Νίκος Δημητρίου

επιλογή φωτογραφίας : Νίκος Δημητρίου

“Ποιος πήρε το τυρί μου;” Αυτό ήταν το πρώτο βιβλίο που διάβασα για την απώλεια και, μάλιστα, για το πώς η απώλεια μπορεί να μετασχηματιστεί σε ευκαιρία. Οι ειδικοί υποστηρίζουν πως όλες οι αλλαγές, ακόμη και οι θετικές, εμπεριέχουν πένθος, όπως και ότι όλες οι απώλειες απαιτούν αλλαγή.

 Πότε τα βάφουμε μαύρα

Το πένθος προκύπτει ως αντίδραση στην αλλαγή μιας γνωστής σε εμάς κατάστασης. Μπορεί να πρόκειται για το θάνατο ενός αγαπημένου προσώπου, για έναν αποχωρισμό, για τη φθορά της υγείας ή την απώλεια εργασίας, ακόμη και για το πέρασμα από τη μια αναπτυξιακή φάση στην επόμενη, σε όλες τις περιπτώσεις, όμως, το σύστημά μας βιώνει πλήγμα. Ο οργανισμός μας τείνει να αντιδρά, ίσως, γιατί οι μηχανισμοί επιβίωσης τον ειδοποιούν πως υπάρχει η πιθανότητα να μην είναι πια ασφαλής. Αυτό που συμβαίνει με τις αλλαγές, είναι πως μας υποχρεώνουν να ξανα-ανακαλύψουμε τον κόσμο, αλλά και να επαναπροσδιορίσουμε την ταυτότητά μας μέσα σε αυτόν. Έχοντας στο μυαλό μου τις τυπικές μαυροφορεμένες γιαγιάδες των ελληνικών χωριών, πάντα πίστευα πως το πένθος χαρακτηρίζεται από μια παθητική στάση. Μολονότι, βέβαια, πολλές από τις αλλαγές που συμβαίνουν στη ζωή μας δεν τις επιλέγουμε, οι θεραπευόμενοι μου απέδειξαν πως το πένθος είναι μια άκρως ενεργητική διαδικασία: περιλαμβάνει τόσο τις εσωτερικές διεργασίες που ενεργοποιούνται από την αλλαγή, όσο και τη δράση, τις πράξεις που πραγματοποιεί ο πενθών, προκειμένου να ξαναχτίσει τη ζωή του από την αρχή. Δυστυχώς,  στις μέρες μας είναι σα να παραγνωρίζεται η αξία του πένθους, σα να μην επιτρέπεται ο πόνος και η φθορά, και οι ιεροτελεστίες που από ψυχολογικής άποψης θα μας έδιναν την ευκαιρία να εξοικειωθούμε με τις νέες καταστάσεις, τείνουν να εξαφανιστούν.

Η επόμενη πίστα

Κάθε άνθρωπος είναι μοναδικός και ως τέτοιος, ακόμη και ο τρόπος που αντιμετωπίζει την απώλεια θα είναι σα δαχτυλικό αποτύπωμα. Παρ’ όλα αυτά, υπάρχουν κάποια αναγνωρίσιμα στάδια, όπως η άρνηση, ο θυμός, η θλίψη, η διαπραγμάτευση και, τέλος, η αποδοχή. Σύμφωνα με παλαιότερους θεωρητικούς, ο πενθών με τον καιρό περνάει από το ένα στάδιο στο άλλο, πάντα με πισωγυρίσματα. Μολονότι τα τελευταία χρόνια έχει αμφισβητηθεί η θεωρία των σταδίων, όλοι συμφωνούν πως το πένθος, τουλάχιστον μετά από θάνατο αγαπημένου προσώπου, το κουβαλάμε για πάντα και πως η ένταση δεν αλλάζει. Με το χρόνο, ωστόσο, και τις διεργασίες, αλλάζει η συχνότητα και η διάρκεια των κυμάτων θλίψης.  

Γιατί σε εμένα;

Όταν βιώνουμε μια απώλεια, η νέα κατάσταση απαιτεί χρόνο και ενέργεια. Χρειάζεται να δείξουμε σεβασμό απέναντι στους ρυθμούς του οργανισμού μας. Για να αλλάξει το πένθος, χρειάζεται πρώτα από όλα να το αναγνωρίσουμε και να το βιώσουμε. Χρειάζεται να ξαναμάθουμε τον κόσμο, να ξαναμάθουμε και εμάς τους ίδιους. Χρειάζονται οι άλλοι, μιας και η σχέση, ακόμη κι όταν δεν μπορεί να θεραπεύσει, μαλακώνει τον πόνο και τη θλίψη. Κάποιοι λένε πως το πένθος είναι σαν τον ήλιο, το χρειαζόμαστε, αλλά αν το κοιτάξουμε επίμονα στα μάτια, μπορεί και να μας τυφλώσει. Χρειάζεται, επομένως, όταν είμαστε σχετικά έτοιμοι, να ξαναβγούμε στη ζωή.

Στάσου πλάι μου

Πώς μπορούμε να βοηθήσουμε κάποιον που πενθεί; Η μαγική λέξη εδώ είναι η “παρουσία”. Παρουσία σημαίνει να είμαστε συναισθηματικά παρόντες σε κάποιον που πονά, να του δείχνουμε το νοιάξιμο με το να τον ακούμε ενεργητικά, να δεχόμαστε την υποκειμενική του πραγματικότητα. Σημαίνει να μη διακόπτουμε για κανένα λόγο την έκφραση του πόνου του, αντίθετα, να του δίνουμε χώρο να τον ξεδιπλώσει. Με το να παρηγορούμε, για παράδειγμα, μια γυναίκα που μόλις απέβαλε, λέγοντάς της πως είναι νέα και έχει όλο το χρόνο να κάνει παιδιά, ουσιαστικά παραγνωρίζουμε το πένθος για τα χαμένα της όνειρα. Με το να αρνούμαστε να ακούσουμε τον πόνο μιας μάνας, τα παιδιά της οποίας έφυγαν από το σπίτι για σπουδές ή μιας έφηβης που μόλις χώρισε, λέγοντάς τους πως αυτή είναι η φυσιολογική ροή της ζωής, είναι σα να τις καταδικάζουμε στην απομόνωση. Παρουσία, όμως, σημαίνει και να βοηθάμε τον πενθούντα στα πρακτικά προβλήματα της ζωής. Αν κάποιος πρέπει να πάει για χημειοθεραπείες, σίγουρα θα αισθανθεί καλύτερα, αν έχει έναν φίλο παρέα να οδηγήσει στην επιστροφή. Δε θα ξεχάσω ποτέ την εμπειρία μου, όταν μετά από ένα ατύχημα στο οποίο έσπασα ένα σπόνδυλο, καθηλώθηκα για μεγάλο διάστημα στο κρεβάτι. Εξεπλάγην κι εγώ η ίδια με το πόσο ανακουφιστικό ήταν το ότι μπορούσα να ζητήσω στους δικούς μου ανθρώπους, συγγενείς και φίλους, ό,τι χρειαζόμουν, από την πάπια ως και να μου φέρουν βιβλία ή λουλούδια.

 Και μετά τι;

Αν δεχτούμε την παραπάνω συνθήκη, πως κάθε άνθρωπος είναι μοναδικός, άλλους το πένθος μπορεί να τους τσακίσει σαν κλαδάκια, κι άλλους να τους βοηθήσει, δίνοντάς τους μια σπρωξιά να αναπτυχθούν. Σημαντικό ρόλο παίζει η ψυχική ανθεκτικότητα του ατόμου, αλλά και η ύπαρξη ή η έλλειψη επαρκούς υποστηρικτικού πλαισίου. Πώς μπορεί όμως η απώλεια να μας ωφελήσει; Αντιδρώντας στην αλλαγή, αναγκαζόμαστε να ανακατασκευάσουμε το νόημα της ζωής. Χάνοντας όσα θεωρούσαμε ως δεδομένα, τον σύντροφο, την καριέρα, την υγεία, την οικονομική μας άνεση, ακόμη και τα όνειρά μας για το μέλλον, αναγκαζόμαστε να επαναπροσδιορίσουμε τι έχει πράγματι σημασία στη ζωή μας, στο «εδώ και τώρα», με έναν τρόπο ωριμάζουμε και ενδέχεται και να ανθίσουμε. Δε θα ξεχάσω ποτέ τη φράση μιας θεραπευόμενης που είχε χάσει την μητέρα της σε πολύ μικρή ηλικία. Στην τελευταία μας συνεδρία, μου εξομολογήθηκε με σοβαρότητα: “Διαπιστώνω, τελικά, πως χειρότερο κι από τον ίδιο το θάνατο είναι να χάνει κανείς τον εαυτό του”. Μερικές φορές, λοιπόν, ίσως χρειάζεται να χάσουμε το “τυρί” μας, για να βρούμε εμάς τους ίδιους.

Βιβλιογραφικές Παραπομπές:

 1. Cooper, M. (2013). The handbook of person-centred psychotherapy & counselling. Basingstoke: Palgrave Macmillan.
 2. Johnson, S. (2010). Ποιος πήρε το τυρί μου; Αθήνα: Εκδόσεις Κλειδάριθμος.
 3. Kubler-Ross, E. (2000). Μαθήματα Ζωής. Αθήνα: EUROBUBLI.
4. Neimeyer, R. A. (2006). Ν’ αγαπάς και να χάνεις: αντιμετωπίζοντας την απώλεια. Αθήνα: Εκδόσεις Κριτική Α.Ε.
5. Γκαουάντε, Α. (2015). Εμείς οι θνητοί: τα όρια της ιατρικής και τι έχει πράγματι σημασία όταν το τέλος πλησιάζει. Ηράκλειο Κρήτης: πανεπιστημιακές εκδόσεις Κρήτης.
6. Μπουκάι, Χ. (2012). Ο δρόμος των δακρύων, Φύλλα πορείας ΙΙΙ. Αθήνα: Εκδόσεις Opera animus.

ΠΗΓΗ: psychology.gr

επιλογή φωτογραφίας : Νίκος Δημητρίου

Η αλήθεια είναι ότι οι κανόνες και τα όρια είναι το θεμέλιο της ελευθερίας των παιδιών.

Ένα από τα σημαντικότερα ερωτήματα των σύγχρονων γονιών είναι αν, πότε, με ποιο τρόπο και τι είδους κανόνες χρειάζεται να θέσουν στα παιδιά τους. Οι περισσότεροι γονείς αντιλαμβάνονται ότι τα παιδιά τους χρειάζονται όρια, όμως δυσκολεύονται να τα θέσουν επειδή νομίζουν ότι θέτοντας όρια περιορίζουν την ελευθερία των παιδιών. Αυτή η αντίληψη έρχεται σε αντίθεση με την πραγματικότητα.

Η αλήθεια είναι ότι οι κανόνες και τα όρια είναι το θεμέλιο της ελευθερίας των παιδιών αφού:

• Καλλιεργούν αίσθημα ασφάλειας

Τα παιδιά γνωρίζουν ότι όσα επιτρέπουν οι γονείς τους είναι απολύτως ακίνδυνα για τα ίδια. Επομένως μέσα στο χώρο που ορίζουν οι γονικοί κανόνες είναι ελεύθερα να δράσουν χωρίς φόβο.

• Κάνουν τον κόσμο προβλέψιμο

Όταν οι κανόνες έχουν οριστεί με σαφήνεια, τα παιδιά μπορούν να γνωρίζουν τι συνέπειες θα έχει κάθε ενέργεια τους στον εαυτό τους, στους άλλους, στο περιβάλλον (π.χ. Αν ρίξω νερό στο πάτωμα, το πάτωμα θα γλιστράει, η μαμά θα θυμώσει και εγώ ίσως να χτυπήσω. Αν αφήσω το πάτωμα στεγνό μπορώ να παίζω με ησυχία και ασφάλεια). Αυτή η επίγνωση κάνει τον κόσμο περισσότερο προβλέψιμο και συνεπώς μειώνει σημαντικά τα επίπεδα άγχους του παιδιού

• Καλλιεργούν την υπευθυνότητα

Όταν το παιδί γνωρίζει τις συνέπειες της κάθε πράξης του, μαθαίνει να ενεργεί με επίγνωση ότι έχει τη δύναμη να επηρεάσει με διάφορους τρόπους τους ανθρώπους και τον κόσμο γύρω του. Π.χ. Μπορεί να αποφασίσει αν θα διαφυλάξει ή όχι την ησυχία των γονιών του επηρεάζοντας τη δική τους διάθεση. Αυτή η επίγνωση το προικίζει με αυτοπεποίθηση και υπευθυνότητα, εφόδια πολύτιμα για την ευζωία του τόσο ως παιδί όσο και στην ενήλικη ζωή του.

• Καλλιεργούν εμπιστοσύνη προς τους γονείς

Η σωστή θέσπιση σταθερών ορίων κάνει τη γονική συμπεριφορά προβλέψιμη, καθώς επιτρέπει στο παιδί να γνωρίζει πως θα αντιδράσουν οι γονείς σε κάθε δική του ενέργεια. Αυτό βοηθάει το χτίσιμο της εμπιστοσύνης από το παιδί προς τους γονείς, με εξαιρετικά ευεργετικές συνέπειες στην ανάπτυξη του παιδιού.

• Ενθαρρύνουν την ανάπτυξη πρωτοβουλίας

Γνωρίζοντας τα όρια του ασφαλούς χώρου του και έχοντας την ικανότητα να προβλέψει τις συνέπειες των πράξεών του στο περιβάλλον του αλλά κυρίως στους γονείς του, κάθε παιδί βρίσκεται στις ιδανικές συνθήκες για να δοκιμάσει, χωρίς φόβο, νέες ακίνδυνες συμπεριφορές. Με άλλα λόγια τα σαφή, σταθερά και ευέλικτα όρια δημιουργούν το κατάλληλο περιβάλλον για την ανάληψη πρωτοβουλιών από τα παιδιά.

Πότε χρειάζεται να μπει ένας κανόνας;

Αυτό το ερώτημα μπορεί να απαντηθεί μόνο εξατομικευμένα για τα περισσότερα θέματα που απασχολούν τις οικογένειες. Ωστόσο προσπαθώντας να προσφέρουμε κάποιες κατευθυντήριες γραμμές μπορούμε να υποστηρίξουμε ότι οι κανόνες χρειάζονται όταν:

• Ένα ζήτημα προκαλεί συχνά εντάσεις

Αν για παράδειγμα την ώρα της μελέτης το σπίτι μετατρέπεται καθημερινά σε εμπόλεμη ζώνη, τότε ίσως είναι σημαντικό να συμφωνήσουμε εκ των προτέρων με το παιδί πως, πότε και που θα μελετάει.

Αν το ζήτημα είναι σημαντικό για τη συγκεκριμένη οικογένεια

Αν για παράδειγμα είναι σημαντικό για εσάς να παίρνετε έναν υπνάκο το μεσημέρι, μπορείτε να το μοιραστείτε με τα παιδιά σας και να συμφωνήσετε μαζί τους ποιές ώρες που χρειάζεστε ησυχία στο σπίτι. Αυτό δε σημαίνει απαραίτητα ότι πρέπει να κοιμούνται και τα παιδιά τις ώρες εκείνες.

Ούτε ότι όλες οι οικογένειες έχουν αυτή την ανάγκη. Είναι καλό τα παιδιά να γνωρίζουν ότι μένοντας ήσυχα εξυπηρετούν μια προσωπική ανάγκη των γονιών τους. Αυτό βοηθάει να μην μπερδεύονται σε σχέση με το στόχο του κανόνα, ούτε όταν μάθουν ότι άλλοι άνθρωποι δεν έχουν τις ίδιες συνήθεις, ενώ ταυτόχρονα νιώθουν ικανά να προκαλέσουν κάτι σημαντικό για τους γονείς τους. Έτσι σίγουρα θα τηρήσουν τον κανόνα.

Πώς ορίζουμε έναν κανόνα;

• Συζητήστε πριν από την κρίση

Την ώρα που η συναισθηματική ένταση είναι υψηλή δεν είναι καλή στιγμή  για να βάλλουμε κανόνες και όρια. Γι αυτό είναι καλό να το κάνουμε πριν ανέβουν οι τόνοι για παράδειγμα ορίστε την ώρα του ύπνου πριν αρχίσετε να τσακώνεστε επειδή η ώρα έχει περάσει.

• Αναγνωρίστε τις ανάγκες του παιδιού

Το να αναγνωρίσω την ανάγκη ή την επιθυμία κάποιου είναι πολύ διαφορετικό από το να του επιτρέψω να δράση σύμφωνα με αυτήν. Η αναγνώριση της ανάγκης/επιθυμίας όμως διαμορφώνει θετικό κλίμα στην σχέση και βοηθάει να επιτευχθεί συμφωνία. Μπορούμε για παράδειγμα να πούμε: «Ξέρω ότι θέλεις πολύ να ακούσεις το αγαπημένο σου τραγούδι, όμως αυτή τη στιγμή χρειάζομαι λίγη ησυχία, μπορείς σε παρακαλώ να κάνεις κάτι άλλο μέχρι να τελειώσω ένα σημαντικό τηλεφώνημα».

• Αναγνωρίστε και εκφράστε τις δικές σας ανάγκες και συναισθήματα

Διατυπώνοντας ένα κανόνα μιλήστε σε πρώτο πρόσωπο ξεκαθαρίζοντας ποιες δικές σας ανάγκες και συναισθήματα σάς παρακινούν να ζητήσετε από το παιδί αυτό που ζητάτε. Για παράδειγμα, ένα παιδί θα γυρίσει πιο εύκολα έγκαιρα στο σπίτι αν του πείτε. «Όταν είσαι έξω τη νύχτα φοβάμαι πολύ, γι αυτό θα ήθελα σε παρακαλώ να έχεις γυρίσει στο σπίτι πριν νυχτώσει», παρά αν του δώσετε την εντολή : «Πρέπει να έχεις γυρίσει σπίτι  πριν νυχτώσει».

• Διατηρήστε την επαφή

Όταν μιλάτε για τα όρια είναι σημαντικό να έχετε όλη σας την προσοχή στραμμένη στο παιδί. Να μην ασχολείστε με άλλα πράγματα, να είστε σχετικά κοντά του, να το κοιτάτε στα μάτια και ίσως να το αγγίζετε απαλά. Οι συνθήκες αυτές βοηθούν το παιδί να καταλάβει ότι αυτό που του λέτε είναι σημαντικό και να το πάρει στα σοβαρά.

• Να Τηρείτε τα συμφωνηθέντα

Ότι συμφωνηθεί πρέπει να τηρηθεί για να συνεχίσει το παιδί να σας εμπιστεύεται. Έτσι αν δεσμευτήκατε ότι μετά την μεσημεριανή ησυχία θα πάτε για ποδήλατο, πρέπει να κρατήσετε αυτή την υπόσχεση. Βέβαια υπάρχουν και περιπτώσεις όπου απρόβλεπτοι παράγοντες μας αναγκάζουν να αθετήσουμε μια συμφωνία (π.χ. Αν ενώ συμφωνήσατε να πάτε για ποδήλατο, ξυπνήσατε με πόνο στη μέση). Σε αυτή την περίπτωση χρειάζεται να έχουμε τη γενναιότητα να παραδεχτούμε την ασυνέπεια μας, να ζητήσουμε συγγνώμη και να κάνουμε μια καινούρια συμφωνία.

Ποιος κανόνας είναι καλός;

• Αυτός που είναι ελαστικός, δηλαδή είναι σαφής και σταθερός αλλά μπορεί να προσαρμόζετε στις περιστάσεις

Για παράδειγμα μπορεί να έχουμε συμφωνήσει ότι μένουμε στο σπίτι όταν έχει νυχτώσει. Ο κανόνας είναι σαφής αφού το παιδί γνωρίζει ποιο είναι το σπίτι και πότε νυχτώνει. Είναι σταθερός επειδή τηρείτε κάθε μέρα χωρίς παρεκκλίσεις, είναι όμως και ελαστικός αν μπορούμε να κάνουμε μια εξαίρεση σε περίπτωση που το παιδί μας ξέχασε να επιστέψει το παιχνίδι που του δάνεισε το παιδί που μένει απέναντί μας. Σε αυτή την περίπτωση χρειάζεται να εξηγήσουμε ότι θα κάνουμε μια εξαίρεση επειδή θέλουμε να φανεί συνεπής απέναντι στο γείτονα,  με τη συμφωνία όμως ότι την επόμενη φορά θα θυμηθεί να επιστρέψει έγκαιρα ό,τι δανειστεί.

• Αυτός που μπορεί να τηρηθεί

Πολλές φορές αντιμετωπίζοντας καταστάσεις κρίσης θεσπίζουμε κανόνες που είναι πολύ δύσκολο να τηρηθούν. Π.χ. Δεν θα ξαναδείς ποτέ τηλεόραση, θα μελετάς αμέσως μόλις επιστρέφεις από το σχολείο. Είναι καλό να αποφεύγουμε τέτοια ατοπήματα γιατί οδηγούμε το παιδί να δυσπιστεί απέναντι στα όρια και τη χρησιμότητα τους αλλά και απέναντι σε εμάς τους ίδιους.

• Αυτός που εξυπηρετεί ανάγκες που όλοι αναγνωρίζουμε

Είναι σημαντικό γονείς και παιδιά να γνωρίζουμε γιατί συμφωνήθηκε ένας κανόνας και σε τι θα μας βοηθήσει η τήρησή του. Τότε είμαστε πιο πρόθυμοι να μείνουμε συνεπείς σε αυτόν. Π.χ. «Μαζεύουμε τα παιχνίδια με τα οποία δεν θέλουμε να παίξουμε άλλο επειδή αυτό ξεκουράζει τη μαμά και ταυτόχρονα βοηθάει ώστε τα παιχνίδια μας να μην σπάσουν, χαθούν ή χαλάσουν, οπότε θα παίζουμε με αυτά για περισσότερο καιρό».

• Βασίζεται στην σχέση και όχι στον φόβο!!

Τα παιδία αγαπούν και θαυμάζουν τους γονείς τους και θέλουν να είναι αγαπητά από αυτούς. Για αυτό το λόγο θα τηρήσουν εύκολα ό,τι ζητήσουν οι γονείς τους αν καταλάβουν ότι με αυτό τον τρόπο βοηθούν τους γονείς. Αντίθετα, αν οι γονείς ελπίζουν ότι τα παιδιά θα τηρήσουν τον κανόνα από φόβο για τις συνέπειες που επιφέρει παραβίασή του, τότε πιθανότητα θα γίνουν πολύ αυστηροί έτσι θα δημιουργήσουν στα παιδιά έντονο άγχος και θυμό, ωθώντας τα να δοκιμάσουν να παραβιάσουν τον κανόνα. Π.χ. Ένα παιδί θα μείνει πιο εύκολα ήσυχο αν γνωρίζει ότι έτσι βοηθάει να τελειώσετε γρήγορα τις δουλείες σας και να είστε περισσότερη ώρα διαθέσιμοι για παιχνίδι, παρά αν φοβάται πως αν κάνει φασαρία θα του στερήσετε το τάμπλετ για μια εβδομάδα.

Πώς μπορούν οι γονείς να βοηθήσουν στην τήρηση των κανόνων;

• Διατυπώνοντας με σαφήνεια τι προσδοκούν να κάνει το παιδί και για ποιο λόγο.

Για να μπορέσει το παιδί να καταλάβει πως περιμένετε να συμπεριφερθεί, πείτε του ξεκάθαρα  τι επιθυμείτε να κάνει και όχι τι να μην κάνει και μην ξεχάσετε να δώσετε στο παιδί μια εξήγηση για την χρησιμότητα του κανόνα που να έχει νόημα για εκείνο. Για παράδειγμα πείτε του: «θέλω να ξεκινήσεις τώρα να μελετάς ώστε τελειώσεις νωρίς την εργασία σου, για να προλάβουμε να δούμε μαζί την αγαπημένη μας ταινία» αντί «Μην καθυστερείς να τελειώσεις την εργασία σου γιατί το βράδυ ο εγκέφαλος δεν επεξεργάζεται καλά νέες πληροφορίες».

• Φτιάξτε τις συνθήκες ώστε η τήρηση των κανόνων να είναι ευκολότερη.

Όλοι οι κανόνες τηρούνται πιο εύκολα αν το περιβάλλον είναι ευνοϊκό. Για παράδειγμα αν θέλετε το παιδί να κοιμηθεί νωρίς, δημιουργήστε χαλαρωτικό περιβάλλον πολύ νωρίτερα. Κλείστε την τηλεόραση, χαμηλώστε τα φώτα, φορέστε στο παιδί άνετα ρούχα, οργανώστε δραστηριότητες που θα το βοηθήσουν να χαλαρώσει. Π.χ. Ξαπλώστε μαζί και διαβάστε μια ιστορία. Αν θέλετε το παιδί να τρώει το ίδιο φαγητό με εσάς, φροντίστε να μην υπάρχουν στο σπίτι «λιχουδιές» πιο ελκυστικές από αυτό που έχετε μαγειρέψει κ.τ.λ.

• Υπενθυμίστε εγκαίρως το συμφωνημένο κανόνα

Τα παιδιά δεν μπορούν να εγκαταλείψουν άμεσα μια ελκυστική δραστηριότητα. Χρειάζονται λίγο χρόνο για να αποσυνδεθούν. Για αυτό το λόγο είναι καλό να τους υπενθυμίζετε λίγο νωρίτερα ότι πλησιάζει η ώρα που είχατε συμφωνήσει να κλείσουν την τηλεόραση, να ξεκινήσουν διάβασμα, να επιστρέψουν σπίτι, να πάνε για ύπνο κ.τ.λ. Καθώς το υπενθυμίζεται προσθέστε, τελείωνε το παιχνίδι σου, σε λίγο πρέπει να χαιρετίσεις τους φίλους σου και άλλες παρόμοιες προτροπές που βοηθούν το παιδί να ολοκληρώσει σταδιακά την ευχάριστη δραστηριότητα.

• Μην αμελείτε τους κανόνες που αφορούν και εσάς

Οι γονείς είναι το πιο σημαντικό πρότυπο συμπεριφοράς για τα παιδιά τους. Για αυτό εάν επιθυμούμε τα παιδιά να σέβονται τους κανόνες οι γονείς θα πρέπει να δίνουν πρώτοι το καλό παράδειγμα. Μπορεί βέβαια λόγω ηλικίας να έχουν διαφορετικά όρια από τα παιδιά, αλλά πρώτα από όλα χρειάζεται να το εξηγήσουν αυτό με λόγια στα παιδιά τους αντί να υποθέτουν πως είναι αυτονόητο και δεύτερον χρειάζεται να δεσμεύονται και οι ίδιοι από τους οικογενειακούς κανόνες. Π.χ. Να κάνουν ησυχία όταν τα παιδιά κοιμούνται και να χτυπούν την πόρτα πριν μπουν στο παιδικό δωμάτιο.

Τι κάνουμε όταν ένας κανόνας έχει παραβιαστεί;

• Μένουμε ψύχραιμοι

Τα πολύ έντονα συναισθήματα δεν βοηθούν όταν χρειάζεται να αντιμετωπίσουμε δύσκολες καταστάσεις. Όταν λοιπόν ένας κανόνας έχει παραβιαστεί πάρτε τρεις βαθιές ανάσες και σκεφτείτε για λίγα λεπτά πριν πείτε ή κάνετε οτιδήποτε.

• Αναζητούμε την αιτία

Ένα παιδί μπορεί να οδηγηθεί στην παραβίαση ενός κανόνα για πολλούς λόγους όπως, επειδή βιώνει κάποιου είδους συναισθηματική ένταση π.χ. μια σχολική αποτυχία, επειδή θέλει να μας δείξει νέες ικανότητες π.χ. μπορεί πια να περνάει μόνο του το δρόμο, επειδή παρασύρθηκε από κάποιον άλλον π.χ. του ζήτησε κάτι ένας φίλος του, επειδή δεν κατάλαβε τι προσδοκούσαμε π.χ. δεν γνωρίζει πόσο διαρκεί η μια ώρα, επειδή δοκιμάζει την ελαστικότητα του κανόνα. Κάθε μια από τις παραπάνω περιπτώσεις χρειάζεται να αντιμετωπιστεί διαφορετικά. Για αυτό πριν αντιδράσουμε στην παραβίαση ενός κανόνα θα πρέπει να έχουμε ξεκαθαρίσει τι οδήγησε το παιδί να συμπεριφερθεί με το συγκεκριμένο τρόπο.

• Διαχωρίζουμε την ενέργεια από το πρόσωπο

Όταν αναφερόμαστε στην παραβίαση ενός κανόνα οφείλουμε να διαχωρίζουμε το πρόσωπο από την πράξη. Έτσι δίνουμε στο παιδί το μήνυμα ότι συνεχίζουμε να πιστεύουμε στην ικανότητά του να ενεργεί σύμφωνα με τον κανόνα. Λέμε π.χ. «Σήμερα δεν έκανες αρκετή προσπάθεια» αντί «Είσαι τεμπέλης», «Αυτό που έκανες ήταν απροσεξία» αντί «ήσουν απρόσεκτος», «Προηγουμένως μίλησες με αγένεια» αντί «Είσαι αγενής».

• Αφήνουμε το παιδί να βιώσει τις φυσικές συνέπειες της παραβίασης

Εφόσον ο κανόνες έχει κάποια σκοπιμότητα, η μη τήρηση του έχει κάποιες φυσικές συνέπειες. Εάν το παιδί βιώσει αυτές τις συνέπειες θα καταλάβει για πιο λόγο πρέπει να τηρεί τους κανόνες. Αν αντί για αυτό συνδέσουμε τις παραβιαστικές συμπεριφορές του με συνέπειες που δεν προκύπτουν με φυσικό τρόπο από αυτές, δηλαδή το τιμωρήσουμε, το παιδί στην ουσία έρχεται αντιμέτωπο με το θυμό μας και έτσι νιώθει και εκείνο θυμό απέναντί μας, συνεπώς γίνεται μάλλον πιο απρόθυμο να υπακούσει.

Ας το δούμε καλύτερα με παραδείγματα. Αν οι κάλτσες του δεν πλυθούν επειδή ξέχασε να τις βάλει στα άπλυτα, κάποια στιγμή δεν θα έχει καθαρές κάλτσες, έτσι θα μάθει ότι, για να έχει καθαρές κάλτσες, πρέπει να ρίχνει τις βρώμικες στο καλάθι με τα άπλυτα. Κάτι τέτοιο δε θα συμβεί αν επειδή οι κάλτσες είναι στο πάτωμα του απαγορεύσουμε να δει τηλεόραση. Παρομοίως, αν ένα παιχνίδι που είναι στο πάτωμα σπάσει επειδή κάποιος το πάτησε ή ρουφηχτεί από την σκούπα, το παιδί θα μάθει ότι το πάτωμα δεν είναι ασφαλής θέση για τα παιχνίδια του. Δεν θα συμβεί το ίδιο αν του απαγορεύσουμε να φάει γλυκό επειδή το δωμάτιο του δεν είναι συγυρισμένο.

Επίσης, αν δεν έχουμε όρεξη για παιχνίδια το απόγευμα, επειδή  δεν μπορέσαμε να κοιμηθούμε το μεσημέρι, το παιδί θα μάθει να μας σέβεται όταν έχουμε ανάγκη για ησυχία. Μάλλον το αντίθετο θα συμβεί αν επειδή δεν μας άφησε να κοιμηθούμε του απαγορεύσουμε να επισκεφθεί ένα φίλο του.

• Καθοδηγούμε το παιδί ώστε να συμμετέχει στην επανόρθωση των συνεπειών

Όταν το παιδί συμμετέχει στην επανόρθωση της ζημιάς που προκλήθηκε  από την παραβίαση ενός κανόνα, τότε καταλαβαίνει για πιο λόγο είναι σημαντικό να τηρείται ο κανόνας αυτός και ταυτόχρονα χτίζει αυτοπεποίθηση και ψυχική ανθεκτικότητα καθώς μαθαίνει ότι οι συνέπειες μιας αστοχίας διορθώνονται και μάλιστα ότι το ίδιο είναι ικανό να διορθώνει τα δικά του λάθη. Για να βοηθήσετε το παιδί σας να επανορθώσει τις συνέπειες του λάθους του αφήστε το π.χ. να τρίψει το λεκέ στο ριχτάρι που λέρωσε τρώγοντας στο σαλόνι. Συμφωνήστε να αγοράσετε ένα παιχνίδι λιγότερο για να αντικατασταθεί το βάζο που το παιδί έσπασε παίζοντας μπάλα. Μην απαντήσετε στην ερώτηση που έκανε διακόπτοντας σας πριν ολοκληρώσετε την πρόταση σας.

Θα καταφέρω να θέσω σωστά τα όρια στο παιδί μου;

Κανένας γονιός δεν τα κατάφερε με την πρώτη προσπάθεια και όλοι αστοχούν κάποιες φορές. Αν κάνετε οποιοδήποτε λάθος, μη διστάσετε να ζητήσετε συγγνώμη, δίνοντας με αυτό τον τρόπο ένα πολύ ωραίο παράδειγμα στο παιδί. Στη συνέχεια φτιάξτε ένα τσάι, καθίστε αναπαυτικά στο καναπέ σας και θυμηθείτε ξανά τις στιγμές που έχετε υπάρξει καταπληκτικοί γονείς. Μπορεί να μην είστε οι καλύτεροι γονείς στον κόσμο αλλά είστε σίγουρα οι καλύτεροι γονείς που έχουν τα δικά σας παιδιά.

ΠΗΓΗ: psychologynow.gr

επιλογή φωτογραφίας : Νίκος Δημητρίου

Πολλές φορές οι γονείς μέσα στην προσπάθεια οριοθέτησης και τροποποίησης των συμπεριφορών του παιδιού, διαπραγματεύονται τα συναισθήματα τους και την αγάπη τους προς αυτό με αποτέλεσμα το παιδί να βιώνει συνεχείς αγωνίες και ματαιώσεις για τη σταθερότητα των συναισθημάτων και τη θέση του μέσα στην οικογένεια.

Η επικοινωνία γονιών με τα παιδιά

Ο τρόπος επικοινωνίας των γονιών με τα παιδιά περιορίζεται πολύ συχνά σε προστακτικές, σε διαταγές, σε απειλές, σε αρνητικές εκφράσεις που περιέχουν «δεν» και «μην» ή εκφράσεις που το ένα σκέλος τους ακυρώνει οτιδήποτε θετικό έχουν πει μόλις πριν-π.χ. «είσαι έξυπνος αλλά τεμπέλης», «είναι καλό παιδί αλλά μας στεναχωρεί»-, ενώ όταν συμβαίνει ένα δυσάρεστο γεγονός, τείνουν να είναι ιδιαίτερα επικριτικοί με το παιδί και να το χαρακτηρίζουν με επίθετα προβαίνοντας σε γενικούς χαρακτηρισμούς.

Η καλή επικοινωνία των γονιών με τα παιδιά συμβάλλει στην ενίσχυση της αυτοεκτίμησής τους.

Το παιδί μέσα από το οικογενειακό περιβάλλον του διαμορφώνει την αυτοαντίληψη και την αυτοεκτίμησή του, η οποία βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στα μηνύματα που εισπράττει από τους γονείς του.

Ας δούμε μερικές «καλές» πρακτικές που μπορούν να βελτιώσουν την καθημερινή επικοινωνία με τα παιδιά:

Συζητούμε με το παιδί όταν είμαστε ήρεμοι. Προσπαθούμε να καταλάβουμε τα συναισθήματα που κρύβονται πίσω από τα λόγια του. Είναι αναγκαίο να «μπούμε» στη θέση του παιδιού μας και να κατανοήσουμε τι είναι σημαντικό γι’ αυτό.

Είναι σημαντική η στάση του σώματος και ο τόνος της φωνής μας. Δεν πρέπει να δίνουμε την εντύπωση στο παιδί ότι σκοπός της συζήτησης είναι ο έλεγχος ή η τιμωρία. Είναι απαραίτητο να βοηθήσουμε τα παιδιά να κατανοήσουν ότι τα λάθη, οι άστοχες κινήσεις, διορθώνονται και ότι δεν φέρνουν την καταστροφή.

Ακούμε προσεκτικά τι θέλει να πει το παιδί μας και δε το διακόπτουμε πριν ολοκληρώσει τη σκέψη του. Του δίνουμε το χρόνο να ολοκληρώσει τη σκέψη του, να μιλήσει για τα συναισθήματά του. Ο γονιός που αφιερώνει χρόνο και δείχνει προσοχή στο παιδί όταν μιλάει, του περνάει το μήνυμα ότι το σέβεται και ότι το αντιμετωπίζει ισότιμα.

Χαρακτηρίζουμε τη συμπεριφορά και όχι το ίδιο το παιδί. Λέμε για παράδειγμα: «Είναι ανεύθυνο να γυρίσεις αργά, χωρίς να μας ειδοποιήσεις» αντί «Είσαι ανεύθυνος!». Το βοηθάμε να καταλάβει ότι δεν μας αρέσει η ανάρμοστη συμπεριφορά του και όχι ο χαρακτήρας του.

Τονίζουμε τα θετικά του. Τα αρνητικά μας σχόλια μειώνουν την αυτοεκτίμηση του παιδιού. Είναι πολύ πιο χρήσιμο να πούμε π.χ.: «Καλή προσπάθεια. Κάθε φορά τα καταφέρνεις όλο και καλύτερα». Ενθαρρύνουμε τα παιδιά μας για να καταλάβουν ότι πιστεύουμε στις ικανότητές τους και τα βοηθάμε να αντιμετωπίζουν τις δυσκολίες με περισσότερη σιγουριά.

Φερόμαστε στο παιδί με σεβασμό και του δείχνουμε ότι το θεωρούμε ένα σημαντικό πρόσωπο στην ζωή μας. Μπορούμε να ζητήσουμε τη γνώμη του παιδιού για κάτι που μας αφορά, να του δώσουμε την ευκαιρία να συμμετέχει στα σχέδιά μας. Θα νιώσει μεγάλη χαρά και περηφάνια όταν δει ότι η άποψή του έχει βαρύτητα.

Οι γονείς ως πρότυπα συμπεριφοράς

Να θυμάστε ότι οι γονείς αποτελούν πρότυπα συμπεριφοράς για τα παιδιά και ο τρόπος που τους μιλάμε και τους απευθυνόμαστε έχει τεράστια επίδραση στην διαδικασία μάθησης των παιδιών και στην ικανότητά τους να γίνουν καλοί ακροατές και καλοί δέκτες των μηνυμάτων που τους μεταδίδουμε.

ΠΗΓΗ :psychology.gr

επιλογή φωτογραφίας : Νίκος Δημητρίου

Το ερώτημα που δημιουργείται εύλογα είναι τι μπορούμε εμείς, εκπαιδευτικοί και γονείς, να συμβουλέψουμε ένα παιδί να κάνει για να ελέγχει τα αρνητικά συναισθήματά του, να  εξωτερικεύει με υγιή τρόπο τον θυμό του και στη συνέχεια να είναι σε θέση να τα  διαχειριστεί όλα αυτά σωστά;

Το συναίσθημα του θυμού είναι ίσως από τα πιο «παρεξηγημένα» συναισθήματα. Προκαλεί φόβο τόσο σε αυτόν που τον εκφράζει, όσο και σε αυτόν που τον δέχεται. Αυτό συμβαίνει διότι τις περισσότερες φορές ο θυμός συνοδεύεται από μια σύγκρουση, μια κρίση ή ένα περιστατικό που δυσκολευόμαστε να διαχειριστούμε μικροί και μεγάλοι.

Η αρχαία λέξη «θυμός», που σημαίνει ψυχή, έχει την ίδια ρίζα με το θυμικό. Το θυμικό ως ψυχολογικός όρος χρησιμοποιήθηκε επιστημονικά για να καλύψει όλα εκείνα τα βιώματα στα οποία υπάρχει συναισθηματικός τόνος οποιουδήποτε χαρακτήρα. Ο θυμός είναι ένα ισχυρό συναίσθημα που τις περισσότερες φορές συνδέεται με καταστάσεις οργής, άγχους ή επιθετικότητας τόσο στους ενήλικες όσο και στα παιδιά. Εμφανίζεται όταν νιώθουμε ότι απειλείται η αυτοεκτίμηση, η αξιοπρέπεια, η ακεραιότητα ή η ιδιοκτησία μας, πράγματα δηλαδή που θεωρούμε κεκτημένα (Lazarus, 1993). Τα άτομα έχουν ιδιαίτερη δυσκολία να ασκήσουν έλεγχο στο συναίσθημα του θυμού (Goleman, 1995) με αποτέλεσμα να προκύπτουν αρκετά προβλήματα στην ανθρώπινη συμπεριφορά.

Από την αρχαιότητα ήδη ο Ιπποκράτης υποστήριζε ότι οι συγκινήσεις, που είναι άρρηκτα συνδεδεμένες με τα διάφορα συναισθήματα, επηρεάζουν τις ανθρώπινες σωματικές λειτουργίες. Ο θυμός αυξάνει τους καρδιακούς παλμούς, την αρτηριακή πίεση, τη ροή  του αίματος προς τους μύες, τα επίπεδα σακχάρου στο αίμα καθώς και τις τιμές ορισμένων ορμονών. Πιο συγκεκριμένα, ενεργοποιείται η κορτιζόλη και άλλοι νευροδιαβιβαστές όπως για παράδειγμα η νοραδρεναλίνη. Ο θυμός εκτινάσσει την τιμή της αδρεναλίνης στο αίμα και  κάνει με αυτόν τον τρόπο το σώμα να αντιδρά λέγοντας «κίνδυνος».

Πολλές φορές μάλιστα όλος ο θυμός, η κακοκεφιά και η επιθετικότητα μπορούν να στραφούν εναντίον του εαυτού μας άλλοτε μέσω πραγματικών πράξεων αυτοτιμωρίας (αυτοτραυματισμοί, υπερβολές στο φαγητό, ναρκωτικά, ανώφελη έκθεση σε κινδύνους) και άλλοτε μέσω κρυμμένων συγκινήσεων ή συναισθημάτων(κατάθλιψη, ενοχές, ψυχοσωματικά προβλήματα). Κάθε φορά που νιώθουμε οργή ο μόνος τρόπος να γλυτώσουμε είναι να τη βγάλουμε από πάνω μας μετατρέποντάς τη σε δράση. Σε αντίθετη περίπτωση, το μόνο που θα καταφέρουμε, αργά ή γρήγορα, θα είναι να εξοργιστούμε με τον εαυτό μας (Μπουκάι, 2011:17).

Ο Robert Landy (2001), αναφέρει πως για να βρούμε την ηρεμία πρέπει να διαπραγματευτούμε με την τάση να διαταράσσουμε την ηρεμία. Για να γίνει αυτό χρειάζεται να αφήνουμε να εκφραστεί ο θυμός και να ακούμε προσεκτικά το μήνυμά του, πόσο μάλλον όταν προέρχεται από ένα μικρό παιδί που έχει την ανάγκη να «ακουστεί» με τον δικό του τρόπο. Καταλυτικός παράγοντας για να μπορέσει ένα παιδί να εκφράσει και να ελέγξει τον θυμό του είναι η κατανόηση των συναισθημάτων των άλλων είτε μέσα στο πλαίσιο ενός παιχνιδιού είτε κατά τη διαδικασία συναναστροφής του με τους συνομηλίκους (Lewis & Haviland-Jones, 1993·Lewis, Haviland-Jones & Barrett, 2008).

Επομένως το συναίσθημα του θυμού όταν αξιοποιηθεί με τον κατάλληλο τρόπο μπορεί να αποτελέσει πραγματικά ένα από τα πιο λειτουργικά συναισθήματα.

Το ερώτημα που δημιουργείται εύλογα είναι τι μπορούμε εμείς, εκπαιδευτικοί και γονείς, να συμβουλέψουμε ένα παιδί να κάνει για να ελέγχει τα αρνητικά συναισθήματά του, να  εξωτερικεύει με υγιή τρόπο τον θυμό του και στη συνέχεια να είναι σε θέση να τα  διαχειριστεί όλα αυτά σωστά;

Ενδεικτικά παραθέτουμε συνοπτικά μερικούς σημαντικούς κεντρικούς άξονες που μπορούν να βοηθήσουν στη διαχείριση του θυμού των παιδιών και των εκρήξεων οργής τους (Χατζηχρήστου, 2011):

1. Συνήθως οι γονείς υιοθετώντας οι ίδιοι επιθετική συμπεριφορά (φωνές, απειλές, σωματική τιμωρία κλπ.) στην προσπάθειά τους να αντιμετωπίσουν τον θυμό των παιδιών τους δίνουν το αντίθετο πρότυπο από αυτό που προσπαθούν να επιτύχουν.Τα παιδιά ως εκ τούτου αναπαράγουν και μιμούνται συμπεριφορές και πρότυπα αντίστοιχα με τις προσλαμβάνουσες που έχουν από το στενό τους περιβάλλον.

2. Τα παιδιά μπορούν να διαχειριστούν την ένταση που νιώθουν εκφράζοντας  τον θυμό τους λεκτικά (προφορικά ή/και γραπτά) ή μη λεκτικά (π.χ. παιχνίδι). Είναι φυσιολογικό να θυμώνει ένα παιδί και οφείλουμε να αποδεχτούμε το συναίσθημά του, όχι όμως την έκφρασή του με επιθετική μορφή.

3. Είναι σημαντικό να αναγνωρίζουμε και να δίνουμε μεγάλη βάση στο ότι τα παιδιά μπορεί να νιώθουν τόσο έντονα και μεγεθυμένα τα «δυσάρεστα» συναισθήματα και τις καταστάσεις ματαίωσης ή απογοήτευσης ώστε τα κάνουν να θυμώνουν ακόμη περισσότερο («Είμαι θυμωμένος/έξαλλος με τον εαυτό μου/κάποιον άλλο γιατί νιώθω τόσο πολύ θυμό μέσα μου και δεν ξέρω το γιατί»).

4. Σε περίπτωση που ένα παιδί εκδηλώσει αυτοκαταστροφικές ή επιθετικές μορφές συμπεριφοράς η παρέμβαση πρέπει να γίνει άμεσα και με διακριτικό τρόπο. Σκοπός είναι να λειτουργήσουμε σαν «πυροσβεστήρες» με την παρέμβαση που θα κάνουμε, αφού πρώτα θα έχουμε τονίσει στα παιδιά ότι τα αγαπάμε και ενδιαφερόμαστε ουσιαστικά γι’ αυτά προκειμένου να μην πάθουν κάτι κακό ή βλάψουν τον εαυτό τους. Σημαντικό είναι να υπογραμμίσουμε στο σημείο αυτό ότι όταν έχουμε να αντιμετωπίσουμε αυτοκαταστροφικές συμπεριφορές παιδιών οφείλουμε να επιδείξουμε απόλυτη ψυχραιμία όχι μόνο στη διαχείριση της κατάστασης εκείνη τη στιγμή αλλά κυρίως μετά, στον διάλογο που θα κάνουμε μαζί τους εξατομικευμένα σε κλίμα απόλυτης ηρεμίας, εμπιστοσύνης και εχεμύθειας.

Καλό θα ήταν να μην δώσουμε μεγαλύτερες διαστάσεις στο συμβάν (οποιαδήποτε μορφή αυτοκαταστροφής) γιατί αν αντιληφθεί το παιδί ότι η αυτοκαταστροφική συμπεριφορά που εκδήλωσε «κατάφερε» να φοβίσει τους ενήλικες λόγω της υψηλής επικινδυνότητάς της τότε ενδέχεται να την επαναλάβει στο μέλλον είτε με σκοπό να τραβήξει εκ νέου την προσοχή μας και να «τεστάρει» τα όριά μας είτε επειδή το βρίσκει «αστείο» ή «παιχνίδι».

5. Βοηθητικό στη διαχείριση του θυμού είναι να συναποφασίσουμε, να θεσπίσουμε και να τηρήσουμε σε συνεργασία με τα παιδιά σαφείς και ξεκάθαρους κανόνες (προφορικά ή ακόμη καλύτερα γραπτά) συνδυαστικά με τις επιβραβεύσεις ή τις τιμωρίες που συνεπάγεται αντίστοιχα η τήρηση ή η παραβίασή τους.

Βιβλιογραφία

• Goleman, D. (1995). Emotionalintelligence.New York: Bantam Books.
• Landy, R.J. (2001). Προσωπικότητα και Προσωπείο. (επιμ.) Στέλιος Κρασανάκης, (μτφρ.) Σοφία Γιαπιτζάκη – Κατσόγιαννου Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα.
• Lazarus, R.S. (1993). From psychological stress to emotions: A history of changing outlooks. In L. W. Porter, & M.R. Rosenweig (Eds.), Annual Review of Psychology, 44 (pp. 1-21). Palo Alto, CA: Annual Reviews
• Lewis, M., &Haviland-Jones, J.M. (1993).Handbook of emotions. New York, NY: Guilford Press.
• Lewis, M., Haviland-Jones, J.M., & Barrett L.F. (2008).Handbook of emotions. New York, NY: Guilford Press
• Μπουκάι, Χ. (2011).Να σου πω μια ιστορία. (μτφρ.) Κρίτων Ηλιόπουλος. Αθήνα:opera
• Χατζηχρήστου, Χ. (2011). Κοινωνική και συναισθηματική αγωγή στο σχολείο. Πρόγραμμα για την προαγωγή της ψυχικής υγείας και της μάθησης στη σχολική κοινότητα. Εκπαιδευτικό Υλικό II. Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Γ’, Δ’, Ε’, ΣΤ’ Δημοτικού. Αθήνα: Τυπωθήτω.

  Κωνσταντίνα Παπαγεωργίου Εκπαιδευτικός Α/θμιας  

ΠΗΓΗ: psychologynow.gr

επιλογή φωτογραφίας : Νίκος Δημητρίου

Πόση αλήθεια αντέχετε; Πόσες φορές σας έχει τύχει να ακούτε πράγματα που όσο αληθινά κι αν ξέρετε ότι είναι, σας πληγώνουν;  Από την άλλη, μήπως ανήκετε σ΄ εκείνη την κατηγορία των ανθρώπων που δεν μπορούν ν΄ αντισταθούν στο να πουν ακριβώς αυτά που πιστεύουν ή αισθάνονται με οποιοδήποτε τίμημα;

Πόσες αλήθειες υπάρχουν;

Ας πάρουμε όμως τα πράγματα από την αρχή. Πολύ συχνά οι φίλες μου αναρωτιούνται γιατί χρησιμοποιώ συνέχεια φράσεις όπως τι εννοείς μ΄ αυτό που λες; ή τι σημαίνει για σένα η λέξη αυτή; Η αλήθεια είναι πως προτού να ξεκινήσω την πρακτική μου ως θεραπεύτρια, δεν μου είχε περάσει ποτέ από το μυαλό πως ο καθένας αντιλαμβάνεται την πραγματικότητα με τον δικό του, μοναδικό τρόπο. Στις συνεδρίες όμως, προσπαθώντας να δω τον κόσμο με τα μάτια του θεραπευόμενου, δε σταματάω να εκπλήσσομαι από το πόσο διαφορετικά αντιλαμβάνονται την πραγματικότητα οι άνθρωποι.

Έτσι, ακόμη κι αν χρησιμοποιούμε το κιλό ως μονάδα μέτρησης για το παγωτό ώστε να συνεννοούμαστε στις καθημερινές μας συναλλαγές, μια απλή φράση όπως έφαγα πολύ παγωτό, για κάποια μπορεί  να σημαίνει έφαγα δυο μπάλες παγωτό και τώρα νιώθω χοντρή, ενώ για κάποιον άλλο έφαγα δυο κιλά παγωτό και το ευχαριστήθηκα. Την επόμενη φορά λοιπόν που θα νιώσουμε την ακατανίκητη επιθυμία να αποδείξουμε στο συνομιλητή μας ποια είναι η αλήθεια, ας πάρουμε δέκα εισπνοές προτού μιλήσουμε κι ας αναλογιστούμε ότι εκείνος μπορεί να βλέπει να πράγματα αλλιώς και να μη συμμερίζεται υποχρεωτικά την δική μας άποψη.

Ειλικρίνεια, μια υπερεκτιμημένη αξία

Σε μια εποχή που όλα κινούνται με γρήγορες ταχύτητες, και που αριθμούμε εκατοντάδες ή και χιλιάδες φίλους στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, αλλά πολύ λιγότερους στις δια ζώσης συναναστροφές μας, το να έχουμε σχέσεις βαθιές και δυνατές είναι ένα δώρο. Ποια είναι άραγε η μαγική συνταγή ώστε να έχουμε αυθεντικές σχέσεις; Μήπως ότι στις αληθινές σχέσεις μπορούν να ειπωθούν τα πάντα χωρίς φίλτρα και στεγανά; Ακούγεται τρομακτικό ως σενάριο, από την άλλη όμως πώς θα χτίσουμε αυθεντικές σχέσεις αν δεν εκφραζόμαστε, αν δε λέμε την αλήθεια μας;

Με ποια προσδοκία λέμε αυτό που λέμε;

Η παραπάνω ερώτηση – κλειδί που είπε μια φορά ένας διευκολυντής μου στην εκπαιδευτική ομάδα, είναι για μένα οδηγός και με έχει βοηθήσει πολύ ως τώρα, τόσο στη δουλειά μου ως θεραπεύτρια, όσο και στην καθημερινότητά μου. Προτού λοιπόν μιλήσουμε, μπορούμε να αναλογιστούμε: ποιος τελικά θα ωφεληθεί από αυτά που θα πω; Μήπως στόχος μου είναι να φανώ εγώ έξυπνος, ικανός, ανώτερος; Θα ωφελήσω τον συνομιλητή μου με τα λόγια μου ή απλώς θα ξαλαφρώσω εγώ; Το χωράει η σχέση και η χρονική στιγμή; Μετά από τις αλήθειες που θα πω η σχέση μας θα είναι πιο βαθιά κι αληθινή ή θα αποξενωθούμε; Κι αν ναι, γιατί;

Προορισμός η συνάντηση, όχημα η ευαλωτότητα

Αν συμφωνούμε πως στόχος κάθε συνομιλίας είναι να έρθουμε πιο κοντά με τον άλλο, να μοιραστούμε τη δικιά μας πραγματικότητα, συναισθήματα, σκέψεις ή το αντίστροφο, να προσπαθήσουμε εμείς να μπούμε στον κόσμο του άλλου, είναι πολύ σημαντικό να κατέβουμε από το βάθρο του παντογνώστη Θεού. Ακόμη κι αν το βίωμά μας απορρέει από τις πράξεις των άλλων, είναι πολύ σημαντικό ν΄ αναλάβουμε την ευθύνη για όσα νιώθουμε και να τα εκθέσουμε με ταπεινότητα. Έχει ίσως τεράστια διαφορά το να πούμε είσαι γαϊδούρι που μ΄ έστησες όπως πάντα, από το να πούμε κάθε φορά που αργείς στα ραντεβού μας αναρωτιέμαι πόσο σημαντική είμαι για σένα, νιώθω σχεδόν πληγωμένη. Με τον τρόπο αυτό, ίσως ο άλλος δεν μπει κατευθείαν σε θέση άμυνας, νιώσει αντίθετα την επίπτωση των πράξεών του σε ένα άλλο ευάλωτο, ανθρώπινο ον. Ενδέχεται να μας ακούσει με περισσότερη κατανόηση και ίσως δημιουργηθεί και ευκαιρία να ανοιχθεί μια σχετική κουβέντα πιο ουσιαστική. 

Βασικές προϋποθέσεις για να είμαστε αυθεντικοί στις σχέσεις μας, είναι δύο: Πρώτον, να ξέρουμε τι πραγματικά συμβαίνει μέσα μας, να συνειδητοποιούμε ποια κουμπιά μας πατιούνται εξαιτίας των αξιών, των πεποιθήσεων, των προσδοκιών και των προηγούμενων βιωμάτων μας. Πολύ συχνά για παράδειγμα ρίχνουμε το φταίξιμο στους άλλους και δεν συνειδητοποιούμε πως η αντίδρασή μας απέναντί τους μπορεί να είναι ακόμη και υπερβολική, γιατί με τη συμπεριφορά τους μας ενεργοποιήθηκαν βαθιά, ίσως και καλά κρυμμένα, δικά μας τραύματα. Δεύτερον, να το εκφράσουμε με τρόπο που να είναι ακριβής και κατανοητός, ώστε να μην κλείσει το κανάλι της επικοινωνίας με τον συνομιλητή, αλλά αντίθετα να ανοίξει ακόμη πιο πολύ. Αν για παράδειγμα κατηγορήσουμε τον άλλο, θα αποτραβηχτεί ή θα αμυνθεί, ενώ αν  πάρουμε την ευθύνη του πώς νιώθουμε εμείς ή του ότι αδυνατούμε να διαχειριστούμε μια κατάσταση, μπορεί να ανοίξει ένα παραθυράκι για βαθιά συνάντηση.

Πρόσφατα, αναγκάστηκα να εκφράσω σ΄ έναν γνωστό μου τα συναισθήματα που μου γεννιούνται με τις αντιδράσεις του, ελπίζοντας βαθιά μέσα μου να μείνει μακριά μου. Έψαξα πολύ για να βρω τις λέξεις, ανέλαβα την ευθύνη του πώς αισθάνομαι με όλα αυτά που μου αναδύονται με τις διηγήσεις του, και το αποτέλεσμα ήταν το ακριβώς αντίθετο: ένιωσε τόσο καλά, που ήρθε ακόμη πιο κοντά μου. Ίσως γιατί βίωσε μια βαθιά «συνάντηση», μιας και εξέφρασα την αδυναμία μου να διαχειριστώ την κατάσταση, αντί να εκτοξεύσω κατηγορίες εναντίον του ή να αποφύγω να αναφέρω όσα ένιωθα τόσο έντονα και να τα αφήσω μετέωρα.

Το σωστό timing

Προσοχή όμως και στο πότε λέμε την αλήθεια μας. Σε μια στιγμή κρίσης, καταρχήν είναι πολύ δύσκολο ακόμη και για εμάς τους ίδιους να συνειδητοποιήσουμε τι συμβαίνει μέσα μας. Το να αποδώσουμε στο συνομιλητή μας με λόγια απλά και με ηρεμία, όλη αυτή τη θύελλα που βιώνουμε, μοιάζει σχεδόν ακατόρθωτο. Από την άλλη, επειδή στη στιγμή της κρίσης και ο άλλος βρίσκεται σε μια παρόμοια διεργασία, το πιο πιθανό είναι πως δε θα μπορέσει να μας ακούσει. Επιλέγουμε λοιπόν να μιλήσουμε για την αλήθεια μας, πριν συσσωρευτεί το βουνό με τα προβλήματα ή όταν πια τα πνεύματα θα έχουν ηρεμήσει, ώστε να πιάσει τόπο.

Πόσο εύκολο είναι να είμαστε ειλικρινείς χωρίς να μείνουμε μόνοι τελικά;

Για να είμαστε ειλικρινείς πρέπει να αισθανόμαστε ασφαλείς. Ασφαλείς μέσα στη δύναμη και στην αδυναμία μας, και μάλλον το δεύτερο είναι και το πιο δύσκολο. Χρειάζεται πρώτα από όλα αυτοπαρατήρηση. Ας ξεκινήσουμε να  παρατηρούμε τι αναδύεται μέσα μας την κάθε στιγμή. Η επίγνωση είναι κάτι που έρχεται σιγά σιγά και μάλλον δε θα την κατακτήσουμε απόλυτα ποτέ. Ας θυμηθούμε πώς ήταν όταν μάθαμε να οδηγούμε αυτοκίνητο, μας φαινόταν βουνό στην αρχή, αυτόματη διεργασία αργότερα. Λάθη όμως κάνουμε ακόμη. Έπειτα πρέπει να ασκηθούμε στην ταπεινότητα. Χρειάζεται ταπεινότητα για να αποδεχτούμε πως ο κάθε άνθρωπος βλέπει τον κόσμο μέσα απ’ τον δικό του προσωπικό φακό και κάνει τον δικό του μοναδικό αγώνα, βασιζόμενος στην αντίληψή του για τον κόσμο.

Οι σχέσεις είναι μονίμως υπό διαπραγμάτευση. Κάθε φορά που παίρνουμε το ρίσκο να μιλήσουμε με ταπεινότητα για την δικιά μας, προσωπική αλήθεια, παίρνουμε το ρίσκο να θέσουμε τη σχέση μας σε δοκιμασία, αλλά και να της δώσουμε μια νέα ευκαιρία για ν΄ ανθίσει.

Συγγραφέας: Μαρία Μαγγανάρη, M.Sc. in Person-Centred Counselling and Psychotherapy, M.B.A., B.A.

Βιβλιογραφία:

• Rogers, C. R. (1980). A way of being. Boston, MA: Houghton Mifflin
• Mearns, D. J., & Thorne, B. (2007). Person-centredcounselling in action.3rd ed. (Counselling in action). London.
• Gordon, T. (1970).Parent effectiveness training: The “no-lose” program for raising responsiblechildren. Oxford, England: Peter H. Wyden.

ΠΗΓΗ: www.psychologynow.gr

επιλογή φωτογραφίας : Νίκος Δημητρίου

H έμφυτη δημιουργική ιδιοφυΐα μας καταπιέζεται από τη στιγμή που γεννιόμαστε. Ο Dr. George Land παρουσίασε τα συγκλονιστικά αποτελέσματα ενός τεστ δημιουργικότητας που αναπτύχθηκε για τη NASA, αλλά στη συνέχεια χρησιμοποιήθηκε για να εξετάσει τους μαθητές σχολείων.

Η NASA επικοινώνησε με τους Dr George Land και Beth Jarman, για να αναπτύξουν ένα τεστ υψηλής εξειδίκευσης που θα τους έδινε τα μέσα, για να αξιολογήσουν αποτελεσματικά τη δημιουργική δυναμική των επιστημόνων και των μηχανικών της NASA. Το τεστ αποδείχτηκε εξαιρετικά αποτελεσματικό για τους σκοπούς της NASA, αλλά οι επιστήμονες έμειναν με κάποιες ερωτήσεις: από πού προέρχεται η δημιουργικότητα; Οι άνθρωποι γεννιόμαστε με αυτή ή διδάσκεται; Ή προέρχεται από την εμπειρία μας;

Στη συνέχεια, οι επιστήμονες χορήγησαν το τεστ σε 1.600 παιδιά 4 και 5 ετών. Αυτό που βρήκαν τους σόκαρε. Πρόκειται για ένα τεστ που εξετάζει την ικανότητα να βρίσκουμε νέες, διαφορετικές και καινοτόμες ιδέες σε προβλήματα. Ποιο ποσοστό αυτών των παιδιών πιστεύετε ότι ανήκαν στην κατηγορία της ιδιοφυούς φαντασίας;

Σχεδόν το 98%!

Τα ενδιαφέροντα στοιχεία πίσω από τα αποτελέσματα

Αλλά αυτή δεν είναι ολόκληρη η ιστορία. Οι επιστήμονες εντυπωσιάστηκαν τόσο που αποφάσισαν να διεξάγουν μια διαχρονική- διαμήκης μελέτη και εξέτασαν τα παιδιά ξανά μετά από πέντε χρόνια, όταν ήταν 10 ετών πια. Το αποτέλεσμα; Μόνο το 30% των παιδιών πια ανήκε στην κατηγορία της ιδιοφυούς φαντασίας. Και όταν τα παιδιά εξετάστηκαν στα 15 τους χρόνια, το ποσοστό είχε πέσει στο 12%.

Και τι ισχύει για εμάς τους ενήλικες; Πόσοι από εμάς διατηρούμε επαφή με τη δημιουργική μας πλευρά μετά από τόσα χρόνια σχολικής εκπαίδευσης; Δυστυχώς, μόνο το 2%.

Και για όσους αμφισβητούν τη συνέπεια αυτών των αποτελεσμάτων- ή πιστεύουν ότι πρόκειται για απομονωμένα συμβάντα- αυτά τα αποτελέσματα στην πραγματικότητα έχουν επαναληφθεί πολλές φορές σε πολλές έρευνες, όπως και τα απογοητευτικά αποτελέσματά τους: το σχολικό σύστημα, η εκπαίδευση μας κλέβει τη δημιουργική μας ιδιοφυΐα.

Οι λόγοι πίσω από αυτό δεν είναι δύσκολο να γίνουν αντιληπτοί• το σχολείο πρόκειται για έναν θεσμό που είναι ιστορικά αποδεδειγμένο ότι σκοπός του είναι η εξυπηρέτηση των επιθυμιών της άρχουσας τάξης και όχι των κοινών ανθρώπων. Για να διατηρηθεί ο πολυτελής τρόπος ζωής της ελίτ, μιας ελίτ που συνεισφέρει ελάχιστα, αλλά απολαμβάνει τα περισσότερα, τα παιδιά χρειάζεται να υποστούν έμμεσα σε πλύση εγκεφάλου για να αποδεχτούν το άπληστο σύστημα της τεχνητής έλλειψης, της ατέλειωτης εκμετάλλευσης και του αδιάκοπου πολέμου.

Μπορούμε να ανακτήσουμε τη δημιουργικότητά μας;

Ο Land λέει ότι έχουμε την ικανότητα, αν το θέλουμε, να φτάσουμε και πάλι το 98%. Απ’ όσα έχουν βρει από τις έρευνες με παιδιά και από τον τρόπο που ο εγκέφαλος λειτουργεί, υπάρχουν δύο είδη σκέψης που λαμβάνουν χώρα στον εγκέφαλο. Και τα δύο μοτίβα χρησιμοποιούν διαφορετικές δομές του εγκεφάλου και πρόκειται για ξεχωριστές πορείες με την έννοια ότι διαμορφώνουμε με άλλο τρόπο το νου μας.

Η μία ονομάζεται αποκλίνουσα- είναι η φαντασία, που χρησιμοποιείται για την παραγωγή νέων πιθανοτήτων. Η άλλη ονομάζεται συγκλίνουσα- είναι όταν κάνετε μια κριτική, παίρνετε μια απόφαση, ερευνάτε κάτι, επικρίνετε, αξιολογείτε. Ο αποκλίνων τρόπος σκέψης λειτουργεί σαν ένας επιταχυντής και ο συγκλίνων τρόπος σκέψης είναι το φρένο στις καλύτερές μας προσπάθειες. «Βρήκαμε ότι αυτό που συμβαίνει σε αυτά τα παιδιά, καθώς τα εκπαιδεύουμε, είναι ότι τα διδάσκουμε να θέτουν σε λειτουργία και τους δύο τρόπους σκέψης την ίδια στιγμή», αναφέρει ο Land.

Όταν κάποιος σας ζητά να σκαρφιστείτε νέες ιδέες, καθώς τις βρίσκετε, αυτό που μαθαίνετε κυρίως στο σχολείο είναι να εξετάζετε και να βλέπετε αμέσως: «Το προσπαθήσαμε αυτό και πιο πριν», «είναι απαίσια ιδέα», «δεν θα λειτουργήσει» κλπ. Αυτό είναι το πρόβλημα και αυτό είναι που πρέπει να σταματήσουμε να κάνουμε.

«Όταν εξετάζουμε το εσωτερικό του εγκεφάλου, βλέπουμε ότι οι νευρώνες πολεμούν ο ένας τον άλλο και στην ουσία μειώνουν τη δύναμη του εγκεφάλου, επειδή συνεχώς κρίνουν, λογοκρίνουν και φιλτράρουν», τονίζει ο Land. «Αν λειτουργούμε υπό φόβο, χρησιμοποιούμε ένα μικρό μέρος του εγκεφάλου μας, αλλά όταν χρησιμοποιούμε τη δημιουργική σκέψη, ο εγκέφαλός μας φωτίζεται ολόκληρος».

Ποια είναι η λύση;

Χρειάζεται να βρούμε εκείνο τον πεντάχρονο εαυτός μας και πάλι. Εκείνη η ικανότητα που είχαμε ως παιδιά ποτέ δεν εξαφανίστηκε πλήρως. «Είναι κάτι που εξασκείτε κάθε μέρα που ονειρεύεστε», μας υπενθυμίζει ο Land. Πώς θα το καταφέρετε; Ο Land μας προκαλεί να πάρουμε όλοι ένα αντικείμενο ή ένα πρότζεκτ, να φωνάξουμε εκείνο τον 5χρονο εαυτό μας και να του ζητήσουμε να βρει όσες περισσότερες πρωτότυπες και τρελές ιδέες, για να βελτιώσει το έργο μας.

 ΠΗΓΗ: enallaktikidrasi.com

επιλογή φωτογραφίας : Νίκος Δημητρίου

Ο πειρασμός είναι μεγάλος. Χαμόγελα, γλύκες, νάζια, αγκαλιές, από το καμάρι σας – κρίμα να τις χάσουν φίλοι διαδικτυακοί και συγγενείς. Άδικο να μην τις μοιραστείτε, δηλώνοντας ξανά και ξανά την καθημερινή ευτυχία του ανθρώπου που κάποτε έγινε γονιός. Όταν το κάνετε, άλλωστε, τα likes πέφτουν βροχή. Τίποτε, ούτε η πιο φαρμακερή ατάκα για τα γκολ που έχασε ο Κάριους, ούτε τα πιο αστεία μιμίδια, δεν μπορούν να συναγωνιστούν το φαφούτικο γελάκι ενός βρέφους, τα ακκίσματα μιας δεσποινίδος ετών τριών, τα κατορθώματα ενός πιτσιρίκου στα τέσσερα.

Στον ίδιο πειρασμό με σας μπαίνουν και εκατομμύρια άλλοι άνθρωποι σε ολόκληρο τον κόσμο. Το φαινόμενο έχει και δικό του όνομα: «sharenting».

Σε μια πρόσφατη αποτίμησή του, για λογαριασμό του London School of Ecomomics, την οποία και παρουσιάζει ο βρετανικός Guardian, γίνεται σαφές ότι τα τρία τέταρτα των γονέων που κάνουν χρήση του Διαδικτύου τουλάχιστον μια φορά τον μήνα, συνηθίζουν να αναρτούν φωτογραφίες ή βίντεο σε σχέση με τα παιδιά τους. Οι πιθανότητες για αναρτήσεις στα social media, αυξάνονται ιλιγγιωδώς όταν πρόκειται για γονείς με μικρά παιδιά (που είναι χάρμα να τα χαζεύεις). Λίγοι περισσότεροι από τους μισούς μοιράζονται υλικό με στενούς φίλους και συγγενικά πρόσωπα, οι «επαφές» τους δεν υπερβαίνουν τις 200 – λέει η έρευνα. Μόνον ένας στους δέκα γονιούς συνηθίζει να το κάνει σε ευρύ κοινό, ενώ μόλις 3% ανεβάζει φωτογραφίες σε δημόσια blogs ή ανοικτούς λογαριασμούς στο Instagram.

Βεβαίως, υπάρχουν και οι celebrities που κάνουν «μόδα» τα παιδιά τους, από τα παιδιά τους, με τα παιδιά τους, πολιορκώντας το κοινό με προσωπικές στιγμές στο Instagram, με το αζημίωτο, αφού εκτός από likes, κερδίζουν και σοβαρότατα ποσά (από διαφημίσεις). Αλλά αυτoί είναι μια κατηγορία από μόνοι τους…

Και στην Ελλάδα; Ψάξτε στον μικρόκοσμο σας, στον κοινωνικό σας περίγυρο. Είναι πολλοί αυτοί που καμαρώνουν με επιτυχίες, με ή χωρίς εισαγωγικά, των ανηλίκων τους, μεταφέροντας κάθε είδους πληροφορίες για την καθημερινότητα τους. Έχει χαθεί το μέτρο;
«Είναι κατανοητή η ανάγκη πολλών γονιών να μοιράζονται τη χαρά τους με φίλους», λέει οΓιώργος Νικολάου, ψυχίατρος.
«Το πρόβλημα αρχίζει όταν η δημοσιοποίηση φωτογραφιών και πληροφοριών “παραγίνεται” ή γίνεται για λάθος λόγους, λόγους που έχουν να κάνουν περισσότερο με τις δικές τους προσωπικές ανησυχίες, την ανάγκη για παράδειγμα να δείξουν χαρούμενοι, ευτυχείς, πλήρεις, και μάλιστα όταν κάτι τέτοιο δεν συμβαίνει στον βαθμό που θα το ήθελαν. Πολλοί γονείς πέφτουν στην παγίδα και προβάλλουν στις αναρτήσεις για τα παιδιά τους, ό,τι και σε αυτές με selfies τους : ναρκισσιστικά στοιχεία της προσωπικότητας τους. Τα παιδιά θεωρούνται, εξάλλου, προέκταση του ίδιου μας του εαυτού και συχνότατα γίνονται «μέσα» έκφρασης ιδιοτήτων και συναισθημάτων που δεν τους αναλογούν».

Το πιο σημαντικό είναι ότι η ικανοποίηση από την ενθουσιώδη αποδοχή των αναρτήσεων δεν εξαλείφει τους κινδύνους. Οι οποίοι είναι πολλοί, και είναι διαρκώς «εκεί». Οι Αρχές έχουν επανειλημμένως επιστήσει προσοχή, καθώς παιδόφιλοι, παιδεραστές και groomers (όσοι αποπλανούν ανηλίκους, με σκοπό τη σεξουαλική κακοποίηση) παραφυλάνε, αξιοποιώντας αρκετές φορές υλικό που έχει ανεβάσει η ίδια η οικογένεια. Ακόμη και φωτογραφίες από βαφτίσια…

Ο κ. Νικολάου αγγίζει σε μια αποστροφή του το πιο καυτό θέμα του καιρού μας: τη διαχείριση της πληροφορίας και τους περιορισμούς στους οποίους πρέπει να υπόκειται.

Διότι το αθώο υλικό που αφορά τα παιδιά σας σήμερα, συμβάλλει στην ουσία στο ψηφιακό τους αποτύπωμα, αύριο · δίνει το προσωπικό τους στίγμα, με το οποίο ίσως κάπου, κάποτε, να έλθουν αντιμέτωπα, και μάλιστα χωρίς να το θέλουν. Μια εικόνα από νοσηλεία τους, μια πληροφορία για το σχολείο τους, ένα στιγμιότυπο από τη συμμετοχή σε μια πορεία διαμαρτυρίας, η κοινοποίηση προσωπικών στιγμών από/ σε οικογενειακά περιβάλλοντα κάθε άλλο παρά ευτυχή και ενωμένα, μπορεί να δημιουργήσει προβλήματα για το ίδιο σας το παιδί – αν δεν το θέσει και σε κίνδυνο.
«Απαιτείται μέτρο, ισορροπία, δεύτερη σκέψη κάθε φορά που σχεδιάζεται μια ανάρτηση στα social media. Παζαρέψτε με τον εαυτό σας μήπως είναι περιττή»,λέει ο ψυχίατρος όταν του ζητείται μια πρακτική συμβουλή.
«Ας σκεφθούν οι γονείς και κάτι ακόμη: η συμβίωση με τα social media είναι πλέον καθημερινότητα για τα περισσότερα ανήλικα, η υπερέκθεσή τους με τη «συνέργεια» και του γονιού, σε καμία περίπτωση δεν βοηθάει… Ας τους διδάξουν online συμπεριφορά, με τη δική τους τη στάση. Ας εξηγήσουν στα παιδιά ότι η ανάγκη για like και επιβεβαίωση μέσα από το διαδίκτυο είναι τεχνητή, μπορούν να αντλήσουν πολλή περισσότερη και αυθεντική από δραστηριότητες και επιτεύγματα στην πραγματική ζωή. Πρόκειται άλλωστε για επιβεβαίωση που έρχεται «απ΄ έξω», και πολύ λίγα έχει να δώσει στο να δομηθεί μια γερή εσωτερική βάση για το ανήλικο».

Ο Guardian επισημαίνει και κάτι καινούργιο, λίαν ενδιαφέρον: αν οι γονείς αναρτούν υλικό που αφορά τα παιδιά τους, ενίοτε μέσα από το σπίτι, ή με κρίσιμες πληροφορίες (πχ. ιατρικές), χωρίς τη συναίνεση των τελευταίων, είναι πιθανό να έλθουν αντιμέτωποι με προβλήματα, ευθύνες και δικαστήρια. Δίνει τη δυνατότητα ο νέος Κανονισμός για τα Προσωπικά Δεδομένα, το περίφημο GDPR, προστατεύοντας όσους είναι κατ΄ ουσίαν απροστάτευτοι. Προσθέτοντας την παράμετρο της ιδιωτικότητας στην όλη ιστορία. Μπορεί να σας φαίνεται απίθανο σενάριο να σας κυνηγήσει στο μέλλον το δικό σας το παιδί, σκεφθείτε όμως ότι υπάρχουν και τα παιδιά των Καρντάσιαν…

ΠΗΓΗ: protagon.gr

επιλογή φωτογραφίας : Νίκος Δημητρίου

Η αλήθεια είναι ότι αν δεν είμαστε καλά εμείς, δεν μπορούμε να είμαστε καλά στη σχέση μας με τα παιδιά μας, στη σχέση μας με το σύντροφό μας, στη σχέση μας με την οικογένειά μας και με τους φίλους μας… 

Πολλές φορές μπορεί να το λέμε.. Ακόμη περισσότερες φορές μπορεί να το συμβουλέψουμε στους άλλους να το κάνουν, πόσες φορές, ωστόσο, θα διεκδικήσουμε να το κάνουμε πράξη εμείς;

Πόσες φορές θα αφήσουμε στην άκρη τις εκκρεμότητες που έχουμε για την επόμενη μέρα και να διεκδικήσουμε λίγο προσωπικό χρόνο για εμάς, γιατί με αυτό τον τρόπο θα νιώσουμε καλά;

Συμβουλές ευημερίας για μια ευτυχισμένη ζωή 

Τις προηγούμενες μέρες διάβασα ένα μήνυμα που ανέβασε στο διαδίκτυο η κόρη του γνωστού ηθοποιού Μπομπ Χόσκινς, μετά το θάνατό του. Το μήνυμα αυτό αφορούσε σε συμβουλές ευημερίας, όπως τις είχε ονομάσει εκείνος και τις είχε κληροδοτήσει στην κόρη του για να τη βοηθήσει να είναι περισσότερο ικανοποιημένη και ευτυχισμένη από τη ζωή της:

• Να γελάς, το χιούμορ υπάρχει ακόμα και στις πιο σκοτεινές μας μέρες.
• Να θυμώνεις, γιατί αν κρατάς μέσα σου το θυμό, θα είσαι πικρόχολη και θλιμμένη.
• Να είσαι πάντα ο εαυτός σου, γιατί δεν μπορείς να είσαι κάποια άλλη – και αν σε κάποιον δεν αρέσεις είναι είτε τυφλός είτε ηλίθιος.
• Να κάνεις ό,τι καλύτερο μπορείς και μην φοβάσαι την αποτυχία.
• Να μην παίρνεις τον εαυτό σου πολύ στα σοβαρά – όσοι το κάνουν είναι βαρετοί.
• Ποτέ μην τα παρατάς, όποιος και αν είναι ο αντίπαλος.
• Να εκτιμάς την ομορφιά στη ζωή, να κρατάς τις καλύτερες στιγμές σε φωτογραφίες.
• Να είσαι γενναιόδωρη και αν έχεις κάτι να δώσεις, να το κάνεις – δεν θα το πάρεις μαζί σου.
• Και να αγαπάς με όλη σου την καρδιά, γιατί στο τέλος η αγάπη είναι το μόνο που μετράει.

Η αλήθεια είναι ότι θα ήθελα να προσθέσω και άλλες!

Να βρίσκεις λίγο χρόνο για σένα για να μπορέσεις να ξεκουραστείς. Θυμήσου την τελευταία φορά που χωρίς ενοχές ξάπλωσες λίγο, ενώ τα παιδιά ήταν στο σπίτι και έκλεισες τα μάτια σου για ένα μισάωρο ή κοίταζες το κινητό σου.

Να κάνεις κάτι για να μπορείς να παίρνεις δυνάμεις και για να εκτονώνεις τα συναισθήματά σου.. Δεν μπορείς να εστιάζεις μόνο στις εκκρεμότητες, στις δουλειές του σπιτιού, στο μαγείρεμα, στα παιδιά.

Είναι απαραίτητο, αλλά δεν μπορεί να είναι μονοδιάστατη η σκέψη σου.. Γιατί έχεις και εσύ ανάγκες.. Οι δουλειές και οι εκκρεμότητες δεν θα σταματήσουν ποτέ, δεν θα μειωθούν ποτέ. Εάν, όμως, εσύ αρχίσεις να μην νιώθεις καλά, πώς θα τα ολοκληρώνεις όλα αυτά; Είναι λάθος να περιμένεις από τους άλλους να σκεφτούν την δική σου χαλάρωση, την δική σου εκτόνωση.. Πρέπει να φροντίσεις, εσύ, τον εαυτό σου..

Διεκδίκησε για τον εαυτό σου αυτό που αξίζεις.

Δείτε το βίντεο ή διαβάστε την ομιλία του εκπαιδευτή Εντουάρντο Μπρισένιο 

Η ομιλία

Οι περισσότεροι από εμάς προσπαθούμε να κάνουμε ό,τι καλύτερο μπορούμε στη ζωή, είτε αφορά την εργασία, την οικογένεια, το σχολείο, ή οτιδήποτε άλλο. Έτσι το βλέπω κι εγώ. Κάνω ό,τι καλύτερο μπορώ. Αλλά πριν λίγο καιρό συνειδητοποίησα ότι δεν βελτιωνόμουν πολύ σε όσα με ένοιαζαν περισσότερο, -να είμαι καλύτερος σύζυγος ή φίλος, καλύτερος επαγγελματίας ή συνάδελφος- και δεν βελτιωνόμουν πολύ σε αυτά τα πράγματα παρότι αφιέρωνα πολύ χρόνο δουλεύοντας σκληρά γι’ αυτά. Έκτοτε κατάλαβα συζητώντας και ψάχνοντας, ότι παρ’ όλη τη σκληρή δουλειά, αυτή η στασιμότητα είναι πολύ συνηθισμένη.
0:50
Έτσι θέλω να μοιραστώ κάποιες σκέψεις γιατί συμβαίνει αυτό και τι μπορούμε όλοι μας να κάνουμε. Έμαθα ότι οι πιο αποτελεσματικοί άνθρωποι και ομάδες σε οποιονδήποτε κλάδο κάνουν κάτι που όλοι μπορούμε να υιοθετήσουμε. Στην πορεία της ζωής τους εναλλάσσονται σκοπίμως ανάμεσα σε δύο ζώνες: τη ζώνη της μάθησης και τη ζώνη της απόδοσης.
1:09
Στη ζώνη της μάθησης ο σκοπός μας είναι η βελτίωση. Έτσι, κάνουμε δραστηριότητες σχεδιασμένες για βελτίωση, εστιάζοντας σε όσα δεν έχουμε κατακτήσει ακόμα, άρα είναι αναμενόμενο πως θα κάνουμε λάθη και ξέρουμε ότι από αυτά θα μάθουμε. Είναι τελείως διαφορετικό από ό,τι κάνουμε στη ζώνη απόδοσης, όπου στόχος μας είναι να κάνουμε κάτι όσο καλύτερα μπορούμε, να εκτελέσουμε. Τότε επικεντρωνόμαστε σε όσα ήδη γνωρίζουμε πολύ καλά και προσπαθούμε να ελαχιστοποιήσουμε τα λάθη.
1:35
Και οι δύο ζώνες πρέπει να υπάρχουν στη ζωή μας, αλλά όταν είμαστε ξεκάθαροι πότε θέλουμε να είμαστε στην καθεμία, με ποιους σκοπούς, στόχους και προσδοκίες, μας βοηθάει να αποδίδουμε καλύτερα και να βελτιωνόμαστε. Η ζώνη απόδοσης μεγιστοποιεί την άμεση απόδοσή μας, ενώ η ζώνη μάθησης μεγιστοποιεί την ανάπτυξη και τη μελλοντική μας απόδοση. Ο λόγος που οι περισσότεροι δεν βελτιωνόμαστε αρκετά, παρ’ όλη τη σκληρή δουλειά, είναι επειδή τείνουμε να περνάμε σχεδόν όλο τον χρόνο μας στη ζώνη απόδοσης. Αυτό επιβραδύνει την ανάπτυξή μας και μακροπρόθεσμα -είναι ειρωνικό- και την απόδοσή μας.
2:09
Πώς μοιάζει λοιπόν η ζώνη μάθησης; Ας πάρουμε τον Δημοσθένη, τον πολιτικό ηγέτη και μεγαλύτερο ρήτορα και δικηγόρο στην Αρχαία Ελλάδα. Για να φτάσει να να γίνει τόσο σπουδαίος, δεν περνούσε όλο τον χρόνο του μόνο ως ρήτορας και δικηγόρος, όπως θα έκανε στη ζώνη απόδοσής του. Αντ’ αυτού, έκανε δραστηριότητες που στόχευαν στη βελτίωση. Φυσικά, μελετούσε πολύ. Με καθοδήγηση από μέντορες, σπούδασε δίκαιο και φιλοσοφία, αλλά επίσης κατάλαβε ότι ως δικηγόρος έπρεπε να πείθει τους άλλους, έτσι μελέτησε σπουδαίους λόγους και υποκριτική. Για να αποβάλει ένα τικ που είχε, όπου τιναζόταν ο ώμος του, έκανε πρόβα τους λόγους του μπροστά σε έναν καθρέφτη, και από το ταβάνι είχε κρεμάσει ένα σπαθί, ώστε όταν σηκωνόταν ο ώμος του, αυτό να τον τρυπούσε.
2:54
(Γέλια)
2:56
Για να εξομαλύνει ένα τραύλισμα που είχε, προετοίμαζε τους λόγους του με βότσαλα στο στόμα του. Έφτιαξε ένα υπόγειο δωμάτιο, όπου μπορούσε να εξασκείται χωρίς να τον διακόπτουν ή να ενοχλεί τους άλλους. Κι εφόσον τα δικαστήρια της εποχής είχαν πολύ θόρυβο, έκανε εξάσκηση δίπλα στη θάλασσα, φροντίζοντας η φωνή του ν’ ακούγεται πάνω από τη βοή των κυμάτων.
3:14
Οι δραστηριότητές του στη ζώνη της μάθησης διέφεραν τελείως από αυτές στο δικαστήριο, τη δική του ζώνη απόδοσης. Στη ζώνη μάθησης, έκανε αυτό που ο Δρ. Άντερς Έρικσον ονομάζει «ενσυνείδητη πρακτική». Αυτό σημαίνει ότι διαιρούμε τις ικανότητες σε δεξιότητες, διευκρινίζοντας ποια δεξιότητα θέλουμε να βελτιώσουμε, -όπως το να συγκρατούμε τον ώμο μας- δίνοντας όλη μας την προσοχή σε μια μεγάλη πρόκληση έξω από τη ζώνη άνεσής μας, λίγο πέρα απ’ αυτά που προς το παρόν μπορούμε να κάνουμε, βλέποντας τα αποτελέσματα των επαναλήψεων και των προσαρμογών, ιδανικά με τη βοήθεια κάποιου έμπειρου καθοδηγητή, καθώς οι δραστηριότητες που στοχεύουν στη βελτίωση είναι πολύ εξειδικευμένες και οι μεγάλοι δάσκαλοι και προπονητές τις γνωρίζουν και μπορούν να μας κάνουν εποικοδομητική κριτική. Αυτού του είδους η εξάσκηση μέσα στη ζώνη μάθησης είναι που μας οδηγεί σε μια ουσιαστική βελτίωση κι όχι μόνο ο χρόνος που αφιερώνουμε στην παραγωγή ενός έργου. Για παράδειγμα, οι έρευνες δείχνουν ότι μετά τα πρώτα χρόνια εργασίας σε έναν τομέα, η απόδοση συνήθως ισοπεδώνεται. Αυτό έχει επαληθευθεί στη διδασκαλία, τη γενική ιατρική, τη νοσηλευτική και άλλους τομείς, και συμβαίνει γιατί άπαξ και σκεφτούμε ότι έχουμε γίνει αρκετά καλοί, ότι είμαστε επαρκείς, σταματάμε να περνάμε χρόνο στη ζώνη μάθησης. Όλος ο χρόνος μας πάει απλώς να κάνουμε τη δουλειά μας, να αποδίδουμε, που μάλλον δεν είναι καλός τρόπος για να βελτιωθούμε. Αλλά οι άνθρωποι που συνεχίζουν να περνούν χρόνο στη ζώνη μάθησης πραγματικά συνεχίζουν να βελτιώνονται. Οι καλύτεροι πωλητές, τουλάχιστον μια φορά την εβδομάδα, κάνουν δραστηριότητες με στόχο την βελτίωση. Διαβάζουν για να διευρύνουν τις γνώσεις τους, συμβουλεύονται συναδέλφους ή ειδήμονες του τομέα τους, δοκιμάζουν νέες στρατηγικές, ζητούν γνώμες και σχολιασμό. Οι καλύτεροι σκακιστές περνούν πολύ χρόνο όχι παίζοντας κάποιες παρτίδες, όπως θα έκαναν στη ζώνη απόδοσης, αλλά προβλέποντας και αναλύοντας κινήσεις μεγάλων παικτών. Όλοι μας έχουμε πιθανώς περάσει πάρα πολλές ώρες πληκτρολογώντας στον υπολογιστή, χωρίς να γινόμαστε ταχύτεροι, αλλά αν περνούσαμε 10 με 20 λεπτά κάθε μέρα εστιάζοντας πλήρως στο να πληκτρολογούμε 10 με 20% ταχύτερα από την τωρινή μας ταχύτητα, θα γινόμαστε πιο γρήγοροι, ειδικά αν εντοπίζαμε τι λάθη κάναμε και κάναμε εξάσκηση σε αυτές τις λέξεις. Αυτό είναι η ενσυνείδητη εξάσκηση.
5:23
Σε ποια άλλα μέρη της ζωής μας, που ίσως μας νοιάζουν περισσότερο, προσπαθούμε σκληρά χωρίς να βελτιωνόμαστε ιδιαίτερα επειδή είμαστε πάντα στη ζώνη απόδοσης; Φυσικά, αυτό δεν σημαίνει ότι η ζώνη απόδοσης είναι άνευ αξίας. Έχει πολύ μεγάλη σημασία. Όταν χρειάστηκα εγχείριση στο γόνατο, δεν είπα στο γιατρό, «Ψάξε εκεί μέσα και εστίασε σε όσα δεν γνωρίζεις».
5:43
(Γέλια)
5:44
«Θα μάθουμε από τα λάθη μας!» Έψαξα έναν χειρουργό που πίστευα ότι θα κάνει καλή δουλειά, και ήθελα να κάνει καλή δουλειά. Όταν είμαστε στη ζώνη απόδοσης μπορούμε να κάνουμε πράγματα όσο καλύτερα μπορούμε. Μπορεί επίσης να μας δώσει κίνητρα, και μας βοηθά να εντοπίσουμε σε ποια πράγματα πρέπει να εστιάσουμε πριν επιστρέψουμε στη ζώνη μάθησης. Έτσι ο δρόμος προς την υψηλή απόδοση είναι μέσα από την εναλλαγή μεταξύ της ζώνης μάθησης και της ζώνης απόδοσης, προσπαθώντας να χτίζουμε δεξιότητες στη ζώνη μάθησης, και κατόπιν να τις εφαρμόζουμε στη ζώνη απόδοσης.
6:15
Όταν η Μπιγιονσέ είναι σε περιοδεία, κατά τη συναυλία βρίσκεται στη ζώνη απόδοσης, αλλά κάθε βράδυ που επιστρέφει στο ξενοδοχείο, επιστρέφει αμέσως στη ζώνη μάθησης. Βλέπει το βίντεο της παράστασης που μόλις έδωσε. Εντοπίζει τις ευκαιρίες για βελτίωση, για την ίδια, τους χορευτές, και της ομάδας βιντεοσκόπησης. Και το επόμενο πρωί, όλοι παίρνουν σημειώσεις με όσα πρέπει να τροποποιήσουν, και πάνω στα οποία δουλεύουν πριν την επόμενη παράσταση. Είναι μια συνεχής διαδικασία διαρκούς βελτίωσης ικανοτήτων, αλλά πρέπει να ξέρουμε πότε θέλουμε να μάθουμε και πότε να αποδώσουμε, και αν και θέλουμε να έχουμε χρόνο και για τα δύο, όσο περισσότερο χρόνο περνάμε στη ζώνη μάθησης, τόσο περισσότερο βελτιωνόμαστε.
6:54
Πώς λοιπόν θα περάσουμε περισσότερο χρόνο στη ζώνη μάθησης; Πρώτα πρέπει να πιστέψουμε και να καταλάβουμε ότι μπορούμε να βελτιωθούμε, να προσανατολιστούμε προς την ανάπτυξη. Δεύτερον, πρέπει να θέλουμε να βελτιώσουμε τη συγκεκριμένη δεξιότητα. Πρέπει να έχουμε κάποιο σκοπό που μας νοιάζει, γιατί χρειάζεται χρόνος και προσπάθεια. Τρίτον, πρέπει να έχουμε μια ιδέα πώς μπορούμε να βελτιωθούμε, τι μπορούμε να κάνουμε γι’ αυτό, -όχι όπως όταν ήμουν νέος που έκανα εξάσκηση στην κιθάρα, παίζοντας ξανά και ξανά το τραγούδι- αλλά με ενσυνείδητη εξάσκηση. Και τέταρτον, πρέπει να είναι χαμηλό το ρίσκο, διότι αν περιμένουμε να γίνουν λάθη, οι συνέπειες των λαθών δεν πρέπει να είναι καταστροφικές, ούτε καν πολύ σημαντικές. Ο σχοινοβάτης δεν εξασκείται σε κάτι νέο χωρίς δίχτυ ασφαλείας, και ο αθλητής δεν θα επιχειρήσει μια νέα κίνηση σε αγώνα πρωταθλήματος.
7:44
Ένας λόγος που στη ζωή μας περνάμε τόσο πολύ χρόνο στη ζώνη απόδοσης είναι ότι συχνά το περιβάλλον μας έχει υψηλό ρίσκο χωρίς να υπάρχει ανάγκη. Δημιουργούμε κοινωνικά ρίσκα μεταξύ μας, ακόμη και στα σχολεία όπου υποτίθεται ότι προάγεται η μάθηση και δεν εννοώ μόνο τις προαγωγικές εξετάσεις. Εννοώ ότι κάθε λεπτό και κάθε μέρα, πολλοί μαθητές από το δημοτικό ως το πανεπιστήμιο νιώθουν ότι αν κάνουν λάθος οι άλλοι θα τους υποτιμήσουν. Γι’ αυτό, φυσικά, νιώθουν πίεση και δεν παίρνουν τα ρίσκα που χρειάζονται για τη μάθηση. Αλλά μαθαίνουν, άθελά τους, ότι τα λάθη είναι απαράδεκτα, όταν δάσκαλοι και γονείς επικροτούν μόνο τις σωστές απαντήσεις και απορρίπτουν τα λάθη αντί να τα αποδέχονται και να τα εξετάζουν ώστε να μάθουν από αυτά, ή όταν ζητούμε περιορισμένες απαντήσεις αντί για έναν πιο διερευνητικό τρόπο σκέψης από τον οποίο όλοι θα μάθουμε. Όταν κάθε εργασία του μαθητή σε σπίτι και σχολείο φέρει έναν βαθμό που μετράει στην τελική βαθμολογία, και δεν χρησιμοποιείται για εξάσκηση, λάθη, κριτική και αναθεώρηση, στέλνουμε το μήνυμα ότι το σχολείο είναι μια ζώνη απόδοσης.
8:43
Το ίδιο ισχύει και στον χώρο εργασίας μας. Στις εταιρείες όπου είμαι σύμβουλος, συχνά βλέπω μια νοοτροπία άψογης απόδοσης που την τρέφουν οι επικεφαλείς ως προτροπή για μια εξαιρετική εργασία. Όμως έτσι ο εργαζόμενος μένει σε όσα γνωρίζει και δεν δοκιμάζει νέα πράγματα, έτσι οι εταιρείες αγωνίζονται για καινοτομία και βελτίωση, και μένουν πίσω.
9:00
Μπορούμε να κάνουμε χώρο για ανάπτυξη αρχίζοντας μεταξύ μας συζητήσεις για το πότε θέλουμε να είμαστε σε κάθε ζώνη. Σε τι θέλουμε να βελτιωθούμε και πώς; Και πότε θέλουμε να δράσουμε και να ελαχιστοποιήσουμε τα λάθη; Με αυτόν τον τρόπο βλέπουμε ξεκάθαρα τι είναι η επιτυχία, πότε και πώς μπορούμε να υποστηρίξουμε καλύτερα ο ένας τον άλλον.
9:21
Αλλά τι γίνεται αν βρισκόμαστε σε μια χρόνια κατάσταση υψηλού ρίσκου και νιώθουμε ότι δεν μπορούμε ακόμη να ξεκινήσουμε αυτές τις συζητήσεις; Τότε, ορίστε τρία πράγματα που μπορούμε να κάνουμε ως άτομα. Πρώτον, μπορούμε να φτιάξουμε νησίδες χαμηλού ρίσκου μέσα σε ένα πέλαγος υψηλού ρίσκου. Αυτά είναι χώροι όπου τα λάθη επιφέρουν μικρές συνέπειες. Για παράδειγμα, μπορεί να βρούμε έναν μέντορα ή έναν έμπιστο συνάδελφο ώστε να ανταλλάξουμε ιδέες ή να κάνουμε ευαίσθητες συζητήσεις ή και υποθετικά σενάρια. Ή να ζητήσουμε συναντήσεις σχολιασμού κατά την πρόοδο των έργων. Ή να εξοικονομήσουμε χρόνο για διάβασμα, βίντεο ή διαδικτυακά μαθήματα. Αυτά είναι μόνο κάποια παραδείγματα. Δεύτερον, μπορούμε να εκτελέσουμε και να αποδώσουμε όπως αναμένεται, αλλά μετά να εξετάσουμε τι μπορούμε να βελτιώσουμε την επόμενη φορά, όπως κάνει η Μπιγιονσέ, και να παραδειγματιζόμαστε από τους κορυφαίους. Η παρατήρηση, η επανεξέταση και η διόρθωση ανήκουν στη ζώνη μάθησης. Τέλος, μπορούμε να ανοίξουμε δρόμους και να διευκολύνουμε τους άλλους μοιραζόμενοι τι θέλουμε να βελτιώσουμε, κάνοντας ερωτήσεις για όσα δεν γνωρίζουμε, επιζητώντας σχόλια και κοινοποιώντας τα λάθη μας και όσα μάθαμε από αυτά, ώστε ο άλλοι να νιώσουν πιο σίγουροι να κάνουν το ίδιο.
10:26
Η πραγματική αυτοπεποίθηση βρίσκεται στο σχεδιασμό της διαρκούς μάθησης. Τι θα γινόταν αν αντί να περνάμε τη ζωή μας κάνοντας, κάνοντας, κάνοντας, εκτελώντας, εκτελώντας, εκτελώντας, περνούσαμε περισσότερο χρόνο εξερευνώντας, ρωτώντας, ακούγοντας, πειραματιζόμενοι, στοχαζόμενοι, και προχωρούσαμε με συλλογισμό και προσπάθεια; Τι θα γινόταν αν όλοι μας είχαμε πάντα κάτι που εργαζόμαστε για να το βελτιώσουμε; Τι θα γινόταν αν φτιάχναμε περισσότερες νησίδες και ύδατα χαμηλού ρίσκου; Και τι θα γινόταν αν είμαστε ξεκάθαροι, μέσα μας και με τους συνεργάτες μας, για το πότε θέλουμε να μάθουμε και πότε θέλουμε να αποδώσουμε, ώστε οι προσπάθειές μας να έχουν μεγαλύτερο αποτέλεσμα, η βελτίωσή μας να είναι διαρκής, και το καλύτερό μας να είναι ακόμα καλύτερο;

ΠΗΓΗ: enallaktikidrasi.com

επιλογή φωτογραφίας : Νίκος Δημητρίου

Μητρότητα και μητρική αγάπη.

Αδιαμφισβήτητα, η μητρότητα ως έννοια και ως ρόλος εμπεριέχει ή θα έπρεπε να εμπεριέχει όρους ανιδιοτελούς αγάπης, αφοσίωσης, προσφοράς, αποδοχής, ασφάλειας. Πολύ συχνά, η μητρική αγάπη ταυτίζεται με τη θυσία, η προσφορά στο παιδί με τη στέρηση των προσωπικών αναγκών της μητέρας και η αποδοχή του παιδιού με άρνηση του εαυτού της.

Σίγουρα, κατά τη διάρκεια της ανατροφής του παιδιού θα υπάρξουν πολλές στιγμές, όπου η μαμά θα βάλει μπροστά τις ανάγκες του παιδιού της, θα «θυσιάσει» δικές της επιθυμίες και «θέλω», προκειμένου να ανταποκριθεί καλύτερα στο ρόλο της ως μαμά. Πότε όμως αρχίζει το «πρόβλημα»;

Οι μορφές της μητρικής φιγούρας

Είναι χρήσιμο να διαφοροποιήσουμε τη μητέρα που, αναλόγως το αναπτυξιακό στάδιο του παιδιού, επιλέγει, «αναγκάζεται», προτιμά να μπει για ένα χρονικό διάστημα η ίδια σε δεύτερη θέση και να μπει μπροστά το παιδί και οι ανάγκες του από τη μαμά που μια ζωή παραγκωνίζει, αγνοεί, αρνείται τις δικές της προσωπικές ανάγκες και έχει αποφασίσει ότι αποστολή της στη ζωή είναι η απόλυτη ικανοποίηση των αναγκών του παιδιού της.

Η πρώτη μαμά μοιάζει να έχει επίγνωση των πραγματικών αναγκών του παιδιού της, αλλά και των δικών της, τις οποίες συνειδητά επιλέγει να αφήσει «για λίγο» πιο πίσω, ενώ η δεύτερη μαμά είναι μια μαμά που πιστεύει ότι ο ρόλος της είναι να υπηρετεί το παιδί και η ίδια να λειτουργεί σαν μάρτυρας. Η πρώτη μητέρα θα ξαναβρεί το ρόλο της ως γυναίκα και ως άνθρωπος, ενώ η δεύτερη μαμά μοιάζει σα να έχει απαρνηθεί τη γυναικεία και ανθρώπινη φύση της.

Στην τελευταία όμως περίπτωση, η αγάπη ταυτίζεται με τη θυσία ή ανάποδα η θυσία ταυτίζεται με την αγάπη.

Αυτού του είδους η αγάπη μοιάζει περισσότερο να εγκλωβίζει παρά να απελευθερώνει, να στενεύει παρά να ανοίγει, να δημιουργεί βαρίδια παρά να χτίζει φτερά για πέταγμα. Η μαμά που θυσιάζεται για να μεγαλώσει τα παιδιά της, η μαμά που στερεί από τον εαυτό της τη φροντίδα για να τη δώσει στα παιδιά της, η μαμά που απαγορεύει στον εαυτό της να έχει προσωπική ζωή για να μην στερήσει στα παιδιά της τον εαυτό της, η μαμά που καμαρώνει για αυτές τις θυσίες της, είναι μια μαμά που μαθαίνει στα παιδιά της με διαστρεβλωμένο τρόπο ότι αγάπη σημαίνει θυσία, ότι προηγούνται οι ανάγκες των άλλων από τις δικές σου, ότι πρέπει να στερηθείς για να είναι καλά οι άλλοι, ότι δε χωράνε κάτω από την ίδια ομπρέλα η χαρά και ευτυχία της μαμάς και η χαρά και ευτυχία του παιδιού. Μια τέτοια μαμά συνήθως είναι χαρούμενη μόνο μέσα από τα παιδιά της και άρα κατά συνέπεια τα παιδιά έχουν άθελά τους αναλάβει ένα βαρύ ρόλο, ένα μεγάλο χρέος απέναντι στην «αυτό-θυσιαζόμενη μητέρα».

Η “αυτοθυσιαζομενη” μητέρα μεγαλώνει παιδιά με ολοκληρωμένη προσωπικότητα

Πώς να τολμήσεις να θυμώσεις σε μια «αυτό-θυσιαζόμενη μαμά», πώς να σκεφτείς να την απογοητεύσεις, πώς να τολμήσεις να την αφήσεις για να ακολουθήσεις τα όνειρά σου; Πώς να μάθεις να αγαπάς τους άλλους χωρίς να χρειάζεται να «θυσιαστείς» με τη σειρά σου; Πώς να δεσμευτείς ουσιαστικά με άλλον άνθρωπο, όταν είσαι ήδη δέσμιος και δεσμευμένος; Πώς να μάθεις να φροντίζεις τον εαυτό σου χωρίς ενοχές, όταν η μαμά δεν αντέχει να φροντίζει η ίδια τον εαυτό της; Πώς να μην έχεις μια διαστρεβλωμένη εικόνα του τι είναι αγάπη;

Το παιδί έχει απόλυτη ανάγκη την αγάπη, την αποδοχή, την ασφάλεια, την ικανοποίηση των αναγκών του, αλλά συνάμα έχει ανάγκη μια μαμά ερωτική με την ίδια τη ζωή, μια μαμά που φροντίζει τον εαυτό της και τις ανάγκες της χωρίς ενοχές, μια μαμά που προσφέρει στο παιδί χωρίς να στερεί στον εαυτό της, μια μαμά που αγαπά αλλά δε δεσμεύει.

Μια τέτοια μαμά μεγαλώνει παιδιά γεμάτα, ελεύθερα, που μαθαίνουν να φροντίζουν τον εαυτό τους και κυρίως παιδιά χαρούμενα που χαράζουν τη δική τους διαδρομή, χωρίς να κουβαλούν τη μητέρα ως βάρος στις πλάτες τους, αλλά στην καρδιά τους ως δύναμη και σύμμαχο.

ΠΗΓΗ: e-psychology.gr