Το κείμενο που ακολουθεί είναι ελεύθερη απόδοση της βιντεοσκοπημένης συνομιλίας με την Ευαγγελία Νικολακάκη.Η κα Ευαγγελία πήγε σχολείο το 1932-1938 και είναι από τις τελευταίες  που πήγαν προπολεμικά στο σχολείο του Πρινέ.

Η κα Ευαγγελία μας μίλησε για τους δύο δασκάλους τον κ Φραϊδάκη και την κα Πισκοπάκη Ελευθερία,για τις τιμωρίες με τη βίτσα ειδικά στα αγόρια  την αυστηρότητα με την οποία αντιμετώπιζαν τους μαθητές,την παραμονή στο σχολείο μέχρι να φύγει ο δάσκαλος  ,για την απαίτηση να πουν την κεντρική ιδέα του μαθήματος κάτι που την δυσκόλευε αφάνταστα.Η μνήμη της κράτησε και τις ευχάριστες στιγμές με τα τραγούδια και τους χορούς στο προαύλιο του σχολείου και τα παιχνίδια όπως αλεκατρίδες το βεζύρι και τα γιο γιο που έφτιαχναν με κουβαρίστρες, τις εκδρομές στους  Κολύμπους (σημερινό γήπεδο Ατσιποπούλου) και στους Βεδέρους,για το δάσκαλο που έμενε σε σπίτι στο χωριό,για τα μαθήματα με τη ραπτομηχανή που τους έκανε η δασκάλα τους,για την πλάκα τα τετράδια και τα μολύβια την πένα και το μελάνι που χρησιμοποιούσαν .Το καθάρισμα του σχολείου από τους μαθητές για τα ξύλινα θρανία τριών θέσεων που είχαν τότε,για τη θέρμανση που δεν είχαν ,για την καμπάνα που κάθε πρωί χτύπαγε ο δάσκαλος για να μαζευτούν οι μαθητές.Η κ θυμήθηκε τα παπούτσια που ήταν χειροποίητα τσόκαρα,τις τσάντες που ήταν κι αυτές ιδιοκατασκευές των μανάδων τους ραμμένες από ύφασμα με μακρύ λουρί για τα αγόρια και μικρό για τα κορίτσια ,το κολατσιό που ήταν κυρίως φέτα ψωμί με λάδι.Μας μίλησε για την ζωή των παιδιών μετά το σχολείο που συμμετείχαν στις παραγωγικές ασχολίες των γονέων Για το πώς παρατηρούσαν τον καιρό και τον άνεμο για να δουν αν είναι κατάλληλα για να μεταβούν στο Γεράνι για πεταλίδες ,για το μάζεμα μανιταριών ,για την λαική ιατρική που με γιατροσόφια και γητειές επιχειρούσε να απαλύνει τον πόνο και τις αρρώστιες .Τια τη ζωή με τους Γερμανούς στο χωριό .Για τα γλέντια που στήνονταν πότε στο ένα σπίτι και πότε στο άλλο για τους χορούς τις μαντινάδες και το κέφι που άναβε ειδικά όταν υπήρχαν μουσικά όργανα.Το ενδιαφέρον ήταν και το γεγονός ότι η πλειοψηφία των μαθητών σταματούσε τις σπουδές στο Δημοτικό ,ελάχιστοι συνέχιζαν στο γυμνάσιο που βρισκόνταν στο Ρέθυμνο πράγμα που απαιτούσε οικονιμική άνεση.Χαραγμένη στο μυαλό της έμεινε η πίκρα του αδερφού της που ενώ ήταν “καλός στα γράμματα”δεν μπορούσαν να τον στείλουν να συνεχίσει σπουδές μιας και ήταν εννιά άτομα στην οικογένεια.

Συνοψίζοντας πρέπει να δούμε αυτή τη γενιά χωριανών ως ανταποκριτές από μια εποχή που πέρασε ανεπιστρεπτί. Τότε που τα παιδιά ήταν αναγκαία εργατικά χέρια στις ασχολίες των γονιών και δεν  αποτελούσαν  τα ίδια και η μόρφωση τους την κύρια απογευματινή απασχόληση των γονιών τους (γλώσσες ,αθλήματα ,δραστηριότητες).Επίσης παρόλο που το χωριό δεν ήταν μακριά από το Ρέθυμνο η μετάβαση σ αυτό ήταν σπάνια και μόνο για σοβαρό λόγο.Η έλλειψη παντός είδους οθονών (τηλεοράσεων ,υπολογιστών ,κινητών) έκανε τους ανθρώπους ικανούς να βρίσκουν τρόπους να διασκεδάζουν και να περνούν καλά χωρίς να βαριούνται.

Τέλος είναι πολύ ενδιαφέρον να δούμε τι κρατάει η μνήμα τόσο από την παιδική ηλικία αλλά και από το σχολείο όταν περνούν τα χρόνια η μνήμη ξεθωριάζει και μένουν αυτά που πραγματικά μας σημάδεψαν

Την Τετάρτη 12 Οκτωβρίου 2022 η Α’ και η Β΄ τάξη του σχολείου μας επισκέφτηκαν τη Δημοτική βιβλιοθήκη Ρεθύμνου για να παρακολουθήσουν εκπαιδευτικό πρόγραμμα.

Στην αρχή μία υπάλληλος εξήγησε στους μαθητές τι είναι η βιβλιοθήκη, τι μπορούμε να κάνουμε εκεί, πώς δανειζόμαστε βιβλία…
Μετά ο συγγραφέας κ.. Λαμπαθάκης Μιχαήλ μας παρουσίασε το βιβλίο του :
“Ένας δράκος στον κήπο ”
Και τα παιδάκια μας μέσα ένα από διαδραστικό παιχνίδι ξεμπέρδεψαν έναν δράκο, έναν σκύλο ράτσας Λαµπραντόρ, τον Μινώταυρο, το παλάτι του Μίνωα και ένα µικρό αγόρι από τη Νέα Υόρκη, που ακούει στο όνοµα «Λίο»;
Πώς ένα ταξίδι στην Κρήτη θα μπορέσει να λύσει το πρόβλημα εθισμού με τις ψηφιακές συσκευές που αντιμετωπίζουν δύο γονείς με το παιδί τους; Γίνεται τα παιδιά να μάθουν να παίζουν πάλι μαζί στις γειτονιές του κόσμου μας; Ένα μπαλάκι του τένις μπορεί να διώξει τις φοβίες μας, αποκαλύπτοντας ότι είναι αβάσιμες;
Αυτά και πολλά άλλα ερωτήματα απαντήθηκαν , ακολουθώντας αυτήν την περιπέτεια… Ερωτήματα, πιο επίκαιρα από ποτέ, που απασχολούν όλους όσοι μεγαλώνουν παιδιά ή είναι παιδιά. Στα παιδιά άρεσε πολύ το πρόγραμμα και η συμμετοχή τους ήταν συγκινητική.

Έπειτα οι μικρούληδες του σχολείου μας επισκέφτηκαν την παιδική χαρά στο Δημοτικό κήπο, όπου έπαιξαν με την ψυχή τους και διασκέδασαν .

Την εβδομάδα αυτή ανεβάζουμε την απομαγνητοφώνηση της συνέντευξης που πήραν οι μαθητές της Στ τάξης το Μάιο του 2022 από το “γείτονα” μας Μιχάλη Σταυριδάκη.

Συνέντευξη Μιχάλη Σταυριδάκη

Όταν ήμουν πέντε χρονών, χτιζόταν αυτό το σχολείο. Εγώ πήγαινα στο παλιό σχολείο, στον Άγιο Νικόλαο. Πήγα στην πρώτη δημοτικού το 1954 και τελείωσα το 1960.Μέχρι την Τρίτη τάξη πήγαινα εκεί. Όταν χτίστηκε το σχολείο ήμασταν στην Τρίτη τάξη τότε δύο δύο παιδιά σηκώναμε το θρανίο και το μεταφέραμε στο νέο σχολείο. Εδώ έκανα τα υπόλοιπα τρία χρόνια μέχρι να τελειώσω.

Το κτήριο ήταν μόνο το παλιό τότε. Σε κάθε αίθουσα τρεις τάξεις. Ήμασταν τότε 65-70 παιδιά , όλα από το χωριό!

Είχαμε και μαγειρεία. Κάθε παιδί κρατούσε το ποτήρι του και του έβαζαν γάλα. Κατά τις δέκα κρατούσαμε το ψωμί μας και μας έβαζαν πάνω βούτυρο και μας έδιναν και τυράκι που ήταν σε μεγάλα δοχεία. Όσο ήμουν εγώ στο σχολείο δεν ήταν κανονικά μαγειρεία. Όταν τελείωσα εγώ δηλαδή μετά το ’60 έφτιαξαν μια μεγάλη αποθήκη πίσω από κει που είναι το νέο κτήριο και εκεί είχαν μαγείρισσα και πάγκους που καθόταν τα παιδιά και έτρωγαν σαν εστιατόριο. Πριν τρώγαμε μέσα στις τάξεις. Δεν υπήρχε κάτι άλλο ήταν κήπος.

Εκείνα τα χρόνια βέβαια ήταν πολύ δύσκολα. Δεν είχαμε τις ανέσεις που έχουν τώρα τα παιδιά. Τότε η οικογένειες μας ήταν πολύ φτωχές. Τρώγαμε μαύρο ψωμί. Σπέρναμε τα χωράφια, θερίζαμε και σαν παιδιά είχαμε πολλή δουλειά. Γι’  αυτό και δε μαθαίναμε γράμματα . Έπρεπε να βοηθάμε την οικογένειά μας. Μας ξυπνούσαν πρωί πρωί να κάνουμε δουλειές και μετά να πάμε στο σχολείο. Γυρνούσαμε κουρασμένοι το βράδυ και δεν είχαμε όρεξη να διαβάσουμε. Το διάβασμα βέβαια γινόταν κι αυτό δύσκολα. Ρεύμα δεν είχαμε και έπρεπε να διαβάζουμε με λάμπες και λυχνάρια και από την κούραση που είχαμε μας έπαιρνε ο ύπνος.Δύσκολα πολύ δύσκολα χρόνια. Φτώχια πολλή. Θυμάμαι παιδί εδώ στο σχολείο να κρατάει ένα κομμάτι μαύρο ψωμί και ένα κρεμμύδι σκέτο για να φάει…δεν είχε ούτε λάδι εκείνη η οικογένεια. Οι περισσότερες οικογένειες εδώ στον Πρινέ είχαν το λάδι και έτσι βάζαμε πάνω στο ψωμί με αλάτι και αυτό ήταν το φαγητό μας.

Εγώ σαν παιδί θυμάμαι να έχουν κάποιες οικογένειες άσπρο ψωμί που το φέρνανε από το Ρέθυμνο και το λιγουρευόμαστε. Είχαμε αγανακτήσει με το μαύρο ψωμί. Αυτό το ψωμί γινόταν από σιτάρι και κριθάρι μαζί. Πολλοί δεν είχανε σιτάρι και τρώγανε  μόνο ψωμί με κριθάρι που ήταν ολόμαυρο. Πηγαίναμε στο μύλο το σιτάρι και το κριθάρι και παίρναμε αλεύρι και ζύμωναν οι μανάδες μας το ψωμί. Και τώρα βλέπω τα νέα παιδιά και δεν υπολογίζουν το άσπρο ψωμί. Όπως έχετε τώρα, παιδιά , ένα ωραίο παγωτό έτσι είχαμε εμείς ένα κομμάτι άσπρο ψωμί.Οι πατεράδες μας όταν πήγαιναν στο Ρέθυμνο μας έφερναν ένα αρτουλάκι με άσπρο ψωμί και το περιμέναμε πώς και πώς.

Όσον αφορά τώρα τους δασκάλους , αυτό που θυμάμαι ήταν πως όποιος δεν ήταν και πολύ καλός μαθητής , έτρωγε πάρα πολύ ξύλο. Έκοβε ο δάσκαλος βίτσα από δέντρο, για να μας δέρνει αλλά μας ζητούσε κι εμάς να φέρουμε βίτσες, για να μας βαράει. Ήταν αυστηρά, πολύ ξύλο. Καλά μας κάνανε βέβαια, γιατί με το φόβο του ξύλου , πολλοί μάθανε γράμματα. Εκτός από το ξύλο μας έβαζαν και άλλες τιμωρίες .Η πιο συνηθισμένη να στεκόμαστε όρθιοι στον πίνακα με το ένα πόδι μέχρι να σχολάσουμε. Είχαμε εδώ ένα πολύ αυστηρό δάσκαλο, πολύ σκληρός, έμαθα πως  πέθανε και πρόσφατα. Πολλοί έμαθαν γράμματα από αυτόν αλλά έδερνε πάρα πολύ. Εγώ είχα χτυπήσει το χέρι μου σε ατύχημα και το είχα δεμένο και με έδερνε στο άλλο. Αλίμονο μας αν τραβούσαμε το χέρι μας την ώρα που μας έδερνε με τη βίτσα…δεν έφτανε που μας έδερνε αλλά μας παράγγελνε να φέρνουμε εμείς και τη βίτσα. Η βίτσα ήταν από ελιά ή μουριά όχι από σφάκα, γιατί έσπαγε εύκολα. Μια άλλη δασκάλα που είχαμε και έδερνε και αυτή η Λαρίου, αυτή έδερνε με τη ρίγα και δεν πονούσαμε πολύ.

Ήταν οι συνθήκες τέτοιες που τα παιδιά δε διάβαζαν είτε γιατί είχαν πολλές δουλειές οι οικογένειες τους και έπρεπε να βοηθούν και δε διάβαζαν είτε δεν ήθελαν τα γράμματα. Κι ένας από αυτούς ήμουν κι εγώ! Η πολλή δουλειά δε σε άφηνε να έχεις όρεξη για διάβασμα.  Κάναμε όμως και πολλές αταξίες , πειράζαμε ο ένας τον άλλο, βαράγαμε κάποιον αν μας πείραζε. Επειδή δεν είχαμε να φάμε κάναμε και το παράνομό μας, μπαίναμε δηλαδή σε ξένους κήπους να κόψουμε κανένα φρούτο. Πάντα είχαμε όμως το φόβο μήπως το μάθει ο δάσκαλος και μας δείρει.

Το πρωί χτυπούσε η καμπάνα για να έρθουμε στο σχολείο. Δεν είχαμε ρολόγια τότε, για να ξέρουμε τι ώρα θα πάμε σχολείο. Έτσι χτυπούσε την καμπάνα ο δάσκαλος και την άκουγε όλο το χωριό και μετά έπρεπε να είμαστε εμείς σε ένα τέταρτο στο σχολειό. Μέχρι το ’60 χτυπούσε η καμπάνα και μετά σταμάτησε.Εμείς βέβαια κάναμε και τα απογεύματα. Σχολάγαμε μία η ώρα πηγαίναμε σπίτι μας και τρώγαμε  και ξαναγυρνούσαμε το απόγευμα. Το καλοκαίρι πηγαίναμε τρεις με πέντε και το χειμώνα που σκοτείνιαζε νωρίς τελειώναμε το πρωινό στις δώδεκα και το απογευματινό δύο με τέσσερις.

Τα μαθήματα που κάναμε τότε δεν ήταν πολλά. Είχαμε Αριθμητική, Γεωγραφία, φυσική , ιστορία, ανάγνωση, γραμματική και ορθογραφία.

Τσάντες δεν είχαμε να βάζουμε τα βιβλία μας. Τα παλιά πουκάμισα του μπαμπά, η μαμά τα έραβε και έκανε μια τσάντα με ένα μακρύ κορδόνι, για να την κρατάμε.

Κάναμε ένα διάλειμμα και με δυσκολία μας έφτανε να φάμε το φαγητό μας. Υπολογίζω πως ήταν ένα τέταρτο με είκοσι λεπτά.

Πέρα από τα μαθήματα , καθαρίζαμε και το σχολείο εμείς. Εμείς μαζεύαμε και ότι υπήρχε στην αυλή και στον κήπο και το σχολειό έλαμπε.

Εκείνη την εποχή δεν είχαμε παιχνίδια. Είχαμε ένα σκάμμα με άμμο μέσα και κάναμε εις τριπλούν. Κάθε παιδί είχε το δεντράκι που είχε φυτέψει. Το πρόσεχε και το πότιζε Εγώ είχα μια κερασιά. Η μισή αυλή του τωρινού σχολείου ήταν κήπος. Οι ελιές που είναι απέξω από το σχολείο και τα πεύκα στο νηπιαγωγείο, εμείς τα είχαμε φυτέψει. Εδώ υπήρχε και ένα πηγάδι και έπρεπε να προσέχουμε πολύ. Πάντα ήταν παρών ο δάσκαλος και τραβούσαμε νερό. Μετά αλλάξαν τα πράγματα και τα έκοψαν.

*ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΓΟΝΕΙΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Γ ΚΑΙ Δ ΤΑΞΗΣ*

Ενημερώνουμε τους γονείς των μαθητών της Γ και Δ τάξης ότι για πέμπτη σχολική χρονιά (μετά από 2 χρόνια αναστολής του προγράμματος λόγω πανδημίας) και στα πλαίσια του μαθήματος της Φυσικής Αγωγής, υλοποιείται από το Υπουργείο Παιδείας πρόγραμμα διδασκαλίας ΚΟΛΥΜΒΗΣΗΣ στις σχολικές μονάδες της Α/θμιας Εκπαίδευσης και συγκεκριμένα *στη Γ΄ και Δ΄ τάξη.*
Το πρόγραμμα υλοποιείται από την Π.Ε. Ρεθύμνου και κάθε χρόνο συμμετέχουν 1055 μαθητές και μαθήτριες, από 27 σχολικές μονάδες και 48 τμήματα της Γ΄ και Δ΄ τάξης.
Πρόκειται για ένα άκρως επιτυχημένο πρόγραμμα, με πολύ θετική επίδραση στους συμμετέχοντες μαθητές. Το πρόγραμμα απευθύνεται σε σχολικές μονάδες οι οποίες απέχουν μέχρι 25 χιλιόμετρα από το κολυμβητήριο στο οποίο γίνεται το πρόγραμμα και έχει διάρκεια 8-12 εβδομάδες (περίπου ένα σχολικό τρίμηνο), στις οποίες το μάθημα κολύμβησης λογίζεται ως ένα συνεχόμενο δίωρο μαθήματος Γυμναστικής στο σχολείο. Η τρίτη ώρα Φυσικής Αγωγής γίνεται κανονικά στη σχολική μονάδα. Φέτος η έναρξη του προγράμματος γίνεται γρηγορότερα σε σχέση με τις προηγούμενες χρονιές ,λόγω της έγκαιρης πρόσληψης αναπληρωτών Καθηγητών Φυσικής για την διεξαγωγή του προγράμματος.

Για το λόγο αυτό, και για την καλύτερη οργάνωση του προγράμματος, *μέσα στις επόμενες ημέρες θα σας δοθεί και πρέπει να συμπληρώσετε μία Υπεύθυνη Δήλωση με την οποία θα δίνετε τη συναίνεσή σας για την μετακίνηση και συμμετοχή του μαθητή/τριας στο πρόγραμμα Κολύμβησης.*

Με τον τρόπο αυτό θα γνωρίζουμε τον αριθμό συμμετεχόντων ανά τμήμα και σχολική μονάδα, ώστε να πετύχουμε καλύτερη διαχείριση του χρόνου και του χώρου που διαθέτουμε, με σκοπό να ωφεληθεί όσο δυνατόν μεγαλύτερος αριθμός μαθητών/τριων.
ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

*ΕΠΙΣΗΣ ΠΡΕΠΕΙ ΟΙ ΓΟΝΕΙΣ ΝΑ ΔΙΑΒΑΣΟΥΝ ΠΟΛΥ ΠΡΟΣΕΚΤΙΚΑ ΜΑΖΙ ΜΕ ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΤΟΥΣ ΤΟΥΣ ΠΑΡΑΚΑΤΩ ΚΑΝΟΝΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΤΟΥΣ ΣΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΥΤΟ .*