Ορισμός – Είδη σχολικού εκφοβισμού (Bullying)
Η σχολική βία, που απαντάται και με τους όρους «εκφοβισμός» και «θυματοποίηση», γνωστή ως bullying στην Αγγλική γλώσσα και ως «νταηλίκι» στη δικιά μας καθομιλουμένη, είναι μια απρόκλητη, εσκεμμένη και συστηματική επιθετική συμπεριφορά μαθητών σε βάρος πιο αδύναμων από εκείνους συμμαθητών τους, με αποτέλεσμα τη σωματική και ψυχική κακοποίησή τους και εμπεριέχει στοιχεία επιβολής, πειθαναγκασμού, αντίθεσης και σύγκρουσης.
Η βία, ως κοινωνικό φαινόμενο νεανικής παραβατικότητας απασχολεί εδώ και πολλά χρόνια αρκετές χώρες της Ευρώπης και της Αμερικής, ενώ έχει λάβει την τελευταία δεκαπενταετία ανησυχητικές διαστάσεις και στη χώρα μας, σύμφωνα με τα αποτελέσματα σχετικών ερευνών που διεξήχθησαν σε σχολεία των περιφερειών της, καθώς όλο και πιο συχνά παρουσιάζονται τέτοιου είδους περιστατικά – γεγονός που προβληματίζει και πανικοβάλλει πολλές οικογένειες κυρίως των μεγάλων αστικών κέντρων. Με βάση τα δεδομένα των ερευνών αυτών υπολογίζεται ότι περίπου το 10% του συνόλου των μαθητών γίνεται θύμα επιθετικής παρενόχλησης από συνομήλικους τους ή παιδιά διαφορετικών ηλικιών, ενώ το ποσοστό των θυτών ανέρχεται στο 5% του μαθητικού πληθυσμού και σε αναλογία των εμπλεκομένων σε περιστατικά βίας αγοριών – κοριτσιών 3 προς 1 (με τα αγόρια να υπερτερούν σε περιστατικά σωματικής βίας και τα κορίτσια σε περιστατικά λεκτικής).
Η έκφραση της βίας εμφανίζεται με τις μορφές:
της σωματικής βίας (χτυπήματα, λακτίσματα, σπρωξίματα, τσιμπήματα, κακοποίηση κάθε είδους, καταστροφή προσωπικών αντικειμένων),
της λεκτικής βίας (προσβολές, πειράγματα, κοροϊδίες, σαρκασμός, ειρωνεία, απειλές, παρατσούκλια, εκφοβισμός, ομοφοβικά σχόλια, ρατσιστικά σχόλια),
της κοινωνικής βίας (διάδοση ψευδών φημών, κουτσομπολιά, άσχημες φάρσες,καταστροφή της κοινωνικής υπόληψης ή της κοινωνικής αποδοχής κάποιου, ενθάρρυνση των άλλων να απομονώσουν κοινωνικά κάποιον=κοινωνικό αποκλεισμό),
της συναισθηματικής (ψυχολογικής) βίας (σκόπιμη χρήση λέξεων ή πράξεων που είναι δυνατόν να προκαλέσουν ψυχολογικό πρόβλημα και περιλαμβάνει ταπείνωση, χειραγώγηση, καταδίωξη κι εκφοβισμό),
της σεξουαλικής βίας (ανεπιθύμητο άγγιγμα, λεκτική παρενόχληση, προσβλητικά μηνύματα, γράμματα κ.ά.),
της ηλεκτρονικής βίας (=εκφοβισμός μέσω κινητού τηλεφώνου ή μέσω Διαδικτύου. Εμφανίζεται σε chat rooms, σε δίκτυα κοινωνικής δικτύωσης, μέσω ηλεκτονικών μηνυμάτων και μέσω SMS στο κινητό τηλέφωνο. Η πλοήγηση στο Διαδίκτυο είναι δυνατό να ενέχει πολλούς κινδύνους, να προσβάλλει, να σοκάρει, να βλάψει. Περιλαμβάνει: ηλεκτρονικό ψάρεμα και εκφοβισμό, σεξουαλική παρενόχληση, παιδοφιλία και παιδική πορνογραφία, παραβίαση προσωπικών δεδομένων, φαινόμενα εξάρτησης από διαδικτυακά παιχνίδια και τζόγο, φαινόμενα ρατσισμού και ξενοφοβίας, προτροπή σε αυτοκτονίες).
Τα χαρακτηριστικά των θυτών και των θυμάτων του σχολικού εκφοβισμού
Οι θύτες (τα παιδιά που ασκούν βία επί των συμμαθητών τους) δρουν κατά τον τρόπο που ενεργούν διότι:
- Έχουν μια πιο θετική στάση απέναντι σε βίαιες συμπεριφορές (έχουν χαμηλά επίπεδα ηθικής λογικής και υψηλά επίπεδα εγωκεντρικής λογικής, πράττουν δηλαδή συχνά χωρίς ηθικούς ενδοιασμούς και αισθήματα τύψεων για τις πράξεις τους).
- Βρίσκουν το bullying διασκεδαστικό και παίρνουν ευχαρίστηση μέσα από αυτό.
- Δεν συμπαθούν το θύμα του εκφοβισμού.
- Θέλουν να αισθάνονται σκληροί και δυνατοί.
- Νομίζουν ότι το bullying είναι ένας τρόπος να γίνουν δημοφιλείς.
- Έχουν κακό έλεγχο θυμού και δεν μπορούν να διαχειριστούν σωστά καταστάσεις συγκρούσεων.
- Πιστεύουν ότι η επίθεση είναι ένας αποδεκτός τρόπος να επιτύχουν τους στόχους τους.
- Δεν συμπαθούν το σχολείο και νοιώθουν αποκομμένοι από αυτό.
- Έχουν συνήθως ηγετικές ικανότητες.
- Δεν σκέφτονται ότι οι πράξεις τους έχουν αρνητικές επιπτώσεις πάνω στους άλλους .
- Οι θύτες είναι πολύ πιθανό να εγκαταλείψουν το σχολείο και ως ενήλικες να παρουσιάσουν σε πολύ υψηλό ποσοστό (περίπου 50%) αντικοινωνική και παραβατική συμπεριφορά.
Τα παιδιά που γίνονται συνήθως θύματα σχολικού εκφοβισμού είναι:
- Τα εσωστρεφή και τα ντροπαλά.
- Τα ευαίσθητα.
- Τα φυσικά αδύναμα.
- Τα κοντά παιδιά.
- Τα παχύσαρκα.
- Τα φοβιτσιάρικα.
- Τα παιδιά με προβλήματα υγείας.
- Τα παιδιά με ειδικές ανάγκες
- Τα παιδιά με υπερπροστατευτικούς γονείς.
- Τα παιδιά οικονομικών μεταναστών.
- Τα τσιγγανόπουλα (Roma).
Παράγοντες εμφάνισης του σχολικού εκφοβισμού και συνέπειες
Οι παράγοντες που οδηγούν τους θύτες σε αντικοινωνικές συμπεριφορές είναι:
- Τα προσωπικά χαρακτηριστικά θυτών.
- Το κακό οικογενειακό περιβάλλον των θυτών.
- Διάφοροι παράμετροι του σχολικού περιβάλλοντος.
- Ο τρόπος αντιμετώπισης της βίας από τους σημαντικούς γι` αυτά ενήλικες (συμπεριλαμβανομένων και των εκπαιδευτικών).
- Η προβολή της βίας από τα Μ.Μ.Ε.
- Τα κοινωνικά προβλήματα (οικονομικές ανισότητες, οι απρόσωπες σχέσεις γειτονίας, η αύξηση της εγκληματικότητας και του κοινωνικού ρατσισμού κ.ά.).
To Bullying έχει πολλαπλές και μακροπρόθεσμες αρνητικές συνέπειες στη ψυχική υγεία των θυμάτων και στη ψυχοκοινωνική τους ανάπτυξη, καθώς μπορεί να αφήσει βαθιές συναισθηματικές ουλές.
Οι συνέπειες είναι πολύ σοβαρές για τη μελλοντική τους ζωή και περιλαμβάνουν:
- Χαμηλό αίσθημα αυτοεκτίμησης.
- Ανασφάλεια.
- Φόβο.
- Αδυναμία αντιπαράθεσης.
- Κοινωνική απομόνωση.
- Αποκλεισμό από δραστηριότητες.
- Διαταραχές συμπεριφοράς (επιθετική συμπεριφορά, επιθυμία για εκδίκηση, απειλές για αυτοκτονία κ.ά.).
- Εσωστρέφεια.
- Ψυχοσωματικά προβλήματα.
- Μαθησιακές δυσκολίες (απότομη πτώση της επίδοσής τους στα μαθήματα, άρνηση να πάει σχολείο, συχνές απουσίες, ασυνέπεια στις υποχρεώσεις τους, έντονη αφηρημάδα, αποφυγή διαλόγου με τους γονείς για θέματα σχολείου).
Που εμφανίζεται ο σχολικός εκφοβισμός;
Το Bullying μπορεί να συμβεί:
- Στην τάξη
- Στο προαύλιο
- Στην τουαλέτα
- Στη σχολική εκδρομή
Το Bullying μπορεί να συμβεί παντού:
- Σε αστικές περιοχές
- Σε ημιαστικές περιοχές
- Σε αγροτικές περιοχές
Τα θύματα νοιώθουν ανίκανα να αντιδράσουν και δεν κάνουν τίποτα για να προκαλέσουν το bullying. Σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις,εκατοντάδες παιδιά (160.000) χάνουν το σχολείο κάθε μέρα από το φόβο του bullying. Τα θύματα του Bullying περιλαμβάνουν αγόρια και κορίτσια όλων των ηλικιών. Τα κορίτσια είναι πιο πιθανό να εμφανίσουν τον τύπο εκείνο της βίας που περιλαμβάνει εξάπλωση φημών και κοινωνικό αποκλεισμό του άλλου ή απομόνωση.
Πως ένας γονιός ή ένας δάσκαλος αντιλαμβάνονται το παιδί – θύμα και το παιδί – θύτη
Ένας γονιός ή ένας δάσκαλος μπορεί να αντιληφθεί ότι ένα παιδί είναι θύμα σχολικού εκφοβισμού από τις παρακάτω αντιδράσεις του:
- Το παιδί βρίσκει δικαιολογίες για να μην πάει στο σχολείο.
- Είναι συχνά νευριασμένο, λυπημένο, απομονωμένο, με χαμηλή αυτοεκτίμηση. Κάποιες φορές γίνεται επιθετικό, παράλογο και εκφοβίζει ή θυματοποιεί άλλα παιδιά ή αδέρφια.
- Είναι συναισθηματικά ασταθές.
- Έρχεται συχνά πληγωμένο ή τραυματισμένο από ένα άλλο, με σχισμένα ρούχα και κατεστραμμένα βιβλία ή προσωπικά αντικείμενα. Συχνά του λείπουν πράγματα.
- Παρουσιάζει αρνητική σχολική επίδοση.
- Συχνά τα προσωπικά του αντικείμενα χάνονται, καταστρέφονται ή γίνονται αντικείμενα κλοπής.
- Φοβάται να χρησιμοποιήσει το κινητό τηλέφωνο ή το ηλεκτρονικό του ταχυδρομείο. Τρομάζει και φέρεται αμήχανα όταν λαμβάνει μήνυμα στο κινητό.
- Αλλάζει διαδρομή πηγαίνοντας στο σχολείο, εκλιπαρεί να το μεταφέρουν με το αμάξι και γενικά φοβάται να περπατήσει μόνος του ως το σχολείο.
- Κλαίει πριν κοιμηθεί και έχει εφιάλτες. Συχνά το πρωί νοιώθει άρρωστο και δείχνει άρνηση για να πάει στο σχολείο.
- Έχει ανεξήγητες μελανιές και χτυπήματα.
- Αρχίζει να τραυλίζει.
- Χάνει συνέχεια το κολατσιό του ή τα χρήματά του και πολλές φορές επιστρέφει στο σπίτι πεινασμένο.
- Ενα ερωτηθεί, δίνει απίθανες εξηγήσεις για όλα τα παραπάνω.
Τι πρέπει να κάνει ο γονιός του παιδιού – θύματος;
- Ο γονιός παρατηρεί εάν το παιδί του φέρει σημάδια θυματοποίησης από άλλα παιδιά και επικοινωνεί αμέσως με το σχολείο. Μιλάει, με συγκεκριμένα περιστατικά, στο δάσκαλο, στο Διευθυντή ή και στην αρμόδια Διευθύνση Εκπαίδευσης.
- Δεν υποτιμά τις συνέπειες του εκφοβισμού, πιστεύοντας πιθανώς ότι αυτός είναι μέσον σκληραγώγησης του παιδιού του μελλοντικά στην κοινωνία. Ο εκφοβισμός μπορεί να οδηγήσει το παιδί σε απομόνωση και δυστυχία.
- Επιδιώκει διάλογο με το παιδί και αναπτύσσει /καλλιεργεί μια ζεστή και φιλική σχέση μαζί του – από μόνο του μπορεί να μην αναφέρει τίποτα για το θέμα αυτό.
- Καθησυχάζει το παιδί ότι δε φταίει αυτό εάν του επιτέθηκαν και ότι δεν είναι δικό του λάθος.
- Διατηρεί επαφή με το σχολείο, ώστε να βεβαιώνεται ότι δεν υπάρχουν επαναλήψεις των περιστατικών εκφοβισμού.
- Απαιτεί από το σχολείο να ενημερώσει τους γονείς του παιδιού-εκφοβιστή.
- Συμβουλεύει το παιδί να φεύγει μακριά από τους εκφοβιστές του και να μιλάει σε κάποιον ενήλικα για τα περισταστικά βίας σε βάρος του.
- Ζητάει στήριξη από τον τοπικό Συμβουλευτικό Σταθμό Νέων ή άλλες υπηρεσίες ψυχολογικής στήριξης για το παιδί του.
- Επαινεί και ενθαρρύνει το παιδί, τον προτρέπει να κάνει νέες φιλίες και προσπαθεί να τονώσει την αυτοπεποίθεσή του.
- Αν ο εκφοβισμός δεν αντιμετωπίζεται, ζητάει μετεγγραφή του παιδιού του σε άλλο σχολείο. Μιλάει με το νέο σχολείο και βεβαιώνεται ότι δεν υπάρχουν εκεί εκφοβιστές ή δεν γίνονται ανεκτοί.
- Ενα υπάρχει τραυματισμός του παιδιού, ενημερώνει και την αστυνομία και το γνωστοποιεί στο σχολείο.
Ένας γονιός ή ένας δάσκαλος αντιλαμβάνεται το παιδί – θύτη από τις παρακάτω συμπεριφορές του, που είναι προειδοποιητικά σημάδια:
- Δείχνει το παιδί θετική ανταπόκριση απέναντι στη βία;
- Είναι το παιδί επιθετικό απέναντι στους ενήλικες, συμπεριλαμβανομένων και των δασκάλων του;
- Το παιδί εκδηλώνει την ανάγκη να κυριαρχεί ή να ελέγχει άλλα άτομα ή καταστάσεις;
- Είναι το παιδί φυσικά ισχυρότερο από τους συνομηλίκους του;
- Μήπως το παιδί σε περίπτωση θυμού είναι εκτός ελέγχου;
- Μήπως το παιδί συχνά ξεπερνάει τα όρια ή παραβαίνει τους κανόνες;
- Είναι το παιδί καλό στο χειρισμό των συγκρούσεων και στην έξοδο από τέτοιες καταστάσεις;
- Δείχνει το παιδί κάποια συμπάθεια προς τους άλλους, που είναι θύματα εκφοβισμού;
Τι πρέπει να κάνει ο γονιός του παιδιού – θύτη;
- Ο γονιός σταματάει αμέσως το παιδί μόλις παρατηρήσει επιθετική συμπεριφορά του προς άλλα παιδιά.
- Ο γονιός είναι σημαντικό να διδάξει το παιδί καλές πρακτικές, για το πώς να φέρεται ευγενικά στους άλλους και επίσης τρόπους συμπεριφοράς για επίλυση συγκρούσεων που δεν περιλαμβάνουν βία.
- Εξηγεί στο παιδί πως η συμπεριφορά του δεν είναι αποδεκτή και ότι έχει βαριές συνέπειες στα άλλα παιδιά.
- Επικοινωνεί με το σχολείο και συζητάει με το δάσκαλο για την αντιμετώπιση της επιθετικής συμπεριφοράς του παιδιού του.
- Επαινεί, επιδοκιμάζει και ενθαρρύνει το παιδί σας κάθε φορά που επιδεικνύει συνεργατικές και φιλικές συμπεριφορές προς άλλα παιδιά.
- Δε χτυπάει το παιδί ως τιμωρία για την επιθετική του συμπεριφορά, διότι του διδάσκει ακριβώς αυτό που θέλει να σταματήσει, δηλ. τη βία. Ας προτιμήσει την αφαίρεση προνομίων ως τιμωρία. Συχνά, τα παιδιά που φοβερίζουν το κάνουν επειδή αισθάνονται να είναι τα ίδια θύματα βίας, είτε στο σπίτι τους είτε από τους συνομηλίκους τους. Όταν ένα παιδί δεν απειλείται με σκληρή πειθαρχία, είναι λιγότερο πιθανό να γίνει ένα νταής.
- Βρίσκει στο παιδί μια δημιουργική και φυσική διέξοδο στα σπορ για να διοχετεύσει εκεί την επιθετικότητά του.
- Ελέγχει συχνά το παιδί του για να βεβαιωθεί ότι δεν έχει πλέον με επιθετικές συμπεριφορές.
Για τα παιδιά που φοβερίζουν, είναι μια καλή ιδέα να μιλήσουν για τα συναισθηματικά τους ζητήματα, προκειμένου να βοηθηθούν και να ζητήσουν παροχή συμβουλών ή θεραπείας.
Εκπαιδευτικές παρεμβάσεις για τον σχολικό εκφοβισμό
Η έκταση του φαινόμενου της ενδοσχολικής βίας και οι σοβαρές επιπτώσεις του στη σωματική και ψυχική υγεία των παιδιών καθιστούν επιτακτική την ανάγκη της άμεσης αναγνώρισης του προβλήματος ως ιδιαίτερα σοβαρού και της λήψης μέτρων για την πρόληψη και την αποτελεσματική αντιμετώπισή του. Στη χώρα μας, όπως και σε άλλα κράτη – μέλη της Ε.Ε., το ενδιαφέρον της εκπαιδευτικής πολιτικής στρέφεται προς την κατεύθυνση αυτή, προκειμένου να διασφαλιστεί με θεσμικά μέτρα η δραστική μείωση του σχολικού εκφοβισμού και να επιτευχθεί η ασφαλής θωράκιση των σχολικών μονάδων απέναντι στη βία.
To σχολείο, που πρέπει να κοινωνικοποιεί και να ενσωματώνει τους μαθητές, μπορεί να γίνει ένα πεδίο διαλόγου και διαχείρισης της βίας, αρκεί να βασίζεται στη δόμηση καλών σχέσεων «οικογενειακο–κοινωνικού περιβάλλοντος» και «σχολικού περιβάλλοντος».
Στόχος της εκπαιδευτικής πολιτικής των τελευταίων ετών είναι:
- Η ένταξη όλων των παιδιών, ανεξάρτητα από τις κάθε είδους διαφορές (κοινωνικο – πολιτισμικές, θρησκευτικές) και ιδιαίτερα εκείνων με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες και αναπηρίες.
- Η ψυχική και συναισθηματική υποστήριξή τους.
- Η υπεύθυνη και εποικοδομητική επίβλεψή τους.
- Η καταπολέμηση των ανισοτήτων και του κοινωνικού αποκλεισμού.
- Ο περιορισμός της παιδικής παραβατικότητας.
- Η ευαισθητοποίηση των μαθητών σε καίρια ζητήματα που άπτονται της ποιότητας ζωής τους.
Το σύγχρονο σχολείο πρέπει να είναι:
- Ένα σχολείο υποστηρικτικό, δημιουργικό και δημοκρατικό.
- Να διαπνέεται από τις αρχές της συνεργασίας, του αλληλοσεβασμού, της ισότητας, της αλληλεγγύης, της δικαιοσύνης και της αποδοχής της διαφορετικότητας.
- Ένα σχολείο που η αρμονική συνύπαρξη όλων των μελών της εκπαιδευτικής κοινότητας θα είναι η πρωταρχική του επιδίωξη.
Το Υπουργείο Παιδείας, με αποτελεσματικές παρεμβάσεις του και μια σειρά καινοτόμων δράσεων είναι αρωγός της όλης προσπάθειας για τη μείωση της παραβατικότητας και της βίας στα σχολεία σήμερα. Επιλαμβάνεται των περιστατικών ενδοσχολικής βίας, μέσω των Υπηρεσιών Επιστημονικής και Παιδαγωγικής Καθοδήγησης, κυρίως με τη συμμετοχή των Σχολικών Συμβούλων των Δ/νσεων Α/θμιας και Β/θμιας, που έχουν τη δυνατότητα να παρεμβαίνουν στη σχολική πραγματικότητα, των Σχολικών Συμβούλων Ειδικής Αγωγής & Εκπαίδευσης όσο και των Συντονιστών Δράσεων, που με τη σειρά τους θα πρέπει να ενημερώνουν τη Συντονιστική Επιτροπή του συσταθέντος Παρατηρητηρίου για την πρόληψη της Σχολικής Βίας, τα Κ.Ε.Δ.Δ.Υ., αλλά και με άλλους ειδικούς φορείς. Έχει αναπτύξει επίσης ένα εθνικό εκπαιδευτικό δίκτυο Αγωγής Υγείας, αποτελούμενο από Υπεύθυνους Αγωγής Υγείας σε κάθε Δ/νση Α/θμιας και Β/θμιας Εκπ/σης και εκπαιδευτικούς που εφαρμόζουν προγράμματα Αγωγής Υγείας στο σχολείο, με έμφαση σε ένα από τους βασικούς άξονες, ο οποίος αποτελεί θεματολογία του κορμού «Διαπροσωπικές σχέσεις – Ψυχική Υγεία» και επεξεργάζεται τους υπεύθυνους ψυχοκοινωνικούς παράγοντες για τη διαμόρφωση της συμπεριφοράς. Ένας μεγάλος αριθμός των προγραμμάτων Αγωγής Υγείας που υλοποιούνται κάθε σχολικό έτος σχετίζεται με τα θέματα βίας και κακοποίησης των παιδιών. Στα πλαίσια των προγραμμάτων για την πρόληψη της σχολικής βίας πραγματοποιούνται προγράμματα πρωτογενούς πρόληψης της βίας γενικότερα και αντιμετώπισης του bullying σε ευρωπαϊκό και εθνικό επίπεδο, οργάνωση ημερίδων, εκπαιδευτικές παρεμβάσεις ευαισθητοποίησης της μαθητικής κοινότητας σε συνεργασία με εξειδικευμένους φορείς και επιμόρφωση εκπαιδευτικών με σεμινάρια θεωρητικού και βιωματικού περιεχομένου, καθώς οι εκπ/κοί θα πρέπει να έχουν τη σωστή ενημέρωση για να παρεμβαίνουν και να διαχειρίζονται τέτοιες καταστάσεις αποτελεσματικά, ώστε να μη δημιουργούνται περαιτέρω προβλήματα ( π.χ. ο στιγματισμός κάποιου παιδιού ή η άδικη επίρριψη ευθυνών).
Για την επιτυχία της υλοποίησης των προγραμμάτων Πρόληψης και Προαγωγής της Υγείας που αφορούν στην ενδοσχολική αλλά και ενδοοικογενειακή βία, το αρμόδιο τμήμα του Υπουργείου Παιδείας έχει συνεργασία με το Υπουργείο Δικαιοσύνης (ΚΕΣΑΘΕΑ), το Υπουργείο Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης, την αρμόδια Δ/νση της Αστυνομίας, τον Συνήγορο του Παιδιού, τους Συμβουλευτικούς Σταθμούς Νέων, το Ινστιτούτο Υγείας του Παιδιού, την Εταιρεία Ψυχοκοινωνικής Υγείας του Παιδιού και του Εφήβου (ΕΨΥΠΕ), τα Κέντρα Πρόληψης ΟΚΑΝΑ, το Χαμόγελο του Παιδιού κλπ. Στα πλαίσια των συνεργασιών αυτών ,το Υπουργείο Παιδείας μαζί με άλλους φορείς, όπως: την Ε.Ψ.Υ.Π.Ε., το Συνήγορο του Πολίτη, τη Γενική Γραμματεία Νέας Γενιάς, το Ινστιτούτο Υγείας του Παιδιού, την Παιδοψυχιατρική Εταιρεία Ελλάδας, την Παιδοψυχιατρική Κλινική του Πανεπιστημίου Αθηνών του Νοσοκομείου Αγία Σοφία κ.ά. συμμετέχει στο Δίκτυο κατά της Βίας στο Σχολείο, με σκοπό τη δημιουργία ενός διαλόγου σχετικά με τα αίτια και τις μεθόδους παρέμβασης για την πρόληψη και αντιμετώπιση του φαινομένου της βίας στο σχολείο, την ανάπτυξη μεθοδολογίας και καινοτόμων πρακτικών παρέμβασης, την επιμόρφωση των εκπαιδευτικών και την ευαισθητοποίηση μαθητών, γονέων και ολόκληρης της κοινωνίας σχετικά με το φαινόμενο.
Τρόποι αντιμετώπισης της ενδοσχολικής βίας
Σύμφωνα με το Συνήγορο του Παιδιού:
Στα σχολεία αλλά και στις τάξεις θα πρέπει να υπάρχουν:
Συμφωνίες και σταθεροί κανόνες σχετικά με την αντιμετώπιση περιστατικών βίας μεταξύ των μαθητών, στη διαμόρφωση των οποίων θα συμμετέχουν και οι μαθητές.
Δημιουργία κλίματος συνεργασίας και δημοκρατικού διαλόγου ανάμεσα σε εκπαιδευτικούς και μαθητές.
Συζητήσεις στις τάξεις σχετικά με τα δικαιώματα και ειδικότερα για τις σχέσεις μεταξύ των μαθητών.
Ειδικά προγράμματα και βιωματικά εργαστήρια, με εθελοντική συμμετοχή μαθητών, για το πώς μπορούν να επιλύονται οι συγκρούσεις μεταξύ των μαθητών.
Σε κάθε σχολείο καλό είναι να ορίζονται ορισμένοι εκπαιδευτικοί με ειδικές δεξιότητες και γνώσεις, ως μεσολαβητές – σύμβουλοι, προς τους μαθητές.
Σε κάθε σχολείο είναι σημαντικό να ορίζονται κάποιοι μαθητές, ως συνομήλικοι μεσολαβητές ή «ειρηνοποιοί» που θα εκπαιδεύονται ειδικά και θα μεσολαβούν μεταξύ μαθητών που τσακώνονται ή φέρονται άσχημα ο ένας στον άλλον, ώστε να επιτυγχάνουν τη συμφιλίωσή τους.
Το σχολείο δε θα πρέπει να ξεκινάει επιβάλλοντας ποινές σε περιπτώσεις άσκησης βίας μεταξύ μαθητών. Οι ποινές θα πρέπει να επιβάλλονται μετά, εφόσον κρίνεται σκόπιμο και εάν τα παραπτώματα είναι σοβαρά. Αν έχει επιτευχθεί δέσμευση συμφιλίωσης, θα πρέπει να δίνεται ευκαιρία τήρησής της, με αναστολή της ποινής.
Σε κάθε σχολείο είναι καλό να γίνονται πολλές δραστηριότητες που ενδιαφέρουν και φέρνουν κοντά τους μαθητές και τους βοηθούν να καλλιεργούν καλύτερες σχέσεις μεταξύ τους (ομάδες έρευνας, περιοδικού, ιστοσελίδας, θεατρικής έκφρασης, ραδιοφώνου, εικαστικών, κόμικ κ.ά.).
Το σχολείο θα πρέπει να καλεί συχνά τους γονείς να τους ευαισθητοποιεί και να τους κατευθύνει, ώστε να βρίσκονται κοντά στα παιδιά τους, να τα υποστηρίζουν χωρίς να τα καταπιέζουν.
Το σχολικό συμβούλιο (εκπαιδευτικοί και εκπρόσωποι γονέων) θα πρέπει να συναντιέται τακτικά και να αναλαμβάνει πρωτοβουλίες – δράσεις για την αποτελεσματικότερη πρόληψη και αντιμετώπιση της χρήσης βίας μέσα και έξω από το σχολείο.
Συμβουλές σε ένα παιδί – θύμα σχολικού εκφοβισμού
Εάν ένα παιδί γίνεται θύμα του bullying, είναι καλή ιδέα να είναι καλή ιδέα να καθίσουμε κοντά του και να συζητήσουμε, κάνοντας μια λίστα με τα πρέπει και τα μη (do’s and don’ts) για να το βοηθήσουμε να είναι ασφαλές σε περίπτωση bullying. Θα πρέπει να πούμε σε αυτό:
- Μην εμπλέκεσαι σε πάλη με ένα νταή και μην προσπαθείς να ανταποδώσεις.
- Μη πιστεύεις τις προσβολές για το άτομό σου. Να επαινείς τον εαυτό σου.
- Μην απαντάς στις κοροϊδίες και μη μπαίνεις σε κανένα διάλογο.
- Μη θεωρήσεις ότι αξίζεις να επιλέγεσαι για θύμα. Δεν φταις εσύ! Πολλοί πετυχημένοι άνθρωποι υπήρξαν θύματα σχολικού εκφοβισμού.
- Γράψε τι αισθάνεσαι
- Μην αγνοήσεις το bullying. Μίλα στους γονείς και στους δασκάλους σου για τα περιστατικά βίας που βίωσες ή βιώνεις για να σε βοηθήσουν.
- Αν φοβάσαι να το πεις σε κάποιον ενήλικα, πες το τουλάχιστον σε έναν φίλο και ζήτα του να είναι μαζί σου.
- Μάθε να πιστεύεις καλά πράγματα για τον εαυτό σου και την προσωπικότητά σου.
- Φύγε μακριά όσο γρηγορότερα μπορείς, εάν ένας νταής προσπαθήσει να σε βλάψει.
- Μη συχνάζεις στα μέρη όπου ένας νταής μπορεί να σε στοχοποιήσει, είτε είναι φυσικές τοποθεσίες είτε είναι στο διαδίκτυο.
- Αν σου έστειλαν απειλητικό sms ή email κράτησέ το, μη το σβήσεις, θα χρειαστεί ως απόδειξη.
- Εάν δεν αλλάξει κάτι μετά από όλα αυτά, ζήτησε από τους γονείς σου να σου βρουν ένα πιο φιλικό και ασφαλές σχολείο.
-
