Η τέχνη του θεάτρου ως εργαλείο μάθησης και πολιτισμικής καλλιέργειας

Στο πλαίσιο της δράσης «Οι διαφορετικές μορφές τέχνης ως αρωγός στην εκπαιδευτική διαδικασία και μάθηση», ασχοληθήκαμε με τη συμβολή του θεάτρου στη μαθησιακή διαδικασία, καθώς αυτό συμβάλλει στην κατανόηση του πολιτισμού και συνδυάζει την ανάπτυξη δεξιοτήτων με την απόλαυση της μάθησης. Κρίθηκε σημαντικό να γίνει κατανοητή η σύνδεση ενός λογοτεχνικού έργου με τη θεατρική του διασκευή, η οποία πραγματοποιήθηκε σε διαφορετικές εποχές και από διαφορετικούς δημιουργούς. Ως πρόσφορο μέσο επιλέχθηκε το μυθιστόρημα «Παραμύθι χωρίς όνομα» της Πηνελόπη Δέλτα και η μεταγενέστερη θεατρική διασκευή του από τον Ιάκωβος Καμπανέλλης. Αφορμή για τη συγκεκριμένη επιλογή αποτέλεσε το 14ο Πανελλήνιο Μαθητικό Φεστιβάλ Θεάτρου στο Αγρίνιο και η δυνατότητα παρακολούθησης της παράστασης από το Μουσικό Γυμνάσιο Τρίπολης.

Βασικοί στόχοι της συγκεκριμένης δράσης ήταν:
α) Η εμβάθυνση σε θέματα θεάτρου (ιστορία) και η καλλιέργεια της πολιτισμικής ταυτότητας του μαθητή.
β) Η προσέγγιση του θεατρικού έργου ως λογοτεχνικού κειμένου και είδους.
γ) Η σύνδεση των λογοτεχνικών ειδών (μυθιστόρημα, δραματουργία) τόσο με τον χρόνο στον οποίο παράγονται όσο και με τον τρόπο με τον οποίο λειτουργούν ως σημείο αναφοράς για το πολιτικοκοινωνικό γίγνεσθαι της εποχής τους.
δ) Η διαμόρφωση της αισθητικής αντίληψης του καλλιτεχνικού έργου και της εντύπωσης που προκαλεί η δραματική έκφραση στους δέκτες-θεατές.
ε) Η καλλιέργεια των διανοητικών και ψυχικών ικανοτήτων του μαθητή.
στ) Η δημιουργική ανάπτυξη των εκφραστικών δεξιοτήτων του μέσα από τον λόγο.
ζ) Η άμεση ενεργοποίηση, συμμετοχή και παρέμβασή του στην παιδαγωγική διαδικασία.
η) Η παραγωγική διασύνδεση των γνωστικών αντικειμένων που οδηγεί από τη θεωρία στην πράξη.

Η δράση χωρίστηκε σε τέσσερις φάσεις.

Α΄ Φάση: Πριν τη θεατρική παράσταση (3 ώρες)
Αρχικά έγινε εκτενής αναφορά, με τη χρήση PowerPoint, στην προέλευση του αρχαίου δράματος, προκειμένου οι μαθητές να έρθουν σε επαφή με τις διάφορες πτυχές του. Στη συνέχεια, συσχετίστηκαν οι ιστορικές εξελίξεις με τη συγγραφή του βιβλίου «Παραμύθι χωρίς όνομα», που έγραψε η Πηνελόπη Δέλτα για παιδιά στις αρχές του 20ού αιώνα. Για τον λόγο αυτό διανεμήθηκαν φωτοτυπίες με την περίληψη του έργου και τη βιογραφία της. Παράλληλα, δόθηκε ιδιαίτερη έμφαση στους λόγους που οδήγησαν στη θεατρική διασκευή του έργου για ενήλικο κοινό, το 1956, από τον Ιάκωβος Καμπανέλλης. Στο πλαίσιο αυτό προβλήθηκε το ντοκιμαντέρ «Ιάκωβος Καμπανέλλης» από το ΕΛΙΒΙΠ, διαθέσιμο στη διεύθυνση: https://www.youtube.com/watch?v=0bvXOMYtFU8&t=1337s . Με τον τρόπο αυτό, οι μαθητές, κατανοώντας τη διαδρομή, το πολιτισμικό περιβάλλον, τους χαρακτήρες, την παρουσίαση του θέματος και τα διλήμματα του έργου, ήταν σε θέση να προσεγγίσουν πιο ουσιαστικά τη θεατρική πράξη.

Β΄ Φάση: Παρακολούθηση της θεατρικής παράστασης (3 ώρες)
Η ακύρωση της παράστασης από το Μουσικό Σχολείο Τρίπολης, λίγο πριν την προγραμματισμένη συμμετοχή στο μαθητικό φεστιβάλ Αγρινίου, σε συνδυασμό με την ολοκλήρωση της προετοιμασίας της δράσης, οδήγησε στην απόφαση να πραγματοποιηθεί προβολή του έργου στον χώρο του σχολείου. Ως καταλληλότερη επιλογή κρίθηκε η μαγνητοσκοπημένη παράσταση του Εθνικού Θεάτρου (1995), διαθέσιμη στη διεύθυνση: https://www.youtube.com/watch?v=OnxyDewLGbA&t=2794s .

Γ΄ Φάση: Μετά τη θεατρική παράσταση (2 ώρες)
Ακολούθησε συζήτηση με τους μαθητές, οι οποίοι εξέφρασαν τις απόψεις τους για την παράσταση, ερμήνευσαν τους ρόλους και ανέδειξαν τα βασικά θέματα και μηνύματα. Δεδομένου ότι η θεατρική εμπειρία είναι άμεσα συνδεδεμένη με τον ζωντανό χρόνο και η μαγνητοσκόπηση αλλοιώνει ορισμένους από τους κώδικες επικοινωνίας, κρίθηκε σκόπιμη η παρακολούθηση και μιας ζωντανής παράστασης. Επιλέχθηκε το έργο «Φον Δημητράκης» του Δημήτρης Ψαθάς. Παρουσιάστηκε η υπόθεση, το ιστορικό πλαίσιο και προβλήθηκε σύντομο βίντεο για τη ζωή και το έργο του συγγραφέα.

Δ΄ Φάση: Προσέλευση στο θέατρο Αγρινίου (2 ώρες)
Στις 26 Μαρτίου 2026 οι μαθητές, συνοδευόμενοι από εκπαιδευτικούς, προσήλθαν στο Δημοτικό Θέατρο Αγρινίου και παρακολούθησαν τη θεατρική παράσταση «Φον Δημητράκης» από το 10ο Γυμνάσιο Ιωαννίνων.

Οι μαθητές ενθουσιάστηκαν με τον σχεδιασμό των δραστηριοτήτων και δήλωσαν ότι απέκτησαν γνώσεις σε ποικίλα γνωστικά αντικείμενα με ευχάριστο τρόπο, κινητοποιήθηκαν και τους δόθηκε η δυνατότητα να εκφράσουν τις απόψεις, τις σκέψεις και τα συναισθήματά τους. Σε όλη τη διάρκεια της δράσης συμμετείχαν οι μαθητές των τάξεων Α1, Α2, Β1 και Γ1 του Λυκείου.

   Η δράση πραγματοποιήθηκε υπό τον συντονισμό της Ξανθής Κατσαντά, με την πολύτιμη συμβολή των εκπαιδευτικών Αλεξάνδρας Γαλατσίδα, Γεωργίας Βέλλιου και Ευάγγελου Πύργα.