boulogeorg’s blog

Η ΕΛΛΑΔΑ ΤΗΣ UNESCO: ΜΕΤΕΩΡΑ

Τα μυστήρια του πέτρινου δάσους
Τα ακριβά μονόπετρα της θεσσαλίας είναι ένας φανερός, αλλά κυρίως κρυμμένος θησαυρός, το κυνήγι του οποίου αποκτά μυστηριακές διαστάσεις καθώς η ατμόσφαιρα του τοπίου παραπέμπει στα όρια του πραγματικού και του υπερβατικού κόσμου. Ο ζωγράφος Χρίστος Καράς, στο έργο του οποίου καραδοκεί το απροσδόκητο, λέει: “Εγώ είμαι ένας Θεσσαλός. Γεννημένος σε έναν κάμπο όπου το σκληρό χώμα ξεροψήνεται τα καλοκαίρια, ενώ τον χειμώνα οι καταχνιές και οι ομίχλες δημιουργούν ένα μεταφυσικό κλίμα που σε γεμίζει δέος. Εκεί σ΄αυτόν τον τόπο, ανακάλυψα και εγώ από παιδί έναν σπάνιο θησαυρό. Είναι τα β ράχια των Μετεώρων, αυτά τα γιγάντια γλυπτά που ο Θεός χάρισε σε εμάς τους Θεσσαλούς για να παρακινήσει τον κόσμο να έρθει κοντά μας, να γνωρίσει τί θα πει ομορφιά”.

Το εντυπωσιακό αποκτά πάντοτε μεταφυσικές διαστάσεις και ο περιηγητής που θα αντικρίσει για πρώτη φορά τα Μετέωρα , μόλις συνέλθει από την έκπληξη , αρχίζει να φαντάζεται χέρια θεών ή γιγάντων που “έσπειραν” αυτό το “πέτρινο δάσος” στη θεσσαλική γη. Ωστόσο για τη γένεση αυτού του μοναδικού τοπίου έχουν απαντήσει οι γεωολόγοι και οι πειστικές θεωρίες τους δεσμεύουν τη φαντασία η οποία οδηγείται σε άλλα, διαφορετικά μονοπάτια, αυτά που ελίσσονται ανάμεσα στους θεόρατους βράχους και σε οδηγούν στα όρια του γνωστού και του υπερβατικού κόσμου, ανάμεσα στη γη και τον ουρανό.

Η τάση αυτή προς τον ουρανό έθελγε πάντοτε τους ανθρώπους και αυτοί οι βράχοι ήταν μια “σκάλα” για να σκαρφαλώσεις πιο κοντά στον Θεό. Πάντως δεν ήσαν μοναχοί οι πρώτοι που ένιωσαν την την ανάγκη να κινηθούν προς τον ουρανό. Ο Οσιος Αθανάσιος, ο οποίος ίδρυσε τη Μονή του Μεγάλου Μετεώρου τον 14ο αιώνα, προσέλαβε ντόπιο αναρριχητή για να τον βοηθήσει να ανεβεί στον Πλατύ Λίθο. Οι αναρριχητές χρησιμοποιούν αρχικά μια σκάλα και στη συνέχεια άραχιζαν να μπήγουν ξύλα στις τρύπες του βράχου ή σκάλιζαν σκαλοπάτια όπου μπορούσαν. Ετσι, έφτασαν στις κορυφήες και δημιούργησαν τα μναστήρια που μοιάζουν την φυσική συνέχεια του βράχου και πλήθος ασκηταριών.Από τα 24 μοναστήρια που λειτουργούσαν κάποτε, τώρα υπάρχουν και έχουν ζωή μόνον επτά:τα μοναστήρια της Μεταμορφώσεως του Βαρλαάμ, του Αγίου Νικολάου Αναπαυσά, του Ρουσάνου, της Υπαπαντής, της Αγίας Τριάδας και του Αγίου Στεφάνου. Ολα είναι ανδρικά μοναστήρια, εκτός από τα δύο τελευταία στα οποία εγκαταβιούν μοναχές. Οσον αφορά τα άλλα, μόνο κάποια ερείπια στις κορφές των βράχων θυμίζουν ότι κάποτε υπήρξαν.

Τα  μοναστήρια είναι κάρμα ειδέσθαι όχι μόνο εξωτερικά αλλά και εσωτερικά. Και όχι μόνο τα μεγάλα και ονομαστά, αλλά και τα λιγότερο γνωστά όπως αυτό του Αγίου Νικολάου Αναπαυσά, στο οποίο ζει μόνον ένας μοναχός, αλλά στο καθολικό του, εκτός από τον τιμώμενο άγιο θαυματούργησε και η χειρ του κορυφαίου αγιογράφου της Κρητικής  Σχολής, του περίφημου Θεοφάνη, ο οποίος ιστόρησε το 1527 τον ναό. Μπορεί να θαυμάζει κανείς τα έργα του επί ώρες.

Τι είναι η τρύπα του όζοντος…

Το στρώμα όζοντος είναι μια περιοχή της ατμόσφαιρας από 19 έως 48 km επάνω από τη γήινη επιφάνεια. Συγκεντρώσεις όζοντος μέχρι 10 ppm (μερών ανά εκατομμύριο) εμφανίζονται στο στρώμα όζοντος. Το όζον σχηματίζεται εκεί από τη δράση του φωτός του ήλιου στο οξυγόνο. Αυτή η δράση έχει πραγματοποιηθεί για πολλά εκατομμύρια των ετών, αλλά οι ενώσεις αζώτου που σχηματίζονται με φυσικό τρόπο στην ατμόσφαιρα προφανώς έχουν κρατήσει τη συγκέντρωση όζοντος σε αρκετά σταθερό επίπεδο. Τόσο μεγάλες συγκεντρώσεις κοντά στην επιφάνει της γης επίπεδο είναι επικίνδυνες για την αναπνοή και μπορούν να βλάψουν τους πνεύμονες.

Όμως, επειδή το στρώμα όζοντος της ατμόσφαιρας προστατεύει τη ζωή στη γη από την καρκινογόνο υπεριώδη ακτινοβολία του ήλιου, είναι αυστηρά σημαντικό. Κατά συνέπεια, οι επιστήμονες ενδιαφέρθηκαν ιδιαίτεραι όταν ανακάλυψαν στη δεκαετία του ’70 ότι οι χημικές ουσίες που αποκαλούνται χλωροφλωροάνθρακες, ή CFCs -πολύ χρησιμοποιούμενες ως ψυκτικές ουσίες και ως προωθητικές ουσίες στα αεροζόλ είναιι μια πιθανή απειλή στο στρώμα όζοντος. Απελευθερωμένες στην ατμόσφαιρα, αυτές οι περιέχουσες χλώριο χημικές ουσίες αυξάνονται και με το φως του ήλιου, αντιδρά το χλώριο με και καταστρέφεται το όζον. Μπορούν να καταστραφούν περισσότερα από 100.000 μόρια όζοντος από ένα και μόνο μόριο CFC. Για αυτόν τον λόγο, η χρήση CFCs στα αεροζόλς απαγορεύονται σε διάφορα κράτη. Άλλες χημικές ουσίες, όπως ενώσεις βρωμίου, καθώς επίσης και τα νιτρώδη οξείδια από τα λιπάσματα, μπορούν επίσης να προκαλέσουν μείωσηστο στρώμα όζοντος. Η καταστροφή του στρώματος όζοντος προβλέπεται να προκαλέσει αυξήσεις σε καρκίνο του δέρματος και καταρράκτες στα μάτια, ζημία σε ορισμένες συγκομιδές και στο πλαγκτόν και το θαλάσσια αλυσίδα τροφίμων, και μια αύξηση στο διοξείδιο του άνθρακα, άρα και την παγκόσμια αύξηση της θερμοκρασίας λόγω του φαινομένου του θερμοκηπίου που οφείλεται στη μείωση στα φυτά και το πλαγκτόν.

Στις αρχές της δεκαετίας του ’80, ερευνητές επιστήμονες που εργάζονταν στην Ανταρκτική ανίχνευσαν μια περιοδική απώλεια όζοντος στην ατμόσφαιρα ψηλά επάνω από εκείνη την ήπειρο. Η αποκαλούμενη “τρύπα του όζοντος”, μια περιοχή του στρώματος όζοντος, αναπτύσσεται την ανταρκτική άνοιξη και συνεχίζεται για αρκετούς μήνες μέχρι να πυκνώσει πάλι. Οι μελέτες που πραγματοποιήθηκαν με τα high-altitude μπαλόνια και τους καιρικούς δορυφόρους έδειξαν ότι το γενικό ποσοστό του όζοντος στο ανταρκτικό στρώμα όζοντος μειώνεται πραγματικά. Πτήσεις πέρα από τις αρκτικές περιοχές βρήκαν ένα παρόμοιο πρόβλημα να δημιουργείται και εκεί.

Το 1987 το πρωτόκολλο του Μόντρεαλ, μια συνθήκη για την προστασία του στρώματος όζοντος, υπογράφηκε και αργότερα επικυρώθηκε από 36 κράτη, συμπεριλαμβανομένων των Ηνωμένων Πολιτειών. Μια συνολική απαγόρευση στη χρήση CFCs κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του ’90 προτάθηκε από την Ευρωπαϊκή Κοινότητα (τώρα αποκαλούμενη Ευρωπαϊκή Ένωση) το 1989. Τον Δεκέμβριο του 1995 πάνω από 100 κράτη συμφώνησαν να καταργήσουν σταδιακά την χρήση επικίνδυνων για το όζον χημικών ουσιών και να τις υποκαταστήσουν από λιγότερο επικίνδυνες ουσίες.

Η παγκόσμια μετεωρολογική οργάνωση παρατήρησε μια μείωση 45 τοις εκατό του στρώματος όζοντος πέρα από το ένα τρίτο του βόρειου ημισφαιρίου, από τη Γροιλανδία στη δυτική Σιβηρία, για αρκετές ημέρες κατά τη διάρκεια του χειμώνα του 1995-1996. Η ανεπάρκεια θεωρήθηκε ότι προκλήθηκεί από τις ενώσεις χλωρίου και βρωμίου που συνδυάστηκαν με τα πολικά στρατοσφαιρικά σύννεφα που διαμορφώθηκαν κάτω από τις ασυνήθιστα χαμηλές θερμοκρασίες.

“Προστασία στους πολίτες”

   Υπό την προεδρία του προέδρου του ΠΑΣΟΚ Γιώργου Παπανδρέου, συνεδριάζει το Πολιτικό Συμβούλιο του Κινήματος στα κεντρικά γραφεία του κόμματος.

    Χθες, ο κ. Παπανδρέου επισκέφθηκε τον Εμπορικό Σύλλογο Αθηνών και είχε δίωρη συνομιλία με το προεδρείο του. Μετά τη συνάντηση δήλωσε ότι «βιώνουμε αυτές τις μέρες την απουσία ενός ευνομούμενου κράτους, ενός κράτους-δικαίου που θα έπρεπε να προστατεύει τις ζωές, τις περιουσίες και τα δικαιώματα των πολιτών».

    Ο κ. Παπανδρέου συνοδευόταν από τους κ.κ. Μιχ. Χρυσοχοίδη και Α. Κατσιφάρα.

    «Η βία των τελευταίων ημερών έχει πλήξει πολλούς, έχει πλήξει και τους εμπόρους, γι’ αυτό βρεθήκαμε σήμερα εδώ, για να συμπαρασταθούμε στο δικό τους αγώνα και στη δικιά τους προσπάθεια, να ξανανοίξουν οι αγορές και να υπάρξει μια ασπίδα φωτός μέσα στις γιορτές», δήλωσε και πρόσθεσε: «θέλω να τονίσω ότι το μέλλον δεν χτίζεται με βία, αλλά με διάλογο, δημοκρατία και ανθρωπιά και ένα κράτος, που σέβεται την αξιοπρέπεια των πολιτών».

    Εκκληση για ευθύνη και αυτοσυγκράτηση και τέλος στη βία, απηύθυνε χθες ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ από το βήμα του Διεθνούς Φόρουμ για την ανάπτυξη των ΜΜΕ, στο ξενοδοχείο “Κάραβελ”.

    Ο Γιώργος Παπανδρέου τόνισε ότι η Ελλάδα περνάει δύσκολες στιγμές και ο θρήνος για τη δολοφονία του 15χρονου υπήρξε η αφορμή για να ξεσπάσει μεγάλη κοινωνική αναταραχή.

    Απευθυνόμενος σε πάνω από 150 δημοσιογράφους από όλο τον κόσμο εξέφρασε την “αγωνία του” για την πατρίδα.

    Και διευκρίνισε ότι θα πρέπει οι δημοσιογράφοι φεύγοντας από αυτό το φόρουμ να μεταφέρουν πίσω στις χώρες τους “όχι μόνο την εικόνα του θανάτου, της απαράδεκτης βίας και της αλαζονείας της εξουσίας, αλλά και της βούλησης του ελληνικού λαού για ένα κράτος δημοκρατίας, δικαιοσύνης, ανθρωπιάς και ευημερίας”.

    Πρόσθεσε δε ότι “είμαστε έτοιμοι για ένα μοντέλο ανάπτυξης που θα βασίζεται στην πράσινη οικονομία, είμαστε έτοιμοι για αλλαγές στον τρόπο διακυβέρνησης, είμαστε έτοιμοι να εγγυηθούμε την ανεξαρτησία των ΜΜΕ αλλά και την διάκριση των εξουσιών”.

    Κλείνοντας την ομιλία του επεσήμανε ότι “θέλουμε να αποκαταστήσουμε την Ελλάδα που μας κάνει περήφανους. Γνωρίζουμε ότι είναι δύσκολος ο δρόμος, αλλά στο τέλος του βρίσκεται μία Ελλάδα σύγχρονη, εξωστρεφής, με λόγο στο παγκόσμιο γίγνεσθαι”.

    Συνάντηση με το δήμαρχο Αθηναίων

    Ο δήμαρχος Αθηναίων Νικήτας Κακλαμάνης στο πλαίσιο των επαφών που έχει με τις ηγεσίες των πολιτικών κομμάτων συναντήθηκε με τον πρόεδρο του ΠΑΣΟΚ Γιώργο Παπανδρέου και τον ενημέρωσε για την κατάσταση στην πόλη.

    Οπως είπε ο κ.Κακλαμάνης έχουν μέχρι στιγμής καταγραφεί 366 καταστήματα και πέντε περίπτερα, ενώ ως το βράδυ, που αναμένεται να ολοκληρωθεί η καταγραφή, ο αριθμός τους θα προσεγγίσει τα 400.

    Αυτή τη στιγμή, είπε, δεν μπορεί να γίνει εκτίμηση των υλικών καταστροφών σε δρόμους,πεζοδρόμια και δημόσια κτίρια,καθώς αν ξεσπάσουν επεισόδια στο ίδιο σημείο,αλλάζει η εικόνα.

    Ο δημαρχος Αθηναίων ενημέρωσε επίσης το Γ. Α. Παπανδρέου για τα μέτρα που έχει λάβει ο δήμος για τους εμπόρους, τη Δευτέρα θα εισηγηθεί δύο νέα μέτρα που θα αφορούν τους ξενοδόχους, που βρίσκονται στα όρια του δήμου Αθηναίων και θα προβλέπουν απαλλαγή τους από το τέλος παρεπιδημούντων το μήνα Δεκέμβριο. Το άλλο μέτρο θα αφορά τους καταστηματάρχες, για τους οποίους πέραν της απαλλαγής των δημοτικών τελών, δεν θα ισχύει η απαίτηση άδειας επισκευών και η απαίτηση άδειας κατάληψης πεζοδρομίου.

    Ο Νικήτας Κακλαμάνης ευχαρίστησε θερμά τον κ. Παπανδρέου ο οποίος του εξέφρασε την πλήρη συμπαράστασή του στην προσπάθεια του δήμου και των εργαζομένων σε αυτό, στους οποίους, όπως είπε, ανήκει το μπράβο.

    Ο Πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ τόνισε στο δήμαρχο ότι είναι στη διάθεση του δήμου για ό,τι χρειαστεί, ακόμα και για μεσολάβηση, αν χρειαστεί, για έκτακτη οικονομική βοήθεια στο δήμο.

    Κληθείς να σχολιάσει δημοσιογραφική παρατήρηση ότι υπουργοί εκτοξεύουν βολές κατά υπουργών για ευθύνες για τα γεγονότα αυτά, ενώ έχει αναζωπυρωθεί και η διαδοχολογία στη ΝΔ, ο Νικήτας Κακλαμάνης είπε ότι έχω σοβαρά πράγματα να ασχοληθώ και αν ισχύουν αυτά που αναφέρθηκαν λέω ότι δεν ασχολούμαι με αστειότητες.

“Συλλογική δράση ενάντια στην κρίση”

   Ο πρωθυπουργός Κώστας Καραμανλής σε δηλώσεις του μετά τη Σύνοδο του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος, υπογράμμισε ότι εξετάστηκαν οι εξελίξεις γύρω απο την παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση και τόνισε ότι η ευρωπαϊκή οικονομία αντιμετωπίζει κάμψη, με ιδιαίτερες επιπτώσεις για όλες τις χώρες.

    Επεσήμανε ότι οφείλουμε να ανταποκριθούμε συλλογικά, να ενισχύσουμε τον συντονισμό μας των εθνικών δράσεων και παρεμβάσεων και σημείωσε ότι προτεραιότητά μας είναι να βοηθήσουμε τα κοινωνικά στρώματα και τις κοινωνικές ομάδες που έχουν μεγαλύτερη ανάγκη και να διατηρήσουμε όσο είναι δυνατόν την αναπτυξιακή δυναμική, αλλά και να προστατεύσουμε τις θέσεις εργασίας.

    Ο πρωθυπουργος ανακοίνωσε ότι στη Σύνοδο του Λαϊκού Κόμματος συζητήθηκαν επίσης οι δεσμεύσεις της Ευρωπαϊκής Ενωσης για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής, το ζήτημα της κύρωσης της Συνθήκης της Λισαβόνας και η προετοιμασία του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος ενόψει των ευρωεκλογών του Ιουνίου.

    Η Σύνοδος Κορυφής

    Κατά τη διάρκεια της Συνόδου Κορυφής στις Βρυξέλλες χθες, οι Ευρωπαίοι ηγέτες κατέληξαν σε συμφωνία όσον αφορά το σχέδιο ανάκαμψης της οικονομίας, ύψους 200 δισεκατομμυρίων ευρώ, δηλαδή το 1,5% του ΑΕΠ της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπως ανακοίνωσε ο πρωθυπουργός της Ιταλίας, Σίλβιο Μπερλουσκόνι.

    “Συμφωνούμε όλοι” είπε στους δημοσιογράφους ο Μπερλουσκόνι μετά το δείπνο των Ευρωπαίων ηγέτων στο οποίο κύριο θέμα συζήτησης ήταν η ύφεση και οι προσπάθειες για ανάκαμψη.

    Ερωτώμενος εάν η συμφωνία αφορά το στόχο του 1,5% του ΑΕΠ απάντησε θετικά. “Στηρίξαμε τις τράπεζες, πήραμε πρωτοβουλίες στήριξης των εταιρειών, τώρα όλα εξαρτώνται από τη στάση των πολιτών”, πρόσθεσε.

    Την πληροφορία αυτή επιβεβαίωσε και ο Βέλγος πρωθυπουργός, Ιβ Λετέρμ. “Κατ’ αρχήν ναι, αλλά θα έχουμε το κείμενο αύριο (σ.σ.σήμερα)”, είπε ο Λετέρμ απαντώντας σε ερώτηση σχετικά με το αν επιτεύχθηκε συμφωνία.

Έλληνας ερευνητής στη Γερμανία ανακαλύπτει καινοτομική τεχνική “φθορίζουσας” τομογραφίας για εντοπισμό καρκινικών όγκων

11 Δεκεμβρίου 2008

Ο καθηγητής, Βασίλης Ντζιαχρήστος, επικεφαλής του Ινστιτούτου Βιολογικής και Ιατρικής Απεικόνισης στο Κέντρο Χέλμχολτζ-Γερμανικό Ερευνητικό Κέντρο για την Περιβαλλοντική Υγεία του Μονάχου, σε συνεργασία με το Τεχνικό Πανεπιστήμιο του Μονάχου, ανακάλυψε μια καινοτομική τεχνική τομογραφίας που συνδυάζει το φθορισμό με την τρισδιάστατη απεικόνιση των αντικειμένων στο εσωτερικό ενός ζώντος οργανισμού.Τα φθορίζοντα μόρια – ουσίες που μπορούν να ενεργοποιηθούν προκειμένου να εκπέμψουν φως- είναι άκρως πολύτιμα “εργαλεία” στη βιολογική έρευνα και την ιατρική διάγνωση. Μεταξύ άλλων, χρησιμοποιούνται για την ανάλυση των γονιδίων, τον εντοπισμό πρωτεϊνών σε κύτταρα και ιστούς, την ανακάλυψη μεταβολικών “διαδρομών” και τον εντοπισμό της “μετανάστευσης” των κυττάρων.

Η ποιότητα οπτικής απεικόνισης των εσωτερικών ιστών είναι από τη φύση της περιορισμένη, καθώς μετά από τη διείσδυση σε βάθος λίγων εκατοντάδων μικρομέτρων (εκατομμυριοστών του μέτρου), τα φωτόνια διαχέονται λόγω αλληλεπιδράσεων με τις κυτταρικές μεμβράνες και τα οργανίδια, με συνέπεια να είναι θολές οι εικόνες της απλής τομογραφίας.

Στο τελευταίο τεύχος των Πρακτικών της Εθνικής Ακαδημίας Επιστημών των ΗΠΑ, ο Ντζιαχρήστος και η ομάδα του, μαζί με συνεργάτες από την Ιατρική Σχολή του πανεπιστημίου Χάρβαρντ και το Γενικό Νοσοκομείο της Μασαχουσέτης στη Βοστώνη, περιγράφουν μια νέα τεχνική, που βασίζεται στη χρήση των λεγόμενων “πρώιμων” φωτονίων. Τα πρώιμα φωτόνια, σε μια τομογραφία, είναι τα πρώτα φωτόνια που επιστρέφουν στον ανιχνευτή φωτονίων του μηχανήματος, αφού προηγουμένως έχουν φωτίσει τον ιστό – στόχο, και υφίστανται μικρότερη διάχυση σε σχέση με τα κατοπινά φωτόνια, με αποτέλεσμα να προκύπτουν εικόνες καθαρότερες και με πιο ακριβή περιγράμματα.

Η νέα αυτή τεχνική, που αποκαλείται “Τομογραφία Πρώιμων Φωτονίων” (Early Photon Tomography-EPT), συνδυάζεται με την εισαγωγή στον οργανισμό μιας ουσίας, που γίνεται φθορίζουσα μετά την επαφή της με ορισμένες πρωτεάσες, όπως οι καθεψίνες. Οι πρωτεάσες αυτές είναι αυξημένες στους όγκους των πνευμόνων, πράγμα που επιτρέπει την φωσφορίζουσα απεικόνιση του καρκινικού όγκου.

Η σύγκριση με τη συμβατική τομογραφία ακτίνων Χ έδειξε ότι η νέα τεχνική ΕΡΤ είναι πολύ πιο ευαίσθητη, αλλά επίσης έχει τη δυνατότητα να αποκαλύπτει βιοχημικές αλλαγές που αντανακλούν την πρόοδο της ασθένειας, κάτι που η απλή τομογραφία δεν μπορεί να πετύχει.

Προς το παρόν η νέα τεχνική είναι πρακτικά εφαρμόσιμη μόνο σε μικρά ζώα (π.χ. ποντίκια), όμως, όπως δήλωσαν οι ερευνητές, η περαιτέρω βελτίωση του εξοπλισμού μπορεί να επιτρέψει διευρυμένες εφαρμογές σε μεγαλύτερους οργανισμούς, συμπεριλαμβανομένων των ανθρώπων.

9 Δεκεμβρίου 2008 

Ο εγκέφαλος αναπτύσσεται διαφορετικά στα φτωχά από ό,τι στα πλούσια παιδιά, σύμφωνα με νέα έρευνα 

Οι εγκέφαλοι των φτωχών παιδιών μπορεί να λειτουργούν διαφορετικά σε σχέση με των πλούσιων παιδιών. Αυτό ισχυρίζονται ότι, για πρώτη φορά, διαπίστωσαν ερευνητές του Ινστιτούτου Νευροεπιστημών Helen Wills και της Σχολής Δημόσιας Υγείας του πανεπιστημίου της Καλιφόρνιας-Μπέρκλεϊ, σε νέα έρευνα, η οποία θα δημοσιευθεί στο Journal of Cognitive Neuroscience (Περιοδικό Γνωσιακής Νευροεπιστήμης), σύμφωνα με την ηλεκτρονική υπηρεσία Science Daily.

Σύμφωνα με την μελέτη, τα φυσιολογικά παιδιά εννέα και δέκα ετών, που διαφέρουν μόνο από άποψη κοινωνικοοικονομικού επιπέδου, εμφανίζουν ανιχνεύσιμες -με ηλεκτροεγκεφαλογράφημα- διαφορές στις αντιδράσεις (στα εξωτερικά ερεθίσματα) του προμετωπιαίου φλοιού, του τμήματος εκείνου του εγκεφάλου που είναι κρίσιμο για την επίλυση των προβλημάτων και τη δημιουργικότητα.

«Τα παιδιά από κατώτερα κοινωνικοοικονομικά επίπεδα δείχνουν μοτίβα εγκεφαλικής φυσιολογίας παρόμοια με κάποιον ενήλικο που έχει υποστεί βλάβη από εγκεφαλικό στον προμετωπιαίο φλοιό του», δήλωσε ο καθηγητής ψυχολογίας του πανεπιστημίου Μπέρκλεϊ, Ρόμπερτ Νάιτ. «Ανακαλύψαμε ότι τα παιδιά με χαμηλό κοινωνικοοικονομικό επίπεδο είναι πιο πιθανό να εμφανίσουν βραδύτερες εγκεφαλικές αντιδράσεις, αν και αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε φτωχό παιδί θα εμφανίσει τέτοια υπο-λειτουργία».

Είχαν προηγηθεί άλλες μελέτες, που είχαν χαρακτηρίσει πιθανή τη σύνδεση ανάμεσα στη λειτουργία του προμετωπιαίου φλοιού και τις διαφορές της συμπεριφοράς μεταξύ φτωχών και πλούσιων παιδιών. Η νέα μελέτη είναι η πρώτη που ισχυρίζεται ότι διαπίστωσε άμεσα αυτές τις αποκλίσεις της εγκεφαλικής δραστηριότητας, καθώς και τη μικρότερη αποτελεσματικότητα στις αντιδράσεις του προμετωπιαίου φλοιού των φτωχών παιδιών.

Σύμφωνα με τον παιδίατρο και εξελικτικό ψυχοβιολόγο, κ. Τόμας Μπόις, επίτιμο καθηγητή του Μπέρκλεϊ, που συμμετείχε στην έρευνα, τα μειονεκτήματα που συνεπάγεται η ανάπτυξη ενός παιδιού σε δύσκολες και φτωχικές κοινωνικοοικονομικές συνθήκες, μεταβάλλουν τη βασική ανάπτυξη των εγκεφαλικών του νευρώνων, κατά τα πρώτα χρόνια της ζωής του.

«Καμπανάκι κινδύνου» χαρακτήρισε την έρευνα ο Νάιτ. «Δεν φθάνει που τα φτωχά παιδιά είναι πιο πιθανό να έχουν προβλήματα υγείας, μπορεί να μην έχουν καν πλήρη εγκεφαλική ανάπτυξη, λόγω του στρεσογόνου και φτωχικού περιβάλλοντός τους και ό,τι αυτό συνεπάγεται από πλευράς ερεθισμάτων: λιγότερα βιβλία, λιγότερο διάβασμα, λιγότερα παιγνίδια, λιγότερες επισκέψεις σε μουσεία κ.α.».

Μια προηγούμενη έρευνα είχε εκτιμήσει ότι τα παιδιά από φτωχές οικογένειες ακούνε συνολικά, κατά μέσο όρο, 30 εκατ. λιγότερες λέξεις σε σχέση με τα παιδιά της μεσαίας τάξης, μέχρι να γίνουν τεσσάρων ετών. «Οι έρευνες έχουν δείξει ότι κάτι τόσο απλό, όσο το μιλά κανείς στο παιδί του, μπορεί να βελτιώσει την απόδοση του προμετωπιαίου φλοιού του», δήλωσε ο Μπόις, προσθέτοντας ότι «ασφαλώς δεν μπορεί να κατηγορήσει κανείς τις φτωχές οικογένειες που δεν μιλάνε στα παιδιά τους – υπάρχουν άπειροι λόγοι που μπορεί να συμβαίνει αυτό».

Οι ερευνητές δεν θεωρούν πάντως ότι αυτές οι εγκεφαλικές διαφορές είναι καταδικαστικές εφ’όρου ζωής και πιστεύουν ότι μπορούν να εξαλειφθούν με την κατάλληλη εκπαίδευση των φτωχότερων παιδιών.

Σε κάθε περίπτωση όμως, «είναι λιγάκι τρομακτικό που οι περιβαλλοντικές συνθήκες έχουν τέτοια ισχυρή επίπτωση στην ανάπτυξη του εγκεφάλου», σχολίασε η Σίλβια Μπούνγκε, καθηγήτρια ψυχολογίας στο Μπέρκλεϊ.

11Δεκεμβρίου 2008

Νέα  τεχνική “φθορίζουσας” τομογραφίας για εντοπισμό καρκινικών όγκων

Ο καθηγητής, Βασίλης Ντζιαχρήστος, επικεφαλής του Ινστιτούτου Βιολογικής και Ιατρικής Απεικόνισης στο Κέντρο Χέλμχολτζ-Γερμανικό Ερευνητικό Κέντρο για την Περιβαλλοντική Υγεία του Μονάχου, σε συνεργασία με το Τεχνικό Πανεπιστήμιο του Μονάχου, ανακάλυψε μια καινοτομική τεχνική τομογραφίας που συνδυάζει το φθορισμό με την τρισδιάστατη απεικόνιση των αντικειμένων στο εσωτερικό ενός ζώντος οργανισμού.

Τα φθορίζοντα μόρια – ουσίες που μπορούν να ενεργοποιηθούν προκειμένου να εκπέμψουν φως- είναι άκρως πολύτιμα “εργαλεία” στη βιολογική έρευνα και την ιατρική διάγνωση. Μεταξύ άλλων, χρησιμοποιούνται για την ανάλυση των γονιδίων, τον εντοπισμό πρωτεϊνών σε κύτταρα και ιστούς, την ανακάλυψη μεταβολικών “διαδρομών” και τον εντοπισμό της “μετανάστευσης” των κυττάρων.

Η ποιότητα οπτικής απεικόνισης των εσωτερικών ιστών είναι από τη φύση της περιορισμένη, καθώς μετά από τη διείσδυση σε βάθος λίγων εκατοντάδων μικρομέτρων (εκατομμυριοστών του μέτρου), τα φωτόνια διαχέονται λόγω αλληλεπιδράσεων με τις κυτταρικές μεμβράνες και τα οργανίδια, με συνέπεια να είναι θολές οι εικόνες της απλής τομογραφίας.

Στο τελευταίο τεύχος των Πρακτικών της Εθνικής Ακαδημίας Επιστημών των ΗΠΑ, ο Ντζιαχρήστος και η ομάδα του, μαζί με συνεργάτες από την Ιατρική Σχολή του πανεπιστημίου Χάρβαρντ και το Γενικό Νοσοκομείο της Μασαχουσέτης στη Βοστώνη, περιγράφουν μια νέα τεχνική, που βασίζεται στη χρήση των λεγόμενων “πρώιμων” φωτονίων. Τα πρώιμα φωτόνια, σε μια τομογραφία, είναι τα πρώτα φωτόνια που επιστρέφουν στον ανιχνευτή φωτονίων του μηχανήματος, αφού προηγουμένως έχουν φωτίσει τον ιστό – στόχο, και υφίστανται μικρότερη διάχυση σε σχέση με τα κατοπινά φωτόνια, με αποτέλεσμα να προκύπτουν εικόνες καθαρότερες και με πιο ακριβή περιγράμματα.

Η νέα αυτή τεχνική, που αποκαλείται “Τομογραφία Πρώιμων Φωτονίων” (Early Photon Tomography-EPT), συνδυάζεται με την εισαγωγή στον οργανισμό μιας ουσίας, που γίνεται φθορίζουσα μετά την επαφή της με ορισμένες πρωτεάσες, όπως οι καθεψίνες. Οι πρωτεάσες αυτές είναι αυξημένες στους όγκους των πνευμόνων, πράγμα που επιτρέπει την φωσφορίζουσα απεικόνιση του καρκινικού όγκου.

Η σύγκριση με τη συμβατική τομογραφία ακτίνων Χ έδειξε ότι η νέα τεχνική ΕΡΤ είναι πολύ πιο ευαίσθητη, αλλά επίσης έχει τη δυνατότητα να αποκαλύπτει βιοχημικές αλλαγές που αντανακλούν την πρόοδο της ασθένειας, κάτι που η απλή τομογραφία δεν μπορεί να πετύχει.

Προς το παρόν η νέα τεχνική είναι πρακτικά εφαρμόσιμη μόνο σε μικρά ζώα (π.χ. ποντίκια), όμως, όπως δήλωσαν οι ερευνητές, η περαιτέρω βελτίωση του εξοπλισμού μπορεί να επιτρέψει διευρυμένες εφαρμογές σε μεγαλύτερους οργανισμούς, συμπεριλαμβανομένων των ανθρώπων.

 “Απεικόνιση” … των ονείρων σε υπολογιστή 

Οι νευροεπιστήμονες έχουν βαλθεί να ξεκλειδώσουν τα μυστικά του εγκεφάλου και, στην πορεία, δεν αποκλείεται ακόμα και τα όνειρά μας να μην είναι πια μυστικά. Μια ιαπωνική ερευνητική ομάδα των Εργαστηρίων Υπολογιστικής Νευροεπιστήμης ATR, όπως μετέδωσε το Γαλλικό Πρακτορείο από το Τόκιο, κατόρθωσαν να δημιουργήσουν μια τεχνολογία, η οποία, για πρώτη φορά στον κόσμο, επιτρέπει την επεξεργασία και την άμεση εμφάνιση εικόνων του νου σε μια οθόνη υπολογιστή.

Η έρευνα, που πρόκειται να δημοσιευτεί στο αμερικανικό επιστημονικό περιοδικό “Neuron” (Νευρώνας), όπως δήλωσαν οι Ιάπωνες επιστήμονες, μπορεί να οδηγήσει κάποτε στην εμφάνιση σε μια οθόνη αυτών που οι άνθρωποι έχουν στο μυαλό τους – συμπεριλαμβανομένων των ονείρων τους!

Προς το παρόν οι Ιάπωνες ερευνητές έχουν καταφέρει να αναπαράγουν μόνο απλές εικόνες από τον εγκέφαλο. “Είναι η πρώτη φορά στον κόσμο που έγινε εφικτό να απεικονίσουμε τι σκέφτονται οι άνθρωποι, με βάση αποκλειστικά την εγκεφαλική τους δραστηριότητα”, ανακοίνωσε το ιδιωτικό ινστιτούτο ATR. “Εφαρμόζοντας αυτή την τεχνολογία, μπορεί να γίνει δυνατή η καταγραφή και αναπαραγωγή των υποκειμενικών εικόνων που οι άνθρωποι αντιλαμβάνονται ως όνειρα”, προστίθεται στην ανακοίνωση.

Όταν οι άνθρωποι κοιτάζουν ένα αντικείμενο, ο αμφιβληστροειδής χιτώνας του ματιού αναγνωρίζει μια εικόνα, την οποία μετατρέπει σε ηλεκτρικά σήματα που στη συνέχεια μεταφέρονται στον οπτικό φλοιό του εγκεφάλου. Η επιστημονική ομάδα, υπό τον Γιουκιάσου Καμιτάνι, κατόρθωσε να συλλάβει αυτά τα σήματα και έπειτα να ανακατασκευάσει το περιεχόμενό τους, δηλαδή την εικόνα που αυτά τα σήματα μετέφεραν “κωδικοποιημένη”.

Σε πρώτο στάδιο οι ερευνητές έδειξαν στους εθελοντές του πειράματος πάνω από 400 διαφορετικές ακίνητες εικόνες, προκειμένου να καταγράψουν τα εξατομικευμένα πρότυπα εγκεφαλικής δραστηριότητας. Στη συνέχεια, τους έδειξαν τα γράμματα της λέξης “νευρώνας” και, όταν οι εθελοντές τα σκέφτηκαν, οι επιστήμονες μπόρεσαν να τα αναγνωρίσουν από την εγκεφαλική δραστηριότητα και να τα εμφανίσουν στην οθόνη του ηλεκτρονικού υπολογιστή