ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ 2022-2023
Οι Νεροεξερευνητές
Περίοδος υλοποίησης: Δεκέμβριος 2022 – Ιανουάριος 2023
Στοχεύοντας στην ανάδειξη της σημασίας του νερού για τη ζωή στον πλανήτη, τα παιδιά μέσα από δραστηριότητες έρευνας & ανακάλυψης, αλλά και πολλά κινητικά παιχνίδια, ήρθαν σε επαφή με το πολύτιμο αυτό στοιχείο και τις ιδιότητές του, ανακάλυψαν τις μορφές του, συνειδητοποίησαν τη σημασία του για τη βιοποικιλότητα, πειραματίστηκαν σχετικά με τη ρύπανσή του και ανακάλυψαν μεθόδους εξοικονόμησής του.
1ο Εργαστήριο – Εισαγωγή στο θέμα/Δέσιμο ομάδας
Στο πρώτο εργαστήριο, οι μαθητές, κάθισαν σε κύκλο. Με τη βοήθεια μίας μπάλας, που απεικόνιζε τη Γη, έλεγαν τα ονόματά τους, δίνοντας τη μπάλα από χέρι σε χέρι. Παρατηρήσαμε τη μπάλα και διαπιστώσαμε πως είναι η Γη. Ποια χρώματα βλέπουμε και ποιο είναι σε μεγαλύτερη ποσότητα; Μπορούμε να το χρησιμοποιήσουμε όλο; Φτάνει το νερό για όλους; Μήπως το νερό έχει παράπονα από εμάς;
Στη συνέχεια, οι μαθητές παρακολούθησαν κουκλοθέατρο. Ο Άκης Νεράκης, επισκέφτηκε την τάξη μας και μας μίλησε για την αξία του νερού στη ζωή μας και εξέφρασε τα παράπονά του. Γιατί οι άνθρωποι το μολύνουν; Γιατί το σπαταλούν; Οι μαθητές προβληματίζονται, συζητούν με τον Άκη και αναζητούν λύσεις.
Κατόπιν, έγινε καταιγισμός ιδεών. Οι μαθητές ανέφεραν τι γνωρίζουν για το νερό και τη χρήση του.
Τέλος, ζωγραφίσαμε που βρίσκουμε νερό.
Ακούσαμε, τραγουδήσαμε και συζητήσαμε το τραγούδι του Ζαχαρία Παπαντωνίου «Το ποτάμι» https://www.youtube.com/watch?v=1EVKoUegEA4. Έπειτα, χωριστήκαμε σε ομάδες και ζωγραφίσαμε «τη διαδρομή του ποταμού». Μία ομάδα το βουνό, μία άλλη το ποτάμι, τα χωράφια και τη θάλασσα. Έτσι, όταν ενώσαμε τις ζωγραφιές της κάθε ομάδας δημιουργήσαμε μία γιγάντια ζωγραφιά.
2ο Εργαστήριο: Ο κύκλος του νερού
Μαθαίνουμε πως δημιουργείται η βροχή, αλλά και πως το νερό κάνει… κύκλους! Παρατηρούμε τις παρακάτω φωτογραφίες και βίντεο και σχολιάζουμε.
Στη συνέχεια, τα παιδιά, κάθονται γύρω από τον τάπητα που απεικονίζει ένα τμήμα περιβάλλοντος. Τα παιδιά ανακαλύπτουν τη διαδρομή του νερού και τις μορφές του νερού. Τοποθετούμε κάρτες με τις μορφές του νερού. Βλέπουμε την ανθρώπινη δραστηριότητα και τους τρόπους ρύπανσης και μόλυνσης του νερού.
Μοιράζουμε στους μαθητές μπλε μαντήλια και μεταμορφωνόμαστε σε σταγόνες. Το κάθε παιδί κρατάει το δικό του μαντήλι-σταγόνα και εμείς ένα ντέφι. Όταν δεν παίζουμε το ντέφι, τα παιδιά κρύβουν στη χούφτα τους το μαντήλι – σταγόνα, αφού το νερό δεν εμφανίζεται ακόμα. Όταν παίζουμε απαλά το ντέφι, τα παιδιά εμφανίζουν τα μαντήλια-σταγόνες. Όταν παίζουμε δυνατά το ντέφι, τα παιδιά χοροπηδούν με τα μαντήλια σταγόνες. Τα παιδιά με μουσική υπόκρουση και τις κατευθύνσεις μας παρουσιάζουν τον κύκλο του νερού. Δίνουμε οδηγίες: Είμαστε σταγόνες και κολυμπάμε στη θάλασσα… και ο ήλιος καίει πολύ… Θέλουμε να φύγουμε για να δροσιστούμε… Πετάμε ψηλά στον ουρανό… Μαζευόμαστε σε σύννεφα. Σιγά – σιγά γινόμαστε βροχή… Τα σύννεφα προχωρούν… Βρέχουμε τα λιβάδια… τα ποτάμια… τα σπίτια… τους αγρούς… τα δάση… τους λόφους… τα βουνά… Εκεί έχει πολύ κρύο . Επειδή κρυώνουμε, μαζευόμαστε πολύ κοντά η μία σταγόνα με την άλλη… Ξαφνικά βαραίνουμε και πέφτουμε σα χιόνι… Έτσι όπως είμαστε παγάκια (ξαπλωμένοι), ο ήλιος μας ζεσταίνει και μας λιώνει. Αρχίζουμε να λιώνουμε και να προχωράμε… (σερνόμαστε στο πάτωμα). Βρέχουμε τους λόφους, τα δάση, τους αγρούς, τα σπίτια, τα ποτάμια και καταλήγουμε στη θάλασσα. Επιτέλους βρεθήκαμε πάλι στο σπίτι μας. Μετά από λίγο, εκεί που κολυμπάμε με τις άλλες σταγόνες, ζεσταινόμαστε και εξατμιζόμαστε προς τον ουρανό…
Κατασκευή: Ο κύκλος του νερού
Δημιουργήσαμε ένα μικρό βιβλιαράκι για τον κύκλο του νερού.
Η Bee Bot θέλει να κάνει τον κύκλο του νερού ακολουθώντας τις αντίστοιχες εικόνες. Έτσι, τα παιδιά χωρίζονται σε ομάδες και καταγράφουν σταδιακά τη διαδρομή που πρέπει να ακολουθήσει. Τέλος ακολουθούν τον κώδικα και η μελισσούλα μας ¨ταξιδεύει¨ στον κύκλο του νερού.
3ο Εργαστήριο: Οι ιδιότητες του νερού
Δίνουμε στους μαθητές ένα μεγάλο γαλάζιο πανί. Το σηκώνουμε όλοι μαζί ψηλά πάνω από το κεφάλι μας, το κουνάμε σαν ήρεμο και άγριο κύμα, το χαμηλώνουμε σαν ρυάκι και σιγά-σιγά καθόμαστε γύρω από αυτό. Το γαλάζιο μακρύ πανί είναι μια λιμνούλα, όπου μέσα ρίχνουμε ζωάκια, φωτογραφίες από τις μορφές του νερού, Η2Ο και ό,τι έχει σχέση με το νερό.
Αναφέρουμε στα παιδιά τις ιδιότητες του νερού: Είναι το μόνο στοιχείο που μπορεί να υπάρχει και στις 3 μορφές: στερεό, υγρό και αέριο και η επιστημονική του ονομασία: Η2Ο. Αναζητούμε στην τάξη στερεά, υγρά και αέρια υλικά.
Πείραμα : Μεταβολή της φυσικής κατάστασης του νερού
Παρατηρήσαμε τη μετατροπή του πάγου (στερεή κατάσταση) σε νερό (υγρή κατάσταση) και έπειτα σε υδρατμούς (αέρια κατάσταση) …. Σκεφτήκαμε διάφορες καταστάσεις /μορφές που έχει το νερό γύρω μας.
Παίξαμε πολλά παιχνίδια στο διαδραστικό πίνακα.
Φτιάχνουμε με πλαστελίνη το μόριο του νερού.
Πραγματοποιούμε πειράματα με το νερό: Ποια υλικά βυθίζονται και ποια όχι; Κάνουμε υποθέσεις και καταγράφουμε τα αποτελέσματα του πειράματος.
Πειράματα για την τήξη και την πήξη του νερού. Πώς θα ελευθερώσουμε τον Άη Βασίλη γρηγορότερα; Τοποθετούμε τα ποτήρια με τον πάγο σε διάφορα σημεία της τάξης π.χ. παράθυρο, καλοριφέρ κ.α. και παρατηρούμε. Πώς μετατρέπουμε το νερό σε πάγο; Οι μαθητές κάνουν υποθέσεις π.χ. στο ψυγείο, στην κατάψυξη, στην αυλή;
Παιχνίδια με τον πάγο: Μέσα σε παγοθήκες τοποθετούμε χρώματα τέμπερας και νερό. Τα τοποθετούμε στην κατάψυξη και με αυτό τον τρόπο δημιουργούμε…χρωματιστά παγάκια με τα οποία ζωγραφίζουμε!!!
4ο Εργαστήριο: Η ρύπανση του νερού
Δίνουμε σε ένα παιδί να κρατήσει ένα μεγάλο διάφανο μπουκάλι. Ένα άλλο παιδί προσθέτει στο μπουκάλι πετρούλες, ένα άλλο χώμα και ένα άλλο παιδί γεμίζει το μπουκάλι με νερό. Γυρίζει γύρω από τα παιδιά και δείχνει ότι το νερό πέρασε από όλες τις πέτρες, έβρεξε το χώμα και κατέληξε στον πάτο του μπουκαλιού.
Με αυτό τον τρόπο σχηματίζονται οι υπόγειοι υδροφορείς. Και με αυτόν τον τρόπο περνά στους υπόγειους υδροφορείς η μόλυνση.
Σε ένα άλλο μπουκάλι έχουμε ήδη βάλει νερό. Σηκώνουμε ένα παιδί και δείχνει σε όλους ότι το νερό είναι καθαρό. Κρατάει το μπουκάλι οριζόντιο και ένα άλλο παιδί προσθέτει λίγο χρώμα στο νερό. Περνάει το μπουκάλι γύρω από τα παιδιά για να διαπιστώσουν πόσο εύκολα περνά το χρώμα – μόλυνση – σε όλο το μπουκάλι. Το ίδιο συμβαίνει και σε κανονικές συνθήκες, σε όλους τους φορείς νερού.
Παρακολουθήσαμε το παρακάτω βίντεο για να διαπιστώσουμε την πορεία του νερού προς τη βρύση μας.
Στη συνέχεια, διαβάσαμε το παραμύθι “Ο Δρακοπόταμος” από τη συγγραφέα ΒΑΣΩ ΜΙΧΑΗΛΑΚΗ – ΑΡΦΑΡΑ και συζητήσαμε τις συνέπειες της μόλυνσης του νερού στη φύση και στην ανθρώπινη ζωή. Πώς μολύνουν οι άνθρωποι το νερό; (σκουπίδια, πετρελαιοκηλίδες κ.α.)
Πείραμα: Πόσο δύσκολο είναι να καθαριστεί το νερό όταν μολυνθεί; Τοποθετούμε ένα μπολ με νερό και ρίχνουμε μέσα λίγες σταγόνες λάδι, οι οποίες συμβολίζουν τις πετρελαιοκηλίδες. Οι μαθητές αναρωτιούνται πως μπορούμε να καθαρίσουμε το νερό. Τί συνέπειες έχει αυτό στα ζώα της θάλασσας αλλά και σε εμάς; Παίρνουμε λίγο βαμβάκι και προσπαθούμε να καθαρίσουμε το λάδι – πετρελαιοκηλίδα. Ήταν εύκολο; Καθάρισε τελείως το νερό μας; Θα μπορούσαμε να καθαρίσουμε τη θάλασσα από τη μόλυνση;
5ο Εργαστήριο – Εξοικονόμηση νερού.
Παρακολουθήσαμε με τους μαθητές τα παρακάτω βίντεο και συζητήσαμε το μεγάλο πρόβλημα της λειψυδρίας.
Τί μπορούμε να κάνουμε για να εξοικονομήσουμε νερό; Παρατηρούμε τις παρακάτω εικόνες και προτείνουμε λύσεις. Ο φίλος μας ο Άκης, επισκέπτεται και πάλι την τάξη μας προτείνοντάς μας λύσεις .
Συζητήσαμε για τη σπουδαιότητα του νερού στη ζωή μας και για την ορθή χρήση του. Έπειτα ζωγραφίσαμε σε σταγόνες τη χρήση του νερού σε καθημερινές δραστηριότητες λαμβάνοντας υπόψιν, όμως, όσα έμαθαν για τους τρόπους εξοικονόμησης του νερού .
Παρακολουθούμε το παρακάτω βίντεο για τη χρησιμότητα του νερού και φτιάχνουμε μία ομαδική κατασκευή με τις πολύχρωμες σταγόνες μας.
6ο Εργαστήριο – Παίζω με τα γράμματα και τις λέξεις.
Το γράμμα Ν,ν εμφανίζεται στην τάξη. Οι μαθητές το αναγνωρίζουν και το σχηματίζουμε με χαρτοταινία στο πάτωμα. “Περπατάμε” πάνω στο Ν,ν και αναζητούμε λέξεις στην τάξη.
Γράφουμε το Ν,ν με όποιο τρόπο επιθυμούμε.
Παρακολουθούμε το παρακάτω βίντεο και αναζητούμε τις λέξεις με Ν,ν, ενώ ανακαλύπτουμε και το γράμμα Ν,ν.
Γνωρίσαμε τη φωνούλα Σ της σταγόνας, αναζητήσαμε και άλλες λέξεις που ξεκινούν με την ίδια φωνούλα. Τέλος, προσπαθήσαμε να αναγνωρίσουμε και να χρωματίσουμε την φωνούλα Σ ώστε να σχηματιστεί η διαδρομή και ¨η σταγόνα να εξατμιστεί και να φτάσει στο σύννεφο¨.
Χωρίστηκαν σε ομάδες κάθε παιδί κρατούσε μία σταγόνα με ένα γράμμα και σχημάτιζαν τη λέξη νερό. Όταν ξεκινούσε η μουσική έπρεπε να χορεύουν μόλις σταματούσε έπρεπε να μπουν στη σωστή σειρά και να συνθέσουν τη λέξη νερό.
Τέλος σχηματίζουμε σύνθετες λέξεις με τη λέξη νερό. Στην προσπάθειά μας προέκυψαν και αστείες λέξεις όπως…..νερονταλίκα και….νεροκαρέκλα.
7ο Εργαστήριο – Αξιολόγηση προγράμματος
Φτιάχνουμε την αφίσα για την προστασία του νερού. Οι μαθητές σκέφτονται συνθήματα για τη δημιουργία ενός πανό. Ψηφίζουν το αγαπημένο τους και το χρωματίζουν πάνω σε ένα μεγάλο χαρτί.
Χωρίστηκαν σε ομάδες και κάθε ομάδα έστειλε το δικό της μήνυμα με στόχο την ευαισθητοποίηση του ευρύτερου κοινωνικού συνόλου.
Τί μάθαμε για το νερό; Γίνεται καταιγισμός ιδεών και συγκρίνουμε τις πληροφορίες που αποκτήσαμε με αυτές που είχαμε στην έναρξη του προγράμματος.
Τέλος, συμπληρώνουμε σε φύλλο εργασίας, τι μας άρεσε περισσότερο από το συγκεκριμένο πρόγραμμα…..
Και κλείνουμε διασκεδαστικά χορεύοντας…..τη Γερακίνα!!!
