Ο Τούρκος Καλαπόδας εμπνεύστηκε και δημιούργησε  το δίκτυο ύδρευσης των αμπελοτόπων του Ληλάντιου πεδίου και κατόρθωσε να διαχειριστεί τα νερά του ποταμού Λήλαντα. Δημιούργησε ένα δίκτυο αμπολών που εκμεταλλευόταν το χειμωνιάτικο θολό νερό καθώς και το θερινό ύδωρ το ξάστερο και καθαρό . Δικαίωμα ποτισμού είχαν όσοι πλήρωναν εισφορά κατά τουρκικό στρέμμα 5 δραχμές και ήταν οι “νόμιμοι”. Όσοι όμως δεν πλήρωναν ήταν οι άνομοι, οι οποίοι και δεν είχαν δικαίωμα ύδρευσης. Όταν όμως επιθυμούσαν να ποτίσουν τη γη τους, πλήρωναν τα διπλάσια ανά τουρκικό στρέμμα, δηλαδή 10 δραχμές.

Υπήρχαν 6 κύριοι υδράυλακες που άρχιζαν από το Λήλαντα ποταμό: Φυλλαριά, Αφραταϊτισσα, Δοκαϊτισσα, Γκιζδάρα, Αφεντική, Αρετσιώτισσα και Βασιλικαριά.  Ο ποτισμός γινόταν από πάνω προς τα κάτω και την ευθύνη είχαν οι υδρονομείς. Σε λατινόγλωσσο κείμενο του 17ου αιώνα και σε αναφορά του στο Ληλάντιο πεδίο μνημονεύεται ο “ποτάμαρχος”, ο οποίος ήταν επιφορτισμένος με τη διανομή του νερού.  Κάθε κύρια αμπολή είχε παρακλάδια μικρότερα τα οποία ονόμαζαν τσατάλια.

Μέχρι το 1967 υπεύθυνος για τη γενική διοίκηση και διαχείριση του Καλαποδίου ήταν ο Δημήτριος Αγγελέτος ή Κούτσουρος από το Μύτικα ο οποίος  φρόντιζε να επιλύει τυχόν διαφορές που προέκυπταν  μεταξύ των κτηματιών.

Πόσο δύσκολο να κατανοήσεις το δίκτυο άρδευσης που εδώ και πολλά χρόνια δεν χρησιμοποιείται.

Αφού λοιπόν στις 19/2/2026 περπατήσαμε στο χωριό και ανακαλύψαμε το αφημένο στην τύχη δίκτυο, βασιστήκαμε στις φωτογραφίες που τραβήξαμε και προσπαθήσαμε να οπτικοποιήσουμε χρησιμοποιώντας απλές γραμμές  στον πίνακα το Λήλα με το δίκτυο των αμπολών.

Για σκεφτείτε λοιπόν ποια δέντρα συναντούμε στους περιπάτους μας;

Λεμονιές πορτοκαλιές ελιές μουσμουλιές αμπέλια ροδιές

Πως λέτε να ποτίζονταν αυτά τα δέντρα παλιά;

Με το ποτάμι; Ρωτούν διστακτικά!

Ναι με το νερό από το ποτάμι

Όμως κυρία ποτίζονταν συνέχεια;

Εσείς τι λέτε;

Μα άμα ρίχνουμε συνέχεια νερό στα φυτά μας αυτά θα μαραζώσουν.

Άρα τι λέτε να κάνανε τότε;

Κυρία μήπως έβαζαν πόρτες;

Πόρτες; Θέλεις να μας φτιάξεις μία πόρτα στον πίνακα. Προσθέτει στο τέλος μίας αμπολής την πόρτα δημιουργώντας έναν κατάμαυρο κύκλο.

Θέλεις να μας πεις από τι ήταν φτιαγμένη η πόρτα αυτή;

Μα από τούβλα φυσικά

Κι άμα ήθελαν να την ανοίξουν;

Μμμμ , μήπως από ξύλο για να μπορούν να την βγάζουν;

Ακριβώς φτιαγμένη από ξύλο ήταν τότε και ανατρέχουμε στη φωτογραφία με την πόρτα που υπήρχε στην αμπολή.

Η ξεχασμένη πόρτα

Όμως τώρα γιατί δεν χρησιμοποιούν το νερό από το ποτάμι ;

Μα κυρία δεν έχει συνέχεια νερό

Και γιατί συμβαίνει αυτό;

Μα στο βουνό δεν έχει χιόνια και ούτε βρέχει πολύ.

Η συζήτηση μας κάπου εδώ τελείωσε με την ανακοίνωση από εμάς ότι θα επισκεφτεί το σχολείο μας ένας παππούς να μας μιλήσει για τις αμπολές κι ότι εσείς μπορείτε να ρωτήσετε τους παππούδες σας και τις γιαγιάδες σας για να μάθετε πως ποτίζονταν τα δέντρα και τα περιβόλια παλιά;