Οι μαθητές του σχολείου μας καλωσόρισαν τον μήνα Μάρτιο αναβιώνοντας τα «Χελιδονίσματα», ένα πρωτομαρτιάτικο έθιμο που αποτελεί το μελωδικό καλωσόρισμα της Άνοιξης. Τη Δευτέρα 2 Μαρτίου, οι μαθητές της Β΄ τάξης κρατώντας τα χελιδονάκια τους, τα οποία έφτιαξαν με χαρτί και στόλισαν με λουλούδια, κουδουνάκια και ασπροκόκκινα κορδονάκια που έπλεξαν μόνοι τους, επισκέφτηκαν όλες τις τάξεις του σχολείου και τραγούδησαν τα “χελιδονίσματα”, μοιράζοντας σε όλους (μαθητές/τριες και δασκάλους ) τον “Μάρτη” και φέρνοντας την άνοιξη στην καρδιά μας!
“Χελιδονίσματα” λέγονται τα κάλαντα της άνοιξης, τα οποία τα τραγουδάμε σε αρκετά μέρη της χώρας μας την 1η Μαρτίου για να αναγγείλουμε ένα χαρούμενο νέο. Ποιο είναι το χαρούμενο νέο; Μα, φυσικά, ο ερχομός της άνοιξης και μαζί με αυτή ο ερχομός των χελιδονιών (γι΄αυτό τα λέμε χελιδονίσματα). Ο Μάρτιος είναι ο μήνας της εαρινής μετανάστευσης πτηνών από την Αφρικανική ήπειρο στην Ελλάδα. Σύμφωνα με την παράδοση, τα παιδιά με το τραγούδι τους επικαλούνται τα αληθινά χελιδόνια να έρθουν στον τόπο τους και μαζί μ’ αυτά η Άνοιξη. Είναι ένα αναβλαστικό έθιμο και σκοπός του είναι η υποβοήθηση της βλάστησης της γης.
Όπως όλα τα κάλαντα, έτσι και τα “χελιδονίσματα”, διαφέρουν από περιοχή σε περιοχή. Σε κάποιες περιοχές τα τραγουδάμε την 21η του Μάρτη, που είναι η εαρινή ισημερία, δηλαδή η μέρα είναι ίση με τη νύχτα. Για πολλούς, η ημερομηνία αυτή σηματοδοτεί και την αρχή της άνοιξης.
“Μάρτης” αποκαλείται το βραχιολάκι το οποίο είναι φτιαγμένο από κόκκινο και άσπρο σχοινάκι ή κλωστές που έχουν στριφτεί ή πλεχτεί. Ο “Μάρτης”, φοριέται την πρώτη Μαρτίου στο αριστερό ή και στα δύο χέρια, λίγο πιο πάνω από τον καρπό και βγαίνει την τελευταία μέρα του Μαρτίου για να κρεμαστεί στο πιο ψηλό κλαδί των δένδρων που είναι κοντά στα σπίτια με τις χελιδονοφωλιές. Σύμφωνα με το έθιμο του “Μάρτη”, αυτοί που φοράνε το ιδιότυπο αυτό ασπροκόκκινο βραχιολάκι, και κυρίως τα μικρά παιδιά, προστατεύονται από κάθε τι κακό, ασθένειες κ.λ.π. («για να μην τα κάψει ο ήλιος» ή «για να μην τα μαυρίζει ο ήλιος» ή «για να μην τα πιάνει το μάτι»). Στις ανθρώπινες δοξασίες συναντάμε συχνά το λευκό και το κόκκινο χρώμα συμβολικά, όταν είναι να αποτραπεί κάποιο κακό. Το έθιμο αυτό πιστεύεται ότι έχει τις ρίζες του στην Αρχαία Ελλάδα, και συγκεκριμένα στα Ελευσίνια Μυστήρια. Οι μύστες των Ελευσίνιων Μυστηρίων έδεναν μια κλωστή, την Κρόκη, στο δεξί τους χέρι και το αριστερό τους πόδι. Οι Βυζαντινοί, επίσης, αναφέρουν τη χρήση βαμμένης κλωστής κατά της βασκανίας.
Ο Μάρτης ή Μαρτιά, ωστόσο, είναι ένα παμπάλαιο έθιμο με βαλκανική διασπορά. Το συναντάμε, επίσης, στη Βουλγαρία (Μάρτενιτσα), τη Ρουμανία (Μαρτσισόρ), τη Βόρεια Μακεδονία (Μάρτινκα), την Αλβανία (Βερόρε), τη Μολδαβία (Μαρτσισόρ) και την Κύπρο (Μαρτουί ή Μάρτης).
Την πρωτοβουλία για την παραπάνω δράση είχαν οι δασκάλες:
Τέττου Αικατερίνη, δασκάλα Β΄τάξης
Χατζηιωαννίδου Μαρία, δασκάλα Τμήματος Ένταξης
Τα “μαρτάκια” που μοιράστηκαν σε όλους ήταν προσφορά του Συλλόγου Γονέων και Κηδεμόνων.
Η μεγάλη ξύλινη “χελιδόνα” ήταν κατασκευή ενός παππού.
ΚΑΛΟ ΜΗΝΑ ΜΕ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΧΑΡΑ!!!!!!
Τα «Χελιδονίσματα» της Θράκης
Ήρθε, ήρθε, χελιδόνα ήρθε κι άλλη μεληδόνα,
κάθισε και λάλησε και γλυκά κελάηδησε.
κάθισε και λάλησε και γλυκά κελάηδησε.
Ήρθε, ήρθε, χελιδόνα, ήρθε κι άλλη μεληδόνα
Μάρτη, Μάρτη μου καλέ και Φλεβάρη τρομερέ,
κι αν χιονίσεις, κι αν κακίσεις ,πάλιν άνοιξη θ’ανθίσεις
κι αν χιονίσεις, κι αν κακίσεις ,πάλιν άνοιξη θ’ανθίσεις
Μάρτη, Μάρτη μου καλέ και Φλεβάρη τρομερέ,
Θάλασσαν επέρασα και στεριά δεν ξέχασα,
Κύματα κι αν έσχισα, έσπειρα κονόμησα
Κύματα κι αν έσχισα, έσπειρα κονόμησα
Θάλασσαν επέρασα και στεριά δεν ξέχασα.
