ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΣΜΟΙ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΦΙΛΑΝΑΓΝΩΣΙΑΣ 2018-2019

Δημοσιευμένο στην κατηγορία  ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ,ΦΙΛΑΝΑΓΝΩΣΙΑ 28 Μαΐου 2019 ΑΡΚΟΥΛΗ ΕΛΕΝΗ

ΙΣΤΟΡΙΑ Β΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2018-19

1. σελ. 7-9 Από την Ρώμη στη Νέα Ρώμη
2. σελ. 16-18 Ο Ιουστινιανός και το έργο του. Όχι το γ. Εξωτερική πολιτική.
3. σελ. 19-21 Ο Ηράκλειος και η δυναστεία του (610-717), Εσωτερική μεταρρύθμιση και αγώνας επιβίωσης. Μόνο το γ. Θέματα και εξελληνισμός του κράτους.
4. σελ. 29-30 Το εμπόριο και ο πολιτισμός του Ισλάμ
5. σελ. 34-35 Μεταβατική εποχή: οι έριδες για το ζήτημα των εικόνων. Μόνο  το α. Ορισμός, πρωτεργάτες, παράγοντες (σελ. 34) και το ε. Συνέπειες της εικονομαχίας (σελ. 35).
6. σελ. 36-38 Η βασιλεία του Μιχαήλ του Γ΄ και η αυγή της Νέας Εποχής
7. σελ. 39-40 Η διάδοση του Χριστιανισμού στους Μοραβούς και στους Βουλγάρους
8. σελ. 48-49 Οι εξελίξεις στην οικονομία και την κοινωνία
9. σελ.  50-51 Η νομοθεσία της Μακεδονικής Δυναστείας και η σύγκρουσή της με τους δυνατούς (μόνο το β. Νόμοι και αγώνας κατά των δυνατών)
10. σελ. 57-58 Η ενετική οικονομική διείσδυση και το σχίσμα των Εκκλησιών
11. σελ. 59-61 Οι Σταυροφορίες και η πρώτη άλωση της Πόλης. Μόνο το α. ορισμός και παράγοντες και το γ. Η τέταρτη Σταυροφορία.
12. σελ. 65-66 Εξάπλωση των Τούρκων και τελευταίες προσπάθειες για την ανάσχεσή τους
13. σελ. 67-68 Η άλωση της Πόλης. Μόνο το β. Συνέπειες και το γ. Η βυζαντινή πνευματική κληρονομιά
14. σελ. 110-112 Οι Ανακαλύψεις

Οι ενότητες σε μορφή ερώτησης-απάντησης στη διεύθυνση: https://blogs.sch.gr/earkouli/category/%CE%B9%CF%83%CF%84%CE%BF%CF%81%CE%B9%CE%B1-%CE%B2%CE%84-%CE%B3%CF%85%CE%BC%CE%BD%CE%B1%CF%83%CE%B9%CE%BF%CF%85/

Δημοσιευμένο στην κατηγορία  ΙΣΤΟΡΙΑ Β΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 13 Μαΐου 2019 ΑΡΚΟΥΛΗ ΕΛΕΝΗ

Η ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΗΣ ΔΥΝΑΣΤΕΙΑΣ ΚΑΙ Η ΣΥΓΚΡΟΥΣΗ ΤΗΣ ΜΕ ΤΟΥΣ “ΔΥΝΑΤΟΥΣ” (ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ)

 ΝΟΜΟΙ ΚΑΙ ΑΓΩΝΑΣ ΚΑΤΑ ΤΩΝ ΔΥΝΑΤΩΝ

 Ποιος ήταν ο μεγάλος κοινωνικός αγώνας της δυναστείας των Μακεδόνων;

Ο αγώνας του κράτους κατά των μεγάλων γαιοκτημόνων (που ήταν οι γνωστοί δυνατοί) είναι χαρακτηριστικό γνώρισμα της κοινωνικής ιστορίας του Βυζαντίου στα χρόνια των Μακεδόνων.

Τι προσπαθούσαν να πετύχουν οι δυνατοί,  πώς και  γιατί αντιμετωπίστηκαν από τους Μακεδόνες;

Οι δυνατοί επιδίωκαν

• να ιδιοποιηθούν (κάνουν δική τους) τη γη των φτωχών,
• να αποσπάσουν προνόμια
• και να κατακτήσουν την πολιτική εξουσία.

Το Βυζαντινό Κράτος δεν μπορούσε να ανεχθεί αυτές τις επιδιώξεις. Οι ελεύθεροι αγρότες υπηρετούσαν στους στρατούς των θεμάτων, ενώ οι φόροι που πλήρωναν αποτελούσαν την κύρια πηγή κρατικών εσόδων. Αυτό σημαίνει ότι η άμυνα και η οικονομία του Βυζαντίου ήταν αδιανόητα χωρίς τη μικρή και μεσαία αγροτική ιδιοκτησία. Γι’ αυτό επί 80 ολόκληρα χρόνια (922-1002) οι αυτοκράτορες προσπάθησαν με τις Νεαρές τους να προστατεύσουν την αγροτική κοινότητα και τους ελεύθερους καλλιεργητές από τις καταχρήσεις των δυνατών.

Τι πέτυχαν με τη νομοθεσία τους οι Μακεδόνες;

Με τους νόμους αυτούς οι Μακεδόνες αυτοκράτορες επέβαλαν ή επέτυχαν τα εξής:

α)Να προτιμώνται ως αγοραστές οι γείτονες και οι συγγενείς, όταν πουλιόταν ένα κομμάτι κοινοτικής γης.

β)Να αποδίδονται τα χωράφια που είχαν σφετεριστεί οι δυνατοί στους προηγούμενους φτωχούς ιδιοκτήτες τους χωρίς αποζημίωση.

γ)Να απαγορεύεται η πώληση και η αγορά στρατιωτικών κτημάτων. Όποιος διέθετε τέτοια κτήματα ήταν υποχρεωμένος να στρατεύεται.

δ)Να περιοριστεί η αύξηση της εκκλησιαστικής περιουσίας, και

ε)Να πληρώνουν οι δυνατοί τους φόρους των φτωχών του χωριού (1002), μια υποχρέωση που βάραινε παλιότερα την κοινότητα συλλογικά (αλληλέγγυον).

Δημοσιευμένο στην κατηγορία  ΙΣΤΟΡΙΑ Β΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 23 Ιανουαρίου 2019 ΑΡΚΟΥΛΗ ΕΛΕΝΗ

ΕΥΧΕΣ

ΟΙ  ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΣΜΟΙ ΣΑΣ ΕΥΧΟΝΤΑΙ

ΚΑΛΕΣ ΓΙΟΡΤΕΣ ΜΕ ΥΓΕΙΑ ΧΑΡΑ ΚΑΙ…..

ΕΝΑ ΒΙΒΛΙΟ ΓΙΑ ΣΥΝΤΡΟΦΙΑ!!!!

Δημοσιευμένο στην κατηγορία  ΕΠΙΚΑΙΡΟΤΗΤΑ 21 Δεκεμβρίου 2018 ΑΡΚΟΥΛΗ ΕΛΕΝΗ

ΕΠΤΑΝΗΣΙΑΚΗ ΣΧΟΛΗ, ΕΛΕΥΘΕΡΟΙ ΠΟΛΙΟΡΚΗΜΕΝΟΙ  ΔΙΟΝΥΣΙΟΣ  ΣΟΛΩΜΟΣ  (ΣΧΟΛΙΑ)

ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΤΑΝΗΣΙΑΚΗ ΣΧΟΛΗ

ΤΙ ΣΗΜΑΙΝΕΙ «ΣΧΟΛΗ» ΣΤΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ

Σχολή ονομάζεται ένα σύνολο καλλιτεχνών οι οποίοι παρουσιάζουν κοινά χαρακτηριστικά στα θέματα και στην τεχνοτροπία.

ΕΠΤΑΝΗΣΙΑΚΗ ΣΧΟΛΗ

Οι Επτανήσιοι λογοτέχνες του 19^ου αιώνα που παρουσιάζουν κοινά χαρακτηριστικά στα θέματα και στην τεχνοτροπία αποτελούν την Επτανησιακή  Σχολή.

ΑΙΤΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ  ΣΤΑ ΕΠΤΑΝΗΣΑ  ΤΟΝ 19^ο ΑΙΩΝΑ

• Τα Επτάνησα δεν γνώρισαν τουρκική κατοχή.
• Ήταν σε επαφή με τον ευρωπαϊκό πολιτισμό γιατί γνώρισαν βενετική, γαλλική και αγγλική κατοχή.
• Δέχτηκαν μεγάλη επίδραση από την Κρητική λογοτεχνία, διότι πολλοί λογοτέχνες  από την Κρήτη, μετά την κατάκτηση της  από τους Τούρκους (1669), κατέφυγαν στα Επτάνησα.

ΟΜΑΔΕΣ ΕΠΤΑΝΗΣΙΩΝ ΛΟΓΟΤΕΧΝΩΝ

• Προσολωμικοί: προηγούνται της εμφάνισης του Σολωμού.
• Σολωμικοί: οι σύγχρονους και μεταγενέστεροι του Σολωμού, που επηρεάζονται απ’ αυτόν.
• Εξωσολωμικοί: όσοι δεν επηρεάζονται από τον Σολωμό, αν και είναι σύγχρονοί του.

ΚΟΡΥΦΑΙΟΙ ΕΠΤΑΝΗΣΙΟΙ ΛΟΓΟΤΕΧΝΕΣ

• Διονύσιος Σολωμός
• Ανδρέας Κάλβος
• Αριστοτέλης Βαλαωρίτης

ΤΑ ΘΕΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΠΤΑΝΗΣΙΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ

• Πατρίδα
• Φύση
• Γυναίκα
• Έρωτας

ΤΕΧΝΟΤΡΟΠΙΑ ΕΠΤΑΝΗΣΙΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ

• Η χρήση της δημοτικής γλώσσας.
• Η ιδιαίτερη φροντίδα στη μορφή των έργων, με επιδίωξη την τελειότητα του στίχου και της μορφής.

ΕΛΕΥΘΕΡΟΙ ΠΟΛΙΟΡΚΗΜΕΝΟΙ

 ΔΙΟΝΥΣΙΟΣ  ΣΟΛΩΜΟΣ  (1798-1857)

Υπήρξε κορυφαίος ποιητής, ηγέτης της Επτανησιακής σχολής και μια από τις σημαντικότερες πνευματικές φυσιογνωμίες  του νεότερου ελληνισμού. Η πατρίδα  και οι αγώνες της, η φύση, ο έρωτας υπήρξαν οι βασικοί τομείς πάνω στους οποίους εργάστηκε και συνέθεσε μοναδικά έργα. Η ποιητική του δημιουργία επηρεάστηκε από τα δημοτικά τραγούδια, την Κρητική Λογοτεχνία,  τους προγενέστερους ποιητές,  τα γεγονότα της Ελληνικής Επανάστασης και τον τιτάνιο αγώνα της πατρίδας του.

Κυρίαρχες ιδέες στο έργο του είναι η πατρίδα, η θρησκεία, η ελευθερία και η πολιτική ισότητα.

Μεγάλη προσφορά του ήταν η σύνθεση του «Ύμνου εις την ελευθερία» (1823) που μετουσιώνει ποιητικά  τα σημαντικότερα γεγονότα της επανάστασης, καταγγέλλει τον δόλιο ρόλο των μεγάλων δυνάμεων και στηλιτεύει (=κατηγορεί έντονα) τη διχόνοια των Ελλήνων. Ο Ύμνος μελοποιήθηκε από τον Κερκυραίο μουσικό  Νικόλαο Μάντζαρο  (1828) και,  αργότερα, (1865) οι δύο πρώτες στροφές του καθιερώθηκαν ως εθνικό ύμνος του ελληνικού κράτους.

Η σκέψη του Σολωμού είναι προσανατολισμένη σε δύο αξίες, την ελευθερία και την ομιλούμενη γλώσσα που τη θεωρεί αξία ισοδύναμη με την ελευθερία και την πατρίδα.

Για τη ζωή και το έργο του Διονύσιου Σολωμού (1798-1857) παράλληλα με τις ιστορικές εξελίξεις της εποχής του, πατήστε εδώ.

Για να παρακολουθήσετε βίντεο από το ψηφιακό αρχείο της ΕΡΤ για τον Διονύσιο Σολωμό, πατήστε εδώ και για το έργο του «Ύμνος εις την ελευθερία» εδώ.

ΕΛΕΥΘΕΡΟΙ  ΠΟΛΙΟΡΚΗΜΕΝΟΙ

Οι «Ελεύθεροι Πολιορκημένοι» αναφέρονται στη δωδεκάμηνη δεύτερη πολιορκία του Μεσολογγίου (Απρίλιος 1825- Απρίλιος 1826) από τους Τούρκους με τον Κιουταχή και στη συνέχεια  από τους Αιγύπτιους με τον Ιμπραήμ και, ειδικότερα, των 15 τελευταίων ημερών πριν την ηρωική έξοδο.

Η σύνθεση περιλαμβάνει τρία Σχεδιάσματα όπου υμνείται η ηρωική υπερπήδηση όλων των υλικών και ψυχικών εμποδίων από τους πολιορκημένους και η υπέρτατη απόφασή τους να προτιμήσουν τον θάνατο παρά την ταπεινωτική παράδοση. Υπήρξε «έργο ζωής» του Διονύσιου Σολωμού, και παρόλο που δεν ολοκληρώθηκε, ανέδειξε την ποιητική ιδιοφυία του.

Τα συγκεκριμένα αποσπάσματα προέρχονται από το Β΄ Σχεδίασμα, όπου στο μεν πρώτο αποτυπώνεται η τραγική κατάσταση των κατοίκων και των υπερασπιστών του Μεσολογγίου, που υποφέρουν από την πείνα και την έλλειψη πολεμοφοδίων, ενώ στο δεύτερο υμνείται η χαρά της φύσης του Απρίλη που λειτουργεί ως «πειρασμός» για τους πολιορκημένους, τον οποίο τελικά υπερνικούν με τον εκούσιο (=με τη θέλησή τους) θάνατο. Κατά τη διάρκεια της πολιορκίας, ο ποιητής βρισκόταν  στο απέναντι μέρος, στην πατρίδα του τη Ζάκυνθο και συμμετείχε ψυχικά στο δράμα των Μεσολογγιτών.

Ο ΤΙΤΛΟΣ ΤΟΥ ΠΟΙΗΜΑΤΟΣ

Ο τίτλος (Ελεύθεροι πολιορκημένοι) περιέχει μια αντίθεση (οξύμωρο σχήμα) που στοχεύει να αποδώσει την αντίθεση της πολιορκίας των Μεσολογγιτών ως ανθρώπων (ως ύλης) και της ψυχικής δύναμης, της γενναιότητας και της θέλησης που τους διέθεταν. Ως «ύλη», λοιπόν, ήταν πολιορκημένοι, αλλά ως πνεύμα και ψυχές, ήταν ελεύθεροι και το απέδειξαν με τον ηρωικό τους θάνατο για να αποφύγουν τη σκλαβιάς.

ΘΕΜΑΤΙΚΑ ΚΕΝΤΡΑ

Η πείνα και η απόγνωση των υπερασπιστών του Μεσολογγίου.

Η φύση, η άνοιξη και ο έρωτας.

Η χαρά της ζωής και ο πειρασμός.

Ο εσωτερικός διχασμός των πολιορκημένων.

ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ 1

ΕΝΟΤΗΤΕΣ

1^η ΕΝΟΤΗΤΑ «Άκρα …. Μνέει»,  στίχοι 1-3: Η εικόνα της μάνας.

2^η ΕΝΟΤΗΤΑ «στέκει …ξέρει», στίχοι 4-6: Η εικόνα του Σουλιώτη πολεμιστή.

ΘΕΜΑ

Η πείνα και η συνακόλουθη εξάντληση του άμαχου πληθυσμού και των πολεμιστών που πολιορκούνται.

ΕΙΚΟΝΕΣ

Ο κάμπος με τη νεκρική σιγή, το πουλί που τρώει αμέριμνο, η μάνα με τους μαύρι=ους κύκλους, ο Σουλιώτης που κλαίει παράμερα και μιλά στο τουφέκι του

ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ  1ου  ΑΠΟΣΠΑΣΜΑΤΟΣ

Η πείνα έχει εξαθλιώσει τους πολιορκούμενους και ο ποιητής την περιγράφει σε όλο της το μέγεθος μέσα από  παραστατικές εικόνες όπου συμμετέχει η φύση και ο άνθρωπος.

Ο 1^ος στίχος είναι το σκηνικό του δράματος. Η κατάσταση που επικρατεί στον κάμπο του Μεσολογγίου είναι η απόλυτη σιωπή, η ερημιά και η ακινησία.  Η σιωπή είναι νεκρική (του τάφου), αφού παραμονεύει ο θάνατος από  την πείνα, τις αρρώστιες, τις μάχες και φανερώνει την εξάντληση. Η νεκρική σιγή σε αντίθεση με το θόρυβο της μάχης: α) ίσως να είναι το προμήνυμα  της σφαγής των Μεσολογγιτών στην Έξοδο (γαλήνη πριν τη θύελλα), β) ίσως να έρχεται σε αντίθεση  με τη φασαρία που θα επικρατούσε στον κάμπο από τις γεωργικές δουλείες που  θα γίνονταν την άνοιξη.

Ο 2^ος  στίχος παρουσιάζει τα έμψυχα με τη δράση τριών ρημάτων. Τα δύο από αυτά  εκφράζουν την ξεγνοιασιά και την ελευθερία του πουλιού (λαλεί –παίρνει σπυρί) και το τρίτο τη συναισθηματική κατάσταση της μάνας απέναντι στο χορτάτο πουλί (το ζηλεύει). Η μάνα πεινάει και ζηλεύει το πουλί που είναι ελεύθερο  βρίσκει τροφή, ενώ εκείνη δεν μπορεί να εξασφαλίσει τροφή για το παιδί της (χάνει τον βασικό της ρόλο ως τροφός). Υπάρχει αντίθεση  ανάμεσα στη φύση που ζει σε φυσιολογικούς ρυθμούς και στους πολιορκημένους που είναι κατώτεροι κι από το πουλί.

Στον 3^ο στίχο αισθητοποιείται (γίνεται κατανοητό) και αιτιολογείται το συναίσθημα της μάνας με μια ζωντανή εικόνα: μαύροι κύκλοι στα μάτια της μαρτυρούν την πείνα, την εξάντληση και γενικά την τραγική της θέση. Υπάρχει αντίθεση ανάμεσα στο χορτάτο πουλί και στην πεινασμένη μάνα. Η φράση «στα μάτια η μάνα μνέει (ορκίζεται)», ίσως δηλώνει ότι η πείνα, η σημαντικότερη βιολογική στέρηση του ανθρώπου, αποτυπώνεται στα μάτια που είναι πολύτιμα και γι’ αυτό ορκίζεται σε αυτά. (λέμε «στο φως μου»). Ίσως έτσι επιβεβαιώνεται η αποφασιστική στάση της μάνας και του Σουλιώτη πολεμιστή.

Στον 4^ο στίχο ο Σουλιώτης  ο καλός  δηλαδή αυτός που έχει πολλά προτερήματα, στέκει παράμερα, δηλαδή από την πείνα και την αδυναμία έχει παροπλιστεί-αχρηστευθεί και βρίσκεται στο περιθώριο του αγώνα (παράμερα) πράγμα που τον κάνει να ντρέπεται. Κλαίει, όχι από φόβο ή δειλία, αλλά από φιλότιμο, πίκρα και παράπονο. Αυτό έρχεται σε αντίθεση με τη γενναιότητα και τη σκληρότητα ενός πολεμιστή. Φαίνεται έτσι το δράμα  του πολεμιστή.

Στον 5^ο στίχο ο Σουλιώτης απευθύνεται στο τουφέκι του σαν να είναι έμψυχο, αποκαλώντας το έρμο και σκοτεινό (παρατημένο και δύστυχο), αφού είναι μάταιη η ύπαρξή του.

Στον 6^ο στίχο αιτιολογείται το περιεχόμενο των δύο προηγούμενων και μεγαλώνει η απελπισία του Σουλιώτη πολεμιστή, επειδή γνωρίζει καλά πως οι εχθροί, δηλαδή οι Μωαμεθανοί γενικά, ξέρουν την εξάντληση και την αδυναμία του, εξαιτίας της οποίας δεν μπορεί να σηκώσει το τουφέκι. Η εικόνα αυτή μας δημιουργεί θλίψη και συμπόνια.

ΟΙ ΣΟΥΛΙΩΤΕΣ

Κατά την πολιορκία του Μεσολογγίου, βρίσκονταν μέσα σε αυτό και πολλοί Σουλιώτες, που είχαν καταφύγει εδώ, ύστερα από τους αγώνες του Σουλίου κατά του Αλή Πασά και την ηρωική πτώση του.

ΣΧΗΜΑΤΑ ΛΟΓΟΥ

Μεταφορά (του τάφου, βασιλεύει, έρμο, σκοτεινό)

Υπερβατό (άκρα του τάφου σιωπή)

Παρήχηση του λ  (λαλεί πουλί)

Ομοιοτέλευτο (λαλεί πουλί)

Προσωποποίηση του τουφεκιού

Επανάληψη (τα μάτια η πείνα εμαύρισε, στα μάτια η μάνα μνέει)

ΕΚΦΡΑΣΙΚΑ ΜΕΣΑ ΠΟΥ ΔΙΝΟΥΝ ΤΗΝ ΤΡΑΓΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΠΟΛΕΜΙΣΤΗ

Προσωποποίηση του τουφεκιού

Διάλογος με τη χρήση  β΄προσώπου

Ερώτηση (στ.5)

Μεταφορά (έρμο, σκοτεινό, βαρύ)

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΑ

Άλλα προβάλλονται ξεκάθαρα και άλλα υπονοούνται. Δηλώνονται η ζήλια που νιώθει η μάνα για το πουλί και η θλίψη του Σουλιώτη. Υποδηλώνονται (υπονοούνται) η πικρία και η απογοήτευση που φτάνει ως την απελπισία στον διάλογο του Σουλιώτη με το  τουφέκι του.

ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ 2

ΕΝΟΤΗΤΕΣ

ΟΛΟ ΜΙΑ ΕΝΟΤΗΤΑ: η ομορφιά της ανοιξιάτικης φύσης

ΘΕΜΑ

Η ομορφιά της ανοιξιάτικης φύσης, που καλεί τους Μεσολογγίτες να απολαύσουν τη ζωή εγκαταλείποντας τον αγώνα τους.

ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ

Η φύση λειτουργεί ως πειρασμός και απειλεί την ανδρεία και το φρόνημα των πολιορκημένων, έτσι ώστε αργότερα ο ποιητής  να τους εξυψώσει ακόμη περισσότερο ηθικά και ψυχικά, εφόσον κατορθώνουν να υπερνικήσουν αυτόν τον πειρασμό. Ο ποιητής παραθέτει μια σειρά από λυρικές και γεμάτες ζωντάνια εικόνες.

Στίχος 1

Ξεκινά από την  προσωποποίηση του Απρίλη και του Έρωτα, που βρίσκονται σε κατάσταση γλεντιού και χαράς. Ο Απρίλης, ο μήνας που η φύση ντύνεται με όλες τις ομορφιές συνταιριάζεται με τον έρωτα που είναι μια από τις πιο ευτυχισμένες στιγμές στη ζωή του ανθρώπου. Αυτό από τη μια είναι πειρασμός που μπορεί να κάμψει την ανδρεία των πολιορκημένων κι από την άλλη προκαλεί λύπη για τις ομορφιές που δεν μπορούν να γευτούν.

Στίχος 2

Η τραγική κατάσταση δίνεται από την εικόνα της μεγάλης ανοιξιάτικη ανθοφορίας και καρποφορίας της φύσης που βρίσκεται σε αντίθεση  με τη μεγάλη εχθρική δύναμη γύρω από τους Μεσολογγίτες. Χαρά και ελευθερία έξω, κλοιός πολιορκίας μέσα στο Μεσολόγγι.

Στίχοι 3-11

Ο ποιητής εξυμνεί τις ομορφιές της φύσης με λεπτομερείς περιγραφές, με εικόνες όμορφες (κινητικές, ηχητικές κ.λπ.) γεμάτες ζωντάνια. Όλα τα στοιχεία της φύσης, η θάλασσα, η γη και ο ουρανός, καθώς και τα ζώα που ζουν και κινούνται μέσα σε αυτά, συντελούν με την ομορφιά και την ξεγνοιασιά τους  στο να κάμψουν τη θέληση των πολιορκημένων.

• Ένα κοπάδι πρόβατα, που βόσκει ανέμελο βελάζοντας, καθρεφτίζεται στη θάλασσα και αναμειγνύεται με τα χρώματα του ουρανού. Έτσι το κοπάδι απλώνεται σε όλη την πλάση, δημιουργώντας μια μεγάλη εικόνα ομορφιάς και ηρεμίας (στ.3-5)
• Η ομορφιά της φύσης συνεχίζεται με την εικόνα της γαλάζιας πεταλούδας που έφτασε βιαστικά , έπαιξε με το είδωλό της  που καθρεφτίζονταν στα ήρεμα νερά της λίμνης και συνέχισε με έναν ευωδιαστό ύπνο μέσα  στον άγριο κρίνο (στ. 6-8).
• Η ομορφιά της φύσης παρουσιάζεται ακόμη και στο σκουληκάκι, που βρίσκεται και εκελινο σε μια γλυκιά ευτυχισμένη στιγμή (στ.9).
• Μια μαγεία είναι η φύση και ένα όνειρο με αυτές τις ομορφιές. Ακόμη και τα πιο ασήμαντα όντα ζουν ευτυχισμένες στιγμές. Ξεφεύγει από τα όρια του πραγματικού και γίνεται όνειρο αφού τα άσχημα και τα αδύνατα πράγματα γίνονται όμορφα και δυνατά, όπως η μαύρη πέτρα ολόχρυση και το ξερό χορτάρι χλωρό (στ.10-11). Τα πιο απλά και ασήμαντα όπως το σκουλήκι που ανήκει στους κατώτερους ζωικούς οργανισμούς ακόμη και τα ανόργανα (μαύρη πέτρα) και τα ξερά χόρτα, τώρα την άνοιξη παίρνουν εξαιρετική ομορφιά και τονίζουν την αξία της ζωής.

Στίχοι 12-13

Η φύση κλείνει μέσα της τη δύναμη της ζωής. Προσωποποιείται και γίνεται πειρασμός, που από μέσα της ξεχειλίζει η ομορφιά και καλεί τους πολιορκημένους να ζήσουν και να χαρούν τη ζωή. Έτσι όμως εμποδίζει το ηθικό χρέος των Μεσολογγιτών να υπερασπιστούν την πατρίδα τους μέχρι θανάτου, γιατί ο θάνατος, σε μια τέτοια μαγευτική στιγμή με τόση φυσική ομορφιά πολλαπλασιάζεται και γίνεται δυσβάσταχτος. Γι’ αυτό, όποιος πεθαίνει σε μια τέτοια ονειρεμένη εποχή είναι σα να πεθαίνει χίλιες φορές.

ΚΛΙΜΑΚΩΤΟΣ ΤΡΟΠΟΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ ΕΙΚΟΝΩΝ

Οι εικόνες δίνονται με φθίνουσα κλιμάκωση, δηλαδή από τη μια στην άλλη μικραίνουν και τα στοιχεία τους λιγοστεύουν :το οπτικό πεδίο της πρώτης εικόνας είναι ευρύτατο (γη, θάλασσα, ουρανός) με χρώμα, ήχο και κίνηση.  Στη δεύτερη εικόνα το οπτικό πεδίο μικραίνει, τα επιμέρους πράγματα λιγοστεύουν  παραμένουν, όμως, στοιχεία οπτικά, κινητικά και οσφρητικά (πεταλούδα). Η Τρίτη εικόνα περιορίζεται σε ένα στίχο με μόνο το κεντρικό της θέμα, το σκουληκάκι με μέγεθος μικρό (υποκοριστικό) και μόνο οπτικό στοιχείο. Η τέταρτη εικόνα , είναι ακόμα πιο περιορισμένη και μόνο οπτική (μαύρη πέτρα, ξερό χορτάρι).

ΤΟ ΔΙΛΗΜΜΑ ΣΤΗ ΨΥΧΗ ΤΟΥ ΠΟΛΙΟΡΚΗΜΕΝΟΥ

Η ψυχή του Μεσολογγίτη αμφιταλαντεύεται ανάμεσα σε δύο επιλογές: αγώνας και ηρωική έξοδος ή παράδοση και απόλαυση της ομορφιάς της φύσης και της ζωής.

ΟΜΟΡΦΙΑ

Φορείς ομορφιάς γίνονται:

• η θάλασσα με τη λίμνη, η γη και ο ουρανός
• το σύνολο των ζώων: όσα πετούν, όσα περπατούν και όσα έρπουν (πρόβατα, πεταλούδα, σκουληκάκι)
• τα φυτά (άνθια, καρποί, κρίνος, χορτάρι)
• πράγματα που δεν έχουν ζωή (πέτρα, βρύσες)

 ΣΧΗΜΑΤΑ ΛΟΓΟΥ

Κάνουν τον λόγο πιο ζωηρό, εκφραστικό, λυρικό στην παρουσίαση των στοιχείων της φύσης:

Αντίθεση (άνθια- άρματα)

Μεταφορά (βουνάκι=κοπάδι, ξαναπετιέται(=ξαναεμφανίζεται), ώρα γλυκιά (= ευχάριστη) κ.α.

Προσωποποίηση (Ο Απρίλης με τον Έρωτα χορεύουν και γελούνε)

Υπερβολή( στ. 2, 12 και 13)

Επανάληψη (στ.12-13, χίλιες, πεθαίνει)

Η ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΣΤΑ ΔΥΟ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑΤΑ

Η γλώσσα είναι  δημοτική με κάποιους ιδιωματισμούς των Επτανήσων. Είναι πλούσια ως προς το λεξιλόγιο  και την ποικιλία των μερών του λόγου. Κυριαρχεί το ρήμα που δίνει τα κύρια νοήματα. Υπάρχουν πολλά σχήματα λόγου και χρησιμοποιείται συχνά ο δραματικός ενεστώτας (βασιλεύει, λαλεί, παίρνει κλπ) που δίνει ζωντάνια και παραστατικότητα.

ΤΟ ΥΦΟΣ  ΚΑΙ ΣΤΑ ΔΥΟ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑΤΑ

Το ύφος είναι:

• ζωντανό λόγω του διαλόγου δραματικού ενεστώτα,
• γλαφυρό (=λογοτεχνικό, κομψό) λόγω  των πολλών σχημάτων λόγου και του λυρισμού,
• παραστατικό, λόγω των εικόνων

ΣΤΙΧΟΥΡΓΙΚΗ

Οι στίχοι είναι ιαμβικοί δεκαπεντασύλλαβοι και η ομοιοκαταληξία ζευγαρωτή.

ΠΗΓΕΣ

Κείμενα Νεοελληνικής Λογοτεχνίας Γ΄ Γυμνασίου  εμπλουτισμένο ψηφιακό βιβλίο

http://ebooks.edu.gr/modules/ebook/show.php/DSGYM-C113/351/2365,8989/

Το Βιβλίο του Εκπαιδευτικού (ΟΕΔΒ)

Κείμενα Νεοελληνικής Λογοτεχνίας Γ΄ Γυμνασίου ΕΛΛΗΝΟΕΚΔΟΤΙΚΗ

Κείμενα Νεοελληνικής Λογοτεχνίας Γ΄ Γυμνασίου ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ

http://www.greek-language.gr/digitalResources/literature/tools/concordance/timeline.html?cnd_id=10

http://filolologikamathhmata.blogspot.com/2013/04/blog-post_14.html

Δημοσιευμένο στην κατηγορία  ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 11 Δεκεμβρίου 2018 ΑΡΚΟΥΛΗ ΕΛΕΝΗ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΕΚΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΜΟΝΑΣΤΗΡΙ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΑΝΔΡΕΑ ΚΑΙ ΣΤΟ ΛΑΟΓΡΑΦΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΝΑΟΥΣΑΣ

Τη Δευτέρα, 3-12-18, πραγματοποιήθηκε εκπαιδευτική εκδρομή του τμήματος Β4 του Γυμνασίου Πάρου στην Ιερά Μονή του Αγίου Ανδρέα και στο Λαογραφικό Μουσείο Νάουσας. Η εκπαιδευτική δραστηριότητα οργανώθηκε στο διαθεματικό πλαίσιο της Βυζαντινής Ιστορίας, της Τοπικής Ιστορίας και των Θρησκευτικών. Η μοναστική ζωή, η αρχιτεκτονική των μοναστηριών των Κυκλάδων, η οικονομική λειτουργία τους, η Ενετοκρατία στην Πάρο, η ιστορία της Μονής και ο βίος του Αγίου Ανδρέα ήταν κάποια από τα θέματα που προσεγγίσαμε. Ευχαριστούμε την κυρία Ιωάννα Ζουμή, όχι μόνο για την προετοιμασία και τη φιλοξενία, αλλά και για το ανεπανάληπτο: “παιδιά, κάντε ό, τι θέλετε, ελεύθερα όλα…”. Ευχαριστούμε θερμά, επίσης, τον Γιάννη Χατζόπουλο για την άριστη ξενάγηση στο Λαογραφικό μουσείο, καθώς και τη μόνιμη συνοδό κάθε εξόρμησής μας, Μαρία Αρκουλή. 

Δημοσιευμένο στην κατηγορία  ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ 3 Δεκεμβρίου 2018 ΑΡΚΟΥΛΗ ΕΛΕΝΗ

Η ΜΕΤΑΜΦΙΕΣΗ ΡΕΑ  ΓΑΛΑΝΑΚΗ

ΡΕΑ  ΓΑΛΑΝΑΚΗ
Η Ρέα Γαλανάκη γεννήθηκε στο Ηράκλειο Κρήτης το 1947. Σπούδασε Ιστορία και Αρχαιολογία στην Αθήνα.

Έχει εκδώσει μυθιστορήματα, διηγήματα, ποιήματα και δοκίμια. Ανήκει στα ιδρυτικά μέλη της Εταιρείας Συγγραφέων (το 1981).

Έχει τιμηθεί δύο φορές με το Κρατικό Βραβείο (το 1999 για το μυθιστόρημα «Ελένη, ή ο Κανένας» και το 2005 για τη συλλογή διηγημάτων «Ένα σχεδόν γαλάζιο χέρι»). Επίσης, έχει τιμηθεί με το Βραβείο Πεζογραφίας «Κώστα και Ελένης Ουράνη» της Ακαδημίας Αθηνών (το 2003 για το μυθιστόρημα «Ο Αιώνας των Λαβυρίνθων»), με το Βραβείο «Νίκος Καζαντζάκης» του Δήμου Ηρακλείου Κρήτης το 1987 και με το «Βραβείο Αναγνωστών» του Εθνικού Κέντρου Βιβλίου το 2006 για το μυθιστορηματικό χρονικό «Αμίλητα, βαθιά νερά».

Το μυθιστόρημά της «Ο βίος του Ισμαήλ Φερίκ πασά» είναι το πρώτο ελληνικό βιβλίο που εντάχθηκε από την Ουνέσκο στην «UNESCO Collection of Representative Works» (1994), ενώ το «Ελένη, ή ο Κανένας» διεκδίκησε το Ευρωπαϊκό Βραβείο «Αριστείον» μπαίνοντας στην τελική τριάδα των υποψήφιων έργων (1999).

Έργα της έχουν μεταφραστεί σε δεκαπέντε γλώσσες: αγγλικά, γαλλικά, γερμανικά, ισπανικά, ιταλικά, ολλανδικά, τσεχικά, βουλγαρικά, σουηδικά, λιθουανικά, τουρκικά, αραβικά, κινεζικά, εβραϊκά και αλβανικά. Θεωρείται ως μία από τις σημαντικότερες φωνές της σύγχρονης ευρωπαϊκής πεζογραφίας.

ΕΛΕΝΗ ΑΛΤΑΜΟΥΡΑ ΜΠΟΥΚΟΥΡΑ (1821-1900)

Ήταν κόρη του Σπετσιώτη καπετάνιου Ιωάννη Μπούκουρα, ο οποίος πήρε μέρος στην επανάσταση του ’21 και, μόλις η Αθήνα έγινε πρωτεύουσα του ανεξάρτητου ελληνικού κράτους, ίδρυσε το πρώτο θέατρο. Η Ελένη, προικισμένη με το ταλέντο της ζωγραφικής, πήρε τα πρώτα μαθήματα από έναν παπά αγιογράφο του Ναυπλίου και αργότερα από τον Ιταλό ζωγράφο Ραφαέλο Τσέκολι, που ήταν εγκατεστημένος στην Αθήνα. Οι καλλιτεχνικές της φιλοδοξίες την οδήγησαν στην απόφαση να συνεχίσει τις σπουδές της στην Ιταλία, εγχείρημα πολύ τολμηρό για μια γυναίκα εκείνης της εποχής. Ο πατέρας της αρχικά αντέδρασε, όμως υποχώρησε μπροστά στην επιμονή της κόρης του και στο τέλος όχι μόνο έδωσε τη συγκατάθεσή του, αλλά τη συνόδεψε ως τη Ρώμη το 1848, τη χρονιά των μεγάλων εθνικοαπελευθερωτικών και κοινωνικών κινημάτων στην Ευρώπη. Η Ελένη, για να γίνει δεκτή στη Σχολή των Ναζαρηνών ζωγράφων, στην οποία απαγορευόταν η φοίτηση των γυναικών, μεταμφιέστηκε σε άνδρα, με το ψευδώνυμο Χρυσίνης Μπούκουρας. Μαθήτευσε στο εργαστήρι του ζωγράφου και επαναστάτη Φραντσέσκο Σαβέριο Αλταμούρα στη Νεάπολη.
Η Ελένη ερωτεύθηκε τον κατά τέσσερα χρόνια μικρότερο δάσκαλό της και μαζί του απέκτησε τρία εξώγαμα παιδιά: τον Ιωάννη, τη Σοφία και τον Αλέξανδρο. Προκειμένου να νομιμοποιήσει τη σχέση της, ασπάστηκε τον καθολικισμό και τον παντρεύτηκε. Όμως, το 1857 ο σύζυγός της την εγκατέλειψε κι έφυγε,  παίρνοντας μαζί του τον μικρότερο γιο τους Αλέξανδρο.
Η Ελένη επέστρεψε στην Ελλάδα με τα άλλα δύο παιδιά της, τον Ιωάννη και τη Σοφία, και άρχισε να παραδίδει μαθήματα ζωγραφικής σε νεαρές Αθηναίες. Όμως, το 1872 η κόρη της αρρώστησε από φυματίωση και για λόγους υγείας οι δύο γυναίκες μετακόμισαν στις Σπέτσες. Τελικά, η Σοφία δεν απέφυγε το μοιραίο και πέθανε στα τέλη του 1872, σε ηλικία μόλις 18 ετών.
Το 1876 ο γιος της και ανερχόμενος ζωγράφος Ιωάννης Αλταμούρας ολοκλήρωσε τις σπουδές του στην Κοπεγχάγη και επέστρεψε στην Αθήνα, γεμίζοντας με χαρά τη χαροκαμένη μάνα. Όμως, η χαρά της δεν κράτησε πολύ. Ο Ιωάννης, που διακρίθηκε για τις θαλασσογραφίες του, προσβλήθηκε και αυτός από φυματίωση και πέθανε τον Μάιο του 1878, σε ηλικία μόλις 26 ετών.
Η απώλεια των παιδιών της προκάλεσε νευρικό κλονισμό στην Ελένη και την οδήγησε στην τρέλα. Σε ηλικία 60 ετών επέστρεψε στις Σπέτσες, όπου έκαψε σχεδόν όλα τα ζωγραφικά της έργα. Πέθανε σχεδόν άγνωστη στις 19 Μαρτίου 1900 και κηδεύτηκε στο κοιμητήριο της Αγίας Άννας των Σπετσών. Αργότερα, τα οστά της, όπως και εκείνα της Σοφίας και του Ιωάννη, μεταφέρθηκαν από τους απογόνους της στο A’ Νεκροταφείο Αθηνών, στον κοινό τάφο της οικογενείας Mπούκουρα – Aλταμούρα.

ΘΕΜΑ

Η μεταμφίεση της Ελένης σε άνδρα στην Ιταλία οι πρώτες εμπειρίες της ύστερα από αυτό και το όνειρο με τη Μπουμπουλίνα.

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ

Κοινωνικό με βιογραφικές αναφορές  και μυθοπλαστικά στοιχεία

 ΕΝΟΤΗΤΕΣ

1^η ΕΝΟΤΗΤΑ: «Έξω από τη Νάπολη… Ήδη είχα μιλήσει με το εγώ». Η διαδικασία της μεταμφίεσης.

2^η ΕΝΟΤΗΤΑ: «Στον κήπο του πανδοχείου… Το γνωρίζαμε κι οι δύο.».Το τραγούδι της Ελένης στο εστιατόριο του πανδοχείου.

3^η ΕΝΟΤΗΤΑ: «Ο καπετάν Γιάννης… ισχυρίστηκε λίγο πριν φύγει». Η εγκατάσταση της Ελένης στη Ρώμη και η αναχώρηση του πατέρα της.

4^η ΕΝΟΤΗΤΑ: «Δεν το λησμόνησα… Ελένη και Κανένας.» Το όνειρο με τη Μπουμπουλίνα και ο απόηχός του.

ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ

Το 1848 ήταν ένα έτος κοινωνικών επαναστάσεων σε ολόκληρη της Ευρώπη, όπου οι λαοί είναι διασπασμένοι σε πληθώρα κρατών. Οι κοινωνικές επαναστάσεις οφείλονταν στα ανεκπλήρωτα αιτήματα των λαών, κυρίως της αστικής τάξης και έγιναν αναπόφευκτες, όταν ολόκληρη η Ευρώπη δοκίμασε μια σοβαρή οικονομική κρίση, με αποτέλεσμα την άνοδο της τιμής των ειδών διατροφής και κυρίως του ψωμιού. Κάτω από αυτές τις συνθήκες, δεν είναι καθόλου περίεργο που δεν έμεινε καμία χώρα στην Ευρώπη χωρίς να σημειωθούν σε αυτήν εξεγέρσεις με εθνικά και κοινωνικά αιτήματα. Για τα επαναστατικά κινήματα του 1830 και του 1848 στην Ευρώπη μελετήστε τη σχετική ενότητα της Νεότερης και Σύγχρονης Ιστορίας, Γ’ Γυμνασίου στον παρακάτω σύνδεσμο:

http://ebooks.edu.gr/modules/ebook/show.php/DSGYM-C105/65/517,1889/

ΟΙ ΜΑΡΤΥΡΕΣ ΤΗΣ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΗΣ ΕΛΕΝΗΣ

Οι μάρτυρες της μεταμόρφωσης δεν είναι άνθρωποι αλλά άψυχα: της θάλασσας το μπλάβο, το κεραμιδί και το ωχρό της πολιτείας πιο πέρα, το κοντινό πράσινο και το φαιό, το φωτεινό ουρανί, το φλύαρο των ασπροκίτρινων χαμομηλιών. Στην απαρίθμησή τους προβάλλονται έντονα τα χρώματά τους γιατί ο σκοπός της μεταμφίεσης είναι οι σπουδές στη ζωγραφική, της οποίας το κυριότερο στοιχείο έκφρασης είναι το χρώμα. Η Ελένη, καθώς λατρεύει τη ζωγραφική, βλέπει παντού σε πρώτο πλάνο τα χρώματα. Ο τρόπος παρουσίασης των μαρτύρων εκφράζει το ποιητικό (λυρικό στοιχείο που είναι έντονο στο έργο της Ρέας Γαλανάκη.

ΤΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ (ΑΡΙΑ*) ΤΗΣ ΕΛΕΝΗΣ

Από το περιστατικό με το τραγούδι, μπορούμε να βγάλουμε συμπεράσματα για την προσωπικότητα της Ελένης:

α) Ήταν άνετη και φυσική στον νέο της ρόλο, εξοικειωμένη με την εξωτερική της εμφάνιση και τολμηρή (μπορούσε να αποκαλυφθεί από τη γυναικεία φωνή).

β) Δυναμική και τολμηρή δεν διστάζει να τραγουδήσει μια ιταλική πατριωτική άρια, γνωρίζοντας ότι στη χώρα τέτοια τραγούδια είναι απαγορευμένα.

γ) Είναι και καταδεχτική, όπως δείχνει η ευγενική συμπεριφορά και η οικειότητά της προς τον σερβιτόρο.

ΤΟ ΠΡΟΤΥΠΟ ΤΗΣ ΕΛΕΝΗΣ (Η ΜΕΓΑΛΗ ΚΥΡΑ)

Στο απόσπασμα παρουσιάζεται ως όραμα η Λασκαρίνα Μπουμπουλίνα, η επιφανέστερη γυναικεία μορφή του Αγώνα του 1821, μια γυναίκα με ισχυρή θέληση και αυταρχικό χαρακτήρα, με κύρος και επιτυχίες στις ναυτικές και όσο και στις πολεμικές επιχειρήσεις. Ανελάμβανε ανδρικά καθήκοντα και φορούσε ανδρικά ρούχα την ώρα της δράσης. Αποτελεί πρότυπο  του βίου της Ελένης στον δύσκολο δρόμο που ανοίγεται μπροστά της. Η Ελένη τη θαύμαζε από τότε που ήταν παιδί και τώρα, στην κρίσιμη αυτή καμπή της ζωής της αποτελεί τον αόρατο καθοδηγητή της. Η Μπουμπουλίνα έχει μυθοποιηθεί και εξιδανικευτεί από τη νέα κοπέλα σε τέτοιο βαθμό, ώστε να εμφανίζεται στα όνειρά της, να κατευθύνει με συμβουλές τις ενέργειες της  και να προφητεύει την εξέλιξη της ζωής της, όπως οι αρχαίοι θεοί εμφανίζονταν στα όνειρα των εκλεκτών τους και φανερώνουν τα μελλούμενα. Όπως η Μπουμπουλίνα αγνόησε τις κοινωνικές συμβάσεις για τον ρόλο της γυναίκας και πέταξε τα γυναικεία ενδύματα, μεταμορφώθηκε σε δυναμικό άνδρα και τόλμησε να σπουδάσει ζωγραφική, αγνοώντας τις κοινωνικές συμβάσεις. Όταν ο πατέρας φεύγει αφήνει στην κόρη του παρακαταθήκη να μη λησμονήσει ότι είναι Ελληνίδα, υποθέτοντας ότι κάτι αντίστοιχο θα κάνει πολεμώντας και η Μπουμπουλίνα. Το κυριότερο γνώρισμα των δύο γυναικών είναι ότι και οι δύο υποχρεώθηκαν να λειτουργήσουν ως άνδρες. Η μία για τον έρωτα της λευτεριάς και η άλλη για τον έρωτα της τέχνης.

Περισσότερα για την Μπουμπουλίνα θα βρείτε πατώντας εδώ.

ΕΛΕΝΗ-ΚΑΝΕΝΑΣ

Μένοντας πιστή στην απόφασή της να δώσει εξετάσεις ως άνδρας, γέννησε τον εαυτό της ως Κανένα αποποιούμενη οποιαδήποτε ταυτότητα που θα διαχώριζε το φύλο και αποφασισμένη να αφοσιωθεί αποκλειστικά στον έρωτα της τέχνης. Την νέα ταυτότητα την άντλησε από τους μυθικούς κύκλους. Η Ελένη ήταν η αιτία του τρωικού πολέμου όπως και η ηρωίδα είναι η αιτία του πολέμου έναντι των προκαταλήψεων και των στερεοτύπων για τις γυναίκες και Κανένας το όνομα με το οποίο συστήθηκε στον Κύκλωπα ο Οδυσσέας.

Ο ΡΕΑΛΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΤΟ ΟΝΕΙΡΙΚΟ ΣΤΟΙΧΕΙΟ

Πολλά από όσα αναφέρονται  στο απόσπασμα αποτελούν συνδυασμό του ρεαλισμού (=πιστής αναπαράστασης της πραγματικότητας, χωρίς προσπάθεια εξωραϊσμού) με το ονειρικό στοιχείο.

Στοιχεία ρεαλισμού: η μεταμφίεση της Ελένης, η σκηνή στο πανδοχείο, η εγκατάσταση της Ελένης στη Ρώμη κ.λπ.

Στοιχεία ονειρικά: η εικόνα της Μπουμπουλίνας, ο γλάρος που πετά ανήσυχα, οι συμβουλές της Μπουμπουλίνας.

ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΑΝΑΦΟΡΕΣ ΤΟΥ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑΤΟΣ

Η συγγραφέας στην αφήγησή της συνδυάζει το ιστορικό και το βιογραφικό υλικό με καθαρά μυθοπλαστικά στοιχεία. Στα βιογραφικά στοιχεία παρεμβαίνει και η λογοτεχνική φαντασία. Ωστόσο οι ιστορικές αναφορές είναι σαφείς:

• Ο Ιταλός δάσκαλος ζωγραφικής Τσέκολι που ζει στην Αθήνα όπου έχει αποκατασταθεί η ελευθερία, ενώ στην Ιταλία η κατάσταση είναι έκρυθμη.
• Το τραγούδι της Ελένης που αναφέρεται στην ελληνική επανάσταση
• Οι εξεγέρσεις στην Ιταλία και η απαγόρευση των πατριωτικών. τραγουδιών.
• Η αναφορά στη Μπουμπουλίνα.

ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΙ

ΕΛΕΝΗ

Ανήσυχη ψυχή, μια γυναίκα που όρθωσε το ανάστημα  και επιδίωξε να υλοποιήσει τα όνειρά της στη συντηρητική Ελλάδα του 19^ου αιώνα. Υπήρξε η πρώτη Ελληνίδα που είχε την ανυποχώρητη τόλμη να σπουδάσει την τέχνη της στην Ιταλία, ενάντια σε όλους τους κοινωνικούς καταναγκασμούς της εποχής, τους οποίους παρέκαμψε  με εκκεντρικούς τρόπους (μεταμφιέστηκε σε άνδρα).

ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΠΟΥΛΟΥΡΑΣ

Αγράμματος, αλλά ευαίσθητος Αρβανίτης*, αγωνιστής του 1821, βασικός εμψυχωτής της Ελένης. Καλλιτεχνική ψυχή ο ίδιος, αφού έκτισε το πρώτο θέατρο στην Αθήνα, συμμερίζεται το πάθος της κόρης του για την τέχνη. Υποχωρώντας μπροστά στο πείσμα και στον ισχυρό χαρακτήρα της, δίνει τη συγκατάθεσή του σε αυτή την τολμηρή κίνηση και σαν στοργικός πατέρας τη συνοδεύει στη Ρώμη το 1848, χρονιά των μεγάλων ευρωπαϊκών επαναστάσεων.

ΑΦΗΓΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ

Ο αφηγητής είναι πρωτοπρόσωπος  (ομοδιηγητικός), συμμετέχει στα δρώμενα ως πρωταγωνιστής και αφηγείται σε α΄ γραμματικό πρόσωπο.

Η αφήγηση είναι ευθύγραμμη. Τα γεγονότα αναφέρονται με τη σειρά με την οποία διαδραματίστηκαν. Ωστόσο η χρονολογική αυτή αφήγηση διακόπτεται με μια αναδρομή στο παρελθόν (όσα θυμάται ότι έλεγαν οι γυναίκες για τη Μπουμπουλίνα).

Οι αφηγηματικοί τρόποι που χρησιμοποιούνται είναι η πρωτοπρόσωπη αφήγηση, η περιγραφή, ο μονόλογος- οι σκέψεις.

ΓΛΩΣΣΑ

Δημοτική διανθισμένη με λόγιους τύπους (φιλτάτης, υπεσχημένη κλπ). Η γλώσσα  είναι ιδιαίτερα προσεγμένη  και πλούσια σε  νοήματα. Το κύριο χαρακτηριστικό της είναι το ποιητικό χρώμα που εκφράζεται με πλούσια επίθετα και γεμάτες λυρισμό λέξεις.

ΥΦΟΣ

Το ύφος είναι λυρικό, ποιητικό, γλαφυρό (=παραστατικό, ζωντανό, με πολλά καλολογικά στοιχεία).

 ΣΧΗΜΑΤΑ ΛΟΓΟΥ

Μεταφορές (συκιές που θέριευαν)

Παρομοιώσεις (να ντύνομαι σαν άνδρας)

Προσωποποιήσεις (πλαγιάζει ο ήλιος)

Υπερβατό (καθώς τρέμοντας ντυνόμουν)

Σύνθετες λέξεις (ασπροκίτρινο, αδικοθάνατου)

Ασύνδετο ( Ήλθε η μέρα, πετιέται, ανάφτει εξανοίχτη σε κάθε μεριά).

Προοικονομία (η υπεσχημένη γη θα άφηνε πάνω μου ανεξίτηλα τα ίχνη της ζωής)

Αλληγορία (τα ρούχα των ψιθύρων και των αποσιωπήσεων)\

ΓΛΩΣΣΑΡΙΟ

*Αρβανίτες : είναι πληθυσμιακή ομάδα της Ελλάδας, οι οποίοι μιλούν τα αρβανίτικα, μια αλβανική διάλεκτο με έντονες επιρροές από τα μεσαιωνικά αλβανικά. Οι Αρβανίτες κατάγονται από πληθυσμούς οι οποίοι μετακινήθηκαν κυρίως στη νότια και κεντρική Ελλάδα από την σημερινή Βόρεια Ήπειρο κατά τη διάρκεια του Μεσαίωνα, ιδίως μεταξύ του 13ου και 16ου αιώνα λόγω διάφορων κοινωνικοπολιτικών συνθηκών της εποχής. Οι Αρβανίτες έπαιξαν σημαντικό ρόλο κατά τη διάρκεια της ελληνικής  επανάστασης του 1821.

*Άρια: είναι μουσικός όρος που αρχικά χρησιμοποιήθηκε για να περιγράψει κάθε εκφραστική μελωδία για φωνή. Σήμερα, ο ίδιος όρος περιγράφει ένα αυτόνομο μουσικό φωνητικό κομμάτι με συνοδεία οργάνων και συνήθως ολοκληρωμένης ορχήστρας.

ΛΑΣΚΑΡΙΝΑ ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΙΝΑ

ΠΗΓΕΣ

Κείμενα Νεοελληνικής Λογοτεχνίας Γ΄  Γυμνασίου (ΟΕΔΒ)

Κείμενα Νεοελληνικής Λογοτεχνίας Γ΄  Γυμνασίου (ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ)

Κείμενα Νεοελληνικής Λογοτεχνίας Γ΄  Γυμνασίου (ΕΛΛΗΝΟΕΚΔΟΤΙΚΗ)

http://alexgger.blogspot.com/2013/02/blog-post.html

https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%91%CF%81%CE%B2%CE%B1%CE%BD%CE%AF%CF%84%CE%B5%CF%82

Δημοσιευμένο στην κατηγορία  ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 27 Νοεμβρίου 2018 ΑΡΚΟΥΛΗ ΕΛΕΝΗ

Η Ελληνίδα στην Κατοχή και στην Αντίσταση: 28η Οκτωβρίου 2019

“Η Ελληνίδα στην Κατοχή και στην Αντίσταση” ήταν το θέμα της σχολικής μας γιορτής με αφορμή την επέτειο της 28ης Οκτωβρίου στο Γυμνάσιο Πάρου.

Δημοσιευμένο στην κατηγορία  ΣΧΟΛΙΚΕΣ ΕΟΡΤΕΣ 27 Οκτωβρίου 2018 ΑΡΚΟΥΛΗ ΕΛΕΝΗ

ΕΠΙΣΚΕΨΗ ΣΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ ΤΕΧΝΗΣ ΤΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΑΙΓΑΙΟΥ

Το εκπαιδευτικό ταξίδι μας στον κόσμο της τέχνης συνεχίστηκε στις 21 Σεπτεμβρίου 2018, με την επίσκεψη του τμήματος Β3 του Γυμνασίου Πάρου   στον υπέροχο εκθεσιακό χώρο της Σχολής Αιγαίου. “Μια στοίβα σπασμένα κομμάτια εκεί που χτυπάει ο ήλιος”, και η Δήμητρα Σκανδάλη, η ψυχή της έκθεσης, μας ξενάγησε στα έργα και τους καλλιτέχνες, στο πνεύμα και τις τεχνοτροπίες τους. Ευχαριστούμε την ίδια και την καλλιτέχνιδα Alison Woods για τη φιλοξενία και την υπομονή τους να μας μυήσουν στα μονοπάτια της καλλιτεχνικής τους δημιουργίας! Επίσης, τις ευχαριστούμε για την έμπνευσή τους να οργανώσουν μια εξαιρετική “συνάντηση” ανάμεσα στην Πάρο και το Λος Άντζελες, καθώς και σε σπουδαίους καλλιτέχνες από την Ελλάδα και το εξωτερικό .

Δημοσιευμένο στην κατηγορία  ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ 12 Οκτωβρίου 2018 ΑΡΚΟΥΛΗ ΕΛΕΝΗ

ΕΠΙΣΚΕΨΗ ΣΤΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΓΛΥΠΤΙΚΗΣ ΤΟΥ ΑΡΙΣΤΕΙΔΗ ΒΑΡΡΙΑ

“Η συνομιλία των διαφόρων μορφών τέχνης”  οδήγησε το Γ4 τμήμα του Γυμνασίου Πάρου, στις 19 Σεπτεμβρίου 2018, από τη Λογοτεχνία στη Γλυπτική και από τη σχολική αίθουσα στο εργαστήριο του κυρίου Αριστείδη Βαρριά!

Η τέχνη της γλυπτικής, η μοναδικότητα του παριανού μαρμάρου και η ιστορία του, άρρηκτα συνδεδεμένη με την ιστορική πορεία της Πάρου, τα πανάρχαια και διαχρονικά εργαλεία, ο Καβάφης και ο Ελύτης ως πηγές έμπνευσης και η γοητεία του “αεί” ΔΑΣΚΑΛΟΥ μας ταξίδεψαν… Κύριε Βαρριά,  σας ευχαριστούμε θερμά για την εμπειρία που μας προσφέρατε!!!!!!

Δημοσιευμένο στην κατηγορία  ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ 12 Οκτωβρίου 2018 ΑΡΚΟΥΛΗ ΕΛΕΝΗ