Εισαγωγή
“Για να κατασκευάσεις έναν ηλεκτρικό αυτοματισμό, δεν αρκεί να ξέρεις να συνδέεις καλώδια. Πρέπει να γνωρίζεις τα υλικά σου και, κυρίως, τους παγκόσμιους κανόνες σχεδίασης. Σε αυτό το άρθρο θα αναλύσουμε τα δομικά στοιχεία ενός πίνακα αυτοματισμού.”
1. Τα Βασικά Υλικά (Το “Hardware”)
-
Ρελέ Ισχύος (Contactor): Ο ηλεκτρομαγνητικός διακόπτης. Αποτελείται από το πηνίο (επαφές Α1-Α2) που όταν πάρει ρεύμα, κλείνει τις επαφές και τροφοδοτεί τη μηχανή.
-
Θερμικό (Overload Relay): Το τοποθετούμε πάντα μετά το ρελέ. Προστατεύει τον κινητήρα από υπερφόρτωση (αν ζοριστεί και τραβήξει παραπάνω ρεύμα).
-
Μπουτόν (Buttons): * NC (Normally Closed): Το κόκκινο μπουτόν (Stop). Διακόπτει το κύκλωμα. NO (Normally Open): Το πράσινο μπουτόν (Start). Κλείνει το κύκλωμα.
-
Βοηθητικές Επαφές: Μικρές επαφές πάνω στο ρελέ (π.χ. 13-14) που χρησιμοποιούνται για την αυτοσυγκράτηση ή για ενδεικτικές λυχνίες.
2. Κύκλωμα Ισχύος vs Κύκλωμα Χειρισμού
Είναι ο βασικός διαχωρισμός σε κάθε ηλεκτρολογικό σχέδιο αυτοματισμού:
Α. Κύκλωμα Ισχύος (Power Circuit)
-
Σκοπός: Η μεταφορά ενέργειας από το δίκτυο στον κινητήρα.
-
Τάση: Συνήθως τριφασική (400V).
-
Στοιχεία: Ασφάλειες ισχύος, κύριες επαφές ρελέ (L1, L2, L3 -> T1, T2, T3), θερμικό και κινητήρας.
-
Σχεδίαση: Σχεδιάζεται με παχιές γραμμές.
Β. Κύκλωμα Χειρισμού (Control Circuit)
-
Σκοπός: Ο έλεγχος της λειτουργίας (Start, Stop, αλλαγή φοράς).
-
Τάση: Συνήθως μονοφασική (230V) ή χαμηλή τάση (24V).
-
Στοιχεία: Μπουτόν, βοηθητικές επαφές, πηνίο ρελέ, επαφές θερμικού (95-96).
-
Σχεδίαση: Σχεδιάζεται με λεπτές γραμμές.
3. Οι “Χρυσοί” Κανόνες Σχεδίασης
Στις εξετάσεις και στο εργαστήριο, το σχέδιο πρέπει να ακολουθεί τους κανόνες του προτύπου IEC:
-
Ηρεμία Κυκλώματος: Σχεδιάζουμε το κύκλωμα πάντα στην κατάσταση ηρεμίας (χωρίς ρεύμα και χωρίς να πατάμε μπουτόν).
-
Κατακόρυφη Διάταξη: Στο κύκλωμα χειρισμού, το ρεύμα “ρέει” από πάνω προς τα κάτω. Στο πάνω μέρος είναι η φάση και στο κάτω ο ουδέτερος.
-
Αρίθμηση Επαφών:
-
Οι κλειστές επαφές (NC) λήγουν πάντα σε 1-2 (π.χ. 11-12, 21-22).
-
Οι ανοιχτές επαφές (NO) λήγουν πάντα σε 3-4 (π.χ. 13-14, 23-24).
-
-
Τοποθέτηση Πηνίου: Το πηνίο του ρελέ (Α1-Α2) τοποθετείται πάντα τελευταίο πριν τον ουδέτερο. Δεν βάζουμε ποτέ μπουτόν ή επαφές μετά το πηνίο.
-
Επαφή Θερμικού: Η επαφή προστασίας του θερμικού (95-96) μπαίνει συνήθως στην αρχή του κυκλώματος χειρισμού για να κόβει όλη τη λειτουργία σε περίπτωση βλάβης.
💡 SOS για το Σχέδιο:
Μην ξεχνάς ποτέ να ονομάζεις τα υλικά σου! Αν το ρελέ ισχύος είναι το K1, τότε και οι βοηθητικές του επαφές στο κύκλωμα χειρισμού πρέπει να ονομάζονται K1.
