Χρώματα πλυμένα από την τριήμερη βροχή μέσα σε ένα πέπλο ομίχλης και υγρασίας
Σημερινή φωτό από τη διαδρομή προς Γρεβενά (κατηφόρα Χρωμίου).
ΗΜΕΡΙΔΑ ΣΤΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 22.10.09
Χτες Πέμπτη 22 Οκτωβρίου 2009, 9.30΄ – 19.00΄ στο ξενοδοχείο CAPSIS Θεσσαλονίκης πραγματοποιήθηκε ημερίδα.
Οργανώθηκε από τη Γενική Γραμματεία Δια Βίου Μάθησης (Γ.Γ.Δ.Β.Μ.) και το Ινστιτούτο Διαρκούς Εκπαίδευσης Ενηλίκων (Ι.Δ.ΕΚ.Ε.) με τη συνεργασία του Κέντρου Ανάπτυξης Εκπαιδευτικής Πολιτικής (Κ.ΑΝ.Ε.Π.) της Γ.Σ.Ε.Ε. και της Μ.Κ.Ο. PRAKSIS στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού προγράμματος «Pass the light».
Ήμαν εκεί. Στη φωτό λεπτομέρεια του ακροατηρίου και το πάνελ.
Για την πρόσκληση και περισσότερα, βλ. http://www.ideke.edu.gr/press_news.asp?id=724
ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΣΗ ΓΡΕΒΕΝΩΝ 13.10.09
Το Γραφείο των Σχολικών Συμβούλων Γρεβενών κατέθεσε σήμερα ανθοδέσμη στην πλατεία της πόλης με τον εξής λόγο:
“εκ μέρους των Σχολικών Συμβούλων της ΠΕ Γρεβενών στη μνήμη των εκπαιδευτικών που έπεσαν στους πολέμους 1912 -13 κι επίσης στους οπλίτες και αμάχους που έχασαν τη ζωή τους για τον ίδιο σκοπό”.
Παρευρέθηκαν έπειτα στην παρέλαση. Στη φωτό οι τρεις ΣΣ όρθιοι δεξιά.
Κατηγορίες: Γενικά
Γράψτε σχόλιο
ΠΕΥΚΑ ΚΑΙ ΣΙΔΗΡΟΚΑΣΤΡΟ 9 -11.10.09
sport αναρρίχηση με top rope σε δίεδρο στα Πεύκα Θεσσαλονίκης
sport αναρρίχηση με top rope στη διαδρομή Σγουρομάλα (VI- 20m)
στη θέση Πλάκα “Αυστραλού” στο Σιδηρόκαστρο Σερρών.
ΗΜΕΡΑ ΕΘΝΙΚΩΝ ΕΥΕΡΓΕΤΩΝ 30.09.09
Συμμετοχή των ΣΣ ΠΕ Γρεβενών στη θεία λειτουργία κι έπειτα στην πλατεία όπου έλαβε χώραν κατάθεση στεφάνων. Αυτοσχέδια δέσμη άγριων λουλουδιών κατέθεσε ο γράφων λέγοντας: “μία λιτή προσφορά από τους Σχολικούς Συμβούλους της ΠΕ Γρεβενών για τους Εθνικούς Ευεργέτες, κεκοιμημένους, εν ζωή ή μελλοντικούς”.
Ο ΚΑΤΟΧΙΚΟΣ ΕΜΦΥΛΙΟΣ ΤΗΝ ΠΙΕΡΙΑ: 1941 -1944
Στην Κατερίνη θα διεξαχθεί από την 25η έως την 28η Νοεμβρίου του 2009 το 4ο επιστημονικό συνέδριο της Εστίας Πιερίδων Μουσών με τίτλο “Η ΠΙΕΡΙΑ ΣΤΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΑ ΚΑΙ ΝΕΟΤΕΡΑ ΧΡΟΝΙΑ».
Ομιλητής θα είναι και ο γράφων με θέμα: «Ο κατοχικός Εμφύλιος στην Πιερία: 1941 -1944».
Για να διαβάσετε το πρόγραμμα του συνεδρίου ανοίξτε το λινκ Katerini. programma.pdf στο σάιτ http://www.sspegrev.tk
Κατηγορίες: Γενικά
Γράψτε σχόλιο
Η ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΓΝΩΣΗΣ
Αναγνώστε την παρουσίαση (ppt) του γράφοντα στην Επιμορφωτική Ημερίδα με τίτλο “Η διαθεματική προσέγγιση της γνώσης”, η οποία πραγματοποιήθηκε στην Αίθουσα Πολλαπλών Χρήσεων “Πέτρος Σιούλης” της Νομαρχίας Γρεβενών 
την 9η Σεπτεμβρίου του 2009.
Κατηγορίες: ΑΡΘΡΑ
Γράψτε σχόλιο
Ο ΔΑΣΚΑΛΟΣ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΚΑΙ ΤΗ ΖΩΗ
Για να διαβάσετε κείμενο του γράφοντα με τίτλο “Ο Δάσκαλος στο Σχολείο και τη ζωή”, το οποίο τέθηκε ως βάση για συζήτηση κατά την Εισαγωγική Επιμόρφωση των Αναπληρωτών Εκπαιδευτικών στο ΠΕΚ Κοζάνης την Τρίτη 8η Σεπτεμβρίου 2009,
Κατηγορίες: ΑΡΘΡΑ
Γράψτε σχόλιο
Φύση παρά τσιμέντο: το νέο Πολιτιστικό Κέντρο της Αιανής
Αρχές δειλινής μουσικής παράστασης κατά τη διάρκεια των καλοκαιρινών εορτών που αφειδώς χρηματοδοτεί ο Δήμος Αιανής. Οι ελάχιστοι θεατές δηλώνουν εν μέρει την προτίμηση των κατοίκων στα κλαρίνα κι εν πολλοίς την επιπολάζουσα ολιγανθρωπία της υπαίθρου
Το φθινόπωρο του 2007 ο Δήμος Αιανής έλαβε το βραβείο της «Ομορφότερης Πλατείας και Πεζοδρόμου» για το κεντρικό πάρκο του χωριού: «είναι ένας υποδειγματικός χώρος πρασίνου … με απώτερο στόχο την απόλαυσή του τόσο από τους κατοίκους, όσο και τους επισκέπτες της Αιανής» σύμφωνα με όσα μας παρέδωσε το Γραφείο Τύπου του Δήμου.[1]
Αυτός ο «υποδειγματικός χώρος πρασίνου» αρχίζει όμως να ελαττώνεται, πρώτα με τη δημιουργία χώρου στάθμευσης αυτοκινήτων κι έπειτα με κάτι πολύ μεγαλύτερο: σχετικά πρόσφατα, τον Ιούλιο του 2009, το Δημοτικό Συμβούλιο Αιανής συζήτησε και συμφώνησε για την ανέγερση «Πολιτιστικού Κέντρου Αιανής».[2] Το ζήτημα όμως άρχισε να προετοιμάζεται «εδώ και δύο χρόνια», κατά τα προλεγόμενα του Δημάρχου σε ροκ συναυλία την 21η Αυγούστου 2009. «Θα είναι μακεδονικού στιλ…, θα συνδυάζεται απόλυτα με το χώρο γύρω από το πάρκο…, θα είναι 1236 τμ» και θα κτιστεί βόρεια της Παναγίας κατέληξε ο ίδιος.[3] Το
κόστος του αγγίζει τα δυόμισι εκατομμύρια ευρώ.[4]
Αυτό που δεν αναφέρθηκε είναι πως θα είναι το τέταρτο κατά σειράν δημόσιο οικοδόμημα αυτής της μορφής! Εδώ και δεκαετίες υπάρχει ήδη ένα «Πνευματικό Κέντρο Αιανής»[5] και πρόσφατα μία «αίθουσα τέχνης».[6] Καθώς ο πολιτισμός ελλείπει στους δύο ορόφους του Πνευματικού Κέντρου στεγάζεται το νυν Δημαρχείο εκτός από μία αίθουσα που αφέθηκε σε ολιγομελή τοπικό σύλλογο όπου κυρίως διδάσκονται χοροί των Μέσων Χρόνων.
Δίπλα στο Πνευματικό Κέντρο (δηλαδή το σημερινό Δημαρχείο) στέκει ένα ακόμη δημόσιο οικοδόμημα. Εκεί στεγάζεται η ΔΕΑΤΠΑ, κλάδος του Δήμου Αιανής. Πολύ κοντά τους ορθώνεται έτερο σχετικό, λεγόμενο «κτίριο Leader» όπου προσεχώς κανονίζεται να διεξαχθούν μαθήματα αγιογραφίας[7] -παλαιότερα ήταν Παιδικός Σταθμός, ενώ γνώρισε κι
άλλες χρήσεις.
Λεπτομέρεια του πάρκου Αιανής. Μπροστά κάτω διακρίνεται ο χώρος όπου θα στηθεί το νέο «Πολιτιστικό Κέντρο» της Αιανής. Στο κέντρο της στέκει ο βυζαντινός ναός της Παναγίας. Πίσω από το ιερό φαίνεται το παλαιό «Πνευματικό Κέντρο» του ιδίου χωριού
Οι αντιρρήσεις
Δύο είναι οι ενστάσεις μας, των μονίμων κατοίκων: ο τόπος κατασκευής και η χρησιμότητα ενός ακόμη (τετάρτου) Πολιτιστικού ή ΔΕΑΤΠΑ ή Leader ή Πνευματικού Κέντρου.
Να γιατί: παλαιότερα στον ίδιο περίπου χώρο υπήρχε ένας σχεδόν παρθένος σε βλάστηση και με φυσικές ανάβρες σχολικός κήπος, δημιούργημα ενός ανθρώπου, του δασκάλου Κωνσταντίνου Σιαμπανόπουλου.[8] Για την κατασκευή του ο ρομαντικός αυτός πολεμιστής έδωσε μάχες για να πείσει τους ιδιοκτήτες εδαφών να τα παραχωρήσουν προς όφελος όλων. Άνοιξε έτσι ο χώρος. Σήμερα εκεί βρίσκεται το κεντρικό πάρκο του χωριού που ενθουσιάζει αρκετούς από τους επισκέπτες του -θα μπορούσε να γίνει περισσότερο λειτουργικό κι εντυπωσιακό.
Δύο είναι οι ενστάσεις μας, των μονίμων κατοίκων: ο τόπος κατασκευής και η χρησιμότητα ενός ακόμη (τετάρτου) Πολιτιστικού ή ΔΕΑΤΠΑ ή Leader ή Πνευματικού Κέντρου.
Να γιατί: παλαιότερα στον ίδιο περίπου χώρο υπήρχε ένας σχεδόν παρθένος σε βλάστηση και με φυσικές ανάβρες σχολικός κήπος, δημιούργημα ενός ανθρώπου, του δασκάλου Κωνσταντίνου Σιαμπανόπουλου.[8] Για την κατασκευή του ο ρομαντικός αυτός πολεμιστής έδωσε μάχες για να πείσει τους ιδιοκτήτες εδαφών να τα παραχωρήσουν προς όφελος όλων. Άνοιξε έτσι ο χώρος. Σήμερα εκεί βρίσκεται το κεντρικό πάρκο του χωριού που ενθουσιάζει αρκετούς από τους επισκέπτες του -θα μπορούσε να γίνει περισσότερο λειτουργικό κι εντυπωσιακό.
Στο θέμα μας τώρα: ο Δήμαρχος και το Συμβούλιό του αποφάσισαν στον ίδιο χώρο να κατασκευάσουν ένα πανάκριβο, κυκλώπειο κτίριο δίπλα στο βυζαντινό ναό της Κοιμήσεως της Θεοτόκου, ανάμεσα στο πάρκο και την πλατεία, και σε χώρο που επί έτη αφήνουν επίτηδες αφρόντιστο. Το γιγάντιο αυτό κτίριο θα προκαλέσει τις εξής παρενέργειες:
α) θα κλείσει την αναπνοή του βυζαντινού ναού – το «μακεδονικό στιλ» που επικαλούνται (ποιο ακριβώς είναι αυτό;) θεωρείται ξένο τόσο προς τον κοντινό ναό όσο κι ως προς την αρχιτεκτονική εικόνα του χωριού.
β) ο όγκος του θα διακόψει τη συνέχεια πλατείας και πάρκου, ακολούθως και ο αυτοκινητόδρομος που λέγεται ότι θα σχεδιαστεί για την πρόσβαση εις βάρος του παρακείμενου καλντεριμιού που κάποτε υπήρχαν γνώμες να πεζοδρομηθεί.
γ) το νέο κτίριο θα καταλάβει σημαντικό μέρος του πάρκου, μέρος που με καλή σκέψη κι ελάχιστη θέληση θα μπορούσε να γίνει μία παιδική χαρά πανελληνίου φήμης –οι δυο ήδη υπάρχουσες λογίζονται από απλοϊκές έως απλούστατες.
Αν τώρα το νέο αυτό Πνευματικό ή Πολιτιστικό Κέντρο κατασκευαζόταν έξω από την Αιανή (όπως το παρόμοιο -ανενεργό- της Καισαρειάς), κοντά στο -επίσης ανενεργό- γήπεδο, π.χ. ή στο Μουσείο ή σε κάποιο μαχαλά του χωριού, πάλι δεν θα συμφωνούσαμε για δύο λόγους. Πρώτον: η πολιτισμική πρόοδος δεν είναι ζήτημα κτιρίων, αυτά ήδη πλεονάζουν, και πληρωμένων επισκέψεων μουσικών σχημάτων, αλλά δόκιμων κατευθύνσεων. Δεύτερον: ο πληθυσμός του χωριού μειώνεται κάθε χρόνο –μία απλή απαρίθμηση των μαθητών του Δημοτικού θα έδειχνε παραστατικά την κατιούσα οπότε κάθε σκέψη για ωδεία, πινακοθήκες κλπ μόνο στο στάδιο των οραμάτων μπορεί να αθληθεί.
Το ερώτημα γιατί ο Δήμαρχος και οι Δημοτικοί Σύμβουλοι προχωρούν στην ίδρυση ενός ακόμη Πνευματικο -Πολιτιστικού Κέντρου δεν είναι δύσκολο να απαντηθεί. Ένας από τους λόγους της επιμονής είναι οι διαφορετικές των προσλήψεις: προσέρχονται στο χωριό ως ημερήσιοι επισκέπτες και το βράδυ επιστρέφουν στην πόλη της Κοζάνης όπου κατά πλειονότητα κατοικούν. Στη σκέψη τους κυριαρχούν οι εικόνες της πόλης κι όχι του χωριού. Αυτό ανιχνεύεται στην εντεινόμενη προσπάθειά τους να μετατρέψουν το χωριό σε πόλη: κατασκευάζουν σαλίγκαρους στα σταυροδρόμια, χώρους στάθμευσης πολλούς κι άλλα συναφή.
Οι πολλαπλοί σύλλογοι του χωριού που προβάλλονται ότι αναζητούν στέγη στην ουσία αποτελούνται από τα ίδια πρόσωπα, που δεν ξεπερνούν τις δύο δεκάδες. Η έντονη κίνηση που φαίνεται να έχει το χωριό κάθε Αύγουστο, είναι επειδή έρχονται οι φοιτητές ή κάτοικοι των πόλεων προς ωριαία αναψυχή. Έπειτα φεύγουν.
Επιλεγόμενα
Υπάρχει λύση; Το πρώτο ζήτημα που αναφέρθηκε, δηλαδή το χάραγμα δόκιμων πολιτισμικών κατευθύνσεων (και η σοβαρή προώθηση των εναλλακτικών μορφών τουρισμού), ίσως υλοποιηθούν στο μέλλον από άλλα πρόσωπα, αν κερδίσουν τις ερχόμενες εκλογές. Το δεύτερο, η ανθρωπορραγία, είναι δυνατόν κατά πλειονότητα να αντιμετωπιστεί μόνον αν επιτευχθεί με γενναιότητα το πρώτο.
Γνωρίζει καλά ο γράφων ότι αυτό το κείμενο δεν θα συγκινήσει. Λίγοι θα συμπαραταχθούν μαζί του και σχεδόν κανένας δεν θα το δηλώσει φανερά. Το μεγαθήριο θα κτιστεί, εν μέρει θα εξοπλιστεί και θα γίνουν προσπάθειες, «σαν των Τρώων», να λειτουργήσει. Όμως με την επιπολάζουσα ολιγανθρωπία, την οσονούπω απορρόφηση του Δήμου Αιανής από τον αντίστοιχο της Κοζάνης και τη συνακόλουθη άρνηση πληρωμής των αυξανόμενων κονδυλίων συντήρησής του θα οδηγηθεί πριν από το τέλος της δεκαετίας στην εγκατάλειψη. Από τότε μέχρι να κατεδαφιστεί, θα χρησιμοποιείται μονίμως από πουλιά και ζώα και παροδικώς από ανθρώπους με πρόσκαιρες ανάγκες.
Προς τι λοιπόν η ύπαρξη του ανωτέρου κειμένου; Απλώς για τις ερχόμενες νέες γενιές, να μη μας μέμφονται ότι δεν τολμούσαμε, ότι υπακούαμε χωρίς αντιρρήσεις, ότι δε βλέπαμε μακριά!
Σημειώσεις
[1] http://www.aiani.gr/index.php?option=com_content&task=view&id=90&Itemid=147
[2] http://www.aiani.gr/index.php?option=com_content&task=view&id=548&Itemid=140
[3] Λόγος Δημάρχου στη «Βραδιά Ροκ μουσικής με το συγκρότημα του Ηλία Θ. Μπουρνιώτη», βλ. .http://www.aiani.gr/index.php?option=com_content&task=view&id=555&Itemid=210
[4] http://www.aiani.gr/index.php?option=com_content&task=view&id=548&Itemid=140
[5] Για την ονομασία βλ. http://www.giapraki.com/news.php?item.2287
[6] http://www.koziani.gr/theatro_ekdiloseis.htm
[7] http://www.kozani.gr/portal/index.php?option=com_content&task=view&id=809&Itemid=2
[8] Για τον κήπο αυτό βλ. Κωνσταντίνου Σιαμπανοπούλου, Αιανή, ιστορία –τοπογραφία –αρχαιολογία, Θεσσαλονίκη 1974, σ. 372-7
[2] http://www.aiani.gr/index.php?option=com_content&task=view&id=548&Itemid=140
[3] Λόγος Δημάρχου στη «Βραδιά Ροκ μουσικής με το συγκρότημα του Ηλία Θ. Μπουρνιώτη», βλ. .http://www.aiani.gr/index.php?option=com_content&task=view&id=555&Itemid=210
[4] http://www.aiani.gr/index.php?option=com_content&task=view&id=548&Itemid=140
[5] Για την ονομασία βλ. http://www.giapraki.com/news.php?item.2287
[6] http://www.koziani.gr/theatro_ekdiloseis.htm
[7] http://www.kozani.gr/portal/index.php?option=com_content&task=view&id=809&Itemid=2
[8] Για τον κήπο αυτό βλ. Κωνσταντίνου Σιαμπανοπούλου, Αιανή, ιστορία –τοπογραφία –αρχαιολογία, Θεσσαλονίκη 1974, σ. 372-7
Κατηγορίες: Γενικά
Γράψτε σχόλιο
Ο ΔΑΣΚΑΛΟΣ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΚΑΙ ΤΗ ΖΩΗ
Κείμενο του Δρ. Θανάση Καλλιανιώτη κατά την Εισαγωγική Επιμόρφωση των Αναπληρωτών Εκπαιδευτικών στο ΠΕΚ Κοζάνης την Τρίτη 8η Σεπτεμβρίου του 2009
Προλογικά
Κατόπιν αιτήσεώς μου για τη διδασκαλία της Ιστορίας κλήθηκα να σας ανακοινώσω κι έπειτα να συζητήσουμε μία διάφορη θεματική. Τίτλος της: Ο ρόλος του εκπαιδευτικού στο σύγχρονο σχολείο και υπότιτλοι οι εξής επί μέρους τομείς: επαγγελματισμός, διά βίου μάθηση, διαχείριση σχέσεων και συνεργασία με την εκπαιδευτική κοινότητα, με τους γονείς και τους κοινωνικούς εταίρους.[1]
Κατόπιν αιτήσεώς μου για τη διδασκαλία της Ιστορίας κλήθηκα να σας ανακοινώσω κι έπειτα να συζητήσουμε μία διάφορη θεματική. Τίτλος της: Ο ρόλος του εκπαιδευτικού στο σύγχρονο σχολείο και υπότιτλοι οι εξής επί μέρους τομείς: επαγγελματισμός, διά βίου μάθηση, διαχείριση σχέσεων και συνεργασία με την εκπαιδευτική κοινότητα, με τους γονείς και τους κοινωνικούς εταίρους.[1]
Υλικά δομής ανακοίνωσης
Τα υλικά δομής της βραχύχρονης διάλεξης είναι: α) βιβλία, στα οποία εντρυφούν απόφοιτοι Πανεπιστημίων προς επιτυχίαν στις εξετάσεις του ΑΣΕΠ β) ιστοσελίδες όπου αναφέρονται οι υπότιτλοι γ) μάχιμες εμπειρίες επί 16 έτη μέσα σε σχολικές τάξεις ανά την Ελλάδα δ) δίχρονη παρατήρηση των περί της Εκπαίδευσης πραγμάτων από το θώκο του Σχολικού Συμβούλου ΠΕ Γρεβενών ε) και τέλος τέσσερις δεκαετίες τριβών ως μαθητής και εισηγητής σε θρανία και αμφιθέατρα για τη Γνώση, την Ιστορία, τη Φύση και τον Πολιτισμό.
Αντί του εκπαιδευτικός θα προτιμηθεί εδώ ο όρος δάσκαλος, σημερινή ονομασία του Διδασκάλου, μία βαρύτιμη προσφώνηση (θρησκευτική εν πολλοίς υφής).[2] Θα είχε πολύ ενδιαφέρον πριν αναλυθεί η ερώτηση «ποιος είναι ο ρόλος του Δασκάλου στο Σύγχρονο Σχολείο, δηλαδή στο σημερινό Σχολείο» να οριστεί και συγκριθεί το παλαιό με το Σύγχρονο Σχολείο.
Παλαιό και νέο Σχολείο
Ως νέοι στην ηλικία προφανώς γνωρίζετε το παλαιό Σχολείο, (τουλάχιστον) μέσα από διηγήσεις γονέων και πρεσβυτέρων. Εμείς είχαμε την τύχη να ζήσουμε ως μαθητές του Δημοτικού, έστω και για λίγο, πριν από την άφιξη του ηλεκτρισμού στο χωριό Αιανή της Κοζάνης, σε μία εποχή που ελάχιστες μόνον όψεις της διέφεραν από τις αντίστοιχες των Μέσων Χρόνων.
Μία από τις διαφορές του παλαιού με το σύγχρονο Σχολείο, πολύ ρομαντική, ήταν η προσκομιδή καυσοξύλων από εμάς τους μαθητές για τη θέρμανση, μία ομαδική, προκαπιταλιστικού τύπου, συνεισφορά για έναν κοινό σκοπό –σήμερα παρομοίως προσφέρουν οι γονείς, έμμεσα μάλλον παρά άμεσα. Διαφορά αμεσότητας λοιπόν!
Έτερο σημαντικό: όλοι οι δάσκαλοι της υπαίθρου κατοικούσαν παλαιότερα στα χωριά όπου ευρίσκονταν τα Σχολεία τους –σήμερα οι περισσότεροι μετακινούνται σε πόλεις. Μία από τις πιο απλές επιπτώσεις που απορρέουν από τη συνάρτηση αυτή είναι η συνεργασία με τους γονείς ή τους κοινωνικούς εταίρους όπως αναφέρουν οι ανωτέρω υπότιτλοι. Με λίγα λόγια παλαιότερα οι δάσκαλοι εμπλέκονταν αναγκαστικά στον τοπικό καμβά, ενώ σήμερα μόνο με εθελοντικές επισκέψεις μπορούν να συμβληθούν μαζί του.
Επαγγελματισμός
Από τα ήδη αναφερόμενα οικοδομείται το δίπολο ανάγκη –εθελοντισμός ή κατά μία ελευθεριάζουσα οπτική η ελκυστική διελκυστίνδα: το επάγγελμα ως λειτουργία –η λειτουργία ως επάγγελμα. Ποιο ακριβώς από τα ανωτέρω δύναται να αντληθεί από τον υπότιτλο επαγγελματισμός του δασκάλου αγνοείται. Είναι όμως σαφές ότι αποφεύγεται η λέξη «επάγγελμα» για να μη δημιουργούνται εντάσεις, διότι μέχρι πριν από μερικά χρόνια το επάγγελμα του δασκάλου επονομαζόταν από διάφορους ζηλωτές λειτούργημα, άλλη μία βαριά λέξη, θρησκευτικής κι αυτή υφής, την έκφανση της οποίας ευνοούσαν διάφορες αυστηρές διακυβερνήσεις.
Σήμερα με την ευρεία σύνθεση του πολιτικού συστήματος η λέξη λειτούργημα φαντάζει παρελθοντική. Στη μάχη μεταξύ επαγγέλματος και λειτουργήματος θεωρητικά το πρώτο θα καταβαλλόταν από το δεύτερο. Πρακτικά θα έπρεπε να γίνει αποδεκτή ή ύπαρξη πολλών λειτουργημάτων, πολλών οπτικών δηλαδή κατά την άσκηση της διδασκαλίας ή του τρόπου ζωής των δασκάλων, ορισμένες από τις οποίες ίσως βρίσκονταν σε αντιδιαστολή μεταξύ τους.
Σε τι λοιπόν συνίσταται λοιπόν ο επαγγελματισμός του δασκάλου; Προφανώς στην τήρηση των υποχρεώσεων που περιέχονται στο καθηκοντολόγιό του. Γιατί να θιχτεί εδώ πέρα, εκτός από την ανάγκη ίσως να αντικατασταθεί η λέξη λειτούργημα; Ως παραίνεση για να σταματήσει κάτι που ελαττώνεται ή ως ενίσχυση (άλλως περιχαράκωση) της αυτοπεποιθήσεως των δασκάλων;
Απαντήσεις μπορούν με άνεση να δοθούν, όμως ο υποκειμενισμός των είναι φανερός. Η εμπεριεχόμενη στο καθηκοντολόγιο λέξη προγραμματισμός,[3] ήγουν η προετοιμασία του δασκάλου πριν να διδάξει ή προβεί σε διάφορες ενέργειες, σαρκώνει κατά τη γνώμη του γράφοντος τον επαγγελματισμό και κατ΄ επέκτασιν τη δραπέτευση από τον ερασιτεχνισμό.
Πράγματι πρόκειται για ένα κομβικό σημείο της Επιστήμης: ο επαγγελματισμός δηλώνει την ύπαρξη συστηματοποιημένων ενεργειών για την επιτυχία ενός από πριν καθορισμένου σκοπού ή τέλος πάντων συστηματοποιημένων ενεργειών προς αναζήτησιν ή κατασκευήν νέων μοντέλων, έστω και πρόσκαιρων, τα οποία ίσως συγκρούονται με τα ήδη υπάρχοντα (αναλυτικό πρόγραμμα, ανάγκες μαθητών, επιδιώξεις της κοινωνίας).[4]
Δια βίου μάθηση
Δια βίου μάθηση, δηλαδή η εκπαίδευση των ενηλίκων σε όλη τη διάρκεια της ζωής των. Σήμερα στο πεδίο αυτό εντός κι εκτός της χώρας δραστηριοποιείται η Γενική Γραμματεία Δια Βίου Μάθησης.[5] Γνωστός κλάδος της είναι οι ΝΕΛΕ.[6] Δεν πρόκειται για κάτι εντελώς νέο. Κατά τη διάρκεια της διακυβέρνησης Μεταξά (δεκαετία του 1930) είχαν δημιουργηθεί Νυκτερινές Σχολές, δηλαδή απογευματινά ή βραδινά Σχολεία για άνδρες και γυναίκες όπου διδάσκονταν η ελληνική γλώσσα, ιστορία, τραγούδια, χοροί, υγιεινή, ραπτική έως και λογιστική.[7]
Δια βίου μάθηση, δηλαδή η εκπαίδευση των ενηλίκων σε όλη τη διάρκεια της ζωής των. Σήμερα στο πεδίο αυτό εντός κι εκτός της χώρας δραστηριοποιείται η Γενική Γραμματεία Δια Βίου Μάθησης.[5] Γνωστός κλάδος της είναι οι ΝΕΛΕ.[6] Δεν πρόκειται για κάτι εντελώς νέο. Κατά τη διάρκεια της διακυβέρνησης Μεταξά (δεκαετία του 1930) είχαν δημιουργηθεί Νυκτερινές Σχολές, δηλαδή απογευματινά ή βραδινά Σχολεία για άνδρες και γυναίκες όπου διδάσκονταν η ελληνική γλώσσα, ιστορία, τραγούδια, χοροί, υγιεινή, ραπτική έως και λογιστική.[7]
Ανάμεσα στους προς επιμόρφωσιν ενηλίκους συγκαταλέγεται προφανώς κι ο δάσκαλος όπως επίσης και εμείς. Στον πρώτο δίνονται κι άλλες ευκαιρίες: η παρακολούθηση π.χ. διαλέξεων στα ΠΕΚ όπου ίσως η θεματολογία να είναι κοινότυπη, ωστόσο η σημασία εστιάζεται στην οπτική των ομιλητών.
Έτερο είδος επιμόρφωσης αποτελούν τα σεμινάρια των Σχολικών Συμβούλων στην αρχή ή το τέλος του σχολικού έτους όπως επίσης και τα επιμορφωτικά δίωρα σε ομάδες Σχολείων ή σε κάθε Σχολείο -εδώ η γενική θεωρία δοκιμάζεται χάρη στη μεταβλητή των ιδιαιτεροτήτων εκάστου τόπου. Και φυσικά οι κατ΄ ιδίαν συζητήσεις.
Δάσκαλος κι εκπαιδευτική κοινότητα
Τη σχέση των δασκάλων με τους συναδέλφους, όπως και με τους προϊσταμένους τους, καθοδηγητές και διοικητικούς, έχει ρυθμίσει η Πολιτεία. Σε κάθε Σχολείο ο Σύλλογος Διδασκόντων, έχει ήδη καθορισμένα καθήκοντα και αρμοδιότητες.[8] Όμως ο χαρακτήρας καθώς και η κοσμοθεωρία εκάστου παίζουν σημαντικό ρόλο, στον καταμερισμό π.χ. των εργασιών μέσα στο Σχολείο ή και στην επιλογή των τάξεων.
Γνωσιολογική συνεργασία και προσωπικές σχέσεις έχουν οι εκπαιδευτικοί κι εκτός εργασίας. Στην ποικιλία της ζωής είναι φυσικό να διατρέχονται από υπερθεματισμούς ή δυσφορίες. Οι τελευταίες είναι επιθυμητές έως το σημείο που προκαλούν το διάλογο, έστω και οξύ.
Σε περίπτωση που διάφορα προβλήματα δεν δύνανται να λυθούν, διότι δεν είναι όλα λυτά, εναπόκεινται σε υπηρεσιακώς ανωτέρω πρόσωπα. Αν κι εκεί δεν ξεμπλέκεται ο μίτος της διαμάχης, ένα από τα οφέλη της σύγκειται στη σύγχρονη ευκαιρία παρατήρησης των στρατοπέδων και στην ύστερη κατανόηση της δημιουργίας των. Δηλαδή ποιοι επέλεξαν μία από τις δύο αντιτιθέμενες γνώμες και ποιες οι αιτίες σχηματισμού των.
Οι σχέσεις των δασκάλων αναμεταξύ τους στο πλαίσιο των Διδασκαλικών Συλλόγων εξαρτώνται από την κατεύθυνση των τελευταίων, αν δηλαδή είναι ανοιχτά πολιτισμική ή αυστηρά συνδικαλιστική.
Δάσκαλος και γονείς
Η γραφή ότι οι δάσκαλοι «ενδιαφέρονται για τις συνθήκες ζωής των μαθητών στην οικογένεια και στο ευρύτερο κοινωνικό περιβάλλον»[9] δηλώνει τις (αναγκαστικές) επαφές των δασκάλων με τους γονείς ή κηδεμόνες με κεντρικά θέματα τη φοίτηση, την πρόοδο και αξιολόγηση των μαθητών σε καθορισμένες ώρες μέσα στο Σχολείο ή σε ελεύθερες συναντήσεις εκτός της τάξης.
Η γραφή ότι οι δάσκαλοι «ενδιαφέρονται για τις συνθήκες ζωής των μαθητών στην οικογένεια και στο ευρύτερο κοινωνικό περιβάλλον»[9] δηλώνει τις (αναγκαστικές) επαφές των δασκάλων με τους γονείς ή κηδεμόνες με κεντρικά θέματα τη φοίτηση, την πρόοδο και αξιολόγηση των μαθητών σε καθορισμένες ώρες μέσα στο Σχολείο ή σε ελεύθερες συναντήσεις εκτός της τάξης.
Το πεδίο αυτό διατρέχουν μεταβλητές όπως οι εμπειρίες των γονέων, όταν ήταν οι ίδιοι μαθητές ή η διαφορά απόψεων μεταξύ ειδικών και μη.[10] Στις περισσότερες περιπτώσεις η ύπαρξη οδηγιών του ΥΠΕΠΘ στο δάσκαλο, η καταφυγή στη γνώμη των καθοδηγητών του, η αρωγή του Διευθυντή του Σχολείου ή ακόμη και των Συλλόγων Γονέων κατευνάζει, όταν δε διασκεδάζει τη δημιουργία αντιθέσεων.
Δεν είναι σπάνιο γονείς μαθητών να εξακοντίζουν μομφές εναντίον του δασκάλου θεωρώντας τον υπαίτιο για την πρόοδο του παιδιού τους. Κάθε μομφή από όπου και να προέρχεται είναι μία πρόκληση για αυτοπροσδιορισμό του δασκάλου μέσω του ετεροπροσδιορισμού των άλλων. Πιο απλά: τι χρειάζεται για να πείσω για το αντίθετο;
Δάσκαλος και κοινωνικοί εταίροι
Από τις σχέσεις εντός της εκπαιδευτικής κοινότητας και τη στάση των δασκάλων ως προς την οικογένεια του μαθητή, που ήδη αναφέρθηκαν, περνάμε στη θέση των δασκάλων ως προς τις θεσμοθετημένες συσσωματώσεις πολιτών, τις ομάδες πίεσης κατά μία άλλη ονομασία,[11] στενότερης μάλλον υφής. Έμμεσα ο δάσκαλος λαμβάνει επαφή μαζί τους μέσω του Διευθυντή του Σχολείου, των κατά τόπους Υπευθύνων για τα Καινοτόμα Προγράμματα ή του Σχολικού Συμβούλου, ενώ άμεσα μπορεί και ο ίδιος τηλεφωνικά, ψηφιακά ή διαπροσωπικά, ιδίως σε ώρες εκτός μαθήματος.
Δύο από τα πεδία συνάντησης του δασκάλου με τις ομάδες πίεσης είναι η διαθεματικότητα και οι διδακτικές επισκέψεις. Ένα Εμπορικό Κατάστημα ή ένα Ωδείο μπορεί να αποτελέσει το κατώφλι για κοινή επαφή, για άνοιγμα του Σχολείου στην κοινωνία. Όσο περισσότερο το άνοιγμα, εννοείται το προσχεδιασμένο άνοιγμα, τόσο ευρύτερες οι προσλήψεις.
Επιλογικά
Ποιος είναι τελικά ο ρόλος του δασκάλου στο σύγχρονο Σχολείο; Ένας άνθρωπος που εργάζεται με σχέδιο και συνέπεια, που συνεχώς λαμβάνει κι αξιοποιεί νέες παραστάσεις, που συνεργάζεται άψογα με την κοινότητα των συναδέλφων του, τις οικογένειες των μαθητών κι εν τέλει με ολόκληρη την κοινωνία.
ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ
[1] http://pek.koz.sch.gr/elxis όπου ο σύνδεσμος ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΗΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΑΝΑΠΛΗΡΩΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ 2009-2010 του ΠΕΚ Κοζάνης
[2] Βλ. π.χ. τις προσφωνήσεις του Ιησού στην Καινή Διαθήκη
[3] Εφημερίς της Κυβερνήσεως της Ελληνικής Δημοκρατίας, αρ. 1340, τ. 2, Εθνικό Τυπογραφείο, Αθήνα 16.10.2002, σ. 17899 κ.ε., στο http://hellenic-education-uk.europe.sch.gr/download/KA_HKONTOLOGIO.pdf
[4] Ηλίας Ματσαγγούρας, Στρατηγικές διδασκαλίας, η κριτική σκέψη στη διδακτική πράξη, έκδ. ε΄, Gutenberg, Αθήνα 2001, σ. 189
[5] http://www.gsae.edu.gr
[6] http://www.gsae.edu.gr/index.php/nele
[7] Βλ. το λήμμα Νυκτερινές Σχολές στο Αθανάσιος Καλλιανιώτης, Οι Πρόσφυγες στη Δυτική Μακεδονία (1941 -1946), Θεσσαλονίκη, 2007, επόπτης Ι. Σ. Κολιόπουλος (αδημοσίευτη διδακτορική διατριβή στο Τμήμα Ιστορίας του ΑΠΘ), http://cds.lib.auth.gr/submit/archive/Griza/gri-2008-1511.pdf
[8] Π.χ. Εφημερίς της Κυβερνήσεως, ό.π., σ. 17901 κ.ε.
[9] Εφημερίς της Κυβερνήσεως, ό.π., σ. 17900, παράγραφος 13
[10] Βλ. το σύνδεσμο, Ο ρόλος του εκπαιδευτικού στο σύγχρονο σχολείο – διαχείριση σχέσεων, σ. 4 στο http://www.specialeducation.gr/modules.php?op=modload&name=News&file=article&sid=663&mode=thread&order=0&thold=0
[11] Γιώργος Μαυρογορδάτος, Ομάδες πίεσης και δημοκρατία, Πατάκης, Αθήνα 2001
[1] http://pek.koz.sch.gr/elxis όπου ο σύνδεσμος ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΗΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΑΝΑΠΛΗΡΩΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ 2009-2010 του ΠΕΚ Κοζάνης
[2] Βλ. π.χ. τις προσφωνήσεις του Ιησού στην Καινή Διαθήκη
[3] Εφημερίς της Κυβερνήσεως της Ελληνικής Δημοκρατίας, αρ. 1340, τ. 2, Εθνικό Τυπογραφείο, Αθήνα 16.10.2002, σ. 17899 κ.ε., στο http://hellenic-education-uk.europe.sch.gr/download/KA_HKONTOLOGIO.pdf
[4] Ηλίας Ματσαγγούρας, Στρατηγικές διδασκαλίας, η κριτική σκέψη στη διδακτική πράξη, έκδ. ε΄, Gutenberg, Αθήνα 2001, σ. 189
[5] http://www.gsae.edu.gr
[6] http://www.gsae.edu.gr/index.php/nele
[7] Βλ. το λήμμα Νυκτερινές Σχολές στο Αθανάσιος Καλλιανιώτης, Οι Πρόσφυγες στη Δυτική Μακεδονία (1941 -1946), Θεσσαλονίκη, 2007, επόπτης Ι. Σ. Κολιόπουλος (αδημοσίευτη διδακτορική διατριβή στο Τμήμα Ιστορίας του ΑΠΘ), http://cds.lib.auth.gr/submit/archive/Griza/gri-2008-1511.pdf
[8] Π.χ. Εφημερίς της Κυβερνήσεως, ό.π., σ. 17901 κ.ε.
[9] Εφημερίς της Κυβερνήσεως, ό.π., σ. 17900, παράγραφος 13
[10] Βλ. το σύνδεσμο, Ο ρόλος του εκπαιδευτικού στο σύγχρονο σχολείο – διαχείριση σχέσεων, σ. 4 στο http://www.specialeducation.gr/modules.php?op=modload&name=News&file=article&sid=663&mode=thread&order=0&thold=0
[11] Γιώργος Μαυρογορδάτος, Ομάδες πίεσης και δημοκρατία, Πατάκης, Αθήνα 2001
Κατηγορίες: Γενικά
Γράψτε σχόλιο
ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΣΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ ΗΛΙΑ ΓΑΓΑΛΗ
Το βιβλίο του Ηλία Γάγαλη «Η περιοχή Ηρακλεωτών Γρεβενών στις σελίδες των εφημερίδων της Κοζάνης 1914 -1941»
Αγαπητοί φίλοι και φίλες,
Αγαπητοί φίλοι και φίλες,
από όποια οπτική και να ιδωθεί είναι μία μεγάλη τιμή για μένα να βρίσκομαι εδώ μπροστά σας και να ομιλώ. Πρόξενος της μεγάλης τιμής είναι ο τιμώμενος σήμερα συγγραφέας, τον οποίο ευχαριστώ. Επίσης ευχαριστώ πολύ το Δήμο και τον Πολιτιστικό Σύλλογο που φρόντισαν για την οργάνωση της παρουσίασης, μία εργασία ημερών, αλλά αφανή. Τέλος κι εσάς τους ίδιους, μία επιπρόσθετη τιμή.
Περί βιβλίων
Όπως όλοι γνωρίζετε το βιβλίο είναι ένα σύνθετο ζήτημα στην αξιολόγηση του οποίου συμμετέχουν τουλάχιστον τέσσερις από τις αισθήσεις. Η όραση: συνήθως κοιτάς από μακριά το εξώφυλλο, έπειτα το διαβάζεις από μέσα. Η αφή: το βιβλίο κρατιέται στο χέρι και ζυγίζεται ή ανοίγεται. Η όσφρηση: αρκετοί το μυρίζουν. Η ακοή: ορισμένοι το ξεφυλλίζουν γοργά κτυπώντας τα φύλλα μεταξύ τους. Τέλος η γεύση, αλλά μάλλον στα βρέφη: δαγκώνουν χωρίς οίκτο τα βιβλία.
Σε έναν πρώτο έλεγχο των ανωτέρω αισθήσεων το βιβλίο που παρουσιάζεται σήμερα παίρνει άριστα. Εντυπωσιακό οπτικά στην απλότητά του το εξώφυλλο και τα ενδότερα, ενώ το χαρτί και τα μελάνια άψογα. Σχήμα και βάρος ιδανικό, δηλαδή μικρό στο δέμας και όχι κουραστικό στο κράτημα.
Το περιεχόμενο
Αυτή είναι συνήθως η πρώτη εκτίμηση, πολύ βασική παρόλο που φαίνεται απλοϊκή, διότι προκαταλαμβάνει τον αναγνώστη. Έπειτα απομένουν το περιεχόμενο και ο συγγραφέας. Το περιεχόμενο γίνεται κτήμα, όταν μελετηθεί το βιβλίο. Εκεί μέσα φαίνεται ο τρόπος εργασίας μάλλον και ο χρόνος εργασίας.
Το περιεχόμενο του συγκεκριμένου πονήματος φαντάζομαι θα σας γίνει σύντομα γνωστό. Όπως ο καθένας διαπιστώνει πρόκειται ουσιαστικά για μία έκδοση πηγών, δηλαδή ανταποκρίσεων κατά χωριά και χρονολογική σειρά που γράφτηκαν σε προπολεμικές εφημερίδες της Κοζάνης για το χωριό Άγιος Γεώργιος και τα γύρω χωριά. Ωστόσο μέσα συμπεριλαμβάνονται και συνεντεύξεις από εν ζωή μάρτυρες κι ακόμα πληροφορίες από σχετική του τόπου βιβλιογραφία, ακόμη και διαδικτυακή.
Το έργο πλουτίζεται με φωτογραφικό υλικό που ευγενώς παραχώρησαν διάφορες οικογένειες, ενώ μερικώς συνεισέφερε σε αυτό και ο συγγραφέας, ο οποίος τις σχολιάζει. Οι φωτογραφίες είναι άριστο υλικό σε όποιον αναδιφά τις περασμένες εποχές και μπορεί βεβαίως να αντλήσει από εκεί πληροφορίες. Ακόμη ο συγγραφέας προλογίζει το έργο κι επιπλέον πριν από κάθε χωριό παρουσιάζει περιληπτικώς το περιεχόμενο των εφημερίδων.
Αυτή είναι η δομή του βιβλίου. Πρόκειται για μία επίμονη εργασία χρόνων, την οποία με ευχαρίστηση ξεφυλλίζει κάθε αναγνώστης, αφού συνηγορούν τόσο τα μικρά σε έκταση κείμενα όσο η απλή καθαρεύουσά τους. Για το φιλίστορα, τον ιστορικό ή όσους ασχολούνται με τις επιστήμες του ανθρώπου παρουσιάζει εξαιρετικό ενδιαφέρον για τον πλούτο των πληροφοριών και ειδικά σήμερα που η πρόσβαση στο προκείμενο υλικό είναι απαγορευτική –οι εφημερίδες δεν δίνονται, ενώ το περιεχόμενό τους ψηφιοποιήθηκε, αλλά δεν αναρτήθηκε (ακόμη) στο διαδίκτυο.
Ο συγγραφέας και το βιβλίο
Ο συγγραφέας είναι ο δεύτερος παράγοντας για τη δημιουργία και την ύπαρξη κάθε βιβλίου. Στην προκείμενη περίπτωση ορισμένα στοιχεία του δηλώνονται στο οπισθόφυλλο: ανήκει στη γενιά των σαραντάρηδων, κατέχει μεταπτυχιακό τίτλο στη Φλώρινα, διαθέτει εμπειρία σε μαθητικά και διοικητικά ζητήματα ως διευθυντής Σχολείου, χειρίζεται με ευχέρεια το λόγο μπροστά στο ακροατήριο.[1] Ήρθε ήδη το πλήρωμα του χρόνου να σταδιοδρομήσει στην τοπική σκηνή, τη Διοίκηση ή Εποπτεία της Εκπαίδευσης ή τον Πολιτισμό.
Εσείς προφανώς γνωρίζετε περισσότερα για το συγγραφέα. Εμείς συναντηθήκαμε πρώτη φορά, αν θυμάμαι καλά, στη Δημοτική Βιβλιοθήκη Κοζάνης. Έπειτα ακολούθησαν αραιές συναντήσεις. Αφανής τόλμη, φανερή ευγένεια, οργανωμένη υπομονή είναι λέξεις που ορίζουν το περίγραμμά του.
Όσον αφορά στο βιβλίο η οπτική που προλογίζει κάθε συστάδα χωριών εξαρτάται άμεσα από το μελετώμενο υλικό χωρίς ευλύγιστες συστροφές και επαναλήψεις στερεοτύπων. Ένα ηχηρό παράδειγμα: γράφει ότι το καθεστώς της περιόδου διακυβέρνησης της χώρας από το διακεκριμένο απόστρατο επιτελικό αξιωματικό Ιωάννη Μεταξά (1936 -1940) απολάμβανε «ευρείας αποδοχής» από τους κατοίκους. Όντως απολάμβανε ευρείας αποδοχής όπως αποδεικνύεται από την εντυπωσιακή σε παλμό κι αισθήματα φωτογραφία τεσσάρων παιδιών στη σελίδα 111, τρεις εκ των οποίων καμαρώνουν μέσα από τη στολή της ΕΟΝ.
Ένθερμος υποστηρικτής του Μεταξά και του βασιλέως ήταν κι ένας νεαρός δάσκαλος από τον Άγιο Γεώργιο, δραστήριος διανοούμενος και μαχητικός συνδικαλιστής συνάμα. Δημιούργησε πρώτος την ΕΟΝ του διπλανού χωριού Βατόλακκος όπου δίδασκε κι ένας από τους πιο διαπρύσιους κήρυκες του καθεστώτος. Λίγα χρόνια αργότερα, το 1943, πέρασε στο αντίθετο στρατόπεδο αναλαμβάνοντας γραμματέας του ΚΚΕ στο 28ο σύνταγμα του ΕΛΑΣ και το Νοέμβριο του επομένου έτους διετέλεσε φρούραρχος στην Κοζάνη κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης ανταρτών και εξοπλισμένων χωρικών αφότου έφυγαν οι Γερμανοί. Ο Ζαχαρίας Δρόσος.
Η αλλαγή πορείας του Δρόσου δυσαρέστησε προφανώς έναν άλλο διανοούμενο του χωριού, το δάσκαλο Ιωάννη Γκούρα, και προφανώς τον παλαιό κοινοτάρχη Αντώνιο Κωτίτσα. Αυτά τα πρόσωπα διακρίνει ο συγγραφέας ως σημαντικά.
Αν και λιγότερο φανερά πιστεύεται ότι θεωρεί σημαντικό και τον «πολύν και ξακουστόν»[2] μουσουλμάνο Μπεκίρ εφέντη, αξιωματικό του τουρκικού στρατού που διατηρούσε σπίτι στον Άγιο Γεώργιο.[3] Θα άξιζε κατά τη γνώμη του γράφοντος μία μονογραφία γι αυτό το πρόσωπο, τουλάχιστον για να διαλύονται πλασματικές αναλογίες που φορές ευδοκιμούν στα Γρεβενά. Νομίζω δεν θα ήταν δύσκολο για τους παρόντες Ηλία Γάγαλη και Κωνσταντίνο Δόρτσιο να τη φέρουν εις πέρας -η υπάρχουσα τουρκική βιβλιογραφία[4] προσφέρεται ως ερέθισμα ή βοήθημα.
Τα περικείμενα
Ο συγγραφέας αρκετές φορές είναι έκγονο του περιβάλλοντός του. Πρώτη φορά επισκέφτηκα τον Άγιο Γεώργιο Γρεβενών πριν από δύο περίπου δεκαετίες, ως γενέθλιο τόπο του ανθρώπου των τεχνών Θεόδωρου Μιμιλίδη, ήμασταν για ένα διάστημα μαζί φαντάροι. Έπειτα πριν από μία δεκαετία για συνεντεύξεις περί του Τάκη Λαζαρίδη, αντάρτη του ΕΛΑΣ και του ΔΣΕ που θεώρησαν αποσυνάγωγο οι ίδιοι οι σύντροφοί του. Τρίτη φορά σχετικά πρόσφατα για έρευνα του τοπικού Ληξιαρχείου. Παράλληλα ανέγνωσα στη Βιβλιοθήκη Κοζάνης αρκετά τεύχη της εφημερίδας Ελίμεια.
Όντως είναι ένας ενδιαφέρον τόπος που ίσως αποκτήσει ακόμα περισσότερη αίγλη αν πραγματικά βρεθεί στο γύρω μας χώρο η πόλη Ελίμεια.[5] Με βάση τις γνωστές πηγές σημαντικά πρόσωπα στη σκηνή της Δυτικής Μακεδονίας κατάγονταν και κατάγονται από τον Άγιο Γεώργιο και τα περίγυρα χωριά. Ας αναφερθούν ορισμένοι: οι πέντε ιερείς σύμφωνα με τον κώδικα της Ζάμπουρντας,[6] ο νεομάρτυρας Γεώργιος, όσοι αναφέρθηκαν ανωτέρω (ανάμεσά τους και ο Μπεκίρ Εφέντης) κι άλλοι πολλοί που περιλαμβάνονται στο βιβλίο, ο αντάρτης του ΕΛΑΣ και του ΔΣΕ Θανάσης Νέστορας από τα Κριθαράκια, ο παρών Κωνσταντίνος Δόρτσιος, ο συγγραφέας.
Θα ήταν δε ατελέσφορος ο κατάλογος αν δεν συμπεριλαμβάναμε σε αυτόν πολιτικά πρόσωπα όπως ο εκλιπών δήμαρχος Μιχάλης Καραγιάννης, ο παρών συνάδελφός του Αθανάσιος Καραγιάννης ή ο νομάρχης Δημοσθένης Κουπτσίδης.
Η χρησιμότητα
Μελετώντας κανείς τις ενδιαφέρουσες λεπτομέρειες για συγκεκριμένα πρόσωπα και γεγονότα που διατρέχουν το έργο του Ηλία Γάγαλη πλέκει κανείς με άνεση τον προπολεμικό καμβά του αγροτικού τοπίου των Γρεβενών και κατ’ επέκτασιν όλης της Ελλάδας, αν όχι των Βαλκανίων. Ένας δυναμικός βεβαίως καμβάς κι όχι στατικός όπου διακρίνονται με σαφήνεια οι αλλαγές για έναν κόσμο που μοιάζει με το δικό μας: γέφυρες προς κατασκευήν, καλυτερεύσεις οδών με πλακοστρώσεις ή η αναζήτηση περισσότερου νερού. Στην χρεία αυτού του νερού προφανώς οφείλεται το έτυμο του χωριού Τσούρχλι, παλαιοσλαβική μάλλον λέξη που σχετίζεται με τη ροή των υγρών.
Αναμένοντας με αγωνία τις επόμενες εργασίες του Ηλία Γάγαλη ευχαριστώ πολύ για την προσοχή σας.
Σημειώσεις
[1] Βλ. π.χ. την ομιλία του συγγραφέα με τίτλο Ο Δήμος Ηρακλεωτών του Νομού Γρεβενών: Τοπική Ιστορία και διδακτικές προσεγγίσεις, http://tvradio.ert.gr/radio/local_details.asp?id=2185&newsid=426327
[2] Ηλίας Γάγαλης, Η περιοχή Ηρακλεωτών Γρεβενών στις σελίδες των εφημερίδων της Κοζάνης 1914 -1941, Αθανασιάδης, Άγιος Γεώργιος Γρεβενών 2009, σ. 57
[3] Κατά μία πηγή που δεν έχει διασταυρωθεί ο Μπεκίρ Φίκρι ήταν αλβανικής καταγωγής, βλ. ALBANIA UNDER PRINCE WIED: The Photo Collection of the Dutch Military Mission to Albania 1913-1914, http://www.albanianphotography.net/en/dmm.html
[4] Βλ. π.χ. το πρόσφατο έργο Grebene (Balkanlar’da Tedhiş ve Gerilla) Bekir Fikri, http://www.idefix.com/kitap/grebene-bekir-fikri/tanim.asp?sid=A4B0O0NOJ1PJMR68WFHM
[5] Περί αυτού βλ. Ηλίας Γάγαλης, Οι αρχαιολογικές περιοχές του Αγίου Γεωργίου Γρεβενών, Χρονικά Δυτικής Μακεδονίας (24.04.09) 5-6 και http://www.grevenanews.gr/2009/3/gagalis.htm
[6] Βλ. Χριστίνα –Μαρία Χατζηιωάννου, Η ιστορική εξέλιξη των οικισμών του Αλιάκμονα κατά την Τουρκοκρατία: ο κώδικας αρ. 201 της Μονής Μεταμορφώσεως του Σωτήρος Ζάβορδας, ΚΝΕ/ΕΙΕ Αθήνα 2000, σ. 132-3
Κατηγορίες: Γενικά
Γράψτε σχόλιο
ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ ΗΛΙΑ ΓΑΓΑΛΗ 16.08.09
Για να διαβάσετε την ανακοίνωση πατήστε στο http://eaniotis.blogspot.com/2009/08/blog-post.html
Για να δείτε την πρόσκληση, τρέξτε παρακάτω
………………………………………..
ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ
Ο Δήμος Ηρακλεωτών Γρεβενών και ο Πολιτιστικός Σύλλογος Αγίου Γεωργίου Γρεβενών
σας προσκαλούν την Κυριακή 16 Αυγούστου 2009 και ώρα 11:30 π.μ. στο Πνευματικό Κέντρο Αγίου Γεωργίου Γρεβενών «Μιχάλης Καραγιάννης»
στην παρουσίαση του βιβλίου: «Η περιοχή Ηρακλεωτών Γρεβενών στις σελίδες των εφημερίδων της Κοζάνης 1914-1941», του εκπαιδευτικού δασκάλου Ηλία Γάγαλη.
Η παρουσίαση του βιβλίου θα γίνει από τους κ.κ. Κωνσταντίνο Δόρτσιο Σχολικό Σύμβουλο Μαθηματικών Δυτικής Μακεδονίας και Dr Αθανάσιο Καλλιανιώτη Σχολικό Σύμβουλο Α/θμιας Εκπ/σης Γρεβενών.
Η παρουσία σας θα μας τιμήσει ιδιαίτερα.
Δήμος Ηρακλεωτών Γρεβενών
Πολιτιστικός Σύλλογος Αγίου Γεωργίου Γρεβενών
Κατηγορίες: Γενικά
Γράψτε σχόλιο
ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ ΗΛΙΑ ΓΑΓΑΛΗ 16.08.09
ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ
Ο Δήμος Ηρακλεωτών Γρεβενών και ο Πολιτιστικός Σύλλογος Αγίου Γεωργίου Γρεβενών
σας προσκαλούν την Κυριακή 16 Αυγούστου 2009 και ώρα 11:30 π.μ. στο Πνευματικό Κέντρο Αγίου Γεωργίου Γρεβενών «Μιχάλης Καραγιάννης»
στην παρουσίαση του βιβλίου: «Η περιοχή Ηρακλεωτών Γρεβενών στις σελίδες των εφημερίδων της Κοζάνης 1914-1941», του εκπαιδευτικού δασκάλου Ηλία Γάγαλη.
Η παρουσίαση του βιβλίου θα γίνει από τους κ.κ. Κωνσταντίνο Δόρτσιο Σχολικό Σύμβουλο Μαθηματικών Δυτικής Μακεδονίας και Dr Αθανάσιο Καλλιανιώτη Σχολικό Σύμβουλο Α/θμιας Εκπ/σης Γρεβενών.
Η παρουσία σας θα μας τιμήσει ιδιαίτερα.
Δήμος Ηρακλεωτών Γρεβενών
Πολιτιστικός Σύλλογος Αγίου Γεωργίου Γρεβενών
Κατηγορίες: Γενικά
Γράψτε σχόλιο
ΔΙΑΚΟΠΕΣ ΙΟΥΛΙΟΥ 2009
θέα από ενδιαίτημα – παραλία Συβότων – καγιάκερς – κάστρο Πάργας – ηλιοβασίλεμα προς Κέρκυρα – νεκρομαντείο – πηγές Αχέροντα – θέατρο Δωδώνης – Ιτς Καλέ Ιωαννίνων – μετσόβειο γεύμα
Κατηγορίες: Γενικά
Γράψτε σχόλιο
ΠΕΡΙ ΘΕΟΔΩΡΟΥ ΖΙΑΚΑ
Διαβάστε το πιο πρόσφατο κείμενο του γράφοντος
με θέμα “Θεόδωρος Ζιάκας: μία πρώτη εκτίμηση”
πατώντας στο http://eaniotis.blogspot.com/2009/07/blog-post.html
Κατηγορίες: Γενικά
Γράψτε σχόλιο
Θεόδωρος Ζιάκας; μία πρώτη εκτίμηση
Θεόδωρος Ζιάκας: μία πρώτη εκτίμηση
Κ. Διευθυντά,
διάβασα με πολύ ενδιαφέρον το κείμενο του κ. Απόστολου Παπαδημητρίου με τίτλο «Θεόδωρος Ζιάκας» στο προηγούμενο φύλλο της εφημερίδας σας (πάντα διαβάζω με εξαιρετική προσοχή τις καλογραμμένες εργασίες του).
Εν πρώτοις είναι πρέπον να δηλωθεί ότι στα πρακτικά για το Θεόδωρο Ζιάκα συμπεριελήφθησαν σημαντικά κείμενα, άγνωστα στο γράφοντα, τα οποία θα ληφθούν υπόψη σε μία μελλοντική δεύτερη έκδοση -μέλημα της Ιστορίας είναι η ες αεί αναζήτηση της αλήθειας κι όχι η προβολή παγιωμένου λόγου.
Όσον αφορά στο Θεόδωρο Ζιάκα η απόσταση του χρόνου και οι αποσπασματικές πηγές δυσκολεύουν πολύ την έρευνα. Σε αυτή την περίπτωση χρωστάμε ευχαριστίες σε όσους ασχολήθηκαν ελάχιστα έως πολύ με το πρόσωπό του «με αγάπη για τον τόπο» όπως ορθά γράφει ο κ. Παπαδημητρίου κι ασχέτως επαγγέλματος ή γραμματικών γνώσεων, διότι ο στίβος της ιστορίας είναι ανοιχτός σε οποιονδήποτε θελήσει να αθληθεί εντός του.
Σχεδόν όλες τις φορές οι συγγραφείς που διαθέτουν λιγοστές σπουδές καταθέτουν γραπτώς ή προφορικώς πολύ σημαντικά στοιχεία, ανεπηρέαστοι όντες από τους κατά καιρούς κανόνες της συγγραφής. Παρεκβαίνοντας ας ειπωθεί ότι στην κύρια ενασχόληση του γράφοντος, τη σπουδή της βίας στις εμφύλιες συγκρούσεις, έχουν ληφθεί εκατοντάδες καταθέσεις από απλούς άνδρες και γυναίκες της υπαίθρου, πρώτης τάξεως πηγή στην προσπάθεια ενδελεχούς εξερεύνησης του παρελθόντος.
Για ποιο λόγο εξωτερικεύει ο καθένας τις αναμνήσεις και απόψεις του είναι μία υπόθεση εργασίας που δύσκολα μπορεί να επαληθευτεί. Αυτό που προέχει όμως είναι ότι κάθε έργο είναι ωφέλιμο, διότι συνεισφέρει αφενός στην κοινή εμπειρία αφετέρου στην αρωγή των μελλοντικών ερευνητών.
Οι ιστορικοί λόγω των σπουδών τους επιζητούν την πληθώρα των πηγών χωρίς αυτό να σημαίνει ότι η πληθώρα ισχυροποιεί αξιωματικά το λόγο τους. Περισσότερη σημασία έχει η τέχνη της επεξεργασίας των πηγών, καθώς η ερμηνεία ενέχει την υποκειμενικότητα. Κατά την επεξεργασία αυτή λοιπόν οι προτιμήσεις των ιστορικών μπορεί να είναι συνειδητές, ασυνείδητες ή απλώς συγκυριακές. Το ιδεατό ζητούμενο είναι ο ιστορικός να παρακολουθεί την παρέλαση από επάνω και μακριά κι όχι να συμμετέχει μέσα και να επηρεάζεται, κάτι όχι πάντα κατορθωτό.
Όπως ήδη δηλώθηκε τα επαγγέλματα των συγγραφέων δεν έχουν σημασία, παρά μόνο η κατάθεσή τους. Ο μοναδικός λόγος που στο κείμενο του γράφοντος αναφέρθηκαν ήταν για να δημιουργηθεί ένα στατιστικό γράφημα από τη μελέτη του οποίου αναμενόταν διάφορα προκύπτοντα συμπεράσματα. Δύο από τα τελευταία είναι τα εξής:
α) η σπουδαιότητα του Θεοδώρου Ζιάκα, αφού ερευνητές διάφορων ειδικοτήτων επέλεξαν να ασχοληθούν με τον άνδρα. Μάλιστα όπως διαφαίνεται από το γράφημα όσοι συγγραφείς διέθεταν ολίγες σπουδές ευρίσκονται στη μέση καταλαμβάνοντας ένα σημαντικό χώρο στην κοινότητα των ιστοριογράφων.
β) το δεύτερο συμπέρασμα είναι η μεγάλη προσφορά των εκπαιδευτικών, καθηγητών και δασκάλων στην ιστορική έρευνα. Στις εργασίες των όσοι αντλούν πηγές κι απόψεις από την τοπική ιστορία ευρίσκουν πολύτιμα στοιχεία, τα οποία διαφεύγουν συνήθως από τις μεγάλες γενικές ιστορίες.
Χωρίς ουδεμία αμφιβολία η θέση των αρματολών την εξεταζόμενη περίοδο όπου έμελε να δημιουργηθεί ή ήδη υπήρχε ελληνικό κράτος στο Νότο ήταν εξαιρετικά δύσκολη. Από το ένα μέρος είχαν ορισθεί από την Οθωμανική Αυτοκρατορία να διατηρούν την τάξη στις περιοχές τους, αλλά από το άλλο αυτός που τους είχε ορίσει ήταν αλλόθρησκος σε μία εποχή όπου κυρίαρχο ήταν το θρησκευτικό στοιχείο. Επιπλέον οι ίδιοι έστεκαν ιδιαίτερα ανήσυχοι εμπρός στις στρατιωτικές και πολιτικές εξελίξεις στο γύρω χώρο.
Οι εναλλαγές Κλεφτών κι αρματολών ήταν μάλλον συχνές όπως μαρτυρεί η ύπαρξη του όρου Κλεφταρματολοί. Για την επιβίωσή τους οι πρώτοι έπρεπε να βρουν πόρους κι αυτοί οι πόροι λαμβάνονταν από τους κατοίκους, αφού δεν υπήρχαν εξωτερικοί χρηματοδότες. Προφανώς δεν είχαν όλοι οι κάτοικοι την ίδια διάθεση να τους προσφέρουν. Πολλοί Κλέφτες και αρματολοί αναβαθμίστηκαν αργότερα σε αγωνιστές του Έθνους, υπέφεραν, τραυματίστηκαν ή και φονεύτηκαν για την επιλογή τους.
Άνθρωποι των όπλων οι Ζιακαίοι, όταν κατέφυγαν στη Λαμία δεν είχαν τα μέσα προς το ζην, γι αυτό προσέφευγαν με τις αιτήσεις τους στο ελληνικό κράτος. Ένας λόγος για την έλλειψη παραχώρησης σε αυτούς κρατικών πόρων ήταν ίσως η παρεμβολή στο ζήτημα της επανάστασης του 1854 των Μεγάλων Δυνάμεων, εκπροσώπους των οποίων είχε γνωρίσει ο ίδιος ο Θεόδωρος Ζιάκας στο Σπήλαιο.
Κατά πόσον τώρα η καταγωγή, η γλώσσα και η θρησκεία διαμορφώνουν τη συνείδηση εκάστου είναι ένα μεγάλο ζήτημα. Στην πρώτη φάση εθνικά κράτη δεν υπήρχαν τότε με τη σημερινή μορφή, ώστε να παίζουν καταλυτικό ρόλο στις επιλογές. Για τις εποχές που εξετάζονται η θρησκεία λογίζεται ως η κυρίαρχη μεταβλητή που συνέτεινε στη διάκριση μεταξύ των υπηκόων της Υψηλής Πύλης. Η δε γλώσσα δε θεωρείται κριτήριο κατάταξης, αφού θα ήταν αδιανόητο να υποστηρίξει κανείς π.χ. ότι οι δίγλωσσοι Σουλιώτες ήταν ή ένιωθαν διαφορετικοί από τους Έλληνες.
Το πιο εξέχον ζήτημα ίσως όσον αφορά στους Ζιακαίους είναι το εξής: ξέχωρα από την πιθανή καταγωγή τους -δεν πρέπει εδώ να λησμονούμε ότι στη Βόρειο Ήπειρο υπάρχουν ελληνικά χωριά- οι Ζιακαίοι μαθήτευσαν στην ελληνική παιδεία. Και η λάμψη της γοητείας της (και η ρωμαλέα αφομοιωτική της ικανότητα) βοήθησε το χειμαζόμενο ελληνισμό να επιζήσει στους ατελείωτους αιώνες της ξένης κυριαρχίας.
Δύο σχετικά παραδείγματα: κάνοντας ένα χρονικό άλμα δεκαετιών ο καπετάν Κότας της περιόδου του Μακεδονικού Αγώνα, ο οποίος ομιλούσε καλύτερα τη σλαβική παρά την ελληνική γλώσσα, δεν υπήρξε ποτέ κάτι άλλο από ακραιφνής Έλληνας. Ούτε για το Γεώργιο Μόδη εκ Μοναστηρίου της ιδίας περιόδου, Μακεδονομάχο και υφυπουργό Παιδείας και Θρησκευμάτων του Ελληνικού Κράτους μετέπειτα, δύναται κανείς να ισχυριστεί ότι δεν ήταν Έλληνας, επειδή η καταγωγή του είχε ρίζες «στη Μοσχόπολι, τον Ασπροπόταμο της Θεσσαλίας, βλαχόφωνα κέντρα και στο Αλβανόφωνο Μπιθκούκι της Κορυτσάς» όπως αναφέρει ο ίδιος στα απομνημονεύματά του. Εννοείται ότι το ίδιο ισχύει και για το Θεόδωρο Ζιάκα. Ο γεωγραφικός όρος Ιλλυρία παρατέθηκε ακριβώς για να μην υπάρχουν παρερμηνείες.
Φυσικά οι αναφορές στο πρόσωπο του Γρεβενιώτη αγωνιστή δεν θα σταματήσουν ποτέ και τα προκείμενα πρακτικά όπου συμπεριλαμβάνονται και οι δικές μας συμβολές θα αντιμετωπιστούν με συμπάθεια ή κριτική διάθεση από τους επόμενους ερευνητές, την οπτική των οποίων θα δεσμεύουν ή επηρεάζουν οι προβληματισμοί της εποχής των. Ερευνητές που χάρη σε όσους έγραψαν για το Θεόδωρο Ζιάκα θα είναι προφανώς σε θέση να διακρίνουν τα γεγονότα από τις εικασίες, να κρίνουν στερεότυπα και πλασματικές αναλογίες. Λαμπρό πεδίο ανοίγεται μπροστά τους, αφού υπάρχουν ακόμη ανεξερεύνητες και μάλλον πλουσιότατες πηγές, τα οθωμανικά αρχεία που εισέρχονται με αργό ρυθμό στην ιστορική κονίστρα.
Εν κατακλείδι επαναλαμβάνεται αυτούσιο το κεντρικό συμπέρασμα του γράφοντος (κι εξόχως ζηλευτό) ως προς το Θεόδωρο Ζιάκα: τιμήθηκε για την προσφορά του στο Έθνος με ονομασίες Συλλόγων κι ενός χωριού στο όνομά του –λησμονήθηκε δε να ειπωθεί «όπως επίσης και οδών».
Ευχαριστώ για τη φιλοξενία
Θανάσης Καλλιανιώτης, εργάτης του Ιστορίας
Δημοσιεύτηκε στην εφ. Χρονικά Δυτικής Μακεδονίας φ. 346, 3 Ιούλη 2009, σ. 7
Κατηγορίες: Γενικά
Γράψτε σχόλιο
ΕΠΙΣΚΕΨΗ ΜΟΥΡΓΚΑΝΑΣ: 10-12.07.09
άποψη ποταμού Καλαμά – ο ξενώνας στο Λια – θέα από το ναό Αγίας Παρασκευής – ξενάγηση επί της ράχης Πλόκιστα – στο φαράγγι του ρέματος Πάβλα – πολεμικά κατάλοιπα: μουσείο Τσαμαντά – στην αυλή του Μουσείου Τσαμαντά – στρατιωτικό μνημείο Τσαμαντά – επιχειρώντας προς ύψ. Σκητάρι – στο Ιόνιο Πέλαγος – Ιτς Καλέ Ιωαννίνων
ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΣΤΗΝ ΚΑΒΑΛΑ 2 -5.07.2009
ΟΡΙΣΜΕΝΑ ΑΠΟ ΤΑ ΥΣΤΕΡΑ
Ένα από τα πάνελ του συνεδρίου. Αριστερά με τα μαύρα ο γράφων, Στέλιος Ζαμάνος (ΠΣΑΕΕΑ), Πολυμέρης Βόγλης (Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας) και Μενέλαος Χαραλαμπίδης (Πανεπιστήμιο Αθηνών).
Μία από τις ομάδες των συνέδρων: Αριστερά ο Στάθης Καλύβας (καθηγητής Πολιτικής Επιστήμης, Πανεπιστήμιο Γέιλ), ο γράφων, ο Ευάνθης Χατζηβασιλείου (επίκουρος καθηγητής Ιστορίας Πανεπιστημίου Αθηνών) και ο Γιώργος Μαυρογορδάτος (καθηγητής Πολιτικής Επιστήμης Πανεπιστημίου Αθηνών)
Μεταμεσονύκτια άποψη της Καβάλας έξω από το σπίτι του Μεχμέτ Αλή.
ΟΛΑ ΤΑ ΠΡΙΝ
Στην πόλη της Καβάλας διοργανώνεται από το Δίκτυο Μελέτης Εμφυλίων Πολέμων από την 2η έως την 5η Ιουλίου 2009 διεθνές επιστημονικό συνέδριο με ομιλητές μέλη ΔΕΠ ελληνικών και ξένων Πανεπιστημίων όπως επίσης και διδάκτορες κι ερευνητές.
Τίτλος του «Η Ελλάδα στη δεκαετία του ’40: μια κριτική αποτίμηση» και θεματικό του πεδίο η ιστοριογραφική συζήτηση, οι μεθοδολογικές προτάσεις και τα ερευνητικά πεδία.
Στόχος του πονήματος, αφού χαραχθούν ευκρινώς τα όρια μεταξύ πραγματικότητας, επιθυμίας και φαντασίας, η αναζήτηση της ιστορικής αλήθειας.
Το σύνολο πρόγραμμα μπορείτε να το κατεβάσετε από την ιστοσελίδα των Σχολικών Συμβούλων Γρεβενών πατώντας το http://www.sspegrev.tk
Απόψεις για το συνέδριο μπορείτε να διαβάσετε στις εφημερίδες ΑΥΓΗ http://www.avgi.gr/ArticleActionshow.action?articleID=471069 και Μακεδονία http://www.makthes.gr/index.php?name=News&file=article&sid=41020
Κατηγορίες: Γενικά
Γράψτε σχόλιο