«Όχι στη μαθητεία». Αυτό ήταν το κυρίαρχο σύνθημα που συνόδευσε τα πρώτα βήματα του θεσμού πριν από λίγα μόλις χρόνια. Σήμερα, η εικόνα είναι εντελώς διαφορετική. Η συνεχής αύξηση του αριθμού των μαθητευόμενων, των δημοσίων φορέων και των επιχειρήσεων που προσφέρουν θέσεις και της κρατικής χρηματοδότησης αποδεικνύει ότι το Μεταλυκειακό Έτος – Τάξη Μαθητείας έχει εξελιχθεί σε έναν από τους πλέον επιτυχημένους θεσμούς της ελληνικής επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης, προσελκύοντας το ενδιαφέρον ευρωπαϊκών οργανισμών, όπως το Cedefop, στο πλαίσιο της αξιολόγησης και του εκσυγχρονισμού των συστημάτων μαθητείας.
Η εξέλιξη αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία αν ληφθεί υπόψη το περιβάλλον μέσα στο οποίο γεννήθηκε ο θεσμός. Η ελληνική επαγγελματική εκπαίδευση αντιμετώπιζε διαχρονικά σοβαρές προκλήσεις: υψηλή ανεργία των νέων, αναντιστοιχία δεξιοτήτων με τις πραγματικές ανάγκες της αγοράς εργασίας, περιορισμένη ελκυστικότητα των ΕΠΑ.Λ., ανεπαρκή εργαστηριακό εξοπλισμό και απουσία συστηματικού μηχανισμού πρόβλεψης των αναγκών της οικονομίας σε ανθρώπινο δυναμικό. Οι ευρωπαϊκές εκθέσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και του Cedefop έχουν επανειλημμένα επισημάνει τις αδυναμίες αυτές, υπογραμμίζοντας την ανάγκη ισχυρότερης σύνδεσης εκπαίδευσης και απασχόλησης (Cedefop, 2018).
Όταν το 2018 ξεκίνησε η εφαρμογή του Μεταλυκειακού Έτους – Τάξης Μαθητείας, οι αντιδράσεις ήταν έντονες. Εκπαιδευτικές ομοσπονδίες και συνδικαλιστικές παρατάξεις αντιμετώπισαν τον νέο θεσμό με βαθιά επιφύλαξη. Κυριαρχούσε ο φόβος ότι η μαθητεία θα αποτελούσε μηχανισμό παροχής φθηνής και επισφαλούς εργασίας, χωρίς ουσιαστικό εκπαιδευτικό περιεχόμενο και χωρίς επαρκή προστασία των νέων. Οι ανησυχίες επικεντρώνονταν στην πιθανή υποκατάσταση της εκπαίδευσης από τις ανάγκες της αγοράς εργασίας, στην καταστρατήγηση των εργασιακών δικαιωμάτων και στην ποιότητα της καθοδήγησης στους χώρους εργασίας. Δεν είναι τυχαίο ότι το 16ο Συνέδριο της ΟΛΜΕ το 2013 είχε υιοθετήσει το σύνθημα «Όχι στη μαθητεία – Όχι στην επιχειρηματικοποίηση της εκπαίδευσης».
Η πραγματικότητα που διαμορφώθηκε τα επόμενα χρόνια ήταν διαφορετική. Ο θεσμός οργανώθηκε πάνω σε σαφείς εκπαιδευτικές και εργασιακές εγγυήσεις. Η μαθητεία, διάρκειας ενός έτους, συνδυάζει τέσσερις ημέρες εβδομαδιαίας μάθησης σε πραγματικό εργασιακό περιβάλλον με μία ημέρα εργαστηριακού μαθήματος στη σχολική μονάδα, σύμφωνα με τους Οδηγούς Κατάρτισης κάθε ειδικότητας. Οι μαθητευόμενοι αμείβονται με το 95% του νόμιμου κατώτατου ημερομισθίου, διαθέτουν πλήρη ασφαλιστική κάλυψη, άδεια, συνταξιοδοτικά δικαιώματα και, μετά την επιτυχή πιστοποίηση, αποκτούν τίτλο επιπέδου 5 του Εθνικού Πλαισίου Προσόντων. Παράλληλα, το καθαρό ποσό της αποζημίωσής τους καλύπτεται από το Υπουργείο Παιδείας μέσω των πόρων του ΕΣΠΑ, ενώ οι εργοδότες καταβάλλουν τις προβλεπόμενες ασφαλιστικές εισφορές.
| Κατώτατο ημερομίσθιο εργατοτεχνίτη | 41,09 € |
| Ημερομίσθιο μαθητείας (95% του κατώτατου ημερομίσθιου εργατοτεχνίτη) |
39,04 € |
Πίνακας 1: Σύγκριση ημερομισθίου εργατοτεχνίτη με το ημερομίσθιο του μαθητευόμενου σε ευρώ (Πηγή: https://e-mathiteia.minedu.gov.gr/ . Aνάκτηση 15/7/2026)
Η σταδιακή αποδοχή του θεσμού αποτυπώνεται με σαφήνεια στους αριθμούς.
Πίνακας 2: Σύνολο προσφερόμενων θέσεων μαθητείας στην επικράτεια ανά κατηγορία από το 2018 έως το 2026 (Πηγή: https://e-mathiteia.minedu.gov.gr/ . Ανάκτηση 15/7/2026)
Από τις 7.212 θέσεις μαθητείας κατά το σχολικό έτος 2018-2019, οι προσφερόμενες θέσεις έφθασαν τις 11.103 το 2024-2025, σημειώνοντας αύξηση περίπου 54%. Αντίστοιχα, οι επιχειρήσεις, που στην πρώτη χρονιά, 2018-2019, συμμετείχαν με 3.374 θέσεις, υπερδιπλασίασαν τη συμμετοχή τους σε 7.279 θέσεις το 2024-2025 , (αύξηση 116%), καλύπτοντας πλέον το 65,6% του συνόλου των προσφερόμενων θέσεων. Η αύξηση αυτή δεν αποτυπώνει μόνο ποσοτική ανάπτυξη, αλλά αποτελεί ίσως τον πιο αξιόπιστο δείκτη εμπιστοσύνης της αγοράς εργασίας προς τον θεσμό, στοιχείο κρίσιμο για κάθε σύστημα μαθητείας διεθνώς.
Εξίσου σημαντική είναι η ενίσχυση της συμμετοχής του Δημοσίου. Για το σχολικό έτος 2024-2025, 276 δημόσιοι φορείς προσέφεραν συνολικά 3.824 θέσεις μαθητείας, παρουσιάζοντας σημαντική αύξηση σε σχέση με τα προηγούμενα έτη. Ιδιαίτερα καθοριστική υπήρξε η συμβολή των Περιφερειών και των Δήμων, οι οποίοι κάλυψαν περισσότερο από το ήμισυ των διαθέσιμων θέσεων του δημόσιου τομέα. Η εικόνα αυτή καταδεικνύει ότι η μαθητεία δεν αποτελεί πλέον αποκλειστικά υπόθεση της αγοράς εργασίας, αλλά μια οργανωμένη δημόσια πολιτική στην οποία συμμετέχουν ενεργά η κεντρική διοίκηση και η τοπική αυτοδιοίκηση.
Η δυναμική αυτή επιβεβαιώνεται και από τα νεότερα στοιχεία για το σχολικό έτος 2025-2026, σύμφωνα με τα οποία η συμμετοχή των εργοδοτών αυξήθηκε κατά 27% μέσα σε έναν μόλις χρόνο, ενώ συνεχίζεται η διεύρυνση τόσο των ιδιωτικών φορέων όσο και των αποφοίτων των ΕΠΑ.Λ., Π.ΕΠΑ.Λ. και ΕΝ.Ε.Ε.ΓΥ.-Λ. που επιλέγουν τη μαθητεία ως φυσική συνέχεια των σπουδών τους. Ο θεσμός της Μαθητείας κατά το σχολικό έτος 2025-2026, όπως αποτυπώνεται με αριθμούς φαίνεται στον ακόλουθο πίνακα.
Πίνακας 3: Βασικοί δείκτες ανάπτυξης του θεσμού της Μαθητείας κατά το 2025-2026 (Πηγή: https://e-mathiteia.minedu.gov.gr/ . Ανάκτηση 15/7/2026)
Από τα στοιχεία αυτά προκύπτει ότι οι απόφοιτοι, οι ιδιωτικοί φορείς, οι εκπαιδευτικοί και τα ΕΠΑ.Λ αγκαλιάζουν και στηρίζουν πλέον δυναμικά τον θεσμό της Μαθητείας. Η σημαντική αύξηση σε όλους τους δείκτες, παραμένει σταθερή τάση καθ΄όλη την περίοδο λειτουργίας του θεσμού, με εξαίρεση τα χρόνια της πανδημίας COVID-19, επιβεβαιώνοντας τη σημασία και την αποδοχή του θεσμού.
Πίνακας 4: Εξέλιξη των προσφερόμενων θέσεων Μαθητείας (2018–2026) (Επεξεργασία δεδομένων από https://e-mathiteia.minedu.gov.gr/. Ανάκτηση 15/7/2026)
Ακόμη πιο ενθαρρυντικά είναι τα στοιχεία για την επόμενη περίοδο εφαρμογής. Για το σχολικό έτος 2026-2027 έχουν ήδη προσφερθεί μέχρι στιγμής 9.600 θέσεις[1], ενώ με τη συνέχιση της διαδικασίας ο ιδιωτικός τομέας ξεπερνά πλέον το 71% των συνολικών διαθέσιμων θέσεων, επιβεβαιώνοντας τη συνεχή ενίσχυση της συνεργασίας επιχειρήσεων και επαγγελματικής εκπαίδευσης.
Η εμπιστοσύνη αυτή συνοδεύεται και από σημαντική αύξηση της δημόσιας χρηματοδότησης. Ο προϋπολογισμός της δράσης Μεταλυκειακό Έτος – Τάξη Μαθητείας στο πλαίσιο του Προγράμματος «Ανθρώπινο Δυναμικό και Κοινωνική Συνοχή 2021–2027» αυξήθηκε κατά 57,1 εκατομμύρια ευρώ, από 125 εκατ. ευρώ σε 182,1 εκατ. ευρώ, δηλαδή κατά περίπου 45,7%. Η αύξηση αυτή ανταποκρίνεται στη σημαντική διεύρυνση της συμμετοχής των αποφοίτων ΕΠΑ.Λ., επιτρέπει τη δημιουργία νέων θέσεων μαθητείας και τη συνακόλουθη ένταξη περισσότερων μαθητευομένων, και ενισχύει τη συνεργασία με δημόσιους και ιδιωτικούς φορείς, με στόχο την περαιτέρω ενδυνάμωση του θεσμού και τη στενότερη διασύνδεσή του με τις ανάγκες της αγοράς εργασίας.
Πέρα όμως από τους δείκτες, τις χρηματοδοτήσεις και τα στατιστικά μεγέθη, η πραγματική επιτυχία του θεσμού βρίσκεται στη μεταβολή της αντίληψης όλων των εμπλεκομένων. Είναι γεγονός ότι η μαθητεία κατόρθωσε να δημιουργήσει μια πραγματική σχέση αμοιβαίου οφέλους. Οι νέοι αποκτούν αμειβόμενη εργασιακή εμπειρία, πλήρη εργασιακά και ασφαλιστικά δικαιώματα και ουσιαστικές προοπτικές απασχόλησης, ενώ ο χρόνος μαθητείας υπολογίζεται στα συντάξιμα έτη. Οι εκπαιδευτικοί αναλαμβάνουν έναν αναβαθμισμένο παιδαγωγικό και εποπτικό ρόλο, διασφαλίζοντας την ποιότητα της μαθησιακής διαδικασίας. Οι επιχειρήσεις επενδύουν στην εκπαίδευση των αυριανών στελεχών τους και αποκτούν πρόσβαση σε ανθρώπινο δυναμικό με σύγχρονες δεξιότητες. Το κράτος, τέλος, ενισχύει αποτελεσματικά τη σύνδεση της εκπαίδευσης με την παραγωγή, περιορίζει το χάσμα δεξιοτήτων και επενδύει στην απασχολησιμότητα των νέων. Ταυτόχρονα, δημιουργούνται ευνοϊκότερες προϋποθέσεις για τη σταδιακή προσαρμογή των ειδικοτήτων στις νέες αναπτυξιακές προτεραιότητες της οικονομίας και της πράσινης και ψηφιακής μετάβασης.
Η επιτυχία του θεσμού δεν οφείλεται σε έναν μόνο παράγοντα. Αποτελεί αποτέλεσμα της συνδυασμένης εφαρμογής ενός ολοκληρωμένου πλαισίου πολιτικής που περιλαμβάνει σαφές θεσμικό πλαίσιο, ποιοτικά προγράμματα σπουδών, συστηματική επιμόρφωση των εκπαιδευτικών, στενή συνεργασία με τους κοινωνικούς εταίρους και τις επιχειρήσεις, ουσιαστική οικονομική στήριξη των μαθητευομένων και συνεχή παρακολούθηση της ποιότητας εφαρμογής. Η εμπειρία αυτή επιβεβαιώνει ότι η μαθητεία αποδίδει όταν αντιμετωπίζεται ως ολοκληρωμένη εκπαιδευτική πολιτική και όχι ως απλό μέτρο απασχόλησης.
Η πορεία του Μεταλυκειακού Έτους – Τάξης Μαθητείας αποδεικνύει ότι ακόμη και ένας θεσμός που αρχικά αντιμετωπίζεται με καχυποψία μπορεί, όταν στηρίζεται σε σαφείς κανόνες, επαρκή χρηματοδότηση, ποιοτική εποπτεία και συνεχή αξιολόγηση, να μετατραπεί σε υπόδειγμα δημόσιας πολιτικής. Η μετάβαση από την αμφισβήτηση στην εμπιστοσύνη δεν υπήρξε αποτέλεσμα επικοινωνιακής διαχείρισης, αλλά προϊόν μετρήσιμων αποτελεσμάτων. Και αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο μήνυμα που εκπέμπει σήμερα ο θεσμός της μαθητείας: ότι η επαγγελματική εκπαίδευση μπορεί να αποτελέσει ισότιμη, ποιοτική, αξιόπιστη και ελκυστική εκπαιδευτική και επαγγελματική διαδρομή για τη νέα γενιά.
[1] Παρακολούθηση της υπό εξέλιξη διαδικασίας στον σύνδεσμο: https://e-mathiteia.minedu.gov.gr/apprenticeship-provision-per-region.
Βιβλιογραφία
European Commission. (2023). Education and Training Monitor 2023: Greece.
Cedefop & ReferNet Greece. (2023). Vocational Education and Training in Greece.
Cedefop. (2018). Apprenticeship review Greece : modernising and expanding apprenticeships in Greece. Luxembourg: Publications Office. https://data.europa.eu/doi/10.2801/969982
Επιτροπή Πισσαρίδη. (2020). Σχέδιο Ανάπτυξης για την Ελληνική Οικονομία.
Υπουργείο Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού. (2024). ΚΥΑ ΦΒ7/104247/Κ3/18-09-2024 (Β΄5246).
Yπουργείο Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού (2026). Στρατηγικός Σχεδιασμός Τομέα Παιδείας. https://www.minedu.gov.gr/stratigikos-sxediasmos-tomea-paideias
Υπουργείο Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού (2026) Στρατηγικό Σχέδιο για την Επαγγελματική Εκπαίδευση, Κατάρτιση και Δια Βίου Μάθηση 2025-2027 https://old.minedu.gov.gr/news/64857-05-05-26-stratigiko-sxedio-gia-tin-epaggelmatiki-ekpaidefsi-katartisi-kai-dia-viou-mathisi-2025-2028
Υπουργείο Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού. (2026). Στοιχεία Πληροφοριακού Συστήματος Μαθητείας (e-Mathiteia). https://e-mathiteia.minedu.gov.gr, https://www.gsvetlly.minedu.gov.gr/metalykeiako-etos-taksi-mathiteias-ton-epa-l
Υπουργείο Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού. (2026). https://www.minedu.gov.gr/site/70479-15-07-26-ekdelose-tou-ypourgeiou-paideias-threskeumaton-kai-athletismou-gia-te-dynamike-tes-epangelmatikes-ekpaideuses-kai-te-syndese-tes-me-ten-agora-ergasias-sophia-zacharake-e-matheteia-dinei-autopepoithese-empeiria-kai-pragmatikes-epangelmatikes-proopt
Σημείωση: Το άρθρο αυτό γράφτηκε με αφορμή την εκδήλωση του ΥΠΑΙΘΑ «Το μέλλον ξεκινά εδώ – Πάτα START», 14 Ιουλίου 2026