
Συμμετοχή της Β΄τάξης του σχολείου μας στο Πιλοτικό Πρόγραμμα
«Επιμόρφωση και εφαρμογή της παιδαγωγικής Φρενέ στη δημόσια εκπαίδευση» (2019-2020)
Το έναυσμα για την γνωριμία μας με την παιδαγωγική του Φρενέ υπήρξε η στοχοθεσία στην οποία είναι προσανατολισμένη η Παιδαγωγική Ομάδα του <<Σκασιαρχείου>> και που κατά την άποψή μας συνοψίζεται στη φράση: <<Για να μπορούμε να μιλάμε για έναν δάσκαλο που άφηνε τους μαθητές του να ονειρεύονται!>>
Η πρωτοβουλία για έρευνα, η βιωματική μάθηση με τη σύνδεση διαφορετικών γνωστικών αντικειμένων, η συνεργασία που αποβλέπει στη δημιουργία, η αυτορρύθμιση, η χειραφέτηση, η ανταπόκριση στις ανάγκες της κοινότητας, η ενσυναίσθηση, η δημοκρατία, η αλληλεγγύη, η μείωση του ανταγωνισμού και η υιοθέτηση πρακτικών που ενισχύουν την ελευθερία και την αυτονομία, ικανοποιήθηκαν απόλυτα μέσα από το πολιτικό εκπαιδευτικό όραμα του Σ. Φρενέ.
Ερχόμενη ως εκπαιδευτικός σε επαφή με τις τεχνικές της Παιδαγωγικής Φρενέ και εφαρμόζοντας κάποιες από αυτές στην τάξη μου, είχα τη χαρά να βλέπω τους μαθητές και τις μαθήτριές μου να επιδεικνύουν ζωηρό ενδιαφέρον, περιέργεια, ενθουσιασμό, αγωνία και ικανοποίηση για κάθε νέα προσέγγιση, όχι μόνο της γνώσης αλλά και των μεταξύ τους σχέσεων και της σχολικής ακόμη ρουτίνας. Το σχολείο τόσο ως θεσμός αλλά και ως οικοδόμημα πήρε νέα μορφή και άλλαξε διάσταση στα μάτια όλων.
Δυσκολίες όπως αυτές της αναδιάρθρωσης του ωρολογίου προγράμματος, της διδακτέας ύλης αλλά και της έλλειψης του απαραίτητου υλικοτεχνικού εξοπλισμού αντιμετωπίστηκαν με την αξιοποίηση κάθε μορφής ευελιξίας που μας παρείχε το υπάρχον αναλυτικό πρόγραμμα (ευέλικτη ζώνη , διαθεματικότητα, δυνατότητα για ανάληψη πρωτοβουλιών, ενίσχυση της αυτενέργειας).
Συνεργαζόμενη με είκοσι παιδιά της Β΄τάξης του 6ου Δημοτικού Σχολείου Κερατσινίου, είχαμε την ευκαιρία και τη χαρά να πειραματιστούμε και να αξιοποιήσουμε τις ακόλουθες τεχνικές :
- Τι νέα;
- Το συμβούλιο της τάξης
- Μικρά βιβλία
- Ελεύθερα κείμενα- έκφραση
- Αλληλογραφία
ΤΙ ΝΕΑ;
Κάθε Δευτέρα την 1η ώρα διδασκαλίας συμφωνήσαμε από κοινού να φέρνουμε ΤΑ ΝΕΑ μας και να κάνουμε τις ανακοινώσεις ή τις παρουσιάσεις μας. Ο χρόνος που είχε στη διάθεσή του για να μιλήσει το κάθε παιδί ήταν κατά μέσο όρο δύο λεπτά και οι ακροατές θα μπορούσαν να υποβάλλουν στον εκάστοτε ομιλητή, μία ερώτηση. Η προθυμία και ο ενθουσιασμός των παιδιών για την ανάληψη ρόλων (συντονιστή, γραμματέα του τετραδίου και του πίνακα, χρονομέτρη, φύλακα του λόγου) δεν περιγράφεται. Απόδειξη της αποδοχής που έτυχε η συγκεκριμένη τεχνική υπήρξε το γεγονός ότι κάθε Παρασκευή στο σχόλασμα τα παιδιά αντάλλασσαν την ευχή: <<Καλά νέα, για το τι νέα της Δευτέρας>>. Ιδιαίτερες στιγμές ήταν οι παρουσιάσεις των ατομικών μας συλλογών (π.χ. lego, super ηρώων, μικρών παιχνιδιών…)
ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΤΑΞΗΣ

Κάθε Τετάρτη την 6η ώρα διδασκαλίας υλοποιούσαμε το << Συμβούλιο της τάξης>> που αποτέλεσε ένα πολύτιμο εργαλείο για την αυτοδιαχείριση της ομάδας μας. Με τη βοήθεια των συμβουλίων κατορθώναμε να επιλύουμε διαφορές, να επιβραβεύουμε συμπεριφορές, να αναλαμβάνουμε πρωτοβουλίες. Χάρη στη λειτουργία τους επιτεύχθηκε η οργάνωση και πραγματοποίηση ενός χριστουγεννιάτικου πάρτι αλλά και η <<ημέρα επιτραπέζιων παιχνιδιών>>. Τέλος, αξιοσημείωτος υπήρξε ο ρόλος που διαδραμάτισαν τα σχολικά συμβούλια στην κατανομή των αρμοδιοτήτων των παιδιών, εξασφαλίζοντας με αυτόν τον τρόπο την καλύτερη και πιο ενεργό συμμετοχή τους στη λειτουργία της τάξης.





ΜΙΚΡΑ ΒΙΒΛΙΑ
Μικρά αριστουργήματα, δημιουργήματα των παιδιών, που είχαν τη διάθεση να επικοινωνήσουν και να συνεργαστούν. Φτιαγμένα από απλό χαρτί, με περιεχόμενο που επέλεξαν, συνέγραψαν και εικονογράφησαν οι μαθητές/τριες της τάξης μας, τα μικρά μας βιβλία με θέμα <<Έθιμα του Δωδεκαήμερου>> κοινοποιήθηκαν σε ολόκληρη τη σχολική κοινότητα, που τα αποδέχτηκε με ενθουσιασμό επιβραβεύοντας έτσι με τον καλύτερο τρόπο την προσπάθεια των μικρών συγγραφέων.



ΕΛΕΥΘΕΡΑ ΚΕΙΜΕΝΑ-ΕΚΦΡΑΣΗ
Εξαιρετικά εργαλεία εκμάθησης της γραφής, αφού με τη βοήθειά τους <<μάθαμε να γράφουμε γράφοντας>>. Καθένας έγραφε για ό,τι επιθυμούσε, εκφράζοντας έτσι απόλυτα τον εαυτό του και γνωρίζοντας πως αυτό που γράφει όχι μόνο θα διαβαστεί αλλά και θα τύχει επιβράβευσης από το αναγνωστικό κοινό. Τα συγκεκριμένα κείμενα αξιοποιούνταν τόσο για ανάγνωση, όσο και για τη διδασκαλία γραμματικών φαινομένων.
ΑΛΛΗΛΟΓΡΑΦΙΑ
Ένα εργαλείο που μας γέννησε την επιθυμία να διαβάσουμε και να γράψουμε και αποδείχτηκε ιδιαίτερα χρήσιμο για την εκμάθηση του γραπτού λόγου. Περίπου ανά 15 μέρες στέλναμε χειρόγραφα ατομικά γράμματα και εναλλακτικά ένα συλλογικό γράμμα με ερωτήσεις και απαντήσεις. Οι αλληλογράφοι μας ήταν τα παιδιά της Β΄τάξης των Ράλλειων Δημοτικών Σχολείων του Πειραιά. Συχνά μαζί με τα γράμματά μας στέλναμε και παράλληλα λαμβάναμε δωράκια ,όπως αυτοκόλλητα, ευχετήριες κάρτες, κατασκευές και ζωγραφιές. Ο ρόλος του εκπαιδευτικού καθαρά συμβουλευτικός και συντονιστικός.
Η αλληλογραφία ικανοποίησε τα παιδιά, γιατί τους έδωσε τη δυνατότητα να γνωρίσουν νέους φίλους, που είχαν διαφορετικό τρόπο ζωής και συνήθειες. Με αυτούς τους φίλους μπορούσαν να συζητούν όσα συνέβαιναν εντός και εκτός σχολείου, να μοιράζονται προβληματισμούς, συναισθήματα και κοινές ελπίδες για το μέλλον.


ΕΠΙΛΟΓΟΣ
Αναμφίβολα, οι τεχνικές του Φρενέ μετέτρεψαν την τάξη σε κοινωνικό χώρο, στον οποίο μπορούσαμε να μαθαίνουμε με τρόπο φυσικό. Οι νόμοι λειτουργίας αυτού του κοινωνικού χώρου καθορίζονταν συλλογικά αποδομώντας έτσι τη δυαδική σχέση δασκάλου-μαθητή.
Πηγές :
1. Η Θεσμική Παιδαγωγική , Εύη Γάτου
2. Παιδαγωγική ομάδα το <<Σκασιαρχείο>>, Σοφία Λάχλου