Τομέας Υγείας, Πρόνοιας και Ευεξίας

Η σημασία της Παγκόσμιας Ημέρας κατά του Καρκίνου 

Η Παγκόσμια Ημέρα κατά του Καρκίνου, που τιμάται κάθε χρόνο στις 4 Φεβρουαρίου, αποτελεί μια σημαντική πρωτοβουλία της Διεθνούς Ένωσης για τον Έλεγχο του Καρκίνου (UICC) με στόχο την ευαισθητοποίηση του παγκόσμιου πληθυσμού για τον καρκίνο. Σκοπός αυτής της ημέρας είναι η ενημέρωση σχετικά με την πρόληψη, την έγκαιρη διάγνωση και τις δυνατότητες θεραπείας του καρκίνου, στηρίζοντας τους στόχους της Παγκόσμιας Διακήρυξης για τον Καρκίνο που θεσπίστηκε το 2008.

Η ανάγκη για ενίσχυση της πρόληψης και της έγκαιρης διάγνωσης

Η Παγκόσμια Ημέρα κατά του Καρκίνου μάς υπενθυμίζει πόσο ζωτικής σημασίας είναι η πρόληψη και η έγκαιρη διάγνωση στην αντιμετώπιση του καρκίνου. Οι προκλήσεις που προκάλεσε η πανδημία ανέδειξαν την ανάγκη για ενίσχυση των εθνικών συστημάτων υγείας και της δυνατότητάς τους να ανταποκρίνονται στις ανάγκες όλων των ασθενών, ανεξαρτήτως των συνθηκών.

Είναι απαραίτητο να ενισχυθούν οι εκστρατείες ευαισθητοποίησης για τον προσυμπτωματικό έλεγχο, να αρθούν τα εμπόδια πρόσβασης στις υπηρεσίες υγείας, και να βελτιωθεί η αντιμετώπιση της νόσου μέσα από την εφαρμογή πιο σύγχρονων θεραπευτικών μεθόδων και τεχνολογιών. Η ευαισθητοποίηση και η ενημέρωση του πληθυσμού είναι καθοριστικοί παράγοντες για την επιτυχημένη πρόληψη, διάγνωση και θεραπεία του καρκίνου.

Ο Ιανουάριος έχει καθιερωθεί ως διεθνής μήνας ευαισθητοποίησης για τον καρκίνο του τραχήλου της μήτρας, μια πρωτοβουλία που στοχεύει στην ενημέρωση και την πρόληψη μιας σοβαρής ασθένειας, η οποία επηρεάζει κυρίως τις γυναίκες άνω των 30 ετών. Ο καρκίνος αυτός είναι από τους λίγους που μπορούν να προληφθούν και να θεραπευτούν, εφόσον διαγνωστεί έγκαιρα και αντιμετωπιστεί σωστά.

Στατιστικά και παγκόσμια εικόνα

Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ), ο καρκίνος του τραχήλου της μήτρας είναι ο τέταρτος πιο συχνός καρκίνος στις γυναίκες παγκοσμίως, με περίπου 604.000 νέες περιπτώσεις το 2020. Οι εκτιμώμενοι θάνατοι φτάνουν τους 342.000, εκ των οποίων το 90% συμβαίνουν σε χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος. Η διαφορά αυτή προκύπτει κυρίως λόγω περιορισμένης πρόσβασης των γυναικών σε υπηρεσίες πρόληψης και υγειονομικής φροντίδας, που συχνά οδηγεί σε καθυστερημένη διάγνωση.

Στην Ευρώπη, και ιδιαίτερα στην Ελλάδα, τα στοιχεία του ΠΟΥ και του Παγκόσμιου Παρατηρητηρίου Καρκίνου αναφέρουν ότι ο καρκίνος του τραχήλου της μήτρας είναι η 10η πιο συχνή κακοήθεια στις γυναίκες, ενώ για τις γυναίκες 15-44 ετών, κατατάσσεται ως η 3η πιο συχνή κακοήθεια.

Αιτιολογία και παράγοντες κινδύνου

Η κύρια αιτία του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας είναι ο ιός των ανθρωπίνων θηλωμάτων (HPV), με ποσοστό εμφάνισης που αγγίζει το 95%. Ο HPV είναι ένας σεξουαλικά μεταδιδόμενος ιός που μπορεί να προκαλέσει αλλοιώσεις στον τράχηλο της μήτρας, οι οποίες αν δεν αντιμετωπιστούν μπορεί να εξελιχθούν σε καρκίνο.

Ορισμένοι παράγοντες αυξάνουν τον κίνδυνο μόλυνσης από HPV και ανάπτυξης καρκίνου του τραχήλου της μήτρας:

• Πρώιμη έναρξη της σεξουαλικής δραστηριότητας: Αυξάνει τις πιθανότητες μόλυνσης από τον ιό HPV.
• Πολλαπλοί σεξουαλικοί σύντροφοι: Όσο μεγαλύτερος είναι ο αριθμός των σεξουαλικών συντρόφων, τόσο αυξάνεται ο κίνδυνος μόλυνσης.
• Κάπνισμα: Σχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο ανάπτυξης καρκίνου του τραχήλου.
• Αδύναμο ανοσοποιητικό σύστημα: Γυναίκες με εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα ή λήψη φαρμάκων είναι πιο ευάλωτες στη νόσο.
• Άλλα σεξουαλικά μεταδιδόμενα νοσήματα: Λοιμώξεις όπως τα χλαμύδια, η γονόρροια και ο HIV αυξάνουν τον κίνδυνο μόλυνσης από HPV.

Παγκόσμια στρατηγική για την εξάλειψη του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας

Το 2020, η Παγκόσμια Συνέλευση Υγείας ενέκρινε μια στρατηγική για την εξάλειψη του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας, με κύριο στόχο την πρόληψη και την έγκαιρη θεραπεία της ασθένειας. Το πλάνο αυτό βασίζεται σε τρεις πυλώνες:

1. Πρωτογενής πρόληψη μέσω εμβολιασμού κατά του ιού HPV.
2. Δευτερογενής πρόληψη με τακτικούς προληπτικούς ελέγχους.
3. Τριτογενής πρόληψη μέσω θεραπείας για τις γυναίκες που έχουν διαγνωσθεί με την ασθένεια.

Οι προτεινόμενες δράσεις αφορούν όλη τη διάρκεια της ζωής των ατόμων. Ειδικότερα, συνιστάται:

• Για παιδιά: Εμβολιασμός των κοριτσιών ηλικίας 9-14 ετών, ιδανικά πριν από την έναρξη της σεξουαλικής δραστηριότητας. Στην Ελλάδα, η Εθνική Επιτροπή Εμβολιασμών προτείνει τον εμβολιασμό και για τα δύο φύλα από την ηλικία των 9 ετών.
• Για σεξουαλικά ενεργούς ενήλικες: Προώθηση της χρήσης προφυλακτικού και ενημέρωση για τους κινδύνους του καπνίσματος.

Έλεγχος και θεραπεία

Για τις γυναίκες από την ηλικία των 30 ετών και τις γυναίκες με HIV από την ηλικία των 25 ετών, συνιστάται τακτικός έλεγχος με αξιόπιστες εργαστηριακές εξετάσεις (HPV DNA test και HPV mRNA) κάθε 5 έως 10 χρόνια. Σε περίπτωση θετικής διάγνωσης, η άμεση θεραπεία είναι απαραίτητη.

Σε περιπτώσεις διηθητικού καρκίνου, η θεραπεία περιλαμβάνει χειρουργική επέμβαση, ακτινοθεραπεία, χημειοθεραπεία και παρηγορητική φροντίδα.

Ελληνικές κατευθυντήριες οδηγίες

Η Ελληνική Μαιευτική & Γυναικολογική Εταιρεία συνιστά την έναρξη του ελέγχου κατά του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας από την ηλικία των 21 ετών, με εξαίρεση άτομα με εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα, όπου ο έλεγχος πρέπει να ξεκινά νωρίτερα. Για τις γυναίκες 21-30 ετών, συστήνεται η εξέταση Παπανικολάου κάθε τρία χρόνια, ενώ για τις γυναίκες άνω των 30 ετών συνδυάζεται με εξέταση HPV DNA.

Ο καρκίνος του τραχήλου της μήτρας μπορεί να προληφθεί με κατάλληλες ενέργειες. Ο εμβολιασμός, η τακτική πρόληψη και η έγκαιρη διάγνωση αποτελούν κλειδιά για τη μείωση των περιπτώσεων και τη διάσωση ζωών. Όπως δήλωσε ο Dr. Nino Berdzuli, Διευθυντής Προγραμμάτων Υγείας του ΠΟΥ: “Ένα μέλλον χωρίς καρκίνο του τραχήλου της μήτρας είναι στα χέρια μας”.

Η Παγκόσμια Ημέρα Εθελοντισμού, γνωστή και ως Διεθνής Ημέρα Εθελοντών (International Volunteer Day – IVD), καθιερώθηκε το 1985 από τον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών και γιορτάζεται κάθε χρόνο στις 5 Δεκεμβρίου. Στόχος της ημέρας αυτής είναι να αναγνωρίσει και να αναδείξει την ανεκτίμητη συνεισφορά των εθελοντών σε κοινωνικό, περιβαλλοντικό και οικονομικό επίπεδο σε όλο τον κόσμο. Παράλληλα, ενθαρρύνει τη συμμετοχή περισσότερων ανθρώπων στις εθελοντικές δράσεις.

Ο εθελοντισμός αποτελεί μια από τις πιο σημαντικές μορφές κοινωνικής δράσης, καθώς βασίζεται στην αλληλεγγύη, την προσφορά και τη συλλογική προσπάθεια. Οι εθελοντές αφιερώνουν χρόνο, ενέργεια και δεξιότητες για την υποστήριξη διαφόρων κοινωνικών ομάδων, την προστασία του περιβάλλοντος, την καταπολέμηση της φτώχειας και των ανισοτήτων, αλλά και για την προώθηση της ειρήνης και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Μέσα από τη δράση τους, συμβάλλουν στη δημιουργία πιο δίκαιων, συμπεριληπτικών και βιώσιμων κοινωνιών. Ειδικά σε περιόδους κρίσεων, όπως φυσικές καταστροφές, υγειονομικές κρίσεις ή ανθρωπιστικές ανάγκες, οι εθελοντές διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στην παροχή βοήθειας και υποστήριξης.

Η συμβολή του εθελοντισμού στην επίτευξη των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης (Sustainable Development Goals – SDGs) είναι καίρια. Οι εθελοντές παγκοσμίως εργάζονται για την προώθηση της εκπαίδευσης, της ισότητας των φύλων, της υγειονομικής περίθαλψης, της προστασίας του περιβάλλοντος και της ειρήνης. Μέσα από τοπικές και διεθνείς δράσεις, συνεισφέρουν ενεργά στη δημιουργία ενός καλύτερου κόσμου για όλους.

Ο εθελοντισμός δεν ωφελεί μόνο τις κοινωνίες, αλλά και τους ίδιους τους εθελοντές. Προσφέρει μια αίσθηση σκοπού και προσωπικής ικανοποίησης, ενώ ενισχύει την αυτοεκτίμηση και την κοινωνική τους ένταξη. Μέσα από τη συμμετοχή σε εθελοντικές δραστηριότητες, οι άνθρωποι αποκτούν νέες γνώσεις, δεξιότητες και εμπειρίες, ενώ αναπτύσσουν την αίσθηση της συνεργασίας και της κοινωνικής ευθύνης.

Παρόλο που η προσφορά του εθελοντισμού είναι αδιαμφισβήτητη, υπάρχουν και προκλήσεις που πρέπει να αντιμετωπιστούν. Σε ορισμένες περιοχές, η έλλειψη πόρων ή υποδομών μπορεί να περιορίσει την αποτελεσματικότητα των εθελοντικών προσπαθειών. Επιπλέον, η ανάγκη για μακροπρόθεσμη υποστήριξη και διαχείριση των εθελοντών είναι συχνά κρίσιμη για την επίτευξη βιώσιμων αποτελεσμάτων.

Παρά τις δυσκολίες, ο εθελοντισμός προσφέρει ευκαιρίες για θετικές αλλαγές σε παγκόσμια κλίμακα. Οι διεθνείς οργανισμοί, οι ΜΚΟ, αλλά και τοπικές κοινότητες συνεχίζουν να προωθούν και να ενισχύουν την εθελοντική δράση, προσκαλώντας όλο και περισσότερους ανθρώπους να συμμετάσχουν.

Πώς μπορούμε να συμμετάσχουμε;

Ο καθένας μπορεί να γίνει εθελοντής, ανεξάρτητα από ηλικία, επαγγελματική εμπειρία ή επίπεδο εκπαίδευσης. Υπάρχουν πολλές μορφές εθελοντικής προσφοράς, όπως η συμμετοχή σε τοπικές δράσεις, η υποστήριξη ευάλωτων ομάδων, η περιβαλλοντική προστασία, αλλά και η διαδικτυακή εθελοντική εργασία. Με την τεχνολογία να εξελίσσεται, ακόμα και από απόσταση μπορεί κάποιος να προσφέρει πολύτιμη βοήθεια σε οργανισμούς που το έχουν ανάγκη.

Η Παγκόσμια Ημέρα Εθελοντισμού είναι μια ευκαιρία για να τιμήσουμε τους εθελοντές σε όλο τον κόσμο και να αναλογιστούμε την αξία της κοινωνικής προσφοράς. Ο εθελοντισμός είναι ένας από τους πιο άμεσους τρόπους για να συνεισφέρουμε στη βελτίωση της κοινωνίας μας και να διαμορφώσουμε ένα καλύτερο μέλλον για όλους.

Η Παγκόσμια Ημέρα Ατόμων με Αναπηρία, που γιορτάζεται κάθε χρόνο στις 3 Δεκεμβρίου, έχει καθιερωθεί από τον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών το 1992, με στόχο την ευαισθητοποίηση της παγκόσμιας κοινότητας γύρω από τα δικαιώματα και τις ανάγκες των ατόμων με αναπηρία. Στόχος της ημέρας αυτής είναι να ενισχύσει την κατανόηση των ζητημάτων που αφορούν την αναπηρία, να προωθήσει τα δικαιώματα και την ευημερία των ατόμων αυτών και να ενθαρρύνει την ένταξή τους σε όλες τις πτυχές της κοινωνίας.

Η αναπηρία δεν είναι απλώς μια ιατρική κατάσταση. Είναι και μια κοινωνική κατάσταση, καθώς τα άτομα με αναπηρία συχνά έρχονται αντιμέτωπα με περιορισμούς που προκύπτουν από κοινωνικούς αποκλεισμούς και προκαταλήψεις. Σύμφωνα με τον ΟΗΕ, πάνω από 1 δισεκατομμύριο άνθρωποι, δηλαδή περίπου το 15% του παγκόσμιου πληθυσμού, ζουν με κάποια μορφή αναπηρίας. Αυτός ο αριθμός καταδεικνύει πόσο σημαντικό είναι να διασφαλιστεί η ίση συμμετοχή των ατόμων με αναπηρία σε όλους τους τομείς της ζωής.

Η Παγκόσμια Ημέρα Ατόμων με Αναπηρία αναδεικνύει τη σημασία της πλήρους και ίσης απόλαυσης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων από όλους. Στόχος είναι η εξάλειψη των διακρίσεων και η δημιουργία ενός κόσμου που θα προάγει την ένταξη, με έμφαση στη δυνατότητα πρόσβασης στην εκπαίδευση, στην απασχόληση, στις μεταφορές και στις τεχνολογίες.

Προκλήσεις και διακρίσεις

Παρά τις προσπάθειες για την ενίσχυση της ένταξης, τα άτομα με αναπηρία εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν σημαντικά εμπόδια και διακρίσεις. Συχνά βιώνουν ανισότητες στην πρόσβαση στην υγειονομική περίθαλψη, στην εκπαίδευση και στην αγορά εργασίας. Οι δομές και οι πολιτικές που θα έπρεπε να στηρίζουν τα δικαιώματά τους πολλές φορές είναι ανεπαρκείς, αφήνοντάς τους εκτεθειμένους σε κοινωνικό αποκλεισμό και οικονομική δυσχέρεια.

Επιπλέον, η πανδημία του COVID-19 ανέδειξε ακόμη περισσότερο αυτές τις ανισότητες. Τα άτομα με αναπηρία, σε πολλές περιπτώσεις, αντιμετώπισαν μεγαλύτερες προκλήσεις λόγω έλλειψης προσαρμοσμένων υπηρεσιών υγείας και υποστηρικτικών δομών.

Προώθηση της ένταξης και της προσβασιμότητας

Η προσβασιμότητα και η ένταξη αποτελούν κεντρικά ζητήματα στη συζήτηση για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία. Οι κοινωνίες καλούνται να διασφαλίσουν ότι τα άτομα με αναπηρία θα έχουν ίσες ευκαιρίες να συμμετέχουν ενεργά στην κοινωνική και οικονομική ζωή. Αυτό περιλαμβάνει τη διαμόρφωση κατάλληλων υποδομών, την προσαρμογή των χώρων εργασίας και την προώθηση πολιτικών που διευκολύνουν την πρόσβαση στις τεχνολογίες πληροφορικής και επικοινωνίας.

Η σημασία της εκπαίδευσης και της ευαισθητοποίησης

Η εκπαίδευση παίζει καθοριστικό ρόλο στην καταπολέμηση των προκαταλήψεων και των στερεοτύπων που σχετίζονται με την αναπηρία. Μέσω της εκπαίδευσης, μπορεί να επιτευχθεί η κατανόηση ότι τα άτομα με αναπηρία δεν είναι “ανίκανα”, αλλά έχουν διαφορετικές ικανότητες και προοπτικές που πρέπει να αναγνωρίζονται και να αξιοποιούνται. Η ευαισθητοποίηση του κοινού γύρω από τα ζητήματα της αναπηρίας μπορεί να συμβάλλει στη δημιουργία ενός πιο δίκαιου και ανοιχτού κοινωνικού περιβάλλοντος.

Διεθνείς Συμβάσεις και τοπικές πρωτοβουλίες

Σημαντικό βήμα προς την προώθηση των δικαιωμάτων των ατόμων με αναπηρία ήταν η Σύμβαση του ΟΗΕ για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία, η οποία υπογράφηκε το 2006. Η σύμβαση αυτή αναγνωρίζει ότι όλα τα άτομα με αναπηρία έχουν ίσα δικαιώματα και αξίζει να απολαμβάνουν πλήρη συμμετοχή σε κάθε πτυχή της κοινωνικής ζωής.

Επιπλέον, πολλές χώρες προωθούν τοπικές πρωτοβουλίες για τη βελτίωση της ποιότητας ζωής των ατόμων με αναπηρία. Τέτοια μέτρα περιλαμβάνουν την αναβάθμιση των δημοσίων κτιρίων για να είναι προσβάσιμα, τη βελτίωση της δημόσιας συγκοινωνίας και την ενίσχυση της πρόσβασης στην εκπαίδευση και στην αγορά εργασίας.

Η Παγκόσμια Ημέρα Ατόμων με Αναπηρία είναι μια ευκαιρία να προβληματιστούμε για τα εμπόδια που αντιμετωπίζουν τα άτομα με αναπηρία και να αναζητήσουμε τρόπους με τους οποίους μπορούμε να συμβάλουμε στη δημιουργία μιας πιο δίκαιης και συμπεριληπτικής κοινωνίας. Η αναπηρία δεν είναι εμπόδιο για τη συμμετοχή, όταν η κοινωνία εξασφαλίζει προσβασιμότητα και ευκαιρίες για όλους.

Η Παγκόσμια Ημέρα Ενημέρωσης κατά του AIDS τιμάται κάθε χρόνο την 1η Δεκεμβρίου και αποτελεί μια σημαντική ευκαιρία για την ευαισθητοποίηση και την ενημέρωση σχετικά με τον HIV/AIDS. Η ημέρα αυτή καθιερώθηκε το 1988 από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ), με στόχο να τονίσει την αναγκαιότητα της πρόληψης, της έγκαιρης διάγνωσης και της κατάλληλης θεραπείας για τον ιό HIV.

Παρά την πρόοδο της ιατρικής και την ανάπτυξη αντιρετροϊκών θεραπειών που επιτρέπουν στους ανθρώπους με HIV να ζουν μακροχρόνια και υγιή ζωή, ο ιός παραμένει μια σοβαρή απειλή για τη δημόσια υγεία. Υπολογίζεται ότι πάνω από 38 εκατομμύρια άνθρωποι παγκοσμίως ζουν με τον HIV, ενώ περίπου 1,5 εκατομμύριο νέες μολύνσεις καταγράφονται κάθε χρόνο.

Η φετινή θεματολογία δίνει έμφαση στην καταπολέμηση του στιγματισμού και των διακρίσεων, καθώς και στη στήριξη όσων ζουν με τον ιό. Η έλλειψη ενημέρωσης και η κοινωνική προκατάληψη αποτελούν σημαντικά εμπόδια στη μείωση των νέων μολύνσεων και στην πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας.

Ο Τομέας Υγείας Πρόνοιας και Ευεξίας προχώρησε στην ενημέρωση μαθητών και καθηγητών για τον ιό του HIV και τον AIDS.

Η Παγκόσμια Ημέρα Ενημέρωσης κατά του AIDS μας υπενθυμίζει ότι η ενότητα, η αλληλεγγύη και η συνεχής εκπαίδευση είναι βασικά εργαλεία για την καταπολέμηση αυτής της πανδημίας, και πως όλοι έχουμε ρόλο στην εξάλειψη του HIV/AIDS.