Μετά το τριήμερο της Καθαρής Δευτέρας μιλήσαμε για το έθιμο της Κυρά-Σαρακοστής.

Η Κυρά Σαρακοστή λοιπόν είναι ένα παλιό ελληνικό έθιμο που έπαψε να τηρείται στις μέρες μας. Στην ουσία είναι ένα αυτοσχέδιο ημερολόγιο που είχαν οι παλιοί για να μετρούν τις εβδομάδες από την Καθαρά Δευτέρα μέχρι την Κυριακή του Πάσχα. Οι εβδομάδες είναι επτά, γι’ αυτό και η Κυρά Σαρακοστή έχει επτά πόδια. Ένα πόδι για κάθε εβδομάδα.

Η Κυρά Σαρακοστή έχει σταυρωμένα τα χέρια της, επειδή προσεύχεται. Δεν έχει στόμα γιατί δεν μιλάει και νηστεύει. Τέλος δεν έχει αυτιά για να μην ακούει. Όλα αυτά γιατί η περίοδος μέχρι το Πάσχα στην ουσία σημαίνει στροφή στον εσωτερικό μας κόσμο με σκοπό την κάθαρση μέσω της νηστείας, όχι μόνο των τροφών αλλά και των κακών μας συνηθειών: δεν βλέπουμε δηλαδή, δεν ακούμε και δεν σχολιάζουμε τι κάνουν οι άλλοι, αλλά στρέφουμε την προσοχή μας στην δική μας βελτίωση.

Έπαιρναν λοιπόν μια κόλλα χαρτί κι εσχεδίαζαν με το ψαλίδι μια γυναίκα. Είχε 7 πόδια, τις 7 εβδομάδες της Σαρακοστής. Η κυρά Σαρακοστή δεν είχε στόμα και τα χέρια της ήταν σταυρωμένα για τις προσευχές. Κάθε Σάββατο έκοβαν κι ένα πόδι. Το τελευταίο πόδι το έκοβαν το Μεγάλο Σάββατο, το έβαζαν μέσα σ’ένα ξερό σύκο ή καρύδι κι όποιος το έβρισκε του έφερνε γούρι! (Χίος)

Στον Πόντο έπαιρναν μια πατάτα ψημένη ή ένα κρεμμύδι, έμπηγαν επάνω ακτινοειδώς 7 φτερά κότας, το έδεναν από το ταβάνι και κρεμόταν όλη τη Σαρακοστή. Μία μία εβδομάδα που περνουσε, έβγαζαν από ένα φτερό. Λεγόταν “κουκουράς” και ήταν το φόβητρο των μικρών.

Άλλοτε, πάλι, κι αλλού, την κυρά Σαρακοστή την έπλαθαν με ζυμάρι, γι’αυτό και μας έχει διασωθεί το τραγουδάκι:

Την Κυρά Σαρακοστή

που είναι έθιμο παλιό

οι γιαγιάδες μας τη φτιάχναν

με αλεύρι και νερό!

.

Για στολίδι της φορούσαν

στο κεφάλι της σταυρό

και το στόμα της ξεχνούσαν

γιατί νήστευε καιρό!

.

Και μετρούσαν τις ημέρες

με τα πόδια της τα εφτά

κόβαν ένα τη βδομάδα,

μέχρι να ρθει η Πασχαλιά!

Αφού συζητήσαμε για το έθιμο της Κυρά-Σαρακοστής, οι μαθητές ζωγράφισαν τις δικές τους Σαρακοστές και τις στόλισαν στην τάξη για ναμετρούν τις εβδομάδες μέχρι το Πάσχα!