Ένα από τα πιο επίκαιρα θέματα στην εποχή μας είναι η προστασία της πνευματικής ιδιοκτησίας και των συγγενικών δικαιωμάτων στην κοινωνία των πληροφοριών. Το διαδίκτυο έφερε ριζική αλλαγή στην επικοινωνία και τη γνώση, γιατί εκμηδένισε τις αποστάσεις και έδωσε τη δυνατότητα άμεσης και ταχύτατης διάδοσης των έργων και των δεδομένων. Συγχρόνως, όμως, αποτέλεσε και μια απειλή για τους δημιουργούς πνευματικών έργων. Πως μπορούν τώρα, σε αυτές τις συνθήκες, να προστατεύσουν τα έργα τους και να απολαύσουν τους καρπούς των κόπων τους, ένας συγγραφέας, ένας μουσικός, ένας ζωγράφος, ένας προγραμματιστής υπολογιστών;
Πνευματική Ιδιοκτησία ονομάζεται το δικαίωμα που έχει ο δημιουργός ενός πνευματικού έργου πάνω σε αυτό, αλλά και το σύνολο των κανόνων που αποσκοπεί στην προστασία τόσο των δημιουργών, όσο και των δικαιούχων των συγγενικών δικαιωμάτων.
Τα συγγενικά δικαιώματα είναι τα δικαιώματα που αναγνωρίζει ο νόμος στους ερμηνευτές και εκτελεστές καλλιτέχνες (ηθοποιούς, τραγουδιστές, μουσικούς) για την προστασία της ερμηνείας τους, αλλά και στους ανθρώπους που μεσολαβούν για να κάνουν τα έργα προσιτά στο κοινό (παραγωγούς ηχογραφημάτων, εκδότες κ.α.).
Η πνευματική ιδιοκτησία αφορά έργα όπως τα γραπτά (μυθιστορήματα, ποιήματα, παραμύθια, σενάρια, στίχοι, επιστημονικά συγγράμματα κ.α.) ή προφορικά κείμενα (π.χ.διαλέξεις), τις μουσικές συνθέσεις, τα θεατρικά έρτα, τις χορογραφίες, τα οπτικοακουστικά έργα (ταινίες, ντοκιμαντέρ, βιντεοκλιπ, κινούμενα σχέδια κ.α.), τα έργα των εικαστικών αλλά και των εφαρμοσμένων τεχνών (πίνακες ζωγραφικής, γλυπτά, εικονογραφήσεις, σχέδια κοσμημάτων κι επίπλων, κούκλες κ.α.), τα αρχιτεκτονικά έργα και οι φωτογραφίες. Επίσης, οι μεταφράσεις, οι διασκευές και οι συλλογές (εγκυκλοπαίδειες, ανθολογίες). Τέλος, θεωρούνται έργα οι βάσεις δεδομένων και τα προγράμματα ηλεκτρονικών υπολογιστών.
Πηγή: Οργανισμός Πνευματικής Ιδιοκτησίας (www.opi.gr)
Ενδιαφέρον παρουσιάζει το εκπαιδευτικό πρόγραμμα copyrightschool για την Πνευματική Ιδιοκτησία, το οποίο εγκρίθηκε από το Υπουργείο Παιδείας και Θρησκευμάτων, με σκοπό την ενημέρωση και ευαισθητοποίηση των μαθητών όλων των τάξεων του Δημοτικού για τη σημασία του έργου των δημιουργών και των δικαιούχων συγγενικών δικαιωμάτων.
