Ανάπτυξη Δράσεων Ενίσχυσης της Ενεργού Πολιτειότητας

➤  Τίτλος Δράσης

«Καμία Μερίδα Χαμένη»

➤  Επίπεδο

Νηπιαγωγείο

➤  Θεματικό Πεδίο

2, 3, 12, 13, 17

Σύντομη περιγραφή της Δράσης

Στο πλαίσιο της προσπάθειάς μας να καλλιεργούμε στα παιδιά στάσεις ενεργού πολιτειότητας, υπευθυνότητας και σεβασμού απέναντι στο φαγητό, το νηπιαγωγείο μας υλοποίησε τη δράση «Καμία Μερίδα Χαμένη». Η δράση εστιάζει στη σπατάλη τροφίμων, ένα ζήτημα που συνδέεται άμεσα με την καθημερινότητα των παιδιών, την οικογένεια, το σχολείο, την υγεία, το περιβάλλον και την κοινωνική αλληλεγγύη.

Μέσα από συζήτηση, παρατήρηση, καταγραφή, ζύγισμα υπολειμμάτων κολατσιού, δημιουργία γραφημάτων, αφισών και ενημερωτικού υλικού, τα παιδιά θα ανακαλύψουν ότι το φαγητό είναι

➤  Μάθημα ή τομέας του Εργαστηρίου Δεξιοτήτων που εντάσσεται

Θεματική Ενότητα: Ενδιαφέρομαι και Ενεργώ – Κοινωνική Συναίσθηση και Ευθύνη

Σύνδεση με τη θεματική: Φροντίζω το Περιβάλλον – Οικολογία και Παγκόσμια Κληρονομιά

Τομέας: Ενεργός Πολίτης, υπεύθυνη κατανάλωση, κοινωνική ευαισθητοποίηση και συνεργασία σχολείου–οικογένειας–κοινότητας.

Τίτλος: «Καμία Μερίδα Χαμένη»

➤  Προσδοκώμενα Μαθησιακά Αποτελέσματα

• Να κατανοήσουν οι μαθητές/τριες, με τρόπο κατάλληλο για την ηλικία τους, τι σημαίνει σπατάλη τροφίμων και γιατί το φαγητό είναι πολύτιμο (ΣΒΑ 12 – Υπεύθυνη Κατανάλωση και Παραγωγή).
• Να ευαισθητοποιηθούν απέναντι στο ζήτημα της πείνας και της άνισης πρόσβασης σε τροφή (ΣΒΑ 2 – Μηδενική Πείνα).
• Να συνδέσουν τις καθημερινές επιλογές διατροφής με την υγεία και την ευεξία (ΣΒΑ 3 – Καλή Υγεία και Ευεξία).
• Να αντιληφθούν ότι η σπατάλη τροφίμων επιβαρύνει το περιβάλλον και συνδέεται με την κλιματική κρίση (ΣΒΑ 13 – Δράση για το Κλίμα).
• Να αναπτύξουν δεξιότητες παρατήρησης, καταγραφής, σύγκρισης, απλής μέτρησης και οπτικής αναπαράστασης δεδομένων μέσα από γραφήματα.
• Να καλλιεργήσουν δεξιότητες συνεργασίας, επικοινωνίας, προφορικού λόγου, επιχειρηματολογίας και λήψης συλλογικών αποφάσεων.
• Να δημιουργήσουν αφίσες, συνθήματα και ενημερωτικό υλικό με στόχο την ευαισθητοποίηση της σχολικής και οικογενειακής κοινότητας.
• Να συνεργαστούν με την οικογένεια, την κοινότητα και εξωτερικό φορέα, κατανοώντας τη σημασία των συνεργασιών για την επίλυση κοινωνικών ζητημάτων (ΣΒΑ 17 – Συνεργασίες για τους Στόχους).

➤  Πεδίο Υλοποίησης

Οι αίθουσες διδασκαλίας, η αυλή του σχολείου, ο χώρος του πρωινού/κολατσιού, το οικογενειακό περιβάλλον των παιδιών, ο ψηφιακός χώρος του σχολικού blog και η ευρύτερη σχολική κοινότητα.

➤  Φάσεις Υλοποίησης Δράσης – Διερεύνηση (μία (1) διδακτική ώρα)

Η δράση ξεκίνησε με συζήτηση στην ολομέλεια σχετικά με το φαγητό που τρώμε καθημερινά στο σχολείο και στο σπίτι. Τα παιδιά κλήθηκαν να παρατηρήσουν τι υπάρχει συνήθως στο κολατσιό τους, τι τρώνε ολόκληρο και τι περισσεύει.

Με αφορμή εικόνες, σύντομη ιστορία, το βίντεο SavingFood – Εκπαιδευτικό βίντεο για τη σπατάλη τροφίμων (https://www.youtube.com/watch?v=v9tSzRt38xc ), οι εκπαιδευτικοί έθεσαν ερωτήματα που ενεργοποιούν τη σκέψη των παιδιών: Τι σημαίνει «σπαταλώ φαγητό»; Γιατί πετάμε μερικές φορές φαγητό; Τι μπορούμε να κάνουμε με αυτό που περισσεύει; Υπάρχουν άνθρωποι που δεν έχουν αρκετό φαγητό; Πώς νιώθουμε όταν πετάμε κάτι που κάποιος άλλος μπορεί να χρειάζεται;

Ακολουθεί καταιγισμός ιδεών και χρήση ρουτινών σκέψης όπως «Βλέπω – Σκέφτομαι – Αναρωτιέμαι» και «Γιατί το λες αυτό;».

➤  Προετοιμασία/Σχεδιασμός (δύο (2) διδακτικές ώρες)

1η Φάση: Ενημέρωση και οργάνωση της τάξης

Οι εκπαιδευτικοί παρουσιάζουν στα παιδιά τη βασική ιδέα της δράσης και εξηγούν ότι για λίγες ημέρες θα γίνουμε «παρατηρητές του κολατσιού μας». Στόχος δεν είναι να κρίνουμε κανέναν, αλλά να δούμε όλοι μαζί αν μπορούμε να μειώσουμε το φαγητό που περισσεύει.

Δημιουργείται ένας απλός πίνακας καταγραφής, στον οποίο σημειώσαμε τι είδους τρόφιμα περισσεύουν συχνότερα .με τον τρόπο που κάθε παιδί μπορούσε.

2η Φάση: Απόφαση για συλλογική δράση

Τα παιδιά συζήτησαν τι μπορούν να κάνουν τα ίδια για να περιορίσουν τη σπατάλη: να φέρνουν ποσότητα που μπορούν να φάνε, να δοκιμάζουν πριν απορρίψουν, να συζητούν με τους γονείς τους για το κολατσιό, να κρατούν ό,τι μπορεί να καταναλωθεί αργότερα και να προσέχουν περισσότερο το φαγητό τους.

Μέσα από ψηφοφορία ή συζήτηση επέλεξαν το κεντρικό σύνθημα της καμπάνιας: «Καμία Μερίδα Χαμένη».

3η Φάση: Ενημέρωση γονέων

Οι γονείς ενημερώνονται για τη δράση. Ζητείται η συνεργασία τους ώστε να συζητήσουν με τα παιδιά για το κολατσιό, την ποσότητα που χρειάζονται πραγματικά και τη σημασία του να μη σπαταλάμε τροφή.

Προτείναμε επίσης μια «Εβδομάδα χωρίς σπατάλη στο σπίτι», κατά την οποία οι οικογένειες θα μπορούσαν να παρατηρήσουν τι περισσεύει στο οικογενειακό τραπέζι και να δοκιμάσουν μικρές αλλαγές στην καθημερινότητά τους.

➤  Υλοποίηση (τέσσερις (4) διδακτικές ώρες)

Συλλογή και επεξεργασία δεδομένων

Για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα τα παιδιά παρατήρησαν, με την καθοδήγηση των εκπαιδευτικών, τι περισσεύει από το κολατσιό τους. Τα υπολείμματα που δεν μπόρεσαν να καταναλωθούν, ζυγίζονται. Η διαδικασία γίνεται με παιγνιώδη και μη ενοχοποιητικό τρόπο, ώστε τα παιδιά να κατανοήσουν ότι στόχος είναι η αλλαγή συνήθειας και όχι η επίπληξη.

Μέσα από την παρατήρηση και το ζύγισμα συνδέσαμε τη δράση με πρώτες μαθηματικές έννοιες, όπως μέτρηση, σύγκριση, ομαδοποίηση και εξαγωγή συμπερασμάτων.

Έκφραση και δημιουργία

Τα παιδιά δημιουργούν ατομικές ζωγραφιές και «γράφουν» τα φαγητά που συνηθίζουν να πετάνε.

Παιχνίδι ρόλων: «Το κολατσιό που μίλησε»

Μια σύντομη θεατρική δραστηριότητα όπου τα παιδιά δίνουν φωνή στα τρόφιμα που περισσεύουν. Ένα μήλο και ένα κομμάτι τυρί συζητούν και εξηγούν πως νιώθουν όταν τα πετάνε.

 

Στόχοι

• Καλλιέργεια ενσυναίσθησης απέναντι στους ανθρώπους που στερούνται τροφή.
• Ανάπτυξη προφορικού λόγου, φαντασίας και μη λεκτικής επικοινωνίας.
• Συνειδητοποίηση της αξίας του φαγητού και της υπεύθυνης κατανάλωσης.
• Σύνδεση του καθημερινού κολατσιού με το περιβάλλον και την κοινότητα.
• ΣΒΑ 2 – Μηδενική Πείνα, ΣΒΑ 12 – Υπεύθυνη Κατανάλωση, ΣΒΑ 13 – Δράση για το Κλίμα.

Υλικά

• Οι εικόνες των τροφίμων που ζωγράφισαν τα παιδιά.

Οδηγίες Βήμα-Βήμα

1. Μικρή εισαγωγή: Εξηγούμε ότι θα παίξουμε ένα παιχνίδι όπου το φαγητό αποκτά φωνή και μας λέει την ιστορία του.
2. Επιλογή ρόλων: Κάθε παιδί επιλέγει έναν από τους δύο ρόλους..
3. Μικρές σκηνές: Το τρόφιμο λέει από πού ήρθε, γιατί είναι πολύτιμο και τι θα ήθελε να του συμβεί αντί να πεταχτεί.
4. Συζήτηση: Τα παιδιά προτείνουν λύσεις: μικρότερη ποσότητα, καλύτερη συνεννόηση με την οικογένεια, φύλαξη για αργότερα, μοίρασμα όπου επιτρέπεται και δεν παραβιάζονται κανόνες υγιεινής.

 

➤  Υποστήριξη – Συνεργασία με κοινότητα (μία (1) διδακτική ώρα)

Οι γονείς κλήθηκαν να συμμετάσχουν στην «Εβδομάδα χωρίς σπατάλη στο σπίτι» και να συζητήσουν με τα παιδιά ποιες μικρές αλλαγές μπορούν να κάνουν ως οικογένεια. Η σχολική κοινότητα ενημερώνεται για τον σκοπό της δράσης και ενθαρρύνεται να στηρίξει την προσπάθεια.

➤  Αντίκτυπος – Αξιολόγηση δράσης (μία (1) διδακτική ώρα)

Μετά την ολοκλήρωση της καταγραφής, τα παιδιά επιστρέφουν στα αρχικά ερωτήματα και συζητούν τι παρατήρησαν. Συγκρίνουν τις πρώτες και τις τελευταίες καταγραφές και εντοπίζουν αν μειώθηκαν τα υπολείμματα του κολατσιού.

Ακολούθησε συζήτηση για το τι άλλαξε στη σκέψη ή στη συμπεριφορά τους: Τι κάνω διαφορετικά τώρα; Τι είπα στους γονείς μου; Τι μπορώ να συνεχίσω να κάνω; Τι θέλω να θυμάμαι κάθε φορά που ετοιμάζω ή τρώω το κολατσιό μου;

➤  Επικοινωνία – Διάχυση (δύο (2) διδακτικές ώρες)

• Ανάρτηση στο blog του σχολείου με επιλεγμένο φωτογραφικό υλικό, χωρίς προσωπικά δεδομένα παιδιών, και σύντομο ενημερωτικό κείμενο για τη δράση.
• Κοινοποίηση των βασικών μηνυμάτων της καμπάνιας στη σχολική κοινότητα, ώστε η προσπάθεια να συνεχιστεί και μετά την ολοκλήρωση της δράσης.

➤  Αναστοχασμός (μία (1) διδακτική ώρα)

Ολοκληρώνοντας, οι μαθητές/τριες συζήτησαν και αναστοχάστηκαν με αφορμή τη δράση «Καμία Μερίδα Χαμένη». Ενθαρρύνεται η έκφραση συναισθημάτων σχετικά με όσα παρατήρησαν, όσα δημιούργησαν και όσα άλλαξαν στην καθημερινότητά τους.

Τα παιδιά κλήθηκαν να σκεφτούν πώς νιώθει κάποιος που δεν έχει αρκετό φαγητό, αλλά και πώς νιώθουμε εμείς όταν χρησιμοποιούμε σωστά αυτό που έχουμε. Η συζήτηση οδήγησε στην κατανόηση ότι η υπεύθυνη στάση απέναντι στο φαγητό είναι πράξη φροντίδας: φροντίδα για τον εαυτό μας, για τους άλλους, για την οικογένεια, για το σχολείο και για τον πλανήτη.