Αρχέγονα Δάση
Σωτηρία ή Εξαφάνιση;
Δάση παλιά, δάση αιώνων, που αναπτύχθηκαν και εξελίχθηκαν με καθόλου ή ελάχιστη ανθρώπινη επέμβαση. Δάση τα οποία αποτελούν παγκόσμια κληρονομιά και ευθύνη για ολόκληρη την ανθρωπότητα. Τα αρχέγονα δάση του πλανήτη παρουσιάζουν πολύ μεγάλη ποικιλία. Περιλαμβάνουν αρκτικά, εύκρατα και τροπικά δάση, κωνοφόρα και πλατύφυλλα δένδρα, δάση βροχής, μανγκρόβια βλάστηση… Επηρεάζουν το κλίμα της γης, ελέγχοντας τις βροχοπτώσεις και την εξάτμιση. Συμβάλλουν στη σταθεροποίηση του κλίματος αποθηκεύοντας τεράστιες ποσότητες διοξειδίου του άνθρακα που, υπό άλλες συνθήκες, θα επιδείνωνε τις κλιματικές αλλαγές.
Τα αρχέγονα δάση προσφέρουν καταφύγιο σε εκατομμύρια ανθρώπους των οποίων η επιβίωση εξαρτάται άμεσα από αυτά. Σε αυτά τα δάση συναντάμε τα 2/3 των ζώων και των φυτών που ζουν στην ξηρά.
Δυστυχώς, αυτός ο μοναδικός πλούτος απειλείται με οριστική εξαφάνιση. Ήδη, περισσότεροι από 87 διαφορετικοί πολιτισμοί έχουν εξαφανιστεί για πάντα από τα δάση της Βραζιλίας, ενώ μέσα στα επόμενα ιο-2θ χρόνια αναμένεται η εξαφάνιση μερικών χιλιάδων ειδών ζώων και φυτών.
Σε ολόκληρο τον πλανήτη τα αρχέγονα δάση βρίσκονται σε κρίση.
Το 1992, στην Παγκόσμια Συνδιάσκεψη για το Περιβάλλον, που πραγματοποιήθηκε στο Ρίο υπό την αιγίδα των Ηνωμένων Εθνών, οι εκπρόσωποι των κρατών κατέληξαν σε μια διεθνή νομικά δεσμευτική συμφωνία: τη Σύμβαση για τη Βιοποικιλότητα (Convention on Biological Diversity, CBD). Όμως μέχρι σήμερα, οι χώρες που δεσμεύτηκαν για την εφαρμογή της Σύμβασης έχουν κάνει ελάχιστα νια την υλοποίηση των δεσμεύσεων τους.
Η επιλογή είναι απλή: ΣΩΤΗΡΙΑ ή ΕΞΑΦΑΝΙΣΗ:
Υπάρχει ακόμα ελπίδα:
Σε ολόκληρο τον πλανήτη έχουν απομείνει περί τα 13,5 δισεκατομμύρια στρέμματα αρχέγονων δασών που παραμένουν ανέπαφα από μεγάλης κλίμακας ανθρωπογενείς δραστηριότητες. Αν και η έκταση αυτή μοιάζει τεράστια (είναι μεγαλύτερη από την Κίνα ή δυο φορές μεγαλύτερη από την Αυστραλία) δεν είναι παρά το ι/5 της αρχικής έκτασης των αρχέγονων δασών.
Από το Ηνωμένο Βασίλειο ως τη Μοζαμβίκη και από το Ελ Σαλβαδόρ μέχρι την Ελλάδα, 59 χώρες έχασαν όλα τα μεγάλα αρχέγονα παρθένα δάση που διέθεταν. Ο ρυθμός με τον οποίο εξαφανίζονται τα αρχέγονα δάση έχει αυξηθεί δραματικά κατά τις τελευταίες δεκαετίες. Από το 1950, το 2θ% των αρχέγονων δασών έχει αποψιλωθεί, ενώ στις μέρες μας περί τα ιοο εκατομμύρια στρέμματα αρχέγονων δασών αποψιλώνονται ή υποβαθμίζονται κάθε χρόνο. Με άλλα λόγια, κάθε δυο δευτερόλεπτα χάνεται δάσος έκτασης ίσης με ένα γήπεδο ποδοσφαίρου! Τα αρχέγονα δάση βροχής, στην Ινδονησία και την Κεντρική Αφρική, μπορούν να εξαφανιστούν μέσα σε λίγες δεκαετίες αν συνεχιστεί ο ίδιος ρυθμός καταστροφής.
Πολλοί επιστήμονες πιστεύουν ότι ο πλανήτης αντιμετωπίζει το μεγαλύτερο "κύμα" εξαφανίσεων από την εποχή των δεινοσαύρων. Εκτιμάται ότι το 24% των θηλαστικών, το 12% των πουλιών και περίπου το 14% των φυτών απειλούνται με εξαφάνιση. Στις περισσότερες περιπτώσεις η απειλή προέρχεται από την καταστροφή των οικοσυστημάτων και κυρίως από την καταστροφή των αρχέγονων δασών.
Η καταστροφή κοστίζει
Ήδη, από τη Συνδιάσκεψη του Ρίο φάνηκαν τα πρώτα ανησυχητικά σημάδια. Το ποσό των χρημάτων που δεσμεύτηκε για την προστασία όλων των δασών ήταν πολύ μικρό. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Greenpeace απαιτούνται τουλάχιστον 15 δισ. δολάρια ετησίως, για την επόμενη δεκαετία, για την εφαρμογή μέτρων και περιορισμών που μπορούν να εγγυηθούν τη σωτηρία των αρχέγονων δασών που έχουν απομείνει.
Αυτό που, μεταξύ των άλλων, έχει υποτιμηθεί μέχρι σήμερα είναι το οικονομικό κόστος της παράνομης υλοτομίας. Έτσι, μόνο στις Φιλιππίνες, η παράνομη υλοτομία κοστίζει στην κυβέρνηση 1,8 δισ. δολάρια κάθε χρόνο, κυρίως από την απώλεια φόρων. Στην περίπτωση της Βραζιλίας το αντίστοιχο ποσό ανέρχεται σε 1,2 δισ. δολάρια κάθε χρόνο, ενώ στην Ινδονησία το ποσό αυτό φτάνει τα 3,5 δισ. δολάρια. Σε πολλές περιπτώσεις η παράνομη υλοτομία ξεπερνά το 50%.
Εκτός από τις απώλειες φόρων όμως υπάρχει και το οικονομικό κόστος των φυσικών καταστροφών που προκαλούνται από την απώλεια των δασών. Η κυβέρνηση της Κίνας δαπανά πάνω από ι δισ. δολάρια ετησίως για την εφαρμογή απαγορεύσεων στην υλοτομία σε περιοχές που υποφέρουν από καταστροφικές πλημμύρες λόγω της αποδάσωσης. Οι απαγορεύσεις που επέβαλε η κυβέρνηση της Κίνας οδήγησαν σε μείωση κατά 75% τη? παραγωγής ξυλείας στις περιοχές αυτές, με άμεσες συνέπειες στο εμπορικό ισοζύγιο της χώρας.
Δεν είναι σπάνιες οι περιπτώσεις που τα περιβαλλοντικά εγκλήματα συνοδεύονται και από εγκλήματα εναντίον των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις ολόκληρων φυλών που έχουν ξεκληριστεί ή εκδιωχθεί από τις περιοχές που ζούσαν για εκατοντάδες χρόνια επειδή κάποιοι αποφάσισαν να τις αποψιλώσουν. Δεν είναι λίγοι οι πολιτισμοί που χάθηκαν για πάντα μαζί με τα αρχέγονα δάση. Μερικές φορές όμως, τα πράγματα είναι πιο περίπλοκα και επικίνδυνα: η καταστροφή των δασών σχετίζεται άμεσα ή ακόμα πυροδοτεί τοπικές συγκρούσεις θέτοντας σε κίνδυνο την ειρήνη στην ευρύτερη περιοχή, με πιο χαρακτηριστικό ίσως παράδειγμα αυτό της Λιβερίας.
