«ΤΟ ΔΑΣΟΣ ΚΑΙ ΤΟ ΝΕΡΟ»
ΤΟ ΔΑΣΟΣ
Το «Δάσος» δεν είναι μόνο δέντρα και θάμνοι. Είναι ένα πολυσύνθετο οικολογικό σύστημα, με δική του ζωή και λειτουργίες που συνυπάρχουν αρμονικά σε μια περιοχή. Είναι ένα φυσικό αγαθό με πολύπλευρη σημασία και ανυπολόγιστη αξία για τον άνθρωπο. Είναι ένας ανανεώσιμος φυσικός πόρος με τεράστιες και ανεξάντλητες δυνατότητες στην περιβαλλοντική, οικονομική και πολιτιστική ανάπτυξη ενός τόπου, πού συντελεί στη δημιουργία καλλίτερων συνθηκών ζωής. Είναι ο «Κύριος Ρυθμιστής της Βιολογικής ισορροπίας στην Φύση» .
Γενικά, τα οφέλη που προσφέρει το δάσος στον άνθρωπο είναι πολλά και ποίκιλλα. Πρώτα – πρώτα, τα διάφορα δασικά προϊόντα με σημαντικότερο το ξύλο, που με την κατάλληλη μηχανική και χημική επεξεργασία μετατρέπεται σε πολυάριθμα χρήσιμα για τον άνθρωπο προϊόντα. Εκτός όμως , από τα άμεσα υπάρχουν και τα έμμεσα οφέλη καθώς το δάσος προστατεύει το έδαφος από την διάβρωση, συγκρατεί το έδαφος με το ριζικό σύστημα των φυτών του και δεν επιτρέπει διαβρωτικά φαινόμενα και κατολισθήσεις. Η αποψίλωση του δάσους οδηγεί σε πλύσιμο του εδάφους, διάβρωση και τελικά πλημμύρες, αφού το νερό της βροχής ή των ρεμάτων δεν μπορεί να συγκρατηθεί και ρέει με μεγάλη δύναμη (Το φύλλωμα μπορεί να συγκρατήσει μέχρι και 3 χιλιοστά ή μέχρι και το 50% της βροχής ενώ ένα πολύ μικρό μέρος απορρέει επιφανειακά -περίπου 10-20%- αποτρέποντας έτσι το σχηματισμό πλημμύρων. Παράγει το απαραίτητο για τη ζωή οξυγόνο και δημιουργεί υγιεινές συνθήκες διαβίωσης και ευκαιρίες για αναψυχή και απασχόληση. Επιδρά ευεργετικά στο περιβάλλον, αμβλύνει τις ακραίες θερμοκρασίες, δημιουργεί υγιεινό και ευχάριστο κλίμα και συμβάλλει στη διατήρηση βιολογικής ισορροπίας στη φύση.Εξασφαλίζει τροφή, στέγη και προστασία στα άγρια ζώα και αποτελεί μεγάλο τροφοδότη τής κτηνοτροφίας προσφέρει εργασία και συμβάλλει στην οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη του τόπου.
ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ
Η σημαντικότερη όμως προσφορά του δάσους είναι η επίδρασή του στους ανανεούμενους πλουτοπαραγωγικούς φυσικούς πόρους, μέσα στους οποίους περιλαμβάνεται και το νερό,με το ποιο και θα ασχοληθούμε. Είναι γνωστό ότι ο άνθρωπος εξαρτάται άμεσα και απόλυτα από το νερό. Το χρησιμοποιεί για τον εαυτό του και τα ζώα του, για άρδευση των καλλιεργειών, για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας και για πολλές άλλες χρήσεις. Από πού όμως αντλεί ο άνθρωπος το νερό; Το νερό αντλείται από τα υδάτινα αποθέματα του πλανήτη μας, τα οποία δημιουργούνται και συντηρούνται μέσα από διαδικασίες της φυσικής ανακύκλωσής τους, γνωστής ως "Υδρολογικός κύκλος".
Αν η διαδικασία του υδρολογικού κύκλου ήταν ομαλή, τα νερά της απορροής δεν θα προκαλούσαν ζημιογόνες επιδράσεις. Προβλήματα δημιουργούνται τόσο επειδή η εξέλιξη του κύκλου αυτού εμφανίζεται στο χρόνο ακανόνιστη, όσο και από την συνεχή υποβάθμιση και καταστροφή των δασών που αποτελούν την προστατευτική ασπίδα των εδαφών του ορεινού χώρου. Τα γεγονότα αυτά κάνουν τα υδάτινα ρεύματα να παρουσιάζουν:
1) Αιφνίδια περίσσια νερού που οδηγεί σε πλημμύρες και
2) Μακρά ξηρασία που προκαλεί λειψυδρία και στερεύει τα υδάτινα ρεύματα, τα κάνει δηλαδή "Ξηριάδες". Πλημμύρες και λειψυδρίες αποτελούν το δίπτυχο της ζημιογόνας δράσης του νερού που κυκλοφορεί και προκαλούν σοβαρά προβλήματα στη ζωή μας. Το κύκλωμα της κίνησης του νερού στον πλανήτη μας (εξάτμιση, συμπύκνωση υδρατμών, βρόχινα νερά, διήθηση και επιφανειακή ροή νερών) αποτελεί το βασικό παράγοντα για τη διαμόρφωση και την ύπαρξη της ζωής μας.
Η φύση προέβλεψε και στην περίπτωση αυτή την ισορροπία και έταξε το δάσος στο ρόλο της προστασίας των ορεινών και επικλινών εδαφών με την κομοστέγη του και με το πλέγμα των ριζών του να ενεργούν ανασταλτικά στην καταλυτική δράση των νερών. Τα βρόχινα νερά με κανονικές υδρονομικές συνθήκες αποτελούν ευλογία Θεού, που όμως μετατρέπονται σε αχαλίνωτες δυνάμεις συμφοράς και καταστροφής, όταν η υδρονομική ισορροπία ανατρέπεται με την καταστροφή του δάσους. Όταν λοιπόν τα βρόχινα νερά προσκρούουν με ορμή στα γυμνά εδάφη, κατακερματίζουν επιφανειακά το έδαφος, το παρασύρουν και το διαποτίζουν σε βάθος, με συνέπεια να χαλαρώνεται η συνοχή των μορίων του και η συνάφεια των με το μητρικό πέτρωμα. Αποτέλεσμα της επιφανειακής αυτής χαλάρωσης είναι η πλύση και η διάβρωση των εδαφών, η οποία τελικά επιφέρει τις ολισθήσεις και τις κατακρημνίσεις τεράστιων όγκων εδάφους. Τα παρασυρόμενα υλικά μεταφέρονται στις πεδινές περιοχές, όπου αποτίθενται τα χονδρόκοκα υλικά ή στη θάλασσα, όπου μεταφέρονται τα λεπτόκοκα υλικά. Τα υλικά που εναποτίθενται στον πεδινό χώρο φράζουν πολλές φορές τις κοίτες των χειμάρρων και δημιουργούν τις καταστρεπτικές πλημμύρες. Επειδή τα νερά δεν βρίσκουν διέξοδο, κατακλύζουν τελικά πολύτιμα γεωργικά εδάφη, καταστρέφουν εγγειοβελτιωτικά έργα, γέφυρες, δρόμους, έργα πολιτισμού ή το χειρότερο επιχώνουν πολύτιμες τεχνητές λίμνες υδροηλεκτρικών έργων με συνέπεια να χάνονται για πάντα οι ελάχιστες κατάλληλες για το σκοπό αυτό θέσεις.
Όταν όμως ένα δάσος καταστρέφεται έχουμε τεράστιες, ανεπανόρθωτες, ανυπολόγιστες συνέπειες στο περιβάλλον, στην οικονομία, στη ζωή μας.Υποβαθμίζεται γενικά το περιβάλλον , οι οικολογικές συνθήκες χειροτερεύουν και μπορούν να κάνουν δύσκολη τη δημιουργία και πάλι δασών και να επιφέρουν ανεπανόρθωτη και επικίνδυνη διατάραξη της βιολογικής ισορροπίας.Οι βροχές (ανάλογα με το ανάγλυφο του εδάφους) αυξάνονται από τα δάση μέχρι 6% ενώ η βροχοομίχλη μπορεί να ξεπεράσει και το ετήσιο ύψος βροχής. Ενισχύει τα υπόγεια νερά.
ΕΠΙΛΟΓΟΣ
Το δάσος με την παρουσία του και μόνο αποτρέπει τη δημιουργία όλων των ανωτέρω φαινομένων, αλλά το σημαντικότερο, αποτελεί τον ρυθμιστή της υδρονομίας. Συμπερασματικά, η καταστροφή των δασών στον ορεινό χώρο συνεπάγεται και την ανατροπή του υδρολογικού κύκλου, γιατί χρονικά την καταστροφή του δάσους ακολουθεί η παράσυρση και η έκπλυση των εδαφών, η σκελετοποίηση και αγονοποϊηση των εκτάσεων, η προοδευτική εξαφάνιση της βλάστησης και κατ' επέκταση της πανίδος και τέλος η μείωση του διηθούμενου βρόχινου νερού. Τελικό αποτέλεσμα των παραπάνω φυσικών φαινομένων είναι η ερήμωση ολόκληρων περιοχών.
Το θέμα έτσι, αποκτά μια ιδιαίτερη σημασία καθώς τα Δάση σήμερα, καλύπτουν μόνο το 12% περίπου της συνολικής μας έκτασης. Η έννοια της «Προστασίας του Περιβάλλοντος» δεν είναι πλέον μια θεωρητική προσέγγιση με ολοκληρωμένα ή μη κρατικά προγράμματα που συμμετέχουν ενεργά στον ευρύτερο τομέα της Δασοπροστασίας, αλλά και οι φιλότιμες προσπάθειες κάθε Έλληνα πολίτη που σπεύδει εθελοντικά στο έργο των εμπρηστών, για να περισώσει με κάθε τρόπο κάποια στρέμματα Δάσους. Είναι η ευγενική προσφορά εκείνων που έμμεσα ή άμεσα βοηθούν στην οικονομία της χώρας και προσπαθούν να επιβιώσουν, καθώς κάθε Πυροσβεστική περίοδος αφήνει πίσω της τεράστιες οικολογικές καταστροφές που προκαλούν «Δέος -Λύπη – Στεναγμό». Η προστασία των Δασών, αποτελεί πλέον, ένα Εθνικό θέμα που αντιμετωπίζεται όχι μονοδιάστατα και αποσπασματικά, αλλά με σύνεση, υπευθυνότητα και ουσιαστικές λύσεις που θα προέρχονται από τον συνδυασμό όλων γενικά των γεγονότων. Ο φάκελος «Περιβάλλον & Ζωή» χρειάζεται ν' αναθεωρηθεί σε νέα βάση, σαν μία από τις πλέον πρωταρχικές πτυχές της ακαταλόγιστης ανθρώπινης δραστηριότητας που συνδέεται άμεσα με την διαρκώς αυξανόμενη «Διάβρωση – Αποσάθρωση» των ορεινών εδαφών της χώρας μας .
Το Δάσος είναι Υγεία – Πλούτος – Πολιτισμός και πρέπει να σωθεί. Το Δάσος, είναι, το Μέλλον που όλοι θέλουμε. Σύντομα όμως, εάν δεν προσέξουμε θα γίνει Παρελθόν διότι οι ευθύνες του ανθρώπου για την καταστροφή του ανέρχονται στο 98 %, και αναλυτικά παρουσιάζονται με τις αιτίες που είναι η αμέλεια του που πλησιάζει το 38 % οι εμπρησμοί και οι άλλες αιτίες αγγίζουν το 60 %.. Η κατασκευή μεγάλων αντιπλημμυρικών έργων, καθώς και υδρονομικών έργων δεν αποδίδει κανένα αποτέλεσμα, αν δεν γίνουν ευρύτατες αναδασώσεις στα ορεινά, αν δηλαδή δεν καταπολεμηθεί η πλημμυρογέννεση στην απαρχή της εκδήλωσής της. Διαφορετικά, κινδυνεύουμε να υποστούμε τον αφορισμό του σοφού LΙEBIG που έλεγε: "Λαός ο οποίος αφήνει τις ύλες που γονιμοποιούν τις γαίες του να μεταφέρονται στη θάλασσα είναι αναγκασμένος να τις ακολουθήσει και να μεταναστεύσει".
«Χάσαμε έναν σημαντικό σύμμαχο ενάντια στη ρύπανση»
ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ
Τυπική περίπτωση υποβάθμισης του δάσους και πλημμυρογέννεσης αποτελεί δυστυχώς η Ελλάδα. Η χώρα μας είναι ορεινή κατά 80% και με κατεστραμμένα τα δάση της στα 3/4 του ορεινού της όγκου αντιμετωπίζει δυστυχώς τραγικές επιπτώσεις, οι οποίες αναλυτικά συνοψίζονται στα κατωτέρω: α) Αντιμετωπίζει 1.800 χείμαρρους οι λεκάνες των οποίων καλύπτουν έκταση σαράντα εκατομμύρια στρέμματα. Υπολογίζεται ότι από τον ορεινό μας χώρο αποσπώνται με τα ρέοντα νερά και μεταφέρονται προς τα πεδινά και τη θάλασσα ενενήντα εκατομμύρια κυβικά μέτρα φερτές ύλες το χρόνο. Έτσι η παραγωγική έκταση του ορεινού χώρου μειώνεται συνεχώς και επιφάνεια 25 εκατομμυρίων περίπου στρεμμάτων ετησίως εκπλύνεται και αγονοποιείται. β) Αντιμετωπίζει τεράστια έξοδα για την αποκατάσταση των ζημιών από τις πλημμύρες στα πεδινά εδάφη και γ) Προβαίνει στην εκτέλεση πολυδάπανων έργων, είτε δομικών για τη συγκράτηση υλικών και εδαφών, είτε φυτοκομικών για την κάλυψη των λεκανών και την αποκατάσταση της ισορροπίας σ' αυτές.
Η χώρα μας δέχεται σημαντικά ύψη κατακρημνισμάτων και μάλιστα βροχών με έντονη ραγδαιότητα. Παράλληλα το 99,5% της επιφάνειας της Ελλάδας βρίσκονται σε υψόμετρα κάτω των 1.800 μέτρων δηλαδή κάτω από τα φυσικά δασοόρια, και συνεπώς η χώρα μας θα μπορούσε να καλύπτεται πλήρως από δάση. Είναι δηλαδή το φυσικό μας περιβάλλον πολύ πιο ευνοϊκό σε σχέση με άλλες ορεινές χώρες της Ευρώπης, των οποίων σημαντικά τμήματα βρίσκονται πάνω από τα δασοόρια ή ακόμη και μέσα στην ζώνη του αιωνίου χιονιού, όπως για παράδειγμα η Αυστρία, η Ελβετία, η Βόρεια Ιταλία. Είναι όμως άραγε το Ελληνικό δάσος επαρκές και καλής ποιότητας για να ασκήσει την προστατευτική και υδρολογική προσφορά του; Δυστυχώς οι έντονες ανθρωπογεννείς επιδράσεις και κυρίως οι πυρκαγιές έχουν καταστήσει το Ελληνικό δάσος ανεπαρκές και κακής ποιότητας και ως εκ τούτου η υδρολογική και προστατευτική προσφορά του είναι περιορισμένη.
ΤΟ ΞΕΡΑΤΕ ΟΤΙ…
Το νερό από το δάσος έχει ευνοϊκότερη αντίδραση pH, μειωμένη συγκέντρωση αμμωνιακών και νιτρικών αλάτων και περισσότερα ωφέλιμα ιόντα ορυκτών ουσιών, και το σπουδαιότερο, πολύ λιγότερα κολοβακτηρίδια, π.χ. σε ένα λίτρο νερό από υπαίθριο περιβάλλον βρέθηκαν 920 σπόρια κολοβακτηριδίων ενώ από δάσος δρυός μόνο 9. Σε δάσος φυλλοβόλων δένδρων παρατηρήθηκε διάβρωση 5 κιλά σε ένα στρέμμα, σε αναδάσωση με πεύκα 1 κιλό ενώ σε γεωργικό έδαφος 1.000 κιλά και σε βοσκότοπο 80 κιλά.
Στη χώρα μας η καταστροφή από τη διάβρωση υπολογίζεται σε 50.000 – 100.000 στρεμ. το χρόνο δηλ. χάνουμε σε έκταση όση είναι η έκταση ενός μικρού νησιού μας. Εμποδίζει την εξάτμιση του εδάφους και αυξάνει την υγρασία του.
Η μείωση της εξάτμισης του εδάφους κάτω από το δάσος φθάνει το 40-50% εκείνης του εξωδασικού εδάφους. Έτσι έχουμε και αυξημένη υγρασία στο έδαφος του δάσους (μέχρι και 24%).Δεν εξαντλεί το έδαφος και βοηθά στην δημιουργία εδάφους.
Με τις βιολογικές λειτουργίες του δάσους έχουμε την ανακύκλωση των θρεπτικών συστατικών.
Σε δάσος πλατύφυλλων δένδρων, από τα φύλλα που πέφτουν ενισχύεται το έδαφος με 250-450 κιλά ξηρή οργανική ουσία σε κάθε στρέμμα το χρόνο.
Η οργανική ουσία επίσης που παράγεται από την υποβλάστηση σε δάση φυλλοβόλων δένδρων φθάνει τα 20 κιλά ενώ σε δάση κωνοφόρων 100 κιλά τέφρα το χρόνο σε κάθε στρέμμα.
ΑΓΑΠΗΣΕ ΚΑΙ ΕΣΥ ΤΟ ΔΑΣΟΣ. ΜΠΟΡΕΙΣ!!!
ΠΗΓΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ
· WWW.ETHNOS.GR
· WWW.GOOGLE.COM
· WWW.ASXETOS.GR
· WWW.APODIMOS.COM
· WWW.E-ECOLOGY.GR
· WWW.WWF.ORG.TR
· WWW.MINAGRIC.GR
· WWW.GREENPEACE.COM
