και «Κακόβατο». Το 1920 καταργείται ο οικισμός «Κακόβατος» και αργότερα εγκαταλείφθηκε. Το 1924 αποσπάται η Πιτίτσα. Έτσι τα Σελλά έμειναν το μοναδικό χωριό που αποτελούσε την κοινότητα Σελλών. Το 1997 με το Σχέδιο Καποδίστριας καταργείται η κοινότητα και γίνεται Δημοτικό διαμέρισμα του πρώην δήμου Ρίου.

Ιστορία

Η ονομασία πιστεύεται ότι είναι σλαβική και σημαίνει χωριό (Selo). Κατά τον Μεσαίωνα αναφερόταν και Σέλιτσα ή Σέλιτζα. Αναφέρεται σε βενετικά έγραφα και απογραφές το 1692 και το 1699, το 1828 είχε 51 οικογένειες 16 το 1851 και 150 κατοίκους το 1899. Στην επανάσταση του 1821 στα Σελλά υπήρχε μεγάλο στρατόπεδο των Ελλήνων από το 1821 έως το 1828 περίπου που απελευθερώθηκε η Πάτρα. Το στρατόπεδο το διέλυσαν δύο φορές οι Οθωμανοί μετά από φονικές μάχες το 1825 και το 1827.

Τα Σελλά διαδραμάτισαν σημαντικό ρόλο κατά τη διάρκεια της Επανάστασης του 1821, ωστόσο η τραγικότερη σελίδα της ιστορίας τους γράφτηκε κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. .

Στο Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και τον Ιανουάριο του 1944 ο Γερμανικός στρατός, μετά από πληροφορία ότι στα Σελλά βρίσκονταν αντάρτες, περικύκλωσε το χωριό. Συνελήφθησαν όλοι οι άντρες του χωριού, 43, που οδηγήθηκαν στην Πάτρα και φυλακίστηκαν ενώ 7 εκτελέστηκαν στην προσπάθεια τους να διαφύγουν. Κατά την αποχώρησή τους οι Γερμανοί έβαλαν φωτιά στο χωριό και αναφέρεται ότι τα σπίτια καίγονταν για δέκα ημέρες.

• Η Ματωμένη Πρωτοχρονιά (1944): Την 1η Ιανουαρίου 1944, οι ναζιστικές δυνάμεις κατοχής περικύκλωσαν τα Σελλά. Στόχος τους ήταν να εξολοθρεύσουν ομάδα ανταρτών του ΕΛΑΣ υπό τον θρυλικό “Καπετάν Κεραυνό” (Ανδρέα Μελετίου Αϊβαλιώτη). Το τραγικό αυτό γεγονός έμεινε γνωστό στην ιστορία της περιοχής ως το Ολοκαύτωμα των Σελλών, αφήνοντας πίσω του βαρύ φόρο αίματος, και τιμάται κάθε χρόνο από τον Δήμο Πατρέων

 

Σύντομη περιγραφή

Οι μαθητές/τριες του Δημοτικού και Νηπιαγωγείου Σελλών μελετούν τη γεωγραφία της γειτονιάς τους, εστιάζοντας στη μορφή του τόπου και στις αλλαγές που έχουν συντελεστεί στο φυσικό και ανθρωπογενές περιβάλλον. Μέσα από την παρατήρηση του χώρου, την ανάλυση χαρτών και δορυφορικών εικόνων, τη σύγκριση παλαιών και σύγχρονων φωτογραφιών και τη συλλογή μαρτυριών από κατοίκους, ανακαλύπτουν πώς έχει διαμορφωθεί η γειτονιά τους στον χρόνο. Καταγράφουν βασικά γεωγραφικά χαρακτηριστικά, όπως ρέματα, λόφους, δρόμους, δημόσιους χώρους και χρήσεις γης, και διατυπώνουν προτάσεις για τη βελτίωση και βιώσιμη αξιοποίηση του τοπίου, αναλαμβάνοντας ρόλο ενεργών πολιτών. Η δράση συνδυάζει τη μελέτη του φυσικού και ανθρωπογενούς περιβάλλοντος με την καλλιέργεια της χωρικής αντίληψης και της τοπικής ταυτότητας. Ενισχύει τη συνειδητοποίηση των παιδιών σχετικά με τον ρόλο που παίζουν οι γεωγραφικές αλλαγές στην ποιότητα ζωής και καλλιεργεί την ατομική και συλλογική ευθύνη απέναντι στον δημόσιο χώρο. Το πρόγραμμα μπορεί να προσαρμοστεί και να υλοποιηθεί σε κάθε περιοχή, καθώς δίνει τη δυνατότητα στους/στις μαθητές/τριες να μελετήσουν τη δική τους γειτονιά, να την κατανοήσουν χωρικά και ιστορικά και να προτείνουν δημιουργικές παρεμβάσεις. Μέσα από τη διαδρομή της παρατήρησης, της έρευνας, της αποτύπωσης και της παρουσίασης, αναπτύσσουν δεξιότητες και αποκτούν εμπειρία συμμετοχής στη βελτίωση του άμεσου περιβάλλοντός τους.

Πρόγραμμα Σπουδών

Διασύνδεση με το Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγραμμάτων Σπουδών (ΔΕΠΠΣ) και το Αναλυτικό Προγράμματα Σπουδών (ΑΠΣ) για το γνωστικό αντικείμενο της Γεωγραφίας Ε΄ Δημοτικού (ΦΕΚ 304/Β΄/13-03-2003), ( ΦΕΚ 5815/Β/10-12-2021).

Διασύνδεση με το Νέο Πρόγραμμα Σπουδών στο γνωστικό αντικείμενο της Γεωγραφίας Ε΄ Δημοτικού (ΦΕΚ 2259/τ. Β΄/06-04-2023).

Διασύνδεση με το Πρόγραμμα Σπουδών «Δράσεις Ενεργού Πολίτη» του Νηπιαγωγείου, του Δημοτικού, του Γυμνασίου και του Λυκείου (ΦΕΚ 6048/Β΄/1-11-2024).

Προσδοκώμενα Μαθησιακά Αποτελέσματα

Οι μαθητές/τριες αναμένεται να:

παρατηρούν και να καταγράφουν φυσικά και ανθρωπογενή χαρακτηριστικά της γειτονιάς τους (π.χ. λόφοι, ρέματα, δρόμοι, πάρκα, κτίρια, δημόσιοι χώροι),

αναγνωρίζουν τη χρήση γης στην περιοχή τους (κατοικίες, πράσινοι χώροι, σχολεία, εκκλησίες, αδόμητα οικόπεδα) και να αναλύουν τον τρόπο με τον οποίο εξελίσσεται μέσα στον χρόνο,

συγκρίνουν παλαιότερους και σύγχρονους χάρτες ή φωτογραφίες, εντοπίζοντας αλλαγές στο τοπίο, τις χρήσεις και την οργάνωση του χώρου,

αναλύουν τις συνέπειες των χωρικών μεταβολών στη ζωή των κατοίκων (προσβασιμότητα, κυκλοφορία, ποιότητα ζωής, απώλεια φυσικών πόρων, υποβάθμιση ή ανάδειξη περιοχών)

δημιουργούν δικό τους χάρτη ή γεωγραφική αποτύπωση της γειτονιάς, εμπλουτισμένη με προσωπικές παρατηρήσεις και ευρήματα από την επιτόπια έρευνα,

αναπτύσσουν χωρική αντίληψη και περιβαλλοντική ευαισθησία, εμβαθύνοντας στη σύνδεση του φυσικού και δομημένου περιβάλλοντος με την τοπική ταυτότητα,

διατυπώνουν τεκμηριωμένες προτάσεις για τη βελτίωση του δημόσιου χώρου της γειτονιάς τους (π.χ. ασφάλεια, αισθητική, πράσινο, προσβασιμότητα), αναλαμβάνοντας ρόλο ενεργών πολιτών.

 

 

Πεδίο Υλοποίησης

Προορισμοί γύρω από το σχολείο (σε απόσταση περπατήματος), Προορισμοί σε απόσταση από το σχολείο (απαιτείται η μετάβαση με συγκοινωνιακό μέσο), Ο ψηφιακός χώρος του διαδικτύου

Φάσεις Υλοποίησης

Διερεύνηση

Η δράση ξεκινά με μια ανοιχτή συζήτηση γύρω από τη γειτονιά των μαθητών/τριών, με στόχο να ενεργοποιηθούν οι εμπειρίες, οι παρατηρήσεις και οι γνώσεις τους για τον τόπο στον οποίο ζουν. Επιδιώκεται να αναγνωρίσουν τον χώρο όχι μόνο ως καθημερινό περιβάλλον, αλλά και ως πεδίο γεωγραφικής και πολιτισμικής ταυτότητας. Ο/Η εκπαιδευτικός θέτει ερωτήσεις όπως: Ποια είναι τα σημεία που ξεχωρίζετε στη γειτονιά σας; Τι σας αρέσει και τι όχι; Ποια φυσικά στοιχεία παρατηρείτε (λόφοι, ρέματα, πάρκα); Πώς είναι δομημένος ο χώρος γύρω μας; Ποιες χρήσεις γης εντοπίζετε (κατοικίες, καταστήματα, σχολεία, δρόμοι, ελεύθεροι χώροι); Γνωρίζετε αν η μορφή της περιοχής ήταν διαφορετική στο παρελθόν; Ποιες αλλαγές έχετε παρατηρήσει τα τελευταία χρόνια; Αν ερχόταν ένας επισκέπτης στην περιοχή μας, τι θα του δείχνατε πρώτα; Πώς φαντάζεστε την ιδανική γειτονιά του μέλλοντος; Οι μαθητές/τριες, σε μικρές ομάδες, παρατηρούν προσεκτικά τις εικόνες και εντοπίζουν σημεία αλλαγής, διατήρησης ή εγκατάλειψης. Μέσα από την παρατήρηση, οι μαθητές/τριες διατυπώνουν τα πρώτα ερωτήματα που θα καθοδηγήσουν την περαιτέρω έρευνά τους, όπως: Ποια είναι τα βασικά γεωγραφικά χαρακτηριστικά της γειτονιάς μας; Πώς άλλαξε το τοπίο και η χρήση του χώρου μέσα στον χρόνο; Ποιες περιοχές είναι καλά φροντισμένες και ποιες παραμελημένες; Πού υπάρχουν δυνατότητες βελτίωσης; Ποια στοιχεία συνδέουν τον χώρο με την τοπική ταυτότητα; Η φάση ολοκληρώνεται με τη συλλογική δημιουργία ενός πίνακα ερωτήσεων και θεματικών πεδίων προς περαιτέρω μελέτη. Οι μαθητές/τριες γράφουν σε χαρτάκια τις απορίες ή ιδέες τους και τα ομαδοποιούν στις εξής ενότητες:

-Γεωγραφικά χαρακτηριστικά της περιοχής

– Ανθρώπινες παρεμβάσεις και χρήση γης.

– Αλλαγές στο περιβάλλον και στην εικόνα της γειτονιάς

– Ζητήματα ποιότητας ζωής και προσβασιμότητας

– Ιδέες για βιώσιμη ανάπτυξη και αισθητική βελτίωση.

 

 

Προετοιμασία / Σχεδιασμός

Η τάξη χωρίζεται σε ομάδες ρόλων, με κάθε ομάδα να αναλαμβάνει μια θεματική ενότητα προς παρατήρηση και μελέτη, βασισμένη στις απορίες και τα ενδιαφέροντα των μαθητών/τριών. Οι ομάδες είναι: Ομάδα Γεωγράφων – Ιστορικών Χαρτών: Αναζητά παλαιούς χάρτες, φωτογραφίες και τεκμήρια για τη μορφή της γειτονιάς στο παρελθόν. Μελετά πώς διαμορφώθηκε η περιοχή, ποιες ήταν οι αρχικές χρήσεις γης και ποια φυσικά ή τεχνητά χαρακτηριστικά έχουν αλλοιωθεί, διατηρηθεί ή εξαφανιστεί. Χρησιμοποιεί εργαλεία όπως το Google Earth ή Google Maps με χρονοσειρές. Ομάδα Παρατηρητών του Τοπίου: Δημιουργεί φύλλο παρατήρησης με σημεία ενδιαφέροντος: φυσικά στοιχεία (π.χ. λόφοι, πάρκα, ρέματα), δομημένο περιβάλλον (δρόμοι, οικοδομές, δημόσιοι χώροι), προσβασιμότητα, αισθητική, καθαριότητα, σημεία εγκατάλειψης. Κατά την επιτόπια επίσκεψη, η ομάδα φωτογραφίζει και καταγράφει χαρακτηριστικά του τόπου με σύντομες σημειώσεις. Ομάδα Δημοσιογράφων της Γειτονιάς: Συντάσσει ερωτηματολόγιο για συνεντεύξεις με κατοίκους, ηλικιωμένους/ες, ή άλλους/ες εμπλεκόμενους/ες της τοπικής κοινότητας. Στόχος είναι να συγκεντρώσουν προσωπικές μαρτυρίες για τις αλλαγές στη μορφή και τη λειτουργία της γειτονιάς, καθώς και προτάσεις για τη βελτίωση του χώρου. Ομάδα Δημιουργών – Χαρτογράφων: Αναλαμβάνει να κατασκευάσει ή να σχεδιάσει χάρτη της περιοχής με βάση τις παρατηρήσεις όλων των ομάδων. Χρησιμοποιεί απλό χαρτί, εργαλεία ΤΠΕ ή μεικτές τεχνικές (π.χ. φωτομοντάζ, σχέδιο, εφαρμογές χαρτογράφησης). Συλλέγει συμβολισμούς, χρώματα, στοιχεία του τοπίου που αναδεικνύουν την τοπική ταυτότητα και σχεδιάζει τον χάρτη με δημιουργικό και λειτουργικό τρόπο. Καθ’ όλη τη διάρκεια αυτής της φάσης, οι μαθητές/τριες συνεργάζονται, ανταλλάσσουν ιδέες και οργανώνουν το ερευνητικό τους υλικό με διαφορετικές τεχνικές. Όλες οι ομάδες προετοιμάζονται για την επιτόπια παρατήρηση της γειτονιάς, εστιάζοντας στον ρόλο που έχει ο χώρος στην καθημερινή ζωή, στην ιστορική του εξέλιξη και στη σύγχρονη εικόνα του.

Υλοποίηση

Επιτόπια επίσκεψη στη γειτονιά και υλοποίηση των δραστηριοτήτων των ομάδων στο πεδίο (παρατήρηση φυσικών και ανθρωπογενών στοιχείων, φωτογράφιση, συνεντεύξεις, χαρτογράφηση). Συλλογή μαρτυριών από κατοίκους της γειτονιάς σχετικά με τις αλλαγές που έχουν παρατηρήσει στον τόπο και τις ανάγκες της κοινότητας. Παρατήρηση και τεκμηρίωση του περιβάλλοντος χώρου: καταγραφή σημείων που χρήζουν φροντίδας, χαρτογράφηση υποδομών, πρασίνου, προσβασιμότητας κ.ά. Καταγραφή ιδεών για προτάσεις βελτίωσης της γειτονιάς ως δημόσιου και βιώσιμου χώρου. Συγκέντρωση υλικού (φωτογραφίες, σημειώσεις, αποτυπώσεις στο χάρτη) για χρήση σε ψηφιακές ή έντυπες δημιουργίες. Στο τελικό στάδιο, οι μαθητές/τριες παρουσιάζουν τις προτάσεις τους σε αρμόδιο εκπρόσωπο της σχολικής κοινότητας, επιδιώκοντας να ακουστεί η φωνή τους ως ενεργοί πολίτες.

 

Επικοινωνία – Διάχυση

Η φάση αυτή εστιάζει στην παρουσίαση των αποτελεσμάτων της μαθητικής έρευνας και παρατήρησης στην ευρύτερη σχολική και τοπική κοινότητα. Κάθε ομάδα οργανώνει και παρουσιάζει το έργο της, αναδεικνύοντας τη γεωγραφική, περιβαλλοντική και κοινωνική ταυτότητα της γειτονιάς μέσα από τη δική της ματιά: Οι Γεωγράφοι – Ιστορικοί Χαρτών παρουσιάζουν τη γεωμορφολογική εξέλιξη της περιοχής, παλαιούς και νέους χάρτες, καθώς και στοιχεία για τις αλλαγές στον χώρο (απώλεια πρασίνου, αλλαγές στη χρήση γης, επέκταση του οικιστικού ιστού). Οι Παρατηρητές του Τοπίου εκθέτουν τις διαπιστώσεις τους για τη σημερινή εικόνα της γειτονιάς: την προσβασιμότητα, την καθαριότητα, την αισθητική, την παρουσία δημόσιων χώρων, φυσικών στοιχείων και κοινωνικών χρήσεων. Οι Δημοσιογράφοι της Γειτονιάς διαβάζουν αποσπάσματα και ομαδοποιημένα δεδομένα από τις συνεντεύξεις που συνέλεξαν με κατοίκους, επαγγελματίες και μέλη της κοινότητας, καταγράφοντας απόψεις για τη μορφή του τόπου στο παρελθόν και στο παρόν, αλλά και προτάσεις βελτίωσης. Οι Δημιουργοί – Χαρτογράφοι παρουσιάζουν τις καλλιτεχνικές ή ψηφιακές αποτυπώσεις τους: χάρτες, φωτογραφίες, κολλάζ, ψηφιακές παρουσιάσεις ή αφίσες με τίτλο: «Η γειτονιά μας από ψηλά». Οι παρουσιάσεις μπορούν να πραγματοποιηθούν είτε σε αίθουσα του σχολείου, είτε σε εξωτερικό χώρο της γειτονιάς, ώστε να αποκτήσουν δημόσιο και συμβολικό χαρακτήρα. Στο πλαίσιο αυτό, μπορεί να προσκληθούν γονείς, κάτοικοι, τοπικοί φορείς και εκπρόσωποι της δημοτικής αρχής, ώστε να ακούσουν τις προτάσεις των μαθητών/τριών και να συζητήσουν για την ουσιαστική φροντίδα και ανάδειξη του χώρου. Αυτή η φάση λειτουργεί όχι μόνο ως κλείσιμο του προγράμματος, αλλά και ως άνοιγμα προς την κοινότητα, δίνοντας στους/στις μαθητές/τριες την εμπειρία να γίνονται φορείς λόγου, δράσης και φροντίδας για τον τόπο τους.

Αναστοχασμός

Η τελική φάση του προγράμματος αφιερώνεται στον αναστοχασμό των μαθητών/τριών γύρω από τη μαθησιακή και βιωματική πορεία που ακολούθησαν σε σχέση με τη χαρτογράφηση και τη γεωγραφική κατανόηση της γειτονιάς τους. Σε ένα κλίμα ασφάλειας, σεβασμού και αμοιβαιότητας, τα παιδιά καλούνται να σκεφτούν: Τι έμαθαν για τον τόπο όπου ζουν. Πώς συνεργάστηκαν με τους/τις συμμαθητές/τριές τους. Τι τους/τις έκανε εντύπωση ή τα προβλημάτισε; Πώς βλέπουν πλέον τη γειτονιά τους «από ψηλά», με νέα ματιά. Ο/Η εκπαιδευτικός διευκολύνει τη συζήτηση αξιοποιώντας ερωτήσεις όπως: «Τι καινούριο μάθατε για τη γειτονιά μας;» «Υπήρξε κάτι που σας εξέπληξε ή σας προβλημάτισε;» «Πώς ήταν η εμπειρία της συνεργασίας στις ομάδες;», «Πώς αισθάνεστε τώρα για τον τόπο όπου ζείτε;». Ακολουθεί ατομική δημιουργική δραστηριότητα, στην οποία κάθε παιδί καλείται να εκφράσει με έναν προσωπικό τρόπο τη σκέψη ή το συναίσθημα που κρατά από το πρόγραμμα, με τίτλο: «Η δική μου γειτονιά… από ψηλά» Μπορεί να γράψει μια φράση, ένα μικρό κείμενο, να σχεδιάσει έναν συμβολικό χάρτη, να φτιάξει ένα κολλάζ ή ένα σύμβολο που να αποτυπώνει τη νέα του σχέση με τον τόπο. Η φάση ολοκληρώνεται με τη δημιουργία ενός συλλογικού τοίχου αναστοχασμού στην τάξη ή στον διάδρομο του σχολείου, όπου αναρτώνται σκέψεις, έργα, φωτογραφίες που προέκυψαν από τη δράση. Ο “τοίχος” αυτός αποτελεί αποτύπωση των όσων έμαθαν και ένιωσαν οι μαθητές/τριες μέσα από τη γεωγραφική εξερεύνηση της γειτονιάς τους, και παραμένει ανοιχτός για να εμπλουτίζεται με νέες ιδέες και προτάσεις. Έτσι ενισχύεται η σύνδεση των παιδιών με τον τόπο τους, όχι μόνο ως χώρο, αλλά ως ζωντανό περιβάλλον ευθύνης, συμμετοχής και εξέλιξης.

Λέξεις που προσδιορίζουν το πρόγραμμα

ατομική και συλλογική ευθύνη, διατήρηση ιστορικής μνήμης, κοινωνική και πολιτιστική ζωή της περιοχής, οικονομική

Σύντομη περιγραφή

Οι μαθητές/τριες του Δημοτικού και Νηπιαγωγείου Σελλών ερευνούν τον τόπο στον οποίο ζουν και συγκεκριμένα το εκκλησάκι της Αγίας Μαρίνας και την ιστορία του. Διερευνούν τον ρόλο του στην οικονομική, κοινωνική και πολιτιστική ζωή της περιοχής, παρατηρούν και περιγράφουν τη σημερινή του εικόνα και διατυπώνουν προτάσεις βελτίωσης, αναλαμβάνοντας ρόλο ενεργών πολιτών. Η δράση συνδυάζει τη διατήρηση της ιστορικής μνήμης με την καλλιέργεια του αισθήματος της ατομικής και της συλλογικής ευθύνης για τη βελτίωση του δημόσιου χώρου. Μέσα από την ίδια δομή (παρατήρηση, έρευνα, δημιουργία/παρέμβαση, διάχυση), οι μαθητές/τριες μπορούν να εμβαθύνουν στη σχέση του δημόσιου χώρου με την ιστορική μνήμη, την τοπική ταυτότητα , συμβάλλοντας στην ανάδειξή του και στη βελτίωση της λειτουργικής του αξιοποίησης στο πλαίσιο του δικού τους κοινωνικού και πολιτισμικού περιβάλλοντος.

Πρόγραμμα Σπουδών

Πρόγραμμα Σπουδών του μαθήματος της Ιστορίας στις Γ’, Δ’, Ε’ και Στ’ τάξεις του Δημοτικού Σχολείου (ΦΕΚ, Τεύχος Β’, 1963/2021).

Πρόγραμμα Σπουδών «Δράσεις Ενεργού Πολίτη» του Νηπιαγωγείου, του Δημοτικού, του Γυμνασίου και του Λυκείου (ΦΕΚ 6048/Β΄/1-11-2024).

Πρόγραμμα Σπουδών για το μάθημα της Ιστορίας στις Γ΄, Δ΄, Ε΄ και ΣΤ΄ τάξεις Δημοτικού Σχολείου (Β΄ 507) 10545/Δ1/2023 Υ.Α.

Προσδοκώμενα Μαθησιακά Αποτελέσματα

Οι μαθητές/τριες αναμένεται να :

-συλλέξουν και να καταγράψουν ιστορικά στοιχεία για το εκκλησάκι της Αγίας Μαρίνας, εστιάζοντας στην ίδρυσή του, την εξέλιξή του στον χρόνο και την ιδιαίτερη σχέση του με την τοπική κοινωνία,

-διερευνούν και να αναλύουν τον διαχρονικό ρόλο του ναού στην οικονομική, κοινωνική, πολιτιστική και θρησκευτική ζωή της περιοχής, με έμφαση στις παραδόσεις, τα πανηγύρια και τις λατρευτικές εκδηλώσεις που σχετίζονται με τη μνήμη της Αγίας,

-συνδέουν το παρελθόν της εκκλησίας με τη σημερινή ταυτότητα της κοινότητας, καταγράφοντας αφηγήσεις κατοίκων, προσωπικές μνήμες και τοπικά έθιμα που διατηρούνται μέχρι σήμερα,

-αποτυπώνουν την προσωπική τους ματιά για τον χώρο του ναού και το περιβάλλον του, μέσα από δημιουργικές δράσεις όπως φωτογραφικές συνθέσεις, εικαστικές δημιουργίες, λογοτεχνικά κείμενα .

Πεδίο Υλοποίησης

Η αυλή ή άλλοι χώροι του σχολείου, Προορισμοί γύρω από το σχολείο (σε απόσταση περπατήματος), Προορισμοί σε απόσταση από το σχολείο , Ο ψηφιακός χώρος του διαδικτύου

 

Διερεύνηση

Η δράση ξεκινά με μια ανοιχτή συζήτηση γύρω από το εκκλησάκι της Αγίας Μαρίνας, με σκοπό να ενεργοποιηθούν οι εμπειρίες και οι γνώσεις των μαθητών/τριών για αυτόν τον ιδιαίτερο δημόσιο και θρησκευτικό χώρο. Ο/Η εκπαιδευτικός θέτει ερωτήσεις, όπως: •Έχετε επισκεφθεί ποτέ το εκκλησάκι της Αγίας Μαρίνας; Τι σας έκανε εντύπωση; •Γνωρίζετε ποια ήταν η Αγία Μαρίνα; Γιατί υπάρχει εκκλησάκι αφιερωμένο σ’ αυτήν στην περιοχή μας; •Ποια γεγονότα ή παραδόσεις συνδέονται με αυτό τον χώρο; Πώς γιορτάζεται η μνήμη της Αγίας στην τοπική κοινωνία; •Έχετε ακούσει αν έχει γίνει ποτέ κάτι σημαντικό σε αυτό το εκκλησάκι; Πώς φαντάζεστε να ήταν στο παρελθόν; •Ποια είναι η σημασία των μικρών εκκλησιών ή εξωκλησιών για μια κοινότητα; Πώς συμβάλλουν στην κοινωνική και πολιτισμική της ταυτότητα; •Αν ερχόταν ένας επισκέπτης στην κοινότητα μας, τι θα του λέγατε για το εκκλησάκι αυτό; Τι ρόλο πιστεύετε ότι παίζει σήμερα στη ζωή των κατοίκων; Ακολουθεί προβολή και σύγκριση παλαιότερων και σύγχρονων φωτογραφιών της εκκλησίας και του περιβάλλοντος χώρου.

Οι μαθητές/τριες, χωρισμένοι σε μικρές ομάδες, παρατηρούν προσεκτικά τις εικόνες και εντοπίζουν σημεία αλλαγής, διατήρησης ή εγκατάλειψης. Καταγράφουν τα στοιχεία αυτά σε φύλλο εργασίας και τα συζητούν στην ολομέλεια, προσπαθώντας να εξηγήσουν γιατί μπορεί να έχουν αλλάξει ή παραμείνει ίδια. Μέσα από την παρατήρηση, οι μαθητές/τριες διατυπώνουν τα πρώτα ερωτήματα που θα τους καθοδηγήσουν στην περαιτέρω έρευνα:– για την ιστορία της εκκλησίας,– για τη ζωή και το μαρτύριο της Αγίας Μαρίνας,– για τη λαϊκή θρησκευτική παράδοση και τις τοπικές εορταστικές εκδηλώσεις,– για τη σημασία του χώρου στη συλλογική μνήμη,– για τη σημερινή του εικόνα και τη θέση του στη σύγχρονη ζωή της πόλης. Η αρχική διερεύνηση ολοκληρώνεται με τη συλλογική δημιουργία ενός πίνακα ερωτήσεων και θεμάτων προς περαιτέρω μελέτη. Οι μαθητές/τριες γράφουν σε χαρτάκια τι θα ήθελαν να μάθουν και τα ομαδοποιούν σε θεματικές ενότητες: •Ιστορία του ναού και της Αγίας Μαρίνας •Θρησκευτικές και πολιτιστικές παραδόσεις •Ο ρόλος του εκκλησίας στη ζωή της κοινότητας •Αλλαγές – παρεμβάσεις στον χώρο του ναού •Ιδέες για ανάδειξη και αξιοποίηση. Ο πίνακας αυτός λειτουργεί ως σημείο αναφοράς για την οργάνωση των ομάδων και την κατεύθυνση των δραστηριοτήτων που ακολουθούν.

Προετοιμασία / Σχεδιασμός

Με αφετηρία τον πίνακα ερωτημάτων που δημιουργήθηκε, σχεδιάζεται η ομαδική εργασία των μαθητών/τριών. Η τάξη χωρίζεται σε ομάδες ρόλων (Ιστορικοί–Λαογράφοι, Παρατηρητές, Δημοσιογράφοι, Δημιουργοί) και κάθε ομάδα αναλαμβάνει μια θεματική ενότητα προς διερεύνηση, σε σύνδεση με τις πρώτες ερωτήσεις που έχουν ήδη αναδειχθεί.

– Ομάδα Ιστορικών – Λαογράφων: Αναζητά πληροφορίες για την Αγία Μαρίνα και τη σχέση της με την τοπική θρησκευτική και πολιτισμική παράδοση. Ερευνούν την ιστορία της εκκλησίας (πότε και γιατί χτίστηκε, ποια ήταν η εξέλιξή του), καθώς και το πώς αυτό συνδέεται με την ιστορία και τα βιώματα της κοινότητας. Συλλέγουν φωτογραφικό υλικό, παλιές μαρτυρίες και προφορικές αφηγήσεις για να καταγράψουν τον ρόλο της εκκλησίας στις κοινωνικές, θρησκευτικές και εορταστικές εκδηλώσεις της περιοχής.

-Ομάδα Παρατηρητών: Σχεδιάζει φύλλο παρατήρησης για την επιτόπια επίσκεψη στο εκκλησάκι. Καταγράφει πεδία όπως: η γενική αισθητική εικόνα του ναού και του περιβάλλοντος χώρου, η καθαριότητα, η προσβασιμότητα, η φροντίδα του χώρου, πιθανές φθορές, καθώς και στοιχεία που ενισχύουν ή αποδυναμώνουν τη σύνδεσή του με τη συλλογική μνήμη της κοινότητας.

-Ομάδα Δημοσιογράφων: Διαμορφώνει ερωτηματολόγιο για συνεντεύξεις με κατοίκους, επισκέπτες, ιερέα ή άτομα που σχετίζονται με το εκκλησάκι, συλλέγοντας προσωπικές ιστορίες, μνήμες από γιορτές, πανηγύρια και τοπικά έθιμα, αλλά και απόψεις για τον σημερινό ρόλο του ναού στην κοινότητα.-

-Ομάδα Δημιουργών: . Καταγράφει εικόνες, συμβολισμούς, μορφές τέχνης ή τρόπους ένταξης της εκκλησίας στον δημόσιο χώρο. Το υλικό αυτό αξιοποιείται για τη δημιουργία ενός τελικού δημιουργικού προϊόντος (π.χ. μακέτα, ψηφιακή παρουσίαση, καλλιτεχνική σύνθεση), ενσωματώνοντας το υλικό όλων των ομάδων.

Καθ’ όλη τη διάρκεια αυτής της φάσης, οι μαθητές/τριες εργάζονται συνεργατικά, ανταλλάσσουν ιδέες και προσεγγίζουν το υλικό τους με διαφορετικούς τρόπους. Προετοιμάζονται για την επιτόπια επίσκεψη στο εκκλησάκι, εφαρμόζοντας τους ρόλους των ομάδων:

•Η ομάδα Παρατηρητών συμπληρώνει το φύλλο παρατήρησης, παρακολουθεί την κατάσταση του χώρου, τη χρήση του, τις ενδείξεις φροντίδας ή παραμέλησης, φωτογραφίζει χαρακτηριστικά σημεία και καταγράφει παρατηρήσεις.

•Η ομάδα Ιστορικών – Λαογράφων εντοπίζει επιτόπια στοιχεία που μαρτυρούν τη σχέση του ναού με το παρελθόν (π.χ. επιγραφές, εικόνες, αφιερώματα), επισκέπτεται τη δημοτική βιβλιοθήκη ή/και το αρχείο της ενορίας για την αναζήτηση επιπλέον υλικού και τεκμηρίων.

•Η ομάδα Δημοσιογράφων διεξάγει συνεντεύξεις με κατοίκους, ιερείς ή μέλη της ενορίας, συλλέγοντας βιωματικές μαρτυρίες για το πώς ο ναός έχει ενταχθεί στην καθημερινότητα και τις γιορτές της περιοχής.

•Η ομάδα Δημιουργών καταγράφει χρώματα, σύμβολα, αντικείμενα ή αρχιτεκτονικές λεπτομέρειες και τα συγκρίνει με ανάλογες εικόνες από άλλους ναούς, αναζητώντας τρόπους να ενσωματώσουν αυτά τα στοιχεία στο τελικό καλλιτεχνικό ή ψηφιακό έργο.

Υλοποίηση

•Επίσκεψη στο εκκλησάκι της Αγίας Μαρίνας και υλοποίηση δραστηριοτήτων των ομάδων επί τόπου

•Συλλογή μαρτυριών, παρατήρηση και τεκμηρίωση

•Καταγραφή ιδεών για προτάσεις βελτίωσης

•Δημιουργία ή συγκέντρωση υλικού (φωτογραφίες, σημειώσεις, ηχητικά, QR περιεχόμενο).

 

Συλλογή πληροφοριών

Η Αγία Μαρίνα στα Σελλά Πατρών είναι ένα εντυπωσιακό θρησκευτικό και φυσικό αξιοθέατο, χτισμένο σε υψόμετρο 500 μέτρων στους πρόποδες του Παναχαϊκού. Η τοποθεσία είναι κατάφυτη από δέντρα, ρυάκια και μικρούς καταρράκτες, ενώ το προαύλιο προσφέρει πανοραμική θέα που θυμίζει θέα από αεροπλάνο προς την αχαϊκή ακτογραμμή.

Γενικές Πληροφορίες & Πρόσβαση

• Τοποθεσία: Βρίσκεται λίγο έξω από το ορεινό χωριό Σελλά (πρώην Δήμος Ρίου), σε απόσταση περίπου 20 χιλιομέτρων από την Πάτρα.
• Διαδρομή: Το χωριό απέχει χρονικά περίπου 30-40 λεπτά με το αυτοκίνητο από το κέντρο της Πάτρας, ακολουθώντας ορεινή διαδρομή μετά το Ρίο.
• Τοπίο & Περιβάλλον: Χαρακτηρίζεται από το πλούσιο φυσικό ανάγλυφο με τρεχούμενα νερά. Στην ευρύτερη περιοχή διοργανώνονται πεζοπορικές διαδρομές, όπως εκείνες που συνδέουν τα Σελλά με το Σπήλαιο Ανάληψης και την Ιερά Μονή Ελεούσα.
• Εορτασμός: Το τοπικό εκκλησάκι συγκεντρώνει μεγάλο πλήθος επισκεπτών τον Ιούλιο, κατά τον εορτασμό της Αγίας Μαρίνας (17 Ιουλίου), όπου τελούνται πανηγυρικές λειτουργίες

Η Αγία Μαρίνα στα Σελλά Πατρών αποτελεί ένα ιστορικό θρησκευτικό μνημείο που συνδέεται άρρηκτα με τη μαρτυρική ιστορία του χωριού. Η ευρύτερη περιοχή συνδυάζει φυσικό κάλλος, παράδοση και μνήμες από τη γερμανική Κατοχή.

Η Τοποθεσία και η Εκκλησία
Η ονομασία του οικισμού “Σελλά” προέρχεται από τη λέξη σέλλα (διάσελο – πέρασμα κορυφογραμμής), καθώς το χωριό είναι χτισμένο στους πρόποδες του Παναχαϊκού με πανοραμική θέα προς τη θάλασσα.

• Η Αγία Μαρίνα: Το εκκλησάκι της περιοχής φαίνεται πως χτίστηκε ως κελί περίπου την περίοδο 1814-1815.
• Φυσικό Περιβάλλον: Ο ναός είναι πνιγμένος στα πλατάνια, δίπλα σε ρυάκια και καταρράκτες, δημιουργώντας ένα από τα ομορφότερα τοπία της Αχαΐας

Επικοινωνία – Διάχυση

Η φάση αυτή εστιάζει στην παρουσίαση των αποτελεσμάτων της μαθητικής έρευνας και παρέμβασης στην ευρύτερη σχολική και τοπική κοινότητα. Κάθε ομάδα οργανώνει και παρουσιάζει το έργο της:

•Οι Ιστορικοί-Λαογράφοι αφηγούνται συνοπτικά την ιστορία της εκκλησίας της Αγίας Μαρίνας, αναδεικνύοντας τη θρησκευτική, ιστορική και πολιτιστική του σημασία για την τοπική κοινότητα. •Οι Παρατηρητές παρουσιάζουν τις διαπιστώσεις τους σχετικά με τη σημερινή εικόνα του περιβάλλοντα χώρου της εκκλησίας (καθαριότητα, προσβασιμότητα, αισθητική, χρήση).

•Οι Δημοσιογράφοι διαβάζουν αποσπάσματα και ομαδοποιημένα δεδομένα από τις συνεντεύξεις που συνέλεξαν με κατοίκους, επισκέπτες και τοπικούς φορείς.

•Οι Δημιουργοί αναλαμβάνουν την καλλιτεχνική αποτύπωση της συνολικής εμπειρίας της έρευνας και της επίσκεψης (π.χ. αφίσα, ζωγραφική απεικόνιση, έκθεση φωτογραφίας, φωτοκολλάζ ή βίντεο).

 

Αναστοχασμός

Η τελική φάση του προγράμματος αφιερώνεται στον αναστοχασμό των μαθητών/τριών γύρω από τη μαθησιακή και βιωματική πορεία που ακολούθησαν σε σχέση με το εκκλησάκι της Αγίας Μαρίνας. Σε ένα κλίμα ασφάλειας και αμοιβαιότητας, καλούνται να σκεφτούν: •τι έμαθαν, •πώς συνεργάστηκαν, •τι τους προκάλεσε εντύπωση, •και πώς βλέπουν οι ίδιοι πλέον τον συγκεκριμένο χώρο. Ο/Η εκπαιδευτικός καθοδηγεί τη συζήτηση αξιοποιώντας ερωτήσεις όπως: •«Τι καινούριο μάθατε για το εκκλησάκι της Αγίας Μαρίνας;» •«Τι σας ενθουσίασε ή σας δυσκόλεψε στη διαδικασία;» •«Πώς ήταν η συνεργασία σας στην ομάδα;» •«Πώς νιώθετε τώρα που γνωρίζετε καλύτερα τον χώρο αυτό;» Η φάση ολοκληρώνεται με τη δημιουργία ενός συλλογικού τοίχου αναστοχασμού στην τάξη ή στον διάδρομο του σχολείου, όπου αναρτώνται σκέψεις, δημιουργίες και λέξεις-κλειδιά που αναδείχθηκαν κατά τη διάρκεια του προγράμματος. Ο “τοίχος” αυτός αποτυπώνει όσα έμαθαν, ένιωσαν και τους προβλημάτισαν οι μαθητές/τριες μέσα από τη σύνδεση με το εκκλησάκι της Αγίας Μαρίνας και παραμένει διαθέσιμος για να εμπλουτίζεται στο μέλλον με νέες ιδέες και προτάσεις, ενισχύοντας τη σχέση των παιδιών με τον τόπο και τον δημόσιο χώρο.