andrimaria's blog

Η ανάγκη εκμάθησης περισσότερων γλωσσών πλάι στη μητρική είναι επιτακτική στην εποχή μας, καθώς η γνώση ή η έλλειψή τους επηρεάζει τη ζωή μας τόσο σε ατομικό όσο και σε επαγγελματικό επίπεδο. Πέρα από τους πρακτικούς λόγους που επιβάλλουν την εκμάθηση ξένων γλωσσών, όπως είναι κυρίως λόγοι επικοινωνίας, αλλά και λόγοι επαγγελματικοί και επιστημονικοί,  σημαντικό κίνητρο και συνάμα πλεονέκτημα που εξασφαλίζει η γλωσσομάθεια είναι η επαφή με άλλους λαούς και άλλους πολιτισμούς. Η γνώση μιας ξένης γλώσσας μας βοηθάει να προσεγγίσουμε τον τρόπο σκέψης και  την ιδιοφυΐα του λαού της, μας μεταφέρει στη ψυχολογία και στη νοοτροπία του, μας ανοίγει νέους δρόμους για να γνωρίσουμε ένα καινούργιο πολιτισμό και σύμφωνα με την καθηγήτρια Ελένη Γλύκαντζη Αρβελέρ όποιος κατακτά ένα καινούργιο πολιτισμό, έχει διπλή κουλτούρα και είναι διπλά πλούσιος.

Κατά την εκμάθηση μιας ξένης γλώσσας γίνεται σύγκριση ανάμεσα στη μητρική και τη ξένη γλώσσα και ενθαρρύνεται η  μεταφορά δεξιοτήτων επικοινωνίας από το ένα γλωσσικό κώδικα στον άλλο. Η σύγκριση και η μεταφορά είναι νοητικές διεργασίες ανώτερου επιπέδου για τις οποίες κρίνεται  αναγκαία η ανάπτυξη της κριτικής σκέψης, που θεωρείται  μία από τις βασικές επιταγές της εκπαίδευσης. Η σύγκριση αυτή (λέξεων, ήχων, προφοράς) βοηθάει συγχρόνως,  μέσα από τη συνειδητοποίηση των ομοιοτήτων και των διαφορών ανάμεσα στις γλώσσες, να κατανοήσουμε καλύτερα την εθνική μας γλώσσα και την ιδιοτυπία του έθνους μας. Έχει πράγματι από έρευνες αποδειχθεί το γεγονός ότι το πολύγλωσσο άτομο αναπτύσσει υψηλότερο επίπεδο κατανόησης της μητρικής του γλώσσας, ενώ παράλληλα εξελίσσει τις γλωσσικές του δεξιότητες και βελτιώνεται συνολικά ως προσωπικότητα (Kecskes & Papp, 2000). Ο Γερμανός ποιητής Rΰckert έλεγε πως με κάθε γλώσσα που μαθαίνεις παραπάνω, ελευθερώνεις μέσα σου ένα πνεύμα δεμένο ως τότε.

Όσον αφορά στα παιδιά της σχολικής ηλικίας αυτά μπορούν πολύ ευκολότερα από τους ενήλικες  να μάθουν οποιαδήποτε ξένη γλώσσα, εάν έχουν την κατάλληλη υποστήριξη στο σωστό εκπαιδευτικό περιβάλλον. Ο ρόλος των εκπαιδευτικών είναι πολύ σημαντικός, καθώς με την επαρκή κατάρτισή τους στις σύγχρονες διδακτικές προσεγγίσεις και με όλα αυτά τα στοιχεία του ενθουσιασμού, της δημιουργικότητας, της επιμονής και της υπομονής που επιδεικνύουν καθημερινά στην τάξη, φέρνουν σε επαφή τους μαθητές τους με τη ξένη γλώσσα. Η εκμάθηση των ξένων γλωσσών βελτιώνει τις νοησιακές δεξιότητες των μαθητών, ενισχύει τη γλωσσική τους ανάπτυξη και τους βοηθάει να αναπτύξουν θετική στάση απέναντι σε άλλους πολιτισμούς και γλωσσικά συστήματα. Συγχρόνως τους προσφέρει πολύτιμες γλωσσικές και διαπολιτισμικές εμπειρίες, που είναι δυνατόν να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο στην πνευματική, συναισθηματική, γλωσσική, πολιτισμική, κοινωνική και προσωπική τους ανάπτυξη.

Παράλληλα, επισημαίνεται, ότι η γλωσσομάθεια μπορεί να συμβάλλει ουσιαστικά στην αποτελεσματική διαχείριση των κοινωνικών και οικονομικών προκλήσεων, με την αξιοποίηση όλων των ευκαιριών που προσφέρουν οι σύγχρονες κοινωνίες στους πολύγλωσσους πολίτες στις ημέρες μας. Γι` αυτό, η εκπαίδευση σήμερα πρέπει να φροντίζει για την καλλιέργεια ενδιαφέροντος προς εκμάθηση ξένων γλωσσών και την ευαισθητοποίηση για τη σπουδαιότητα της γλωσσομάθειας, τη στήριξη & διάδοση της πολυγλωσσίας και την αποδοχή της πολιτισμικής διαφορετικότητας . Οι μαθητές θα πρέπει να συνειδητοποιήσουν ότι η εκμάθηση γλωσσών καταργεί τα σύνορα, διευρύνει τους ορίζοντες, ανοίγει νέες προοπτικές και δημιουργεί τις προϋποθέσεις για τη διαμόρφωση ενεργών πολιτών στο σύγχρονο πολυπολιτισμικό κοινωνικό γίγνεσθαι.

Το βιβλίο, πέρα από την αισθητική απόλαυση και την ευχαρίστηση που προσφέρει στα παιδιά, συμβάλλει συγχρόνως στην πνευματική τους καλλιέργεια, στην ανάπτυξη της φαντασίας και της δημιουργικότητάς τους, στην γνωριμία τους με άλλους λαούς και πολιτισμούς, καθώς και στην κατανόηση της διαφορετικότητας.Έχει αποδειχθεί οτι η αξιοποίηση του ποιοτικού λογοτεχνικού βιβλίου έχει μεγάλη σημασία για την ολοκληρωμένη διαπαιδαγώγηση των παιδιών, καθώς συμβάλλει στην ωρίμανση του νοητικού, αισθητικού και κοινωνικοσυναισθηματικού  επιπέδου τους.
Το ποιοτικό βιβλίο, που πρέπει να είναι προσαρμοσμένο στο γνωσιολογικό επίπεδο και γλωσσικό πλούτο του παιδιού και να ανταποκρίνεται στη βαθμίδα της ψυχικής και πνευματικής του ανάπτυξης, αναπτύσσει πολύπλευρα την προσωπικότητα του παιδιού, το βοηθάει να ωριμάσει ψυχολογικά και να καλλιεργήσει τη γλωσσική του έκφραση, προβάλλει αξίες, τρόπους ζωής και πολιτισμούς, συμβάλλει στην καλύτερη αντίληψη του εαυτού του και του κόσμου γύρω του. «Ανοίγοντας ένα βιβλίο το παιδί, ανοίγει ένα παράθυρο στον κόσμο!».

Η καθημερινή ενασχόληση των νέων με τα ηλεκτρονικά μέσα ενημέρωσης και ψυχαγωγίας έχει μειώσει σημαντικά στις ημέρες μας  το ενδιαφέρον για την αναζήτηση της πληροφόρησης και της ευχαρίστησης μέσα από την ανάγνωση  ποιοτικών εξωσχολικών βιβλίων. Το καλό βιβλίο, όμως, αποτελεί αναμφισβήτητα αξία διαχρονική που προάγει την πνευματική, ηθική και πολιτιστική στάθμη της κοινωνίας. Γι` αυτό, δημιουργείται η ανάγκη  για την προώθηση της φιλαναγνωσίας από μικρή ηλικία με την βοήθεια τόσο της οικογένειας όσο και του σχολείου, καθώς και για την επαναδόμηση της σχέσης του παιδιού με το βιβλίο.  Η μύηση των μικρών μαθητών στο μαγευτικό κόσμο της λογοτεχνίας και η απόκτηση από μέρους τους μιας θετικής και σταθερής αναγνωστικής συμπεριφοράς αποτελεί ένα από τους βασικούς  στόχους της εκπαιδευτικής πολιτικής σήμερα.

Το σχολείο θα πρέπει να σκοπεύει στο διαρκή εμπλουτισμό της εκπαιδευτικής πράξης με δημιουργικές δραστηριότητες, που αφενός στοχεύουν στην ολόπλευρη ανάδειξη της γνωστικής, συναισθηματικής και ψυχοκινητικής διάστασης της προσωπικότητας των μαθητών  και  αφετέρου προάγουν στο μέγιστο βαθμό την καλλιέργεια του επιπέδου πολιτισμού και κουλτούρας, που οφείλουν να διαθέτουν οι πολίτες μιας χώρας. Οι μαθητές, ως μελλοντικοί πολίτες της κοινωνίας, με ένα καλό βιβλίο ως σύντροφό τους θα ωριμάσουν όχι μόνο ψυχολογικά και νοητικά, αλλά κοινωνικά, πολιτικά και πολιτιστικά.

Σήμερα εκπονούνται προγράμματα φιλαναγνωσίας στα σχολεία, υλοποιούνται πολλές καινοτόμες δράσεις, δημιουργείται σχετικό εκπαιδευτικό υλικό, πραγματοποιούνται επιμορφωτικά σεμινάρια για στελέχη εκπαίδευσης και εκπαιδευτικούς, ενισχύονται οι βιβλιοθήκες των σχολείων με την αγορά μεγάλου αριθμού παιδικών βιβλίων, πραγματοποιούνται επισκέψεις συγγραφέων παιδικών βιβλίων σε αυτά, δημιουργούνται λέσχες ανάγνωσης κ.ά.

Το βιβλίο είναι ένας καλός φίλος για το παιδί, σύντροφος και  συμπαραστάτης αγαπητός. Ταυτόχρονα είναι ένα μέσο επικοινωνίας, που το ταξιδεύει νοερά  σε κόσμους φανταστικούς και το γεμίζει χαρά. Μιλάει για την ομορφιά, την αλήθεια και την καλοσύνη, την αποδοχή της διαφορετικότητας, την ειρήνη και τη συνεργασία ανάμεσα στους λαούς. Είναι χρέος μας να βοηθήσουμε στην αξιοποίηση και τη διάδοσή του. Το βιβλίο ποιότητας δεν συμβάλλει απλά στον πολιτισμό, αλλά είναι το ίδιο πολιτισμός και πολιτισμός είναι κάτι πολύ σπουδαίο, είναι «λογισμός και όνειρο» κατά τον εθνικό μας ποιητή Διονύσιο Σολωμό, που μόνο αυτό μπορεί να προσφέρει.

Tο διαδίκτυο αποτελεί στην εποχή μας ένα προηγμένο τεχνολογικά ψηφιακό εργαλείο που συνδυάζει την επικοινωνία, τη ψυχαγωγία, την ενημέρωση και την εκπαίδευση και ανοίγει ένα παράθυρο σε έναν καινούργιο, ενδιαφέροντα κόσμο. Αποτελεί ένα πολύτιμο μέσο έρευνας, μάθησης, δημιουργίας, εργασίας, αλλά πρωτίστως επικοινωνίας των ιδεών και ανταλλαγής απόψεων και πολιτισμών. Είναι όμως κοινή διαπίστωση ότι ο αχανής αυτός εικονικός κόσμος που εντυπωσιάζει  τα παιδιά μας και αποτελεί πλέον αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινότητάς τους  μπορεί συγχρόνως να ελλοχεύει κινδύνους γι` αυτά. Οι κίνδυνοι που απειλούν τους χρήστες του διαδικτύου και κυρίως τα παιδιά, αφού αρχίζουν την περιπλάνηση στις ιστοσελίδες του κυβερνοχώρου σε πολύ μικρή ηλικία, είναι πολλοί, ενώ συνεχώς ενσκήπτουν και άλλοι. Στη συνήθως εμπειρική και χωρίς καθοδήγηση πλοήγησή τους στο διαδίκτυο έρχονται συχνά αντιμέτωποι με επικίνδυνο, παράνομο ή επιβλαβές περιεχόμενο που ενδεχομένως μπορεί να τα βλάψει, να τα προσβάλλει ή να τα σοκάρει. Πέρα από την απειλή του κακόβουλου λογισμικού και του ηλεκτρονικού «ψαρέματος» (phishing), καθημερινά ακούμε για περιπτώσεις παραβίασης των προσωπικών δεδομένων, διακίνησης ύποπτου κι ανασφαλούς εμπορίου, διαδικτυακού εκφοβισμού (cyber bullying) και σεξουαλικής παρενόχλησης, ρατσισμού και ξενοφοβίας, παιδικής πορνογραφίας και παιδοφιλίας, φαινόμενα εξάρτησης από διαδικτυακά παιχνίδια  και τζόγο, ακόμα και προτροπή σε αυτοκτονίες. Πολλά από τα φαινόμενα αυτά κάνουν την εμφάνισή τους σε σελίδες κοινωνικής δικτύωσης, που είναι αρκετά δημοφιλείς στους νέους σήμερα, γι` αυτό απαιτείται συνεχής επαγρύπνηση, ώστε αυτοί να απολαμβάνουν την πλοήγησή τους στο διαδίκτυο με ασφάλεια. Ιδιαίτερα οι εκπαιδευτικοί και οι γονείς θαπρέπει να συνειδητοποιήσουν το μέγεθος του προβλήματος που προκύπτει από τη μη ορθή χρήση του διαδικτύου και την ευθύνη τους για τη διάπλαση υγιών ψυχικά, πνευματικά και σωματικά προσωπικοτήτων. Απαιτείται η επιμόρφωση και η εξοικείωσή τους με τα διαδραστικά μέσα, ώστε να είναι σε θέση να κατανοούν τις δραστηριότητες των νέων ανθρώπων στο διαδίκτυο και να τους  παρέχουν τη σωστή καθοδήγηση. Οπωσδήποτε δεν αποτελεί  λύση ο αποκλεισμός των παιδιών και των εφήβων από τη χρήση ενός τόσο χρήσιμου εργαλείου μάθησης, όπως είναι το διαδίκτυο. Η ενημέρωση των παιδιών από τους γονείς και τους εκπαιδευτικούς  για  τους κινδύνους που υπάρχουν στον κυβερνοχώρο μέσα από ανοιχτές συζητήσεις και η καλλιέργεια κλίματος εμπιστοσύνης και ασφάλειας θεωρώ ότι είναι ο καλύτερος τρόπος  προστασίας τους. Ο γονεϊκός έλεγχος και η συνεχής επίβλεψη είναι αναγκαίες προϋποθέσεις για την ασφαλή πλοήγηση στο διαδίκτυο. Τα μικρά παιδιά ιδιαίτερα έχουν μεγαλύτερη ανάγκη αναγνώρισης των κινδύνων κατά την πλοήγησή τους σε διάφορους ιστότοπους και χρειάζονται προφύλαξη από τους επιτήδειους. Σημαντική επίσης είναι η αξιοποίηση των δυνατοτήτων της τεχνολογίας με τη χρήση προγραμμάτων που ανιχνεύουν και αποκλείουν τις ιστοσελίδες ύποπτου κιεπιβλαβούς περιεχομένου. Το διαδίκτυο απαιτεί γνώση, υποστήριξη και παρακολούθηση από γονείς και εκπαιδευτικούς, που οφείλουν να συνεργασθούν στην προσπάθεια διασφάλισης ενός ασφαλούς διαδικτύου.

Μαρία Ανδριτσοπούλου

Εκπαιδευτικός