2ο Εργαστήριο Δεξιοτήτων: Ενότητα: ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΜΑΙ ΚΑΙ ΕΝΕΡΓΩ – ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΣΥΝΑΙΣΘΗΣΗ & ΕΥΘΥΝΗ: Συνεργασία στο Νηπιαγωγείο
Το παρόν πρόγραμμα εντάσσεται στον κύκλο «Ενδιαφέρομαι και Ενεργώ: Κοινωνική Συναίσθηση και Ευθύνη», πιο συγκεκριμένα στην επιμέρους θεματική ενότητα της προώθησης του αλληλοσεβασμού και της συνεργασίας και απευθύνεται σε μαθητές και μαθήτριες νηπιαγωγείου. Σκοπός του προγράμματος είναι να προωθήσει την έννοια της συνεργασίας στο νηπιαγωγείο. Στόχοι είναι τα παιδιά να συνεργαστούν με δραστηριότητες ανά ζεύγη, μικρές ή μεγαλύτερες ομάδες προκειμένου να αναπτύξουν δεξιότητες συνεργασίας.
1ο εργαστήριο- Συγκρότηση ομάδας:
Στόχος του συγκεκριμένου εργαστηρίου είναι η ευαισθητοποίηση και η συγκρότηση ομάδας.
Για αρχή συζητήσαμε για την αξία της Συνεργασίας και πόσο σημαντικό ρόλο έχει στη ζωή μας. Στη συνέχεια προχωρήσαμε στην ανάγνωση του παραμυθιού “Η σκάλα της αγάπης”. Έπειτα συζητήσαμε όλοι μαζί τι έγινε στο παραμύθι, πως κατάφεραν τελικά τα ζώα να φτάσουν το αστέρι ψηλά στον ουρανό, ποιά ήταν η μαγική λέξη που βοήθησε;!
Όλοι μαζί προχωρήσαμε στην δημιουργία ενός ομαδικού έργου. Της δικής μας σκαλάς της αγάπης όπου το κάθε παιδί ζωγράφισε τον εαυτό του πάνω σε αυτή την σκαλά και όλοι μαζί βρήκαμε λέξεις που μας βοηθάνε να φτάσουμε ψηλά, να φτάσουμε στα αστέρια. Λέξεις όπως ομάδα, παρέα, φιλία, Συνεργασία.
Στη συνέχεια κάναμε κινητικές δραστηριότητες με στόχο τα παιδιά να κινηθούν ελεύθερα και να απελευθερώσουν το σώμα και την σκέψη. Το πρώτο μέρος της κινητικής δραστηριότητας ήταν η ελευθερή κίνηση στο χώρο με την χρήση απαλής μουσικής. Όταν η μουσική σταμτούσε η κίνηση σταματούσε αντίστοιχα. Το δεύτερο μέρος της δραστηριότητας ήταν “η χρήση του σώματος ως εκαφρστικού μέσου”. Τα παιδιά κινούνταν στο χώρο και με σύντομο λόγο χαιρετούσαν όποιον έβρισκαν στην διαδρομή τους. Το τρίτο μέρος της δραστηριότητας ήταν οι “διαφορετικοί τρόποι επικονωνίας”. Τα παιδιά κινούνται στο χώρο και χαιρετούν-επικονωνούν με όποιον συναντούν με διαφορετικούς τρόπους σύμφωνα με την λεκτική οδηγία που τους δίνεται π.χ. χαιρετώ ενώνοντας γόνατο με γόνατο κτλ.
2ο εργαστήριο: Συμβόλαιο ομάδας
Στόχος είναι η δημιουργία κανόνων εύρυθμης λειτουργίας της ομάδας, η αναγνώριση θετικών χαρακτηριστικών και δεξιοτήτων του ευαυτού και των άλλων και η προώθηση του σεβασμού απέναντι στον άλλον.
Αρχίζοντας το 2ο εργαστήρι θυμηθήκαμε με τα παιδιά τους κανόνες που είχαμε βάλει στην ομάδα μας, το συμβόλαιο της ομάδας και τους κανόνες εύρυθμης λειτουργίας της ομάδας, που χωρίς αυτους δεν μπορούμε να συνεργαστούμε και να είμαστε χαρούμενοι.
Φτιάξαμε τότε την επόμενη ομαδική κατασκευή το δέντρο με τους σημαντικούς κανόνες. Τα παιδιά πρώτα συζήτησαν ποιός είναι ο πιο σημαντικός κανόνας για αυτά, και τον ζωγράφισαν σε καρδούλα. Όλοι μαζί φτιάξαμε μετά το Δέντρο με τους σημαντικούς κανόνες
Στην συνέχεια όλοι μαζί κάτσαμε στην ομάδα σε κύκλο και παίξαμε δυο παιχνίδια. Στο πρώτο παιχνίδι έπρεπε το κάθε παιδί να πει ένα θετικό χαρακτηριστικό για τον εαυτό του ή κάτι που πιστευεί ότι κάνει καλά. Στο δεύτερο γύρο έπρεπε να διαλέξουν ένα συμμαθητή τους και να πουν ένα θετικό στοιχείο ή κάτι που κάνει καλά εκείνος. Ήταν μια δραστηριότητα που άρεσε πολύ στα παιδιά και όλων το χαμόγελο ήταν μεγάλο όταν άκουγαν ένα θετικό από κάποιο φίλο τους και τις επόμενες μέρες ζητούσαν να παίξουμε το παιχνίδι ξανά και ξανά.
3ο εργαστήριο: Ανίχνευση αρχικών ιδεών
Η δραστηριότητα αυτή λεγόταν : «Η αρχική μου ιδέα…!». Επιδιώκεται η ανίχνευση αρχικών ιδεών των παιδιών για την έννοια της συνεργασίας και καταγραφή αυτών. Πρόκειται για δραστηριότητα κινητικής συγκέντρωσης με ατομικό ιχνογράφημα.
Τα παιδιά κινήθηκαν ελεύθερα στο χώρο ανάμεσα από χαρτιά και μολυβοθήκες. Όταν η μουσική σταμάτησε τα παιδιά έπρεπε να ζωγραφίσουν τι σκέφτονται όταν ακούν την λέξη συνεργασία και να παρουσιάσουν την δουλειά τους στην ομάδα.
4ο εργαστήριο: Ικανότητες επικοινωνίας
Όλες οι δραστηριότητες του εργαστηρίου αυτού περιέχουν συνεργασία σε δυο επίπεδα: ανά ζεύγη και σε μικρές υποομάδες. Προσδοκώμενα αποτελέσματα για το συγκεκριμένο εργαστήριο είναι να επικοινωνήσουν τα παιδιά μέσα από διάφορες συμβάσεις με: κινήσεις, ήχους, γλώσσα του σώματος , να συνεργαστούν σε δυο επίπεδα: ανά ζεύγη και σε μικρές υποομάδες και τέλος, να αναστοχαστούν και να αξιολογήσουν τις στρατηγικές επικοινωνίας που αξιοποιούν.
Αρχικά τα παιδιά χωρίστηκαν σε ζευγάρια. Το ένα παιδί έβλεπε σε μια καρτέλα ένα σχέδιο, το έφτιαχνε στην πλάτη του φίλου του και εκείνο με την σειρά του έπρεπε να το σχεδιάσει στον πίνακα.
Η επόμενη δραστηριότητα είχε τίτλο «Καλωσορίζοντας τους εξωγήινους! ». Ξεκινάμε λοιπόν μέσα σε μία σύμβαση και λέμε στα παιδιά ότι: «έχουνε έρθει κάποιοι ωραίοικαι γλυκούληδες εξωγήινοι στο σχολείο μας σήμερα με χαρά να μας γνωρίσουν και έχουν
πάρα πολλά και ωραία και ενδιαφέρονται πράγματα να μας πουν για τον πλανήτη και τα μέρη που ζούνε. Δυστυχώς όμως δεν μπορούν να μιλήσουν στη δική μας γλώσσα και θα χρειαστούν κάποιον μεταφραστή».Σε αυτό το σημείο χωρίζουμε τα παιδιά ανά ζεύγη. Πρέπει να είναι ένας εξωγήινος και ένας γήινος μεταφραστής σε κάθε ζευγάρι. Η οδηγία είναι ότι ο εξωγήινος μιλά σε μία γλώσσα ακαταλαβίστικη (αυτοσχεδιάζοντας φυσικά) και λέει μία ή δύο προτάσεις, κάνει παύση δίνοντας χρόνο στον γήινο μεταφραστή του να μεταφράσει στο κοινό όσα έχει ακούσει από τον εξωγήινο. Ο εξωγήινος για να ξεχωρίζει φοράει ένα μαντήλι που επιλέχθηκε από τα παιδιά και η δράση ξεκίνησε.
Οι ιδέες και οι φράσεις που ακούστηκαν από τα παιδιά ήταν ευφάνταστες και τα παιδιά το απόλαυσαν
Κλείνοντας το εργαστήριο αυτό προχωρήσαμε στην ανάγνωση του βιβλίου “Παίζουμε;”. Ένας εξωγήινος ήρθε στην γη και προσπαθεί να παίξει με τα παιδιά κορίτσια και αγόρια. Αφού διαβάσαμε το παραμύθι όλοι μαζί συζητήσαμε τι μας άρεσε και τι όχι και πως τελικά τα παιδιά στο βιβλίο κατάφεραν να βρουν τρόπο να παίξουν όλοι μαζί και να είναι χαρούμενα!
5ο εργαστήριο- Συνεργασία σε ομάδες
Στόχος του εν λόγω εργαστηρίου είναι να αναπτύξουν τα παιδιά δεξιότητες συνεργασίας σε μεγάλες ή μικρότερες ομάδες. Επιπλέον, αποσκοπεί στο να καταστήσει τα παιδιά σε θέση να αξιολογούν τους τρόπους με τους οποίους συνεργάστηκαν ή όχι, εντοπίζοντας σημεία που διευκόλυναν ή δυσκόλεψαν τη συνεργασίας τους.
Πρώτη δραστηριότητα ήταν η δραματοποίηση του ουκρανικού παραμυθιού «Το Γάντι». Τα παιδιά, μέσα από συζήτηση, επέλεξαν ρόλους και το καθένα ανέλαβε να υποδυθεί ένα ζωάκι. Το τσουχτερό κρύο και η απώλεια του γαντιού από έναν άνθρωπο αποτέλεσαν το ερέθισμα ώστε τα ζώα να αναζητήσουν καταφύγιο. Έτσι, αποφάσισαν να χρησιμοποιήσουν το γάντι ως φωλιά για να προστατευτούν από το κρύο. Καθώς τα ζωάκια έμπαιναν ένα-ένα στο γάντι, τα παιδιά συνεργάστηκαν, περίμεναν τη σειρά τους και εξέφρασαν σκέψεις και συναισθήματα. Μέσα από τη δραματοποίηση καλλιεργήθηκαν η φαντασία, η συνεργασία, η ενσυναίσθηση και η προφορική επικοινωνία.
Στη συνέχεια πραγματοποιήθηκε ομαδική εργασία, όπου τα παιδιά δημιούργησαν ένα μεγάλο γάντι με τη φράση «Όλοι οι καλοί χωράνε». Τα παιδιά ζωγράφισαν και τοποθέτησαν τον εαυτό τους μέσα στο γάντι, εκφράζοντας συμβολικά την αποδοχή, τη φιλία και την έννοια της ομάδας, στέλνοντας το μήνυμα ότι όλοι έχουν θέση και αξία μέσα στην τάξη.
Η δράση άρεσε πολύ στα παιδιά, τα οποία εξέφρασαν την επιθυμία να επαναληφθεί και τις επόμενες ημέρες. Επιπλέον, έδειξαν έντονο ενδιαφέρον να δημιουργήσουν ατομικά γάντια, προκειμένου να εκφράσουν τον εαυτό τους και τα συναισθήματά τους μέσα από μια ακόμη δημιουργία.
Τελευταία δραστηριότητα ήταν το παιχνίδι «Καθρέφτης», όπου τα παιδιά εργάστηκαν σε μικρές ομάδες και σε ζευγάρια. Το ένα παιδί πραγματοποιούσε κινήσεις και εκφράσεις και τα υπόλοιπα παιδιά προσπαθούσαν να τις αντιγράψουν, λειτουργώντας σαν καθρέφτες. Η δραστηριότητα απαιτούσε συγκέντρωση, αλληλεπίδραση και συνεργασία, καθώς τα παιδιά έπρεπε να παρατηρούν προσεκτικά, να συντονίζονται μεταξύ τους και να σέβονται τον ρόλο του κάθε μέλους της ομάδας.
6ο εργαστήριο – Απόκτηση ενσυναίσθησης και επίλυση συγκρούσεων
Στόχος του εργαστηρίου είναι να εμπλακούν τα παιδιά σε δραστηριότητες υποθετικών καταστάσεων που περιέχουν προβλήματα διαφωνιών ή συγκρούσεων, να προσπαθήσουν να κατανοήσουν τους άλλους και να συνεργαστούν ώστε να βρουν τρόπους να επιλύσουν τις συγκρούσεις αυτές.
Πρώτη δραστηριότητα ήταν και πάλι το ουκρανικό παραμύθι «Το Γάντι», το οποίο προσεγγίστηκε με διαφορετικό τρόπο. Τα παιδιά επέλεξαν ζωάκι και δραματοποίησαν την ιστορία, με μια αλλαγή στην εξέλιξή της. Ένα από τα ζωάκια έμενε έξω από το γάντι και δεν γινόταν δεκτό από την ομάδα.
Το ζωάκι αυτό αντέδρασε με θυμό, φωνές και έντονη συμπεριφορά. Η δραστηριότητα διακόπηκε και τα παιδιά, μέσα από συζήτηση, κλήθηκαν να σκεφτούν τρόπους για να λυθεί το πρόβλημα. Μέσα από τον διάλογο και την ανταλλαγή ιδεών, τα παιδιά καλλιέργησαν την ενσυναίσθηση, τη συνεργασία και τη διαχείριση των συναισθημάτων, κατανοώντας τη σημασία της αποδοχής και της ειρηνικής επίλυσης των συγκρούσεων.
Στο τέλος, τα ίδια τα παιδιά μπόρεσαν να εκφράσουν τη συνειδητοποίησή τους με φράσεις όπως: «Κάναμε λάθος που δεν σε αφήσαμε να μπεις» και «Συγγνώμη που φώναξα».
Επόμενη δραστηριότητα ήταν εκείνη με το όνομα: «Διαξιφισμοί και διαφωνίες…Υπάρχει και άλλος τρόπος;». Πρόκειται για μια δραστηριότητα όπου τα παιδιά καλούνται να προβληματιστούν, να συζητήσουν και να δώσουν εναλλακτικές ιδέες για το πώς μπορεί να επιλυθεί μία διαφωνία.
Αρχικά ακούσαμε το τραγούδι «Διαξιφισμοί» του Μάριου Φραγκούλη από τον δίσκο «Το φτερό του δράκου».
Στο τραγούδι έκανε ιδιαίτερη εντύπωση, στα παιδιά, η φράση «Το πά, δεν το πά», που έδωσε αφορμή να συζητήσουμε όλοι μαζί και να χωριστούμε σε μικρές ομάδες, να συζητήσουν και να ζωγραφίσουν τρόπους να λυθεί η διαφωνία.
Η κάθε ομάδα στο τέλος παρουσίασε τις ίδεες της στην ολομέλεια!
7ο εργαστήριο – «Τι είναι τελικά η συνεργασία;»
Στόχος του εργαστηρίου είναι η αποτύπωση των τελικών ιδεών των παιδιών για την έννοια της συνεργασίας και αντιπαραβολή των αρχικών και τελικών ιδεών των παιδιών.
Σαν κλείσιμο των δραστηριοτήτων αυτού του κύκλου εργαστηρίων , τα παιδιά συζήτησαν στην ομάδα τι σημαίνει για αυτά η συνεργασία. Αναφέρθηκαν σε έννοιες όπως η βοήθεια στους άλλους, η ακρόαση των φίλων, η υπομονή και η κοινή λήψη αποφάσεων.
Στη συνέχεια, συμπλήρωσαν ένα φύλλο αυτοαξιολόγησης, όπου κάθε παιδί σημείωνε πόσο πιστεύει ότι κατάφερε να συνεργαστεί με τους άλλους. Το φύλλο βοήθησε τα παιδιά να σκεφτούν τη δική τους συμμετοχή, να αναγνωρίσουν τις δυνατότητές τους και να κατανοήσουν καλύτερα τη σημασία της συνεργασίας μέσα στην ομάδα.
Τέλος, χορέψαμε και προσπαθήσαμε να μάθουμε το τραγούδι με τίτλο «Συνεργασία», το οποίο θα ακούγεται πλέον συχνά στην τάξη μας, ενισχύοντας με διασκεδαστικό τρόπο την αξία της συνεργασίας και της ομαδικότητας.
