Τμήμα Ένταξης
Υπολογίζεται ότι περίπου το 10% των παιδιών κάθε τμήματος του γενικού
σχολείου παρουσιάζουν σοβαρές ή ελαφρύτερες δυσκολίες στη μάθηση. Το Τμήμα
Ένταξης είναι μια επιπλέον δομή εντός του γενικού σχολείου, όπου ο/η
εκπαιδευτικός προσφέρει συστηματική παιδαγωγική υποστήριξη στους/στις
μαθητές/μαθήτριες με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες, με μακροπρόθεσμο στόχο να
αμβλυνθούν οι δυσκολίες τους και να μπορούν να παρακολουθούν επιτυχώς την τάξη
τους. Η βοήθεια που παρέχεται αφορά, ανάλογα με την περίπτωση, κυρίως στη
Μαθησιακή Ετοιμότητα, στη Γλώσσα, στα Μαθηματικά, στις Κοινωνικές Δεξιότητες
και στη Συμπεριφορά.
Τι είναι το Τμήμα Ένταξης (Τ.Ε.) και πού απευθύνεται.
Το Τμήμα Ένταξης (Τ.Ε.) αποτελεί μια δομή της Ειδικής Αγωγής και
Εκπαίδευσης, η οποία λειτουργεί εντός του Γενικού Σχολείου.
Στόχος του Τ.Ε. είναι η εκπαιδευτική υποστήριξη μαθητών/μαθητριών με
αναπηρία ή ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες, εντός του σχολικού ωραρίου, μέσα από τα
εξειδικευμένα, ατομικά ή ομαδικά, εκπαιδευτικά προγράμματα που διαμορφώνονται
με τις οδηγίες του οικείου ΚΕΔΑΣΥ, τις οδηγίες των Σχολικών Συμβούλων και τις
εκάστοτε ατομικές εκπαιδευτικές ανάγκες. Το Τ.Ε. αποτελεί τμήμα μέσα στη σχολική
μονάδα και δέχεται μαθητές/μαθήτριες από όλες τις τάξεις.
Οι μαθητές/μαθήτριες που υποστηρίζονται στο Τ.Ε. είναι, στην πλειοψηφία
τους, παιδιά με γενικές ή ειδικές μαθησιακές δυσκολίες, προβλήματα συμπεριφοράς
και χαμηλή σχολική επίδοση. Υποστηρίζονται στο Τ.Ε. για ορισμένες ώρες
εβδομαδιαίως εξατομικευμένα αλλά και εντός της σχολικής τάξης. Για να μπορέσουν
να συμμετέχουν στο Τ.Ε. χρειάζεται:
να έχουν γνωμάτευση από φορέα, αρμόδιο για τη διάγνωση ειδικών
εκπαιδευτικών αναγκών (ΚΕΔΑΣΥ, Ιατροπαιδαγωγικό Κέντρο/Ι.Π.Κ.), ή
να έχουν υποβληθεί σε άτυπη παιδαγωγική αξιολόγηση από
εκπαιδευτικό Ειδικής Αγωγής του Τ.Ε. ή/και από την ΕΔΥ, έπειτα από πρόταση του
εκπαιδευτικού γενικής τάξης και με τη σύμφωνη γνώμη του Σχολικού Συμβούλου.
Να τονίσουμε στο σημείο αυτό ότι απαραίτητη προϋπόθεση για τη φοίτηση
ενός παιδιού στο Τ.Ε. αποτελεί η κατάθεση από μέρους του γονέα/κηδεμόνα του
Υπεύθυνης Δήλωσης – Αίτησης συμμετοχής.
Πώς λειτουργεί το Τμήμα Ένταξης
Προκειμένου να ιδρυθεί και να λειτουργήσει ένα Τ.Ε., είναι απαραίτητο να
υπάρχουν στη σχολική μονάδα Γενικής Εκπαίδευσης (σε όλο το σχολείο, δηλαδή, και
όχι ανά τάξη) τρεις μαθητές με γνωμάτευση ή με υπεύθυνη δήλωση για συμμετοχή
στο τμήμα, υπογεγραμμένη από γονέα. Έπειτα οι διαδικασίες κινούνται από τον
Σύλλογο Διδασκόντων του Γενικού Σχολείου, σε συνεργασία με το αρμόδιο
ΚΕΔΑΣΥ, την ΕΔΥ και την οικεία Διεύθυνση Πρωτοβάθμιας ή Δευτεροβάθμιας
Εκπαίδευσης και πάντοτε με τη σύμφωνη γνώμη και τη συνεργασία των γονέων.
Ο/Η εκπαιδευτικός του Τ.Ε. προτείνει δώδεκα (12) το μέγιστο από τους
μαθητές με αναπηρία ή ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες για υποστήριξη στο Τ.Ε. του
σχολείου. Κριτήρια για την επιλογή του αποτελούν η σοβαρότητα των ειδικών
εκπαιδευτικών αναγκών που ο μαθητής παρουσιάζει, η ανάγκη του για εξειδικευμένη
εκπαιδευτική υποστήριξη, η ηλικία του, η τάξη στην οποία φοιτά, αλλά και ο συνολικός αριθμός μαθητών που έχει τη δυνατότητα να υποστηρίξει αποτελεσματικά ο ίδιος ο εκπαιδευτικός.
Οι μαθητές/μαθήτριες που έχουν επιλεγεί οργανώνονται σε μικρές ομάδες με
βάση τις εκπαιδευτικές τους ανάγκες, όπως αυτές έχουν οριστεί από την άτυπη
αξιολόγηση του/της Ειδικού Εκπαιδευτικού του Τ.Ε., λαμβάνοντας υπόψη τη
γνωμάτευση του ΚΕΔΑΣΥ ή του Ι.Π.Κ. και τις προτάσεις των εκπαιδευτικών της
Γενικής Αγωγής. Αυτό σημαίνει ότι η συμμετοχή στην κάθε ομάδα δεν έχει ως
κριτήριο την ηλικία ή την τάξη φοίτησης του μαθητή.
Ωστόσο, υπάρχουν και οι μαθητές που παρουσιάζουν σοβαρές εκπαιδευτικές
ανάγκες και η ομαδοποίηση δεν είναι γι’ αυτούς ο ενδεδειγμένος τρόπος παρέμβασης.
Ο/Η εκπαιδευτικός του Τ.Ε. υλοποιεί εξατομικευμένο πρόγραμμα παρέμβασης, το
οποίο ακολουθεί ο/η μαθητής/μαθήτρια και εντός της γενικής τάξης.
Οι ώρες φοίτησης των παιδιών στο Τ.Ε. καθορίζονται από τον/την
εκπαιδευτικό σε συνεργασία με τον/την εκπαιδευτικό της τάξης και σε συνεννόηση
με τους γονείς – κηδεμόνες. Το πρόγραμμα αυτό είναι ευέλικτο και ανοικτό σε
αναπροσαρμογή, όταν η παρουσία του/της μαθητή/μαθήτριας είναι απαραίτητη στην
τάξη, όπως στην περίπτωση ενός διαγωνίσματος, ενός πειράματος, μιας προβολής
ταινίας κ.ά. Σημαντικό είναι να αναφερθεί ότι ο/η εκπαιδευτικός του Τ.Ε. αποφεύγει
να τον απασχολεί σε μαθήματα στα οποία ο/η μαθητής/μαθήτρια έχει καλή επίδοση,
εμπλέκεται θετικά και κάνουν καλό στην αυτοεικόνα και στην αυτοεκτίμησή του/της,
όπως είναι η ζωγραφική, τα εικαστικά, η θεατρική αγωγή, η πληροφορική κ.ά.
Η διδασκαλία στο Τμήμα Ένταξης
Στο Τ.Ε. ο τρόπος και η μορφή διδασκαλίας διαφέρει σε πολλά σημεία από
αυτή της γενικής τάξης. Κατ’ αρχάς, από τη στιγμή που οι μαθητές/μαθήτριες του
Τ.Ε. είναι σαφώς λιγότεροι/λιγότερες αριθμητικά από αυτούς/αυτές της γενικής
τάξης, οι ρυθμοί διδασκαλίας και μάθησης είναι διαφορετικοί από τους αντίστοιχους
της γενικής τάξης, ενώ ο ανταγωνισμός μεταξύ των μελών του τμήματος δεν
υφίσταται ως έννοια. Όπως επισημάναμε και παραπάνω, η διδασκαλία
πραγματοποιείται στο τμήμα ένταξης είτε σε ολιγομελείς ομάδες μαθητών του ίδιου
επιπέδου είτε μεταξύ εκπαιδευτικού και μαθητή με το σύστημα «ένας προς έναν».
Κατά την εκπαιδευτική διαδικασία γίνεται χρήση πολλών εποπτικών μέσων και
υλικών και επιστρατεύονται εναλλακτικοί τρόποι μάθησης, όπως το παιδαγωγικό
παιχνίδι, η δραματοποίηση, η μάθηση με χρήση υπολογιστή και νέων τεχνολογιών, η
διδασκαλία με χρήση αντικειμένων και η εν συνεχεία μετάβαση στο εικονικό και
συμβολικό επίπεδο.
Η ύλη, την οποία διδάσκεται ο/η μαθητής/μαθήτρια, επιλέγεται και
διαμορφώνεται από την/τον εκπαιδευτικό του Τ.Ε., σύμφωνα με τις
ανάγκες/ικανότητες του/της κάθε μαθητή/μαθήτριας και τις οδηγίες του ΚΕΔΑΣΥ,
ανεξάρτητα από την τάξη στην οποία φοιτά και από την ηλικιακή του βαθμίδα. Η/Ο
εκπαιδευτικός του Τ.Ε. χρησιμοποιεί πλήθος εγχειριδίων αλλά και υλικού, που η/ο
ίδια/ίδιος έχει συγκεντρώσει (βιβλία, ασκήσεις, κάρτες, λογισμικό κ.ά.). Δεν
αποκλείεται να χρησιμοποιηθεί υλικό και από τα εγχειρίδια της γενικής τάξης, πάντα
όμως αναπροσαρμοσμένο και κατάλληλα τροποποιημένο, ώστε ο/η
μαθητής/μαθήτρια να βοηθηθεί, να καλύψει τυχόν «κενά» και να φτάσει στο επίπεδο
της γενικής τάξης στην οποία φοιτά.
Επίσης, μπορούν να χρησιμοποιηθούν τα βιβλία της προσαρμοσμένης
έκδοσης του Ι.Ε.Π., τα οποία ενισχύουν την προσβασιμότητα όλων των
μαθητών/μαθητριών με την μέθοδο easy to read και συμπεριλαμβάνουν τα μαθήματα των τάξεων έως και την Δ’ δημοτικού και από την Ε’ τάξη, τα Μαθηματικά, πιο συγκεκριμένα:
https://prosvasimo.iep.edu.gr/el/ekpaideutiko-uliko
Υπάρχουν, βέβαια, και περιπτώσεις όπου ο/η εκπαιδευτικός του Τ.Ε.
επιστρατεύει πλήρως διαφοροποιημένο εκπαιδευτικό υλικό, όπως λίστες για γρήγορο
διάβασμα, ασκήσεις ανάγνωσης και κατανόησης, κάρτες ορθής γραφής, ασκήσεις
τονισμού και υλικό που ο ίδιος κατασκευάζει.
Το Τμήμα Ένταξης δεν είναι ενισχυτική διδασκαλία.
Το Τμήμα Ένταξης δεν είναι φροντιστήριο που ανταποκρίνεται αναγκαστικά
στην ύλη της γενικής τάξης την οποία παρακολουθεί ο μαθητής. Στο τμήμα ένταξης
θα αξιολογηθούν ατομικά για κάθε μαθητή οι εκπαιδευτικές του ανάγκες και θα
καταρτιστεί το ατομικό του μαθησιακό πρόγραμμα σύμφωνα με τις ελλείψεις που
έχουν εντοπιστεί από την διαδικασία αξιολόγησης από τον/την εκπαιδευτικό.
Η/Ο εκπαιδευτικός του Τμήματος Ένταξης.
Ο ρόλος του/της ειδικού εκπαιδευτικού, είναι πολυδιάστατος καθώς
λειτουργεί ως συνδετικός κρίκος ανάμεσα στη Γενική Αγωγή και την Ειδική
Εκπαιδευτική Παρέμβαση. Οι κύριες αρμοδιότητές του είναι οι εξής:
Αξιολογεί, έπειτα από πρόταση του Συλλόγου Διδασκόντων και των
υπεύθυνων εκπαιδευτικών των τάξεων, τους μαθητές προς διερεύνηση των ειδικών
εκπαιδευτικών αναγκών τους.
Ενημερώνει, σε συνεργασία με τον Διευθυντή της σχολικής μονάδας,
τους γονείς και κηδεμόνες των μαθητών σχετικά με τις απαραίτητες διαδικασίες για
διάγνωση των μαθητών από αρμόδιους φορείς (ΚΕΔΑΣΥ, Ι.Π.Κ.) και φοίτηση στο
Τ.Ε. του σχολείου.
Συντάσσει και υποβάλλει στον Σχολικό Σύμβουλο Ειδικής Αγωγής το
εβδομαδιαίο ωρολόγιο πρόγραμμα, καθώς και την ετήσια αξιολογική έκθεση
λειτουργίας του Τ.Ε. .
Συνεργάζεται στενά με τον δάσκαλο της γενικής τάξης, ώστε να
συνδέεται το κοινό και το εξειδικευμένο πρόγραμμα ως προς το περιεχόμενό του και
τον τρόπο υλοποίησής του.
Ενισχύει την ολόπλευρη προσαρμογή των παιδιών στο κοινό σχολικό
περιβάλλον, μέσα από τη δημιουργία ομάδων εργασίας, παιχνιδιών και άλλων
δραστηριοτήτων της σχολικής ζωής και πράξης.
Ενημερώνει τακτικά τον ατομικό φάκελο κάθε μαθητή του Τ.Ε. και, σε
περίπτωση αλλαγής σχολικού περιβάλλοντος, ενημερώνει σχετικά τη Διεύθυνση της
νέας σχολικής μονάδας.
Πληροφορεί και συμβουλεύει τα μέλη της σχολικής κοινότητας για
θέματα Ειδικής Αγωγής, συνεργάζεται με τους οικείους Σχολικούς Συμβούλους και
με το προσωπικό του οικείου ΚΕΔΑΣΥ και της ΕΔΥ.
Προσφέρει τις υπηρεσίες του σε προγράμματα παράλληλης στήριξης
του σχολείου του ή σε μαθητές συστεγαζόμενων σχολείων, εφόσον του ζητηθεί από
τον οικείο Σχολικό Σύμβουλο Ειδικής Αγωγής.
