ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΣΜΟΙ

ΝΙΚΟΣ ΚΑΒΒΑΔΙΑΣ, KURO SIWO

Νίκος Καββαδίας (Μαντζουρία 1910-Πειραιάς 1975).

Οι γονείς του κατάγονταν από την Κεφαλονιά. Σε όλη του τη ζωή υπήρξε ναυτικός. Πρώτη φορά μπάρκαρε το 1929, όταν εγκατέλειψε τις σπουδές του στην ιατρική με τον αιφνίδιο θάνατο του πατέρα του. Πήρε το δίπλωμα του ασυρματιστή το 1931 και εργάστηκε σε εμπορικά και επιβατικά πλοία. Βασικά ποιητικά  έργα του: Μαραμπού, 1933, Πούσι, 1947, Τραβέρσο, 1975. Η ποίηση του Καββαδία είναι εξομολογητική, σαν να αποτυπώνει στο χαρτί όλα όσα βιώνει και σκέφτεται. Το έργο του διαμορφώθηκε με βάση τη ναυτική ζωή, τους ναυτικούς και τις σχέσεις του με την πατρίδα και τη θάλασσα.

KURO SIWO

Θέμα

Η σκληρή ζωή των ναυτικών. Στόχος του ποιητή είναι να δώσει στιγμιότυπα από τη ζωή των ναυτικών και να προβάλλει την μοναξιά και τη νοσταλγία τους.

Το ποίημα προέρχεται από τη συλλογή «Πούσι», που εκδόθηκε το 1947 και αποτελεί όλο μια ενότητα.

Ερμηνευτικές επισημάνσεις

Περιεχόμενο

Η δύσκολη αλλά γοητευτική ζωή των ναυτικών αποτελεί το αυτοβιογραφικό υλικό των ποιημάτων του Νίκου Καββαδία. Ο ίδιος γύρισε όλο τον κόσμο ως ασυρματιστής στα πλοία, γνώρισε τις ανοιχτές θάλασσες και τα λιμάνια από όπου άντλησε το υλικό του.

Αυτό φαίνεται στο «KURO SIWO», όπου στην πρώτη στροφή αναφέρει ότι είναι ο πρώτος ναύλος του ποιητή για τον Νότο και καταγράφονται έπειτα οι σκέψεις του για τη ζωή τη σκληρή στο πλοίο «δύσκολες βάρδιες, κακός ύπνος και μαλάρια». Τα λιμάνια βρίσκονται μακριά και το ταξίδι μέχρι εκεί είναι μακρύ και κρύβει εμπόδια «Είναι παράξενα της Ίνδιας τα φανάρια και δεν τα βλέπεις καθώς λένε με το πρώτο».

Στη δεύτερη στροφή, η εξωτερική πραγματικότητα του καραβιού πλέκεται με την εσωτερική πραγματικότητα του ναυτικού. Οι συνθήκες εργασίας στα καράβια είναι κοπιαστικές και μονότονες «χιλιάδες παραλάβαινες τσουβάλια σόγια». Το κενό του χρόνου και την ανία συμπληρώνουν η νοσταλγία της στεριανής ζωής, οι αναμνήσεις από αγαπημένα πρόσωπα που έμειναν πίσω, από κουβέντες που ειπώθηκαν σε προσωπικές στιγμές, «Μα ούτε στιγμή δεν ελησμόνησες στα λόγια που σου ΄πανε μιαν κούφια ώρα στην Αθήνα».

Στην τρίτη στροφή περιγράφεται ο αγώνας για ζωή και η επιβίωση στη θάλασσα. Μαζί υπάρχει ο λυρισμός της ερωτικής μνήμης. Η εικόνα είναι ρεαλιστική «Στα νύχια μπαίνει το κατράμι και τ’ ανάβει», «χρόνια στα ρούχα, το ψαρόλαδο μυρίζει». Εκτός από τις σωματικές ταλαιπωρίες, οι θαλασσινοί βασανίζονται και από μοναξιά, γιατί τους λείπουν τα αγαπημένα τους πρόσωπα τα οποία προσπαθούν να αναπληρώσουν με τη μνήμη τους «κι ο λόγος της μες στο μυαλό σου να σφυρίζει», «Ο μπούσουλας είναι που στρέφει ή το καράβι;».

Η ζωή του ναυτικού επηρεάζεται από κλιματολογικές συνθήκες και ο κίνδυνος παραμονεύει κάθε στιγμή, όπως φαίνεται στην τέταρτη στροφή. Ο καιρός είναι μια αδιάκοπη έγνοια «Νωρίς μπατάρισε ο καιρός και έχει χαλάσει». Πολλές φορές ο ναυτικός υποφέρει από λύπη μεγάλη και ψυχική ερημιά. Γι’ αυτό βρίσκει παρηγοριά στη φιλική συντροφιά των ζώων που εκτρέφει (παπαγάλους και πίθηκους). Όταν μάλιστα τύχει να πεθάνουν, η θλίψη είναι ακόμα πιο βαθιά.

Η τελευταία στροφή περιέχει ποιητικά σύμβολα και την αποπνικτική ατμόσφαιρα που επικρατεί στον περιορισμένο χώρο του καραβιού. Συνάμα το καράβι περιβάλλεται από το θερμό θαλάσσιο ρεύμα του curo siwo. Η λέξη λαμαρίνα αναφέρεται στο βαπόρι και γίνεται σύμβολο φθοράς του ναύτη, αφού σβήνει τις μικροχαρές, τις προσδοκίες ή τους φόβους που θα ζούσε αυτός στη στεριά. Ο μπούσουλας είναι η πυξίδα που παίζει καρτίνι με καρτίνι. Έτσι παριστάνει με καυστικό τρόπο την πνικτική πραγματικότητα που αντιμετωπίζει ο ναυτικός καθώς τυραννιέται από τη μηχανική επανάληψη πανομοιότυπων δραστηριοτήτων.

Γλώσσα-στιχουργική.

Το πιο εντυπωσιακό στοιχείο σε όλη την ποίηση του Καββαδία είναι η γλώσσα, γεμάτη από ναυτικούς όρους, προκειμένου ο ποιητής να αποδώσει πιστά την ατμόσφαιρα και τις συνήθειες του πλοίου.

Οι στίχοι είναι δεκατρισύλλαβοι ιαμβικοί, με σταυρωτή ομοιοκαταληξία.

 Ύφος

Το ύφος έχει ποικιλία. Ρεαλιστικό, όταν περιγράφει τα καθημερινά βιώματα και τις σκληρές συνθήκες του πλοίου. Λυρικό, όταν εκφράζει τη μοναξιά και την νοσταλγία των αγαπημένων προσώπων. Συμβολικό, όταν τα πράγματα εκφράζουν την ψυχική διάθεση του ποιητή. Τέλος, η εναλλαγή διαφορετικών γραμματικών προσώπων, τρίτο ενικό, δεύτερο ενικό, πρώτο ενικό ή πληθυντικό, αλλά και ο ευθύς λόγος στο τελευταίο στίχο της τρίτης στροφής, δίνουν στο κείμενο ζωντάνια και δύναμη.

Εκφραστικά μέσα

Μεταφορές: Δύσκολες βάρδιες, κούφια ώρα, νωρίς μπατάρισε ο καιρός και έχει χαλάσει, κ.α..

Προσωποποιήσεις: Στα νύχια μπαίνει το κατράμι και τ΄ανάβει, ο μπούσουλας είναι που στρέφει ή το καράβι, η λαμαρίνα όλα τα σβήνει και άλλα.

Παρομοίωση: Το kuro siwo σαν μια ζώνη.

Υπερβολές: Χιλιάδες παραλάβανε τσουβάλια σόγια, χρόνια στα ρούχα το ψαρόλαδο μυρίζει. Συνεκδοχή: η λαμαρίνα αντί το πλοίο.

Αναφώνηση: η λαμαρίνα! η λαμαρίνα!

Υπερβατό: είναι παράξενα της Ίντιας τα φανάρια, αντί είναι παράξενα τα φανάρια της Ίντιας. Επανάληψη: η λαμαρίνα, η λαμαρίνα όλα τα σβήνει

Εικόνες: της Ίντιας τα φανάρια, η γέφυρα του Αδάμ στη Νότια Κίνα, χιλιάδες τσουβάλια σόγια και άλλα.

Τα προβλήματα της καθημερινής ζωής των ναυτικών

Σκληρές συνθήκες όταν έχουν υπηρεσία, ύπνος μαρτυρικός, αρρώστιες, άθλιες συνθήκες διαβίωσης από πλευράς καθαριότητας, μοναξιά, νοσταλγία των αγαπημένων προσώπων, απότομες κλιματολογικές αλλαγές και αντίξοες καιρικές συνθήκες, συντροφιά ζώων ως παρηγοριά για τη μοναξιά. Όμως τα ζώα δεν αντέχουν τη διαβίωση στο καράβι, αρρωσταίνουν και πεθαίνουν και οι ναύτες έχουν μεγαλύτερη θλίψη.

Εμπειρίες του ποιητή από το πρώτο του ταξίδι

Από την αρχή αντιλαμβάνεται τις σκληρές συνθήκες εργασίας στο καράβι. Δύσκολες βάρδιες, κακός ύπνος, αρρώστια, έλλειψη καθαριότητας, απότομες αλλαγές του καιρού και των κλιματολογικών συνθηκών. Εκτός από τις εξωτερικές συνθήκες, η  βασανιστική μοναξιά γίνεται προσπάθεια να απαλυνθεί με την ανάμνηση της αγαπημένης και με τα ζώα που υποκαθιστούν την ανθρώπινη παρουσία.

Ψυχική διάθεση του ποιητή

Ο αφηγητής βιώνει σκληρές συνθήκες ζωής και εργασίας, ενώ παράλληλα υποφέρει από μοναξιά και νοσταλγία αγαπημένα του πρόσωπα, κυρίως μια γυναίκα, η ανάμνηση της οποίας τον συντροφεύει στις μοναχικές του ώρες. Στη μοναξιά και στην νοσταλγία πρέπει να προστεθεί η θλίψη για την απώλεια των αγαπημένων ζώων που υποκαθιστούν τα αγαπημένα πρόσωπα. Η ερώτηση θηλυκού προσώπου, “ο μπούσουλας είναι που στρέφει ή το καράβι;” στριφογυρίζει στο μυαλό του αφηγητή. Ο άνθρωπος απογοητεύεται καθώς μεταφορικά, ο δείκτης της πυξίδας που περιστρέφεται δείχνει τον άνθρωπο που χάνει τον προσανατολισμό του, βρίσκεται σε αμηχανία και αβεβαιότητα. Και πρόκειται φυσικά για την αβεβαιότητα της ζωής των  ναυτικών για το μέλλον τους, λόγω των κινδύνων του ταξιδιού, αλλά κα για τη νοσταλγία. Στην τελευταία στροφή έχουμε ακόμα ένα συναίσθημα, το φόβο για τους κινδύνους που παρουσιάζονται στην ανοιχτές θάλασσες, όταν τρίζουν οι μεταλλικοί αρμοί του πλοίου. Εδώ υπάρχουν πολλά εκφραστικά μέσα για να δείξουν το φόβο: η αναφώνηση (η λαμαρίνα), δύο σημεία στίξης (θαυμαστικό και αποσιωπητικά), η αναδίπλωση (η λαμαρίνα, η λαμαρίνα), η μεταφορική φράση (η λαμαρίνα όλα τα σβήνει).

ΠΗΓΕΣ:

Παναγιώτης Εμμανουηλίδης, Έλλη Πετρίδου Εμμανουηλίδου, Κείμενα Νεοελληνικής Λογοτεχνίας Γ΄Γυμνασίου, Εκδόσεις  Μεταίχμιο.

Α. Κορομηλά, Ε. Χατζηγιαννάκη, Κείμενα Νεοελληνικής Λογοτεχνίας Γ’ Γυμνασίου, Εκδόσεις  Ελληνοεκδοτική.

Υποβολή σχολίου Δημοσιευμένο στην κατηγορία  ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 27 Ιανουαρίου 2026 ΑΡΚΟΥΛΗ ΕΛΕΝΗ

ΟΔΥΣΣΕΑΣ ΕΛΥΤΗΣ Πίνοντας ήλιο κορινθιακό

Οδυσσέας Ελύτης

Ψευδώνυμο του Οδυσσέα Αλεπουδέλη. Γεννήθηκε στο Ηράκλειο της Κρήτης το 1911 και πέθανε στην Αθήνα το 1996. Ήταν κορυφαίος ποιητής και το 1979 τιμήθηκε με το βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας. Ο Οδυσσέας Ελύτης εμφανίζεται στην ελληνική ποίηση το 1935 με τη δημοσίευση ποιημάτων του στο περιοδικό «Τα Νέα Γράμματα». Την έμπνευσή του την αντλεί από τον ελληνικό ήλιο και τη θάλασσα, γιατί και η ζωή του είναι ποτισμένη με αυτά τα στοιχεία, αφού στα παιδικά του χρόνια περνούσε τα καλοκαίρια σε νησιά του Αιγαίου. Μετά την εμπειρία του πολέμου του 1940, παίρνει τα θέματά του από τους αγώνες και τα πάθη του ελληνισμού. Όσο για την τεχνοτροπία, ο Ελύτης είναι από τους πρώτους Έλληνες ποιητές που ασπάστηκαν τον υπερρεαλισμό, από τον οποίο όμως στη συνέχεια απομακρύνθηκε. Έργα του: Προσανατολισμοί (1940), Ήλιος ο Πρώτος (1943), Άσμα ηρωικό και πένθιμο για τον χαμένο ανθυπολοχαγό της Αλβανίας (1945),  Άξιον Εστί (1959),  Ο Ήλιος ο Ηλιάτορας, Μαρία Νεφέλη, Τα ρω του έρωτα και άλλα πολλά.

Το ποίημα «Πίνοντας ήλιο κορινθιακό» ανήκει στην ποιητική συλλογή «Ήλιος ο πρώτος» που δημοσιεύτηκε το 1943, μέσα στην Κατοχή. Παρά την κακή εποχή, τα ποιήματα αποπνέουν, αισιοδοξία, φυσιολατρία και χαρά της ζωής.

Υπερρεαλισμός

Ρεύμα στην ποίηση που ξεκίνησε από τη Γαλλία και είχε κοινωνικό και επαναστατικό χαρακτήρα. Τα νέα στοιχεία που έφερε στην ποίηση ο υπερρεαλισμός είναι ο ελεύθερος στίχος, η ασύνδετη ροή των εικόνων με βάση την αυθόρμητη γραφή, δηλαδή το γράψιμο χωρίς τη μεσολάβηση της σκέψης, η κυριαρχία της φαντασίας και του ονείρου, οι τολμηροί συνδυασμοί λέξεων κλπ. Ο Ελύτης επηρεάζεται από τον υπερρεαλισμό, αλλά δεν ακολουθεί τις ακρότητές του.

Θέμα

Οι όμορφες εμπειρίες του ποιητή μέσα στην καλοκαιρινή φύση η οποία ασκεί στο σώμα και στην ψυχή του θετική επίδραση, γεμίζοντάς τον με αισιοδοξία για έναν όμορφο μελλοντικό κόσμο. Το περιεχόμενο είναι φυσιολατρικό.

 Δομή του ποιήματος

Πρώτη ενότητα: στίχοι 1-8. «Πίνοντας…. Ν’ ανοίγει».

Τίτλος: Οι θετικές εμπειρίες του ποιητή μέσα στη φύση.

Δεύτερη ενότητα: στίχοι 9 ως 15. «Πίνω … της καρδιάς.»

Τίτλος: Ένας κόσμος που ανταποκρίνεται στους πόθους του ποιητή.

Ο άνθρωπος και η φύση.

Η αξία της φύσης για τον άνθρωπο είναι ανυπολόγιστη. Από το φυσικό περιβάλλον παίρνουμε όλα τα απαραίτητα αγαθά για τη ζωή μας, ό,τι δηλαδή χρειαζόμαστε για να εξασφαλίσουμε την επιβίωσή μας ή για να κάνουμε πιο όμορφη τη ζωή μας. Συγκεκριμένα παίρνουμε τον ζωογόνο αέρα, το νερό, την τροφή, τα απαραίτητα για την ένδυση και για όλες τις ανάγκες της ζωής μας. Παίρνουμε πρώτες ύλες και ενεργειακούς πόρους. Τέλος, φυσικές ομορφιές που, όταν τις απολαμβάνουμε, αισθανόμαστε χαρά και γαλήνη.

 Σχολιασμός στίχων

Πίνοντας ήλιο Κορινθιακό:η μεταφορική έκφραση δηλώνει την απληστία με την οποία ο ποιητής επιζητεί πάνω του το φως του ήλιου. Σε αυτό μοιάζει με τα φυτά που στρέφονται πάντα προς τον ήλιο.

Διαβάζοντας τα μάρμαρα: δηλώνει μεταφορικά τη γνωριμία με τον αρχαίο ελληνικό πολιτισμό.

Αμπέλια, θάλασσες: η φράση μπορεί να σημαίνει αμπέλια και θάλασσες ή αμπέλια σαν θάλασσες.

Ένα τάμα ψάρι: η δραστηριότητα του ψαρέματος παρουσιάζεται μεταφορικά.

Τα φύλλα που ψαλμός του ήλιου αποστηθίζει (προσωποποίηση): το φως του ήλιου διαβάζει τα φύλλα. Ο ήλιος είναι δηλαδή στραμμένος προς αυτά. Κανονικά, τα φύλλα στρέφονται προς τον ήλιο.

Τη ζωντανή στεριά που ο πόθος χαίρεται να ανοίγει (ερωτική αλληγορία): Η στεριά αποκτά ανθρώπινες ιδιότητες και γίνεται αντικείμενο του πόθου του ποιητή.

Χώνω το χέρι μου στις φυλλωσιές του ανέμου: το φύσημα του ανέμου εμφανίζεται σαν στερεή ύλη που ο ποιητής μπορεί να τη νιώσει με την αφή.

Οι λεμονιές αρδεύουνε τη γύρη της καλοκαιριάς: υπερρεαλιστική εικόνα που παρουσιάζει τα δέντρα της λεμονιάς σε καλοκαιρινή ανθοφορία.

Φεύγω με μια ματιά όπου ο κόσμος ξαναγίνεται όμορφος από την αρχή στα μέτρα της καρδιάς: ο ποιητής φεύγει με τη φαντασία του προς έναν κόσμο που ξαναγίνεται όμορφος στα μέτρα των πόθων του.

Περιεχόμενο και τεχνική του ποιήματος

Ο ποιητής απαριθμεί σε πρώτο πρόσωπο τις όμορφες εμπειρίες του μέσα στην καλοκαιρινή φύση. Στο λόγο του κυριαρχούν ρηματικοί τύποι που δίνουν έντονη αίσθηση δράσης με πρωταγωνιστή τον ίδιο. Τέσσερις τροπικές μετοχές, πίνοντας, διαβάζοντας, δρασκελίζοντας, σημαδεύοντας, δημιουργούν μια προσδοκία και προετοιμάζουν για κάτι που θα δηλωθεί πιο κάτω με το ρήμα βρήκα. Οι ενέργειες που δηλώνονται με τις μετοχές έχουν όλες σχέση με τη γνωριμία και το δέσιμο του ποιητή με τη φύση. Απολαμβάνοντας τον ήλιο με όλες του τις αισθήσεις, κατανοώντας για πρώτη φορά τη σημασία των αρχαίων ερειπίων, διασχίζοντας αμπέλια και ακρογιαλιές και σημαδεύοντας με το καμάκι του ψάρια, ο ποιητής καταλήγει ότι βρήκε, δηλαδή ανακάλυψε κάποια πολύ σημαντικά πράγματα που είναι τα φύλλα, τα οποία αποστηθίζει ο ήλιος και τη ζωντανή στεριά που προκαλεί τον πόθο. Με βάση την κοινή λογική, τα ευρήματα αυτά δεν έχουν ιδιαίτερη αξία, αλλά για τον ποιητή είναι πολύ σημαντικά, διότι δείχνουν τη στενή σχέση του με τη φύση, η οποία είναι για αυτόν ζωντανή και βρίσκεται σε σύνδεση μαζί του.

Έχοντας ανακαλύψει αυτά τα ουσιαστικά για τη ζωή του, ο ποιητής στη δεύτερη στροφή απολαμβάνει τα απλά δώρα της φύσης, πίνει νερό, κόβει καρπούς, αγγίζει τον άνεμο. Το βλέμμα του απλώνεται στις λεμονιές και οι αισθήσεις του δέχονται το άρωμα από τα άνθη τους, ενώ γύρω του πετούν τα πράσινα πουλιά των ονείρων του. Η φράση «φεύγω με μια ματιά» δηλώνει μια νοερή φυγή με το ανοιγοκλείσιμο των βλεφάρων, ένα πέταγμα προς το μέλλον, προς ένα κόσμο ξαναγεννημένο και όμορφο όπως τον επιθυμεί η καρδιά του. Με το όνειρο και τη φαντασία του πραγματοποιεί τους πόθους του.

Τόπος

Ο χώρος όπου διαδραματίζονται τα ποιητικά γεγονότα είναι η καλοκαιρινή φύση. Ήλιος, θάλασσα, αμπέλια, λεμονιές, αρχαία μάρμαρα συνθέτουν το ελληνικό τοπίο του καλοκαιριού.

Χρόνος

Ο χρόνος των γεγονότων είναι το παρόν. Αυτό δηλώνουν τα ρήματα που είναι σε χρόνο ενεστώτα. Όλα συμβαίνουν τώρα. Στην πραγματικότητα όμως όλα αυτά είναι βιώματα του παρελθόντος. Ο πραγματικός χρόνος είναι αυτός του πολέμου και της Κατοχής, τον οποίο ο ποιητής πετυχαίνει να εξαφανίσει με τη φαντασία του που ξαναζωντανεύει τα περασμένα και κάνει το παρελθόν παρόν, καταργώντας τη θλιβερή πραγματικότητα που τον πιέζει. Έτσι η φαντασία του ξαναπλάθει τον κόσμο από την αρχή στα μέτρα της καρδιάς.

Εικόνες

Στο ποίημα κυριαρχούν παραστατικές εικόνες από το φυσικό περιβάλλον και τις ανθρώπινες δραστηριότητες. Οι περισσότερες είναι οπτικές και κινητικές. Δρασκελίζοντας αμπέλια θάλασσες, σημαδεύοντας με το καμάκι κλπ. Υπάρχουν επίσης μεταφορικές, πίνοντας ήλιο κορινθιακό, διαβάζοντας τα μάρμαρα ή αλληγορικές, τη ζωντανή στεριά που ο πόθος χαίρεται να ανοίγει. Οι εικόνες πλάθονται με τολμηρούς συνδυασμούς λέξεων, χαρακτηριστικό του υπερρεαλισμού. Για παράδειγμα: Χώνω το χέρι μου στις φυλλωσιές του ανέμου.

 Γλώσσα

Η γλώσσα του ποιήματος είναι απλή δημοτική, που ακολουθεί τη σύνταξη του προφορικού λόγου. Στο λεξιλόγιο κυριαρχούν τα ρήματα, οι μετοχές και τα ουσιαστικά, που δίνουν κίνηση και ζωντάνια, ενώ τα επίθετα είναι ελάχιστα. Το ύφος είναι απλό και ζωηρό.

Εκφραστικά μέσα

Εικόνες, μεταφορές, προσωποποιήσεις (τη ζωντανή στεριά που ο πόθος χαίρεται να ανοίγει), ασύνδετο (πίνω νερό, κόβω καρπό, χώνω το χέρι μου στις φυλλωσιές κ.α.

 Στιχουργική

Το ποίημα είναι γραμμένο σε ελεύθερο στίχο, χωρίς συγκεκριμένο μέτρο και αριθμό συλλαβών σε κάθε στίχο. Επίσης, δεν υπάρχει ομοιοκαταληξία, με εξαίρεση κάποιους ελάχιστους στίχους που μοιάζουν να ομοιοκαταληκτούν (καλοκαιριάς, καρδιάς).

ΠΗΓΗ: Ερμηνευτικές αναλύσεις στα Κείμενα Νεοελληνικής Λογοτεχνίας Β΄ Γυμνασίου  Εκδόσεις Πατάκη (Θεοδώρα Μερτίκα, Στέλλα Πανουργιά-Σαββανή)

Υποβολή σχολίου Δημοσιευμένο στην κατηγορία  ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Β΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 25 Ιανουαρίου 2026 ΑΡΚΟΥΛΗ ΕΛΕΝΗ

ΕΝΟΤΗΤΑ 6: Η ομορφιά δεν είναι το παν

ΚΕΙΜΕΝΟ-ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ

© Ελληνικός Πολιτισμός –  Γιάννης Παπαθανασίου-Κατερίνα Πρανδέκου

ΠΗΓΗ: https://users.sch.gr/ipap/Ellinikos%20Politismos/Yliko/oles%20oi%20metafraseis%20a.htm

Β2 ΕΤΥΜΟΛΟΓΙΚΟ

Παραγωγή ουσιαστικών από ρήματα

Τα ουσιαστικά που παράγονται από ρήματα σημαίνουν:

1)   το πρόσωπο που ενεργεί. Παραγωγικές καταλήξεις τους είναι οι ακόλουθες:

2)   την ενέργεια, το πάθος ή την κατάσταση: παραγωγικές καταλήξεις:

3)  το αποτέλεσμα της ενέργειας: παραγωγικές καταλήξεις:

4) το όργανο ή το μέσο μιας ενέργειας: παραγωγικές καταλήξεις:

5) τον τόπο όπου γίνεται μια ενέργεια· παραγωγικές καταλήξεις:

ΠΗΓΗ: http://ebooks.edu.gr/ebooks/v/html/8547/2340/Grammatiki-Archaias-Ellinikis_Gymnasiou-Lykeiou_html-apli/index_03_02.html

Γ΄ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ

Α′ κλίση ουσιαστικών

Κατά την πρώτη κλίση κλίνονται ονόματα αρσενικά και θηλυκά: τα αρσενικά λήγουν σε –ας ή σε –ης και τα θηλυκά σε –α ή σε –η.

Παραδείγματα αρσενικών σε -ας και σε -ης

β) Παραδείγματα θηλυκών σε -ᾱ και -ᾰ (γεν. -ᾱς)

(θ. πολιτειᾱ) (θ. στρατιᾱ-) (θ. ἀληθειᾰ-)  (θ. σφαιρᾰ-)

γ) Παραδείγματα θηλυκών σε ᾰ- (γεν. -ης)

(θ. τραπεζᾰ-) (θ. γλωσσᾰ-)

δ) Παραδείγματα θηλυκών σε –η

(θ. κωμᾱ) (θ. τιμᾱ-)

ΚΑΤΑΛΗΞΕΙΣ ΤΩΝ ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΩΝ ΤΗΣ Α΄ ΚΛΙΣΗΣ

Παρατηρήσεις

Α.  Στα πρωτόκλιτα ουσιαστικά:

1) οι καταλήξεις του πληθυντικού των αρσενικών και των θηλυκών είναι οι ίδιες·

2) το α στην κατάληξη -ας (σε οποιαδήποτε πτώση) είναι πάντοτε μακρόχρονο: ὁ Αἰνείᾱς, τῆς χώρᾱς, τοὺς στρατιώτᾱς

3) η γενική του πληθ. τονίζεται στη λήγουσα και παίρνει περισπωμένη: τῶν νεανιῶν, τῶν θαλασσῶν. .

 Β. Από τα πρωτόκλιτα αρσενικά σε –ης σχηματίζουν την κλητική του ενικού σε -ᾱ και όχι σε -η:

α) τα εθνικά: ὦ Πέρσᾰ, ὦ Σκύθᾰ.

β) όσα λήγουν σε -της και τα σύνθετα (με β΄ συνθ. ρήμα) σε -άρχης, -μέτρης, -πώλης, -τρίβης, -ώνης κτλ.: ὦ στρατιῶτα, ὦ γυμνασιάρχα, ὦ βιβλιοπῶλα, ὦ παιδοτρίβα, ὦ τελῶνα.

Γ.  Στα πρωτόκλιτα θηλυκά που λήγουν σε –α:

1) αν πριν από την κατάληξη α υπάρχει σύμφωνο (εκτός από το ρ), τότε το α αυτό λέγεται μη καθαρό, είναι κανονικά βραχύχρονο και στη γενική και δοτική του ενικού τρέπεται σε η: ἡ μοῦσα, τῆς μούσης, τῇ μούσῃ κτλ. – ἡ μᾶζα, τῆς μάζης, τῇ μάζῃ κτλ.

2) αν πριν από την κατάληξη α υπάρχει φωνήεν ή ρ, τότε το α αυτό λέγεται καθαρό, είναι κανονικά μακρόχρονο και φυλάγεται σε όλες τις πτώσεις του ενικού: ἡ πολιτεία, τῆς πολιτείας, τῇ πολιτείᾳ κτλ. – ἡ ὥρα, τῆς ὥρας, τῇ ὥρᾳ κτλ.

3) το α της κατάληξης στην αιτιατική και την κλητική του ενικού είναι μακρόχρονο ή βραχύχρονο, ανάλογα με το τι είναι στην ονομαστική: (ἡ πολιτείᾱ) τὴν πολιτείᾱν, ὦ πολιτείᾱ – (ἡ μοῦσᾰ) τὴν μοῦσᾰν, ὦ μοῦσᾰ.

ΠΗΓΗ: http://ebooks.edu.gr/ebooks/v/html/8547/2340/Grammatiki-Archaias-Ellinikis_Gymnasiou-Lykeiou_html-apli/index_02_04.html

Υποβολή σχολίου Δημοσιευμένο στην κατηγορία  ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 20 Ιανουαρίου 2026 ΑΡΚΟΥΛΗ ΕΛΕΝΗ

ΕΝΟΤΗΤΑ3: ΕΙΜΑΣΤΕ ΟΛΟΙ ΙΔΙΟΙ. ΕΙΜΑΣΤΕ ΟΛΟΙ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΙ.

ΤΑ ΕΙΔΗ ΤΩΝ ΕΡΩΤΗΜΑΤΙΚΩΝ ΠΡΟΤΑΣΕΩΝ

Οι ερωτηματικές προτάσεις διακρίνονται σε:

α. Ευθείες

Είναι οι ερωτήσεις που διατυπώνονται άμεσα ή απευθείας.
Συνήθως εισάγονται με ερωτηματικές αντωνυμίες ή επιρρήματα
(ποιος, τι, πότε, πού, γιατί κ.λπ.) ή με ερωτηματικά μόρια
(μήπως, τάχα, άραγε κ.λπ.).

π.χ.
«Τι είναι ο ρατσισμός;»
«Υπάρχει σήμερα ρατσισμός στην Ελλάδα;»

β. Πλάγιες

Είναι οι ερωτήσεις που έγιναν ή γίνονται ή πρόκειται να γίνουν και τις οποίες ο ομιλητής μεταφέρει σε κάποιον άλλον.

π.χ.
«Το κοριτσάκι ρώτησε τον πατέρα του τι είναι ρατσισμός».

Ως προς τη σκοπιμότητα του ομιλητή

Οι ερωτηματικές προτάσεις διακρίνονται σε:

α. Γνήσιες ερωτήσεις

Με τις οποίες ζητάμε μια πληροφορία.

π.χ.
«Πού θα πάτε εκδρομή;»
«Τι είναι η προκατάληψη;»

β. Ρητορικές ερωτήσεις

Δεν ζητούν απάντηση, αλλά διατυπώνουν με έμφαση μια κρίση.

π.χ.
«Τι κι αν έχει –ας πούμε– πρόβλημα όρασης;»

γ. Ερωτήσεις προσταγής

Διατυπώνουν με ευγένεια μια προσταγή ή παράκληση.

π.χ.
«Θα μου πεις για το ρατσισμό;»

Ως προς το είδος της απάντησης

Οι ερωτήσεις διακρίνονται σε:

α. Ολικής άγνοιας

Όταν η ζητούμενη πληροφορία αφορά ολόκληρη την πρόταση.

π.χ.
«Δεν υπάρχει μια φυλή που να είναι καλύτερη;»

β. Μερικής άγνοιας

Όταν η ζητούμενη πληροφορία αφορά ένα μόνο μέρος της πρότασης.

π.χ.
«Πώς θα ένιωθες…;»
«Ποιος έφυγε;»
«Τι πίστευαν εκείνη την εποχή;»

Οι ερωτήσεις μερικής άγνοιας εισάγονται με:
ποιος, τι, πόσος, πότε, πού, γιατί, πώς κ.λπ.

ΕΙΔΟΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΩΝ ΣΤΙΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ

Οι ερωτηματικές προτάσεις μπορεί να είναι:

α. Ανοιχτές

Ζητούν γνώμη, επιχειρήματα ή συναισθήματα.
Η απάντηση είναι σε συνεχή λόγο.

π.χ.
«Γιατί πιστεύουμε το περιβάλλον;»

β. Κλειστές

Δέχονται μονολεκτική ή πολύ σύντομη απάντηση (συνήθως ναι/όχι).

π.χ.
«Τι είδους εκπομπές προτιμάς;»

ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΕΥΘΥΣ ΚΑΙ Ο ΠΛΑΓΙΟΣ ΛΟΓΟΣ

Χρησιμοποιούμε τον πλάγιο λόγο όταν μεταφέρουμε λόγια άλλων όχι αυτούσια αλλά μετασχηματισμένα από εμάς.

Για να μετασχηματίσουμε τον ευθύ λόγο σε πλάγιο, χρησιμοποιούμε:

• ένα ρήμα
• και στη συνέχεια την άποψη του ομιλητή, είτε με πρόταση είτε με ουσιαστικό

π.χ.
Με ρώτησε αν ήμουν σύμφωνος.
Μου είπε ότι επικροτούσε την άποψή μου.
Μου εξέφρασε τη συμπαράστασή του.

Το ρήμα μπορεί να είναι:

• ουδέτερο: είπε, δήλωσε
• χρωματισμένο: έκρινε, φαντάστηκε, υπέθεσε, απαίτησε

Τα χρωματισμένα ρήματα δείχνουν και τη στάση του αφηγητή.

ΠΛΑΓΙΕΣ ΕΡΩΤΗΜΑΤΙΚΕΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Οι πλάγιες ερωτηματικές είναι δευτερεύουσες ονοματικές προτάσεις και λειτουργούν ως αντικείμενο.

Εξαρτώνται από ρήματα όπως:

Ρήματα ερώτησης και απορίας

ερωτώ, απορώ
π.χ. «Με ρώτησε πώς τα πέρασα»

Ρήματα έκφρασης και μνήμης

λέω, εξηγώ, θυμάμαι
π.χ. «Δε θυμάμαι αν ήταν κι αυτός εκεί»

Ρήματα σκέψης

σκέφτομαι, λογαριάζω
π.χ. «Σκέφτεται τι θα κάνει»

Ρήματα γνώσης

βλέπω, καταλαβαίνω, βρίσκω, μαθαίνω, ξέρω
π.χ. «Βρήκα πού έκρυψες το βιβλίο»

Πώς εισάγονται

Όταν είναι ολικής άγνοιας

εισάγονται με: αν, μήπως, μη, μην τυχόν
π.χ. «Με ρώτησε αν τον γνωρίζω»

Όταν είναι μερικής άγνοιας

εισάγονται με: ποιος, τι, πού, πώς, γιατί κτλ.
π.χ. «Σκέφτεται τι να κάνει»
«Εξήγησέ μου πώς να πάω»

Συντακτικός ρόλος των πλάγιων ερωτηματικών προτάσεων

Οι πλάγιες ερωτηματικές προτάσεις είναι δευτερεύουσες ονοματικές προτάσεις.
Αυτό σημαίνει ότι στην κύρια πρόταση παίζουν τον ρόλο ενός ουσιαστικού. Λειτουργούν ως υποκείμενο σε απρόσωπα ρήματα και εκφράσεις, ως αντικείμενο σε προσωπικά ρήματα και ως επεξήγηση.

Παραδείγματα

Με ρώτησε πώς τα πέρασα.

Αν θα φύγει δεν έχει αποφασιστεί.

Το πρόβλημα είναι πώς θα φύγουμε.

Ένα πρόβλημα έχουμε, πώς θα φύγουμε.

ΜΕΤΑΦΟΡΑ-ΚΥΡΙΟΛΕΞΙΑ

• Στην κυριολεξία μια λέξη ή έκφραση διατηρεί τη βασική και ακριβή σημασία της.
• H μεταφορά είναι ένα σχήμα λόγου. Στη μεταφορά μια λέξη ή μια φράση χρησιμοποιείται σε ένα ορισμένο περιβάλλον με σημασία διαφορετική από την αρχική. Ωστόσο, ανάμεσα στις δύο σημασίες (την κυριολεκτική και τη μεταφορική) υπάρχει κάποια μικρή ή μεγάλη ομοιότητα, η οποία και επιτρέπει, μαζί με τα συμφραζόμενα, την κατανόηση της νέας μεταφορικής σημασίας.
• Oι λέξεις με τη μεταφορά ανανεώνονται, ξαναγεννιούνται. H γλώσσα πλουτίζεται με καινούριες εκφραστικές δυνατότητες.

Πού χρησιμοποιείται η μεταφορά;

• O καθημερινός λόγος είναι γεμάτος μεταφορές που, επειδή είναι τόσο συνηθισμένες, δεν τις αντιλαμβανόμαστε ως τέτοιες:
  → π.χ. Έβαλα τα κλαματα.
  Έπιασα δουλειά.
• Η μεταφορά χρησιμοποιείται επίσης ευρύτατα στη λογοτεχνία, στη δημοσιογραφική γλώσσα και στη διαφήμιση.
• Η μεταφορά συνδέεται, τέλος, και με τον ιδιαίτερο τρόπο επικοινωνίας διάφορων ομάδων (κοινωνικών, επαγγελματικών, ηλικιακών κ.λπ.). Χαρακτηριστικό παράδειγμα η γλώσσα των χρηστών των υπολογιστών και του Διαδικτύου:
  → π.χ. Σώζω τα αρχεία μου.
  Κατεβάζω τραγούδια.
  Τρέχω το πρόγραμμα.
• Η μεταφορά στη γλώσσα συνδέεται άμεσα με τον πολιτισμό μιας χώρας, γι’ αυτό και πολλές μεταφορικές εκφράσεις δε μεταφράζονται εύκολα σε άλλες γλώσσες.

Δημοσιευμένο στην κατηγορία  ΓΛΩΣΣΑ Γ΄ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 14 Ιανουαρίου 2026 ΑΡΚΟΥΛΗ ΕΛΕΝΗ

«ΑΥΤΟΒΙΟΓΡΑΦΙΑ» ΕΛΙΣΑΒΕΤ ΜΟΥΤΖΑΝ-ΜΑΡΤΙΝΕΓΚΟΥ (ΣΧΟΛΙΑ)

ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΑΠΟΜΝΗΜΟΝΕΥΜΑΤΑ

Το απομνημονεύματα βασίζονται στην ταύτιση των προσώπων του συγγραφέα, του αφηγητή και του πρωταγωνιστή της ιστορίας, όπως όλα τα αυτοβιογραφικά κείμενα. Στα απομνημονεύματα αναπλάθονται εμπειρίες και συμβάντα που έζησε και μαρτυρεί ο συγγραφέας.

Κύρια χαρακτηριστικά των Απομνημονευμάτων είναι η υποκειμενικότητα και η συστηματική προσπάθεια του αφηγητή να παρουσιάσει το παρελθόν με τρόπο που τονίζει την προσωπική του συμβολή στα γεγονότα ή γενικότερα δικαιώνει την προσωπικότητά του, πάντα από την οπτική γωνία του χρόνου και των περιστάσεων της γραφής του έργου. Έτσι, οι αυτοβιογραφίες και τα απομνημονεύματα χρησιμεύουν ως πολύτιμη ιστορική πηγή όχι μόνο για τις επιμέρους πληροφορίες που περιέχουν, αλλά κυρίως για τη γνώση που μας μεταφέρουν αναφορικά με το πώς οι άνθρωποι μιας ορισμένης κοινωνικής ομάδας και εποχής βιώνουν και ερμηνεύουν τη σχέση τους με την πραγματικότητα της εποχής τους. Παράλληλα,  τα απομνημονεύματα συχνά διαθέτουν λογοτεχνικές αρετές που τα καθιστούν αξιόλογα και κάποτε συναρπαστικά αναγνώσματα, πέραν της αξίας τους ως πηγών για την κατανόηση του παρελθόντος.
Στο πλαίσιο του ελληνικού 19ου αιώνα, ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα απομνημονεύματα ανθρώπων —συχνά αγράμματων— που έλαβαν μέρος στον Aγώνα  (1821)και έγραψαν τη μαρτυρία τους. Στην κατηγορία αυτή ανήκει το εμβληματικής σημασίας έργο του Mακρυγιάννη, όπως και του Θ. Kολοκοτρώνη.
Mια άλλη εξίσου ενδιαφέρουσα κατηγορία αποτελούν τα απομνημονεύματα λόγιων (μορφωμένων ) συγγραφέων. Σε αυτήν την κατηγορία ανήκει το κείμενο της Eλ. Mουτζάν-Mαρτινέγκου, το μοναδικό γνωστό αυτοβιογραφικό έργο γυναίκας των αρχών του 19ου αιώνα.

ΑΥΤΟΒΙΟΓΡΑΦΙΑ-ΑΠΟΜΝΗΜΟΝΕΥΜΑΤΑ-ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ

Με τον όρο αυτοβιογραφία χαρακτηρίζουμε ένα αφηγηματικό κείμενο, στο οποίο ένας άνθρωπος γράφει ο ίδιος την ιστορία της ζωής του. Η αυτοβιογραφία πρέπει να διακρίνεται απ’ τα απομνημονεύματα, όπου πάνω απ’ όλα δίνεται έμφαση στη συμμετοχή του συγγραφέα σε σημαντικά γεγονότα της εποχής του (π.χ. τα απομνημονεύματα των πολεμιστών του 1821 δεν αναφέρονται τόσο στη ζωή των ηρώων αυτών όσο στη συμμετοχή τους στον Αγώνα για την ανεξαρτησία). Επίσης με την αυτοβιογραφία συγγενεύει και το ημερολόγιο, με τη διαφορά ότι το τελευταίο είναι ένα κείμενο χωρίς ιδιαίτερη συνοχή, που συνήθως γράφεται με μικρή ή μηδαμινή χρονική απόσταση από τα συμβάντα που περιγράφει. Η αυτοβιογραφία, αντίθετα, στις περισσότερες περιπτώσεις γράφεται σε χρόνο αρκετά μεταγενέστερο από τα όσα εξιστορεί και σ’ αυτό οφείλει τουλάχιστον ένα μέρος της λογοτεχνικότητάς της.

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΑ ΤΗΣ ΕΛΙΣΑΒΕΤ ΜΟΥΤΖΑΝ – ΜΑΡΤΙΝΕΓΚΟΥ (1801-1832)
Η Ελισάβετ Μουτζάν γεννήθηκε στη Ζάκυνθο και ήταν κόρη του Φραγκίσκου Μουτζάν και της Αγγελικής το γένος Σιγούρου. Οι γονείς της κατάγονταν από αριστοκρατικές οικογένειες της Ζακύνθου και ο πατέρας της ασχολήθηκε με την πολιτική. Η Ελισάβετ μεγάλωσε σε αυστηρό, κλειστό περιβάλλον. Ασχολήθηκε, ωστόσο,  με τα γράμματα από νεαρή ηλικία. Γνώριζε την ιταλική και τη γαλλική γλώσσα και επηρεάστηκε από τους τρεις δασκάλους της,  που ήταν ορθόδοξοι κληρικοί. Το 1831, μετά από απόφαση της οικογένειάς της, παντρεύτηκε τον κατά είκοσι χρόνια μεγαλύτερό της Νικόλαο Μαρτινέγκο, με τον οποίο απέκτησε ένα γιο τον Ελισσαβέτιο, μετά τη γέννηση του οποίου, πέθανε από επιπλοκές στον τοκετό. Στο χώρο της λογοτεχνίας, η Μαρτινέγκου έγραψε έργα για το θέατρο και δύο πεζές μεταφράσεις, της Οδύσσειας του Ομήρου και του Προμηθέα δεσμώτη του Αισχύλου. Έγραψε επίσης οικονομικές και ποιητικές μελέτες, καθώς επίσης ποιήματα και θεατρικά έργα στα ιταλικά. Παρά τον μεγάλο όγκο του συγγραφικού της έργου, το μόνο που σώθηκε ακέραιο είναι η Αυτοβιογραφία της, την οποία εξέδωσε ο γιος της το 1881. Η Ελισάβετ υπήρξε ένα τραγικό πρόσωπο, καθώς έζησε την καταπιεσμένη ζωή των γυναικών της αστικής τάξης του τόπου, κλεισμένη μέσα στο σπίτι κάτω από την αυστηρότητα των αντρών της οικογένειας και αποκομμένη από τον κόσμο, όπως απαιτούσαν τα ήθη της ανδροκρατούμενης εποχής.

ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΑΥΤΟΒΙΟΓΡΑΦΙΑΣ

H Aυτοβιογραφία της Zακυνθινής λόγιας Ελισάβετ Μουτζάν-Μαρτινέγκου (1801-1832), μια σημαντική ιστορική μαρτυρία και συγχρόνως το πρώτο αξιόλογο δείγμα γυναικείας γραφής στη νεοελληνική γραμματεία, πρωτοεκδόθηκε το 1881. Το κείμενο της Μουτζάν αποκτά ένα ιδιαίτερο ενδιαφέρον σε ό, τι αφορά την απεικόνιση ορισμένων απόψεων της κοινωνικής οργάνωσης της εποχής που γράφτηκε, επειδή η συγγραφέας του βρίσκεται σε μια θέση προνομιακή, δεδομένου ότι από το ένα μέρος ανήκει στην καθεστηκυία (ανώτερη) τάξη, αλλά από το άλλο μέρος —λόγω του φύλου της— βρίσκεται στο περιθώριο αυτής της τάξης. Με τον τρόπο αυτόν, το κείμενό της αποτελεί μια περιγραφή της κοινωνικής καταπίεσης των γυναικών που είναι πολύτιμη για την ιστορία αυτού του προβλήματος (που έχει παίξει καθοριστικό ρόλο στην πολιτισμική και πολιτική ιστορία του ανθρώπου) και  ανήκει στην ιστορία της ελληνικής φεμινιστικής σκέψης, εκπροσωπώντας μάλιστα μια φιλελεύθερη εκδοχή της. Αυτός ο φιλελεύθερος φεμινισμός προήλθε από εκείνη τη σχολή της πολιτικής σκέψης που ονομάζουμε «φιλελευθερισμό», ο οποίος διατηρεί μιαν αντίληψη για την ανθρώπινη φύση που τοποθετεί τη μοναδικότητά μας (ως προσώπων) στη λογική ικανότητά μας.

ΘΕΜΑΤΙΚΑ ΚΕΝΤΡΑ

• Αλληλεγγύη
• Εθνική απελευθέρωση
• Γυναικεία σκλαβιά, εγκλεισμός και ταπείνωση

ΚΕΝΤΡΙΚΟ ΘΕΜΑ

Του πρώτου αποσπάσματος: ο τρόπος με τον οποίο βίωσε η αφηγήτρια το χαρμόσυνο μήνυμα της έναρξης του απελευθερωτικού αγώνα των Ελλήνων.

Του δεύτερου αποσπάσματος: ο αποκλεισμός των γυναικών του 19^ου αιώνα από κάθε δημιουργική δραστηριότητα και κάθε μορφή δημιουργικής ζωής.

Η ΑΝΤΙΔΡΑΣΗ ΤΗΣ ΑΦΗΓΗΤΡΙΑΣ ΣΤΟ ΜΗΝΥΜΑ ΤΗΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗΣ

Η αντίδραση της αφηγήτριας δίνεται από διπλή οπτική γωνία:

α) Ως  Ελληνίδα, συγκινείται, ενθουσιάζεται και λαχταρά να προσφέρει έμπρακτα την υποστήριξή της στον αγώνα των συμπατριωτών της για την πατρίδα, τη θρησκεία  και την ελευθερία

β) Ως γυναίκα, συνειδητοποιεί συνειρμικά  την αδιέξοδη προσωπική της σκλαβιά (δεν είχε ελπίδα να απελευθερωθεί από τα δικά της δεσμά).

Η ΚΑΤΑΠΙΕΣΜΕΝΗ ΓΥΝΑΙΚΑ ΤΗΣ ΕΠΟΧΗΣ

• Δεν έχει δικαίωμα να επιλέξει τον άνδρα που θα παντρευτεί.
• Οι άνδρες της εποχής συνήθως θέλουν τη γυναίκα υποταγμένη και τη θεωρούν κακή αν αυτή δε φέρεται σαν σκλάβα.
• Οι άνδρες του σπιτιού αποφασίζουν για τη ζωή της (της απαγορεύουν να αποσυρθεί σε μοναστήρι ή στην εξοχική αγροικία).
• Αν αρνηθεί τον άνδρα που της επιβάλλουν, μένει έγκλειστη για πάντα στο σπίτι.
• Ο περιορισμός στο σπίτι σημαίνει αποκλεισμό από κάθε δημόσια εκδήλωση και την παραμικρή μορφή ψυχαγωγίας, χωρίς ελπίδα να αλλάξει η κατάσταση.
• Έγκλειστη στο σπίτι, βιώνει έναν ακόμη αποκλεισμό: οι άνδρες της οικογένειας δεν καταδέχονται να συζητούν μαζί της, πράγμα πολύ ταπεινωτικό.

ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΑΙ  ΣΚΛΑΒΙΑ

Σε επίπεδο εθνικό:

Οι Έλληνες σκλαβωμένοι στους Τούρκους βιώνουν την καταπίεση του κατακτητή και την καταπάτηση των  βασικών ανθρώπινων δικαιωμάτων (ελευθερίας, ασφάλειας, ζωής κλπ). Γι’ αυτό επαναστατούν και διεκδικούν την ανεξαρτησία τους  και τα δικαιώματα που τους ανήκουν.

Σε επίπεδο κοινωνικό και προσωπικό:

Η αφηγήτρια βιώνει την προσωπική σκλαβιά ως γυναίκα με μια ζωή αποκλεισμένη και χωρίς ελπίδα να βγει από το αδιέξοδο.

Η ΠΑΡΟΜΟΙΩΣΗ ΤΩΝ ΣΥΓΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΜΕ ΠΑΙΔΙΑ

Η αφηγήτρια είναι μια προικισμένη νέα γυναίκα που διοχετεύει την ενέργειά της  στη συγγραφή. Τα συγγράμματά της είναι «γεννήματα της αγχίνοιας», δηλαδή δημιουργήματα του πνεύματος και τα θεωρεί παιδιά της. Η προοπτική του θανάτου της την κάνει  να σκέπτεται την κακή τύχη που θα έχουν αυτά τα πνευματικά της παιδιά και να νοιάζεται γι αυτά, όπως μια μητέρα νοιάζεται για τα φυσικά της παιδιά. Προσωποποιεί τα συγγράμματά της και απευθύνεται σε αυτά, εκφράζοντας τα συναισθήματά της σαν να είναι ζωντανά πλάσματα. Φαντάζεται να χρησιμοποιούν τις σχισμένες σελίδες στα  μαγειρεία και υποφέρει καθώς στη σκέψη της έχουν πάρει μορφή διαμελισμένων μικρών παιδιών. Το μόνο που θα την ανακούφιζε θα ήταν πριν πεθάνει να τα παραδώσει σε κάποιον σπουδαίο άνθρωπο που να ξέρει την αξία τους.

Η παρομοίωση αυτή ανατρέπει την αντίληψη ότι μια γυναίκα ολοκληρώνεται μόνο με τη μητρότητα, αφού η παραγωγή πνευματικού έργου καταξιώνει τη γυναίκα ως δημιουργό. Αυτό είναι επαναστατικό για την εποχή όπου η γυναίκα περιοριζόταν στον στερεότυπο ρόλο της (γέννηση παιδιών) κα δε θεωρούνταν ικανή για πνευματική δημιουργία.

Η ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ ΤΩΝ ΜΟΥΣΩΝ

Η επιστροφή της ελευθερίας στην Ελλάδα συνδέεται με την επιστροφή των Μουσών, δηλαδή των γραμμάτων και των τεχνών  σ’ αυτήν. Όσο οι Έλληνες ήταν σκλαβωμένοι υπήρχε στασιμότητα στον πολιτισμό, επειδή η τέχνη απαιτεί ελευθερία.

ΑΦΗΓΗΤΗΣ

Το κείμενο είναι αυτοβιογραφικό. Άρα ο αφηγητής είναι πρωτοπρόσωπος, συμμετέχει στα δρώμενα ως πρωταγωνιστής και αφηγείται σε α’ γραμματικό πρόσωπο.

ΠΟΥ ΑΠΕΥΘΥΝΕΤΑΙ Η ΑΦΗΓΗΤΡΙΑ

Απευθύνεται στο ευρύ κοινό για να το ευαισθητοποιήσει διαμαρτυρόμενη για την καταπίεση που υφίσταται η ίδια και όλες οι γυναίκες της εποχής. Κυρίως απευθύνεται στις γυναίκες, ώστε να συνειδητοποιήσουν την κατάσταση και τα δικαιώματά τους, ώστε να αφυπνιστούν και να αντιδράσουν.

ΑΦΗΓΗΜΑΤΙΚΟΙ ΤΡΟΠΟΙ

Αφήγηση, μονόλογος, σκέψεις

ΣΧΗΜΑΤΑ ΛΟΓΟΥ

Μεταφορές (είχον σείσει τον ζυγόν της σκλαβιάς κ.α.)

Παρομοιώσεις (τα συγγράμματα παρομοιάζονται με παιδιά, πράγμα που δίνει ζωντάνια, έμφαση και αμεσότητα στα συναισθήματα της αφηγήτριας)

Προσωποποίηση (Και σεις μαύρα μου συγγράμματα…)

Υπερβολή (άκουσα το αίμα μου να ζεσταίνει)

ΓΛΩΣΣΑ

Η καθομιλούμενη καθαρεύουσα της εποχής.

ΥΦΟΣ

Άμεσο, απλό, ανεπιτήδευτο, αθώο, εξομολογητικό, έτσι ώστε να αγγίζει την ψυχή του αναγνώστη.

https://vimeo.com/28121489

ΠΗΓΕΣ

Κείμενα Νεοελληνικής Λογοτεχνίας Γ΄  Γυμνασίου (ΟΕΔΒ)

http://www.pi-schools.gr/books/gymnasio/keimena_c/kath/page9-62.pdf

Κείμενα Νεοελληνικής Λογοτεχνίας Γ΄  Γυμνασίου (ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ)

Κείμενα Νεοελληνικής Λογοτεχνίας Γ΄  Γυμνασίου (ΕΛΛΗΝΟΕΚΔΟΤΙΚΗ)

http://www.ekebi.gr/frontoffice/portal.asp?cpage=NODE&cnode=461&t=608

http://ebooks.edu.gr/modules/ebook/show.php/DSGYM-C113/351/2369,9046/index04_02.html

Δημοσιευμένο στην κατηγορία  ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 14 Ιανουαρίου 2026 ΑΡΚΟΥΛΗ ΕΛΕΝΗ

ΛΟΡΕΝΤΣΟΣ ΜΑΒΙΛΗΣ, ΛΗΘΗ

ΛΗΘΗ

ΛΟΡΕΝΤΣΟΣ ΜΑΒΙΛΗΣ (1860-1912)

Γεννήθηκε στην Ιθάκη. Ήταν ποιητής, μεταφραστής και φιλόλογος, μαχητικός δημοτικιστής  και φλογερός πατριώτης. Ήταν γόνος εύπορης οικογένειας με αριστοκρατική καταγωγή. Έκανε σπουδές στην Αθήνα και έπειτα σε διάφορα πανεπιστήμια της Γερμανίας. Ήξερε πολλές γλώσσες και είχε μεγάλη μόρφωση. Ασχολήθηκε με την πολιτική και υποστήριξε τη δημοτική γλώσσα. Ήταν αφοσιωμένος στην ιδέα της πατρίδας και το έκανε πράξη ζωής. Έλαβε μέρος το 1912 στους απελευθερωτικούς αγώνες της Κρήτης και της Ηπείρου,  όπου και σκοτώθηκε πολεμώντας ηρωικά. Υπήρξε ο τελευταίος εκπρόσωπος της Επτανησιακής σχολής. Τα περισσότερα ποιήματά του είναι σονέτα με τέλεια επεξεργασμένους στίχους και περιεχόμενο φιλοσοφικό ή ερωτικό ή πατριωτικό.

Βιογραφικό:

https://www.slideshare.net/slideshow/ss-43835257/43835257

ΣΟΝΕΤΟ

Είδος περίτεχνου ποιήματος με ειδική μορφή. Βασικά γνωρίσματά του είναι τα ακόλουθα:

Α. Εξωτερικά γνωρίσματα: Το σονέτο αποτελείται από  δεκατέσσερις ιαμβικούς στίχους που χωρίζονται σε δύο τετράστιχες και δύο τρίστιχες στροφές. Υπάρχουν  διάφορες ομοιοκαταληξίες πλούσιες και μουσικότατες. Γενικά   έχει φροντισμένη μορφή.

Β. Εσωτερικά γνωρίσματα: Το σονέτο έχει έντονο λυρισμό (συναίσθημα),  ακριβολογία, λιτό ύφος και έχει το κύριο νόημα στον τελευταίο ή στους δύο τελευταίους στίχους.

ΘΕΜΑ

Α) Η δυνατότητα την οποία έχουν οι νεκροί πίνοντας το νερό της λησμονιάς να ξεχάσουν τις πίκρες  και τους πόνους που είχαν δοκιμάσει, όταν ήταν ζωντανοί.

Β) Η αδυναμία των ζωντανών να λησμονήσουν τις πίκρες και τους πόνους της ζωής.

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ

Είναι στοχαστικό, φιλοσοφικό.

ΕΝΟΤΗΤΕΣ:

1^η   ενότητα (στροφή 1): «Οι καλότυχοι νεκροί»

2^η ενότητα (στροφές 2 και 3): «Η ανάμνηση των πόνων της ζωής είναι αποτέλεσμα του θρήνου των ζωντανών»

3^η ενότητα (στροφή 4): «Η δυστυχία των ζωντανών»

ΣΥΛΛΟΓΙΣΤΙΚΗ ΠΟΡΕΙΑ ΠΟΙΗΤΗ

Οι νεκροί είναι καλότυχοι γιατί ξεχνάνε τα βάσανα που είχαν στην επίγεια ζωή πίνοντας στον Κάτω Κόσμο το νερό της Λησμονιάς. Γι’ αυτό δεν πρέπει να κλαίμε τους νεκρούς, όση θλίψη κι αν προξενεί ο θάνατός τους, γιατί αν κλάψουμε, ενδέχεται κάποιο δάκρυ να πέσει στο νερό της λησμονιάς και τότε αυτό θα θολώσει και θα χάσει την ιδιότητα της μετάδοσης της λήθης. Αν πιουν  οι νεκροί από το θολωμένο νερό, θα ξαναθυμηθούν τα βάσανα της επίγειας ζωής και θα δυστυχήσουν. Επομένως,  κάνουμε κακό στους νεκρούς με το κλάμα μας γι’ αυτούς.

ΥΠΟΘΕΤΙΚΟΙ ΛΟΓΟΙ ΤΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ

Α)

Υπόθεση: Όταν ο ήλιος βασιλέψει και ακολουθήσει το σούρουπο,

Απόδοση: μην τους κλαις τους νεκρούς όσος κι αν είναι ο καημός σου.

Β)

Υπόθεση: Ο καημός σου όσος και να ’ναι

Απόδοση: μην τους κλαις.

Γ)

Υπόθεση: Αν στάξει γι’ αυτές τις ψυχές ένα δάκρυ

Απόδοση: βούρκος το νεράκι θα μαυρίσει.

Δ)

Υπόθεση: Αν πιουν θολό νερό,

Απόδοση: ξαναθυμούνται πόνους παλιούς.

Ε)

Υπόθεση: Αν δεν μπορείς παρά να κλαις το δείλι

Απόδοση: τους ζωντανούς τα μάτια σου ας θρηνήσουν.

ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ ΤΙΤΛΟΥ

Ο τίτλος λήθη ταιριάζει στο περιεχόμενο του ποιήματος, όπου γίνεται λόγος για τη δυνατότητα των νεκρών να πιουν νερό και να ξεχάσουν τους πόνους  που είχαν δοκιμάσει όταν ήταν ζωντανοί. Από την άλλοι οι ζωντανοί δεν μπορούν να λησμονήσουν τις δικές τους πίκρες.

Τέλος, μέσα στο ποίημα, στον 6 στίχο υπάρχει η λέξη λησμονιά  που έδωσε τον τίτλο με την ταυτόσημη λέξη λήθη.

ΟΞΥΜΩΡΟ

Καλότυχοι νεκροί. Ο ποιητής αιτιολογεί την παραδοξολογία. Είναι καλότυχοι γιατί ξεχνάνε την πίκρα της ζωής. Άρα ο θάνατος θεωρείται καλή τύχη και οι νεκροί ευτυχισμένοι, γιατί δε βασανίζονται φέρνοντας στον νου τους τις πίκρες, τα βάσανα και τους πόνους που είχαν δοκιμάσει στον επάνω κόσμο. Μάλιστα, κάθε σούρουπο ανανεώνουν τη λήθη, πίνοντας το νερό της λησμονιάς.

ΑΠΑΙΣΙΟΔΟΞΙΑ ΠΟΙΗΤΗ

Η ζωή ταυτίζεται με τον πόνο και ο θάνατος θεωρείται λύτρωση. Η στάση δηλώνεται στις φράσεις «καλότυχοι οι νεκροί» και «πίκρια της ζωής».

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΠΟΙΗΤΗ ΜΕ ΑΝΑΓΝΩΣΤΗ

Ο ποιητής επικοινωνεί σε β’ πρόσωπο με τον αναγνώστη στην πρώτη και στην τελευταία στροφή: «μην τους κλαις ο καημός σου όσος και να ‘ναι» και «Α δεν μπορείς παρά να κλαις το δείλι, τους ζωντανούς τα μάτια σου ας θρηνήσουν….». Αποτρέπει τον αναγνώστη να κλαίει τους νεκρούς γιατί α) οι νεκροί είναι καλότυχοι, και β) υπάρχει κίνδυνος τα δάκρυα να θολώσουν το νερό της λησμονιάς και οι νεκροί να ξαναθυμηθούν τα βάσανα της ζωής  και να ξαναγίνουν δυστυχισμένοι.

ΟΙ ΑΝΤΙΛΗΨΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΘΑΝΑΤΟ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙ ΣΤΗ ΛΑΪΚΗ ΠΑΡΑΔΟΣΗ

Η απαισιόδοξη άποψη του ποιητή για τη ζωή είναι αντίθετη με τις αντιλήψεις των Αρχαίων Ελλήνων και της λαϊκής παράδοσης. Εκεί ο πάνω κόσμος είναι χαρά, ζωή και φως, ενώ ο θάνατος σκοτάδι, θλίψη και θρήνος.

ΒΑΣΙΚΗ ΑΝΤΙΘΕΣΗ

Νεκροί καλότυχοι γιατί λησμονούν-ζωντανοί δυστυχισμένοι γιατί  θυμούνται.

ΣΤΑΣΗ ΖΩΝΤΑΝΩΝ ΓΙΑ ΝΕΚΡΟΥΣ

Δεν πρέπει να τους λυπούνται, αλλά να συγκρατούνται και να μην τους κλαίνε.

ΣΟΥΡΟΥΠΟ

Είναι η ώρα της ανάπαυσης, της απραξίας, της μοναξιάς, η ώρα προπομπός της νύχτας. Το μισοσκόταδο δημιουργεί ατμόσφαιρα μελαγχολίας και νοσταλγίας, θλίψης και αναπόλησης νεκρών

ΕΙΚΟΝΕΣ

Το σούρουπο με τις ψυχές που πίνουν νερό στην κρουσταλλένια βρύση.

Το νερό της λιμνούλας που θολώνει με τα δάκρυα των ζωντανών.

Οι ψυχές που βαδίζουν σε λιβάδι  από ασφοδίλι (φυτό του κάτω κόσμου).

ΣΤΟΙΧΕΙΟ ΔΗΜΟΤΙΚΩΝ ΤΡΑΓΟΥΔΙΩΝ

Είναι το νερό της λησμονιάς που το έπιναν οι νεκροί και ξεχνούσαν τον πάνω κόσμο, τις χαρές και τα αγαπημένα τους πρόσωπα. Στο ποίημα «Λήθη» υπάρχει αντιστροφή. Εδώ οι νεκροί ξεχνούν τα βάσανα του πάνω κόσμου, όχι τις χαρές.

ΣΤΟΙΧΕΙΟ  ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΜΥΘΟΛΟΓΙΑΣ: το  λιβάδι από ασφόδελους ήταν ένας τόπος στον Άδη όπου αναπαύονταν οι ψυχές.

Ο ΚΟΣΜΟΣ ΤΩΝ ΝΕΚΡΩΝ

Μοιάζει με τον πάνω κόσμο. Έχει βρύσες, νερά, λιβάδια και οι ψυχές έχουν ανθρώπινες συνήθειες.

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΑ

Μας δημιουργεί μελαγχολία, απαισιοδοξία και θλίψη

ΓΛΩΣΣΑ ΥΦΟΣ

Η γλώσσα του ποιήματος είναι δημοτική με απλές λέξεις και κάποιους κερκυραϊκούς  ιδιωματισμούς ( πίκρια, όντας, ακλουθήσει, α, όθε, βολεί). Το ύφος είναι μελαγχολικό,  υποβλητικό  (υποβάλλει συναισθήματα) και λυρικό με εικόνες που δημιουργούν συναισθήματα.

ΣΧΗΜΑΤΑ ΛΟΓΟΥ

Οξύμωρο: καλότυχοι οι νεκροί

Αποστροφή: στίχος 4, 12-13 ο ποιητής διακόπτει την αφήγηση κι απευθύνεται στον αναγνώστη

Μεταφορά: κρουσταλλένια βρύση, βούρκος

Αντίθεση:  κρουσταλλένια βρύση-βούρκος

Κύκλος: το ρήμα λησμονώ στον  πρώτο και τον τελευταίο στίχο.

Πολλές εικόνες

ΑΦΗΓΗΤΗΣ: Τριτοπρόσωπος  μιλά σε τρίτο πρόσωπο εκτός από  τους στίχους 4 και 12-13, όπου απευθύνεται στον αναγνώστη σε β΄ πρόσωπο.

ΕΙΔΟΣ ΠΟΙΗΜΑΤΟΣ-ΣΤΙΧΟΥΡΓΙΚΗ

Είναι σονέτο με στίχο ιαμβικό εντεκασύλλαβο. Η ομοιοκαταληξία είναι σταυρωτή στις τετράστιχες στροφές. Μετά γίνεται  πλεχτή και τέλος ζευγαρωτή.

ΠΗΓΕΣ

ΚΝΛ Παναγιώτης Εμμανουηλίδης, Έλλη Πετρίδου- Εμμανουηλίδου  Μεταίχμιο

ΚΝΛ Α. Κορομηλά – Ε. Χατζηγιαννάκη  Ελληνοεκδοτική

Δημοσιευμένο στην κατηγορία  ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 11 Ιανουαρίου 2026 ΑΡΚΟΥΛΗ ΕΛΕΝΗ

ΕΝΟΤΗΤΑ 5: Ο πλούτος της αττικής γης

Κείμενο- Μετάφραση

© Ελληνικός Πολιτισμός –  Γιάννης Παπαθανασίου-Κατερίνα Πρανδέκου

ΕΤΥΜΟΛΟΓΙΚΑ

Παραγωγή ουσιαστικών

Παραγωγή ουσιαστικών από ουσιαστικά (β′ μέρος)

 Παρώνυμα – Εθνικά – Πατρωνυμικά – Γονεωνυμικά

ΠΗΓΗ:http://ebooks.edu.gr/ebooks/v/html/8547/2244/Archaia-Elliniki-Glossa_A-Gymnasiou_html-empl/index05.html

ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ

1. Οριστική ενεστώτα ρήματος εἰμί

ἐγώ                                       εἰμί
σύ                                        εἶ
(οὗτος, αὕτη, τοῦτο)        ἐστί(ν)
ἡμεῖς                                  ἐσμέν
ὑμεῖς                                  ἐστέ
(οὗτοι, αὗται, ταῦτα)      εἰσί(ν) 

2. Οριστική ενεστώτα και μέλλοντα ενεργητικής φωνής βαρύτονων ρημάτων

Ποια ρήματα λέγονται βαρύτονα;

Βαρύτονα λέγονται τα ρήματα που δεν τονίζονται στη λήγουσα, π.χ. λύω, νομίζω, διώκω

Τι είναι το θέμα;

Θέμα είναι το αμετάβλητο μέρος μια κλιτής λέξης, δηλαδή το μέρος εκείνο που δεν αλλάζει μορφή, όταν κλίνεται μια λέξη, π.χ. λύ-ω, λύ-εις, λύ-ει

Τι είναι ο χαρακτήρας;

Χαρακτήρας είναι το τελευταίο γράμμα του θέματος, π.χ.

1) Έχουμε το ρήμα λύω. Αφαιρώντας την κατάληξη –ω μένει το θέμα λυ–

Το τελευταίο γράμμα του θέματος, δηλ. το –υ-, είναι ο χαρακτήρας.

2) Έχουμε το ρήμα διώκω. Αφαιρώντας την κατάληξη –ω μένει το θέμα διωκ–

Το τελευταίο γράμμα του θέματος, δηλ. το –κ-, είναι ο χαρακτήρας.

Ποιο ρήμα λέγεται φωνηεντόληκτο και ποιο συμφωνόληκτο;

Αν ο χαρακτήρας είναι φωνήεν τότε το ρήμα λέγεται φωνηεντόληκτο.

Αν ο χαρακτήρας είναι σύμφωνο τότε το ρήμα λέγεται συμφωνόληκτο.

Για παράδειγμα:στρατεύω » θέμα = στρατευ- χαρακτήρας = -υ- » φωνηεντόληκτο

γράφω » θέμα = γραφ- χαρακτήρας –φ- » συμφωνόληκτο

Πώς σχηματίζω τον ενεστώτα;

Για να σχηματίσουμε τον ενεστώτα των βαρύτονων ρημάτων προσθέτουμε στο χρονικό θέμα του ρήματος τις καταλήξεις του ενεστώτα.

λύ-ω
λύ-εις
λύ-ει
λύ-ομεν
λύ-ετε
λύ-ουσιν

Πώς σχηματίζουμε τον μέλλοντα;

Για να σχηματίσουμε τον μέλλοντα των φωνηεντόληκτων ρημάτων, (δηλαδή των ρημάτων που έχουν χαρακτήρα φωνήεν)
α. παίρνουμε το ρήμα όπως το κλίναμε στον ενεστώτα
β. ανάμεσα στο θέμα και στην κατάληξη προσθέτουμε το χαρακτηριστικό γράμμα του μέλλοντα που είναι το –σ– και λέγεται χρονικός χαρακτήρας.

λύ-σ–ω
λύ-σ–εις
λύ-σ–ει
λύ-σ–ομεν
λύ-σ–ετε
λύ-σ–ουσιν

Τι γίνεται με τα ρήματα που είναι αφωνόληκτα;όσα, δηλαδή, έχουν χαρακτήρα:
χειλικό: π, β, φ
ουρανικό: κ, γ, χ
οδοντικό: τ, δ, θ
Ο χαρακτήρας των ρημάτων αυτών με το –σ– του μέλλοντα δίνει διάφορες μεταβολές. Έτσι,

Ο χαρακτήρας (π, β, φ, πτ) των χειλικόληκτων ενώνεται με τον χρονικό χαρακτήρα σ και μετατρέπεται σε ψ:
π, β, φ, πτ,  +  σ = ψ, π.χ.
τρέπω » τρέψω,
τρίβω » τρίψω,
γράφω » γράψω,
βλάπτω » βλάψω

π.χ.

γρά-ψ–ω
γρά-ψ–εις
γρά-ψ–ει
γρά-ψ–ομεν
γρά-ψ–ετε
γρά-ψ–ουσιν

Ο χαρακτήρας (κ, γ, χ ττ, σσ, ζ) των ουρανικόληκτων ενώνεται με τον χρονικό χαρακτήρα σ και μετατρέπεται σε ξ:
κ, γ, χ,  ττ, σσ, ζ  +  σ = ξ,
π.χ.
διώκω » διώξω,
λέγω » λέξω,
ἄρχω » ἄρξω,
φυλάττω » φυλάξω
ἀλαλάζω » ἀλαλάξω

π.χ.

ἄρ-ξ–ω
ἄρ-ξ–εις
ἄρ-ξ–ει
ἄρ-ξ–ομεν
ἄρ-ξ–ετε
ἄρ-ξ–ουσιν

Ο χαρακτήρας (τ, δ, θ, ττ, ζ,) των οδοντικόληκτων αποβάλλεται μπροστά από τον χρονικό χαρακτήρα σ και έτσι μένει μόνο το σ:
τ, δ, θ,  -ζ και -ίζ + σ = σ,»
π.χ.
πείθω » πείσω,
σχίζω » σχίσω
ἁρμόζω » ἁρμόσω

π.χ.

πεί-σ–ω
πεί-σ–εις
πεί-σ–ει
πεί-σ–ομεν
πεί-σ–ετε
πεί-σ–ουσιν

ΠΗΓΗ:https://users.sch.gr/ipap/Ellinikos%20Politismos/Yliko/Theoria%20arxaia/baritona.htm

Δημοσιευμένο στην κατηγορία  ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 10 Ιανουαρίου 2026 ΑΡΚΟΥΛΗ ΕΛΕΝΗ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ

Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ

Δημοσιευμένο στην κατηγορία  ΓΛΩΣΣΑ Γ΄ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 18 Δεκεμβρίου 2025 ΑΡΚΟΥΛΗ ΕΛΕΝΗ

Ο μικρός πρίγκιπας και η αλεπού Αντουάν Ντε Σαιντ-Εξυπερύ

H ζωή του Γάλλου λογοτέχνη και αεροπόρου Αντουάν  ντε Σαιντ Εξυπερύ.

Ο Αντουάν Ντε Σαιντ-Εξυπερύ γεννήθηκε στη Γαλλία το 1900 από αριστοκρατική οικογένεια. Στα είκοσι έξι του γίνεται πιλότος και μάλιστα από τους πρωτοπόρους των υπερατλαντικών πτήσεων. Το 1936 παίρνει μέρος στον ισπανικό εμφύλιο πόλεμο και αργότερα κατατάσσεται στην αμερικάνικη αεροπορία σαν πιλότος καταδιωκτικού. Από τη γεμάτη περιπέτειες και ένταση ζωή του γεννήθηκαν τα κλασικά πια βιβλία του: Γη των ανθρώπων, Πιλότος πολέμου, Νυχτερινή πτήση και βέβαια, Ο Μικρός Πρίγκιπας που πρωτοεκδόθηκε στην Αμερική το 1943 όπου είχε καταφύγει όταν κατέρρευσε το γαλλικό μέτωπο.
Ο Σαιντ Εξυπερύ εξαφανίστηκε με το αεροπλάνο του το 1944, ανοιχτά της Κορσικής, ενώ εκτελούσε την ένατη πολεμική του αποστολή κυνηγώντας γερμανικά καταδιωκτικά. Εν τέλει τα συντρίμμια του αεροπλάνου εντοπίζονται το ίδιο και το μπρασελέ του, δώρο της αγαπημένης του Εξυπερύ. Παρόλα αυτά το πτώμα του δεν βρέθηκε ποτέ…
Είπε: «Ο πόλεμος δεν είναι περιπέτεια. Είναι μια αρρώστια. Είναι σαν τον τύφο.»

Ενότητες:

1^η: «Έτυχε όμως…έκλαψε:Ο μικρός πρίγκιπας και τα τριαντάφυλλα

2^η: «Τότε είναι ….καθόλου διακοπές» Το ημέρωμα της αλεπούς

3^η: «Έτσι ο μικρός πρίγκιπας….για να το θυμάται» Ο αποχαιρετισμός και το μυστικό της αλεπούς

Ο χρόνος και ο τόπο στον οποίο γράφεται το έργο.

Εκδόθηκε το 1943, ενώ ο Εξυπαιρύ είναι εξόριστος στην Αμερική μετά από την κατάληψη της Γαλλίας από τους Ναζιστές .

Ο τόπος και χρόνος της ιστορίας: α)Χιτλερική Ευρώπη, β)διαχρονικά όπου και όποτε καταπατούνται οι ανθρώπινες αξίες.

Το είδος του: συμβολικό παραμύθι.

Το θέμα του: η σημασία της αληθινής αγάπης και φιλίας στη ζωή των ανθρώπων.

Οι αφηγηματικές τεχνικές : τριτοπρόσωπη και  διαλογική

Ο ρόλος  των διαλόγων: αποτύπωση της σκέψης ηρώων, και έκφραση του προβληματισμού και της αγωνίας του συγγραφέα.

Ο αφηγητής:  τριτοπρόσωπος, παντογνώστης, ετεροδιηγητικός

Οι  βασικοί  συμβολισμοί:

Σαχάρα : ψυχική μοναξιά και ερημιά ανθρώπων μέσα στον παραλογισμό του κόσμου

 Πρίγκιπας: η χαμένη παιδική αθωότητα

Αλεπού: σοφή φωνή που  μυεί τον πρίγκιπα στις αξίες της ζωής και τον βοηθά να βρει τον δρόμο που οδηγεί στους ανθρώπους.

Τα βράχια και τα χιόνια: δυσκολίες  και ο αγώνας για να βρει κανείς τον δρόμο που οδηγεί στους ανθρώπους, την πραγματική φιλία και την αγάπη.

Ημέρωμα: Η δημιουργία δεσμών φιλίας. Το χαρακτηρίζει η φιλία, η ανιδιοτελής αγάπη, η αλληλεγγύη, η φροντίδα, η στήριξη, η αποδοχή και η πραγματική επικοινωνία

 Ο δρόμος του  ημερώματος: Ο δρόμος για την πραγματική φιλία είναι δύσκολος, λόγω έλλειψης χρόνου, υπομονής, κατανόησης. Απαιτεί διαδικασία ιεροτελεστίας με απλές καθημερινές κινήσεις.

Ο τριανταφυλλόκηπος : το πλήθος των ανθρώπων που απλά γνωρίζουμε.

 Το μοναδικό τριαντάφυλλο: ο πραγματικός μας φίλος που έχουμε ημερώσει δηλαδή έχουμε δημιουργήσει δεσμό αγάπης μαζί του.

Οι άνθρωποι έχουν τουφέκια και κυνηγάνε: η αγριότερη και πιο απάνθρωπη δραστηριότητα του ανθρώπου, ο πόλεμος και ο ναζισμός που τον βιώνει ο συγγραφέας

Γιατί επιλέγεται η αλεπού για να οδηγήσει τον πρίγκιπα στη γνώση;

Είναι ένα σοφό και έξυπνο ζώο, γνωστό από πολλά παραμύθια.

Ποια είναι τα στοιχεία του παραμυθιού;

α) η προσωποποίηση λουλουδιών και ζώων, β) τα πολλά παράδοξα, γ) η αφέλεια διαλόγων.

Ποιες είναι οι διαφορές από παραμύθια;

α) Είναι μεγάλο σε έκταση παραμύθι. β) Έχει  συμβολισμούς και οι προεκτάσεις. γ)Έχει αυτοβιογραφικά στοιχεία. δ)Έχει ποιητικό λόγο. ε) Απευθύνεται και στους μεγάλους για να τους προβληματίσει.

Ποιο είναι το  μήνυμα του μυστικού της αλεπούς;

«μόνο με την καρδιά βλέπεις καλά….τα μάτια»: Μόνο με την αγάπη μπορούμε να πλησιάσουμε κάποιον, να τον γνωρίσουμε και να δημιουργήσουμε μαζί του δεσμό φιλίας. Με τα μάτια και γενικά τα όργανα των αισθήσεων δεν μπορούμε να γνωρίσουμε την πραγματικότητα αλλά την αληθινή ουσία μπορούμε να τη γνωρίσουμε με τα μάτια της ψυχής.

Τα γνωρίσματα της φιλίας: μοναδικότητα, ισχυρός ψυχικός δεσμός, αφοσίωση, αυτοθυσία, ευθύνη.

Η επίδραση της φιλίας στην ψυχή:

Σταματάει τη μονοτονία της ζωής και επιδρά θαυματουργά στην ψυχή του ανθρώπου. Η αλεπού χρησιμοποιεί πολλά εκφραστικά μέσα για να το δείξει αυτό. (η ζωή μου θα είναι σαν ηλιόλουστη, θα γνωρίσω έναν κρότο από πατήματα που θα είναι διαφορετικός από τους άλλους , σαν μια μουσική, χρώμα χρυσαφένιο κλπ)

Τα επίκαιρα μηνύματα:   η αξία της πραγματικής φιλίας, η σπανιότητά της, η τάση των ανθρώπων να αγοράζουν τα πάντα με το χρήμα, ο τρόπος δημιουργίας φιλίας, το μυστικό της αλεπούς, η μοναξιά και η ανία του σύγχρονου ανθρώπου κ.λπ..

Τι δυσκολεύει την πραγματική φιλία σήμερα; Η ζωή στις μεγαλουπόλεις, η έλλειψη χρόνου,  το ότι έμαθαν όλα να τα αγοράζουν.

Η επίδραση της φιλίας στη ζωή του ανθρώπου :αίρει (σταματά) τη μονοτανία, δίνει νόημα στη ζωή.

Τα συναισθήματα που δημιουργούνται στον αναγνώστη: τρυφερότητα, μελαγχολία, προβληματισμός, αγάπη, νοσταλγία για την παιδική αθωότητα.

Αυτοβιογραφικά στοιχεία :Υπάρχουν ομοιότητες ανάμεσα στον συγγραφέα και τον μικρό πρίγκιπα. Αναζητούν την αγάπη και τους ανθρώπους, ταξιδεύουν σε έναν ξένο τόπο, έχουν ευαισθησία κ.λπ..

Δημοσιευμένο στην κατηγορία  ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Β΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 15 Δεκεμβρίου 2025 ΑΡΚΟΥΛΗ ΕΛΕΝΗ

2η ΕΝΟΤΗΤΑ ΓΛΩΣΣΑ-ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΙ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ (Θεωρητικά στοιχεία)

ΕΙΔΗ  ΔΕΥΤΕΡΕΥΟΥΣΩΝ ΠΡΟΤΑΣΕΩΝ

ΟΝΟΜΑΤΙΚΕΣ-ΕΠΙΡΡΗΜΑΤΙΚΕΣ

Α) ΟΝΟΜΑΤΙΚΕΣ

Πώς χρησιμοποιούνται οι ονοματικές προτάσεις;

Χρησιμοποιούνται στη θέση ονομάτων (ουσιαστικών ή επιθέτων) ή αντωνυμιών. Επομένως μπορούν να χρησιμοποιούνται ως υποκείμενο, αντικείμενο ή προσδιορισμός κάποιου ονοματικού όρου της πρότασης.

Παραδείγματα:

• Φαίνεται ότι θα χάσουμε τον αγώνα. (υποκείμενο)
• Θέλω να κοιμηθώ. (αντικείμενο)
• Ένα μόνο με ανησυχεί, μήπως δεν προλάβω την προθεσμία. (επεξήγηση στη λέξη «ένα»)

Ποια είναι τα είδη των ονοματικών προτάσεων;

α) Ειδικές (Πιστεύω ότι θα βρούμε κάποια λύση)

β) Βουλητικές (Πρέπει να του μιλήσεις)

γ) Ενδοιαστικές (Φοβάμαι μήπως θυμώσει ο πατέρας μου.

δ) Πλάγιες Ερωτηματικές (Δεν είμαι βέβαιος αν θα έρθει)

ε) Αναφορικές ονοματικές (Όποιος κάνει φασαρία θα τιμωρηθεί)

Β) ΕΠΙΡΡΗΜΑΤΙΚΕΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Πώς χρησιμοποιούνται οι επιρρηματικές προτάσεις;

Χρησιμοποιούνται ως επιρρηματικοί προσδιορισμοί.

Τι δηλώνουν οι επιρρηματικές προτάσεις;

α) Χρόνο (Όταν δουλεύει, θέλει απόλυτη ησυχία)

β) Αιτία (Θύμωσε, γιατί του μίλησε άσχημα)

γ) Σκοπό (Ήρθα για να σε δω)

δ) Αποτέλεσμα (Μιλάει τόσο σιγά, ώστε δεν ακούγεται καθόλου)

ε) Προϋπόθεση (Αν προσπαθήσεις πολύ, θα τα καταφέρεις)

στ) Εναντίωση (Αν και έχει τα πάντα, δεν είναι ευτυχισμένος.)

ή παραχώρηση (Και να του μιλήσεις, δε θα σε καταλάβει.)

Ποια είναι τα είδη των δευτερευουσών επιρρηματικών προτάσεων;

Ανάλογα με την επιρρηματική σχέση που δηλώνουν, διακρίνονται σε χρονικές, αιτιολογικές, αποτελεσματικές (λέγονται και  συμπερασματικές), υποθετικές, εναντιωματικές ή παραχωρητικές. Επίσης επιρρηματικές είναι  και ορισμένες αναφορικές  που ονομάζονται αναφορικές επιρρηματικές προτάσεις. Για παράδειγμα: Χαίρομαι που (=επειδή) προοδεύεις.

ΟΝΟΜΑΤΙΚΕΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Α) ΔΕΥΤΕΡΕΥΟΥΣΕΣ ΕΙΔΙΚΕΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Ανήκουν στις ονοματικές προτάσεις

Τι εκφράζουν;

Εξειδικεύουν το ρήμα από το οποίο εξαρτώνται.

Με ποιους συνδέσμους εισάγονται;

Εισάγονται με τους ειδικούς συνδέσμους: ότι, πως και σπανιότερα με που (όταν ισοδυναμεί με το ότι)

 Πώς χρησιμοποιούνται στον λόγο;

α) Ως αντικείμενο ρημάτων όπως: λέω, δείχνω, δηλώνω, ξέρω, πληροφορούμαι, γνωρίζω, αγνοώ, αισθάνομαι, νομίζω κ.α.

 π.χ. Νομίζω ότι μιλάει τρεις γλώσσες. (αντικείμενο)

β) Ως υποκείμενο απροσώπων ρημάτων και εκφράσεων όπως: λέγεται, διαδίδεται, φημολογείται, είναι γνωστό κ.α.

π.χ. Λέγεται πως είναι πολύ καλός ομιλητής.(υποκείμενο)

γ) Ως επεξήγηση σε ουσιαστικά που έχουν ανάλογη σημασία με τα παραπάνω ρήματα (π.χ. γεγονός, είδηση, πληροφορία, άποψη κ.α.), σε ουδέτερο δεικτικής ή αόριστης αντωνυμίας.

π.χ. Έχω την πληροφορία, ότι γνωρίζει άριστα γαλλικά. (επεξήγηση στη λέξη πληροφορία)

Ποια άρνηση δέχονται;

Δέχονται την άρνηση δε(ν).

Χωρίζονται με κόμμα;

Οι ειδικές προτάσεις δε χωρίζονται με κόμμα από την πρόταση από την οποία εξαρτώνται, εκτός αν λειτουργούν ως επεξήγηση.

ΠΡΟΣΟΧΗ!!

Δεν πρέπει να συγχέουμε:

Α) τον ειδικό σύνδεσμο ότι με την αναφορική αντωνυμία ό,τι που εισάγει αναφορικές προτάσεις.

π.χ.  Λέει ότι είναι κουρασμένος. (ειδικός σύνδεσμος)

Λέει ό,τι θέλει. (αναφορική αντωνυμία)

Β) τον ειδικό σύνδεσμο πως με το ερωτηματικό επίρρημα πώς, που εισάγει πλάγιες ερωτηματικές προτάσεις.

π.χ.  Νομίζω πως λέει ψέματα. (ειδικός σύνδεσμος)

Δεν ξέρω πώς λειτουργεί αυτή η συσκευή. (ερωτηματικό επίρρημα)

Γ) τον ειδικό σύνδεσμο που με το ερωτηματικό επίρρημα πού, που εισάγει πλάγιες ερωτηματικές προτάσεις.

π.χ.   Θυμάμαι που παίζαμε μπάλα στη γειτονιά. (ειδικός σύνδεσμος)

Ξέρεις πού είναι τι κινητό μου; (ερωτηματικό επίρρημα)

Β) ΔΕΥΤΕΡΕΥΟΥΣΕΣ ΒΟΥΛΗΤΙΚΕΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Πώς εισάγονται;

Με το μόριο να.

Από ποια ρήματα εξαρτώνται;

Α)Από ρήματα που δηλώνουν επιθυμία (θέλω), προσταγή (διατάζω), εμπόδιο (απαγορεύω), δυνατότητα (μπορώ), αίσθηση (νιώθω), έναρξη (αρχίζω) κ.α..

Β)Από περιφράσεις με ανάλογη σημασία (έχω σκοπό, είμαι πρόθυμος).

Γ) Από απρόσωπα ρήματα και απρόσωπες εκφράσεις με παρόμοια σημασία με τα προηγούμενα ρήματα (πρέπει, επιτρέπεται, είναι ανάγκη).

Δ) Από ουσιαστικά με παρόμοια σημασία με τα προηγούμενα ρήματα (επιθυμία, ανάγκη, απαίτηση).

Ε)Από δεικτική ή αόριστη αντωνυμία ουδετέρου γένους.

Στ) Από προθέσεις όπως αντί, χωρίς, δίχως, ίσαμε κ.α..

Πώς χρησιμοποιούνται στον λόγο;

Α)Αντικείμενο ρημάτων και περιφράσεων με τη σημασία που αναφέρθηκε παραπάνω.

π.χ. Αρνούμαι να συμμετάσχω στα σχέδιά σας.

Β)Υποκείμενο απροσώπων ρημάτων και εκφράσεων με παρόμοια σημασία.

π.χ. Πρέπει να είσαι συνεπής.

Γ) Επεξήγηση σε ουσιαστικά με παρόμοια σημασία ή σε δεικτική  αντωνυμία ή σε αόριστη αντωνυμία ουδετέρου γένους.

π.χ. Μια συμβουλή του έδωσα, να μείνει πιστός στις αρχές του.

Δ) Προσδιορισμός ουσιαστικού ή επιθέτου με παρόμοια σημασία.

π.χ. Με κοίταζε αγριεμένος, έτοιμος να ξεσπάσει σε φωνές.

Ε) Συμπλήρωμα προθέσεων.

π.χ.  Έφυγε χωρίς να πει τίποτα σε κανέναν.

Ποια άρνηση δέχονται;

Παίρνουν άρνηση μη(ν).

Χωρίζονται με κόμμα;

Δε χωρίζονται με κόμμα από την πρόταση από την οποία εξαρτώνται, εκτός αν λειτουργούν ως επεξήγηση.

Γ) ΔΕΥΤΕΡΕΟΥΣΕΣ ΕΝΔΟΙΑΣΤΙΚΕΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Πώς εισάγονται;

Εισάγονται με τους συνδέσμους μήπως, μη(ν).

Από ποια ρήματα εξαρτώνται;

Εξαρτώνται από:

Α) Ρήματα που σημαίνουν φόβο, ανησυχία, προφύλαξη (π.χ. φοβάμαι, ανησυχώ, τρομάζω).

Β) Περιφράσεις με παρόμοια σημασία (π.χ. έχω υποψία, έχω αγωνία).

Γ) Ουσιαστικά με παρόμοια σημασία (π.χ. φόβος, υποψία, αγωνία).

Δ) Δεικτικές ή αόριστες αντωνυμίες ουδετέρου γένους.

Πώς χρησιμοποιούνται στον λόγο;

Α) Ως αντικείμενο ρημάτων ή περιφράσεων με τη σημασία που αναφέρθηκε παραπάνω.

π.χ. Κοίταξε μην κάνεις τα ίδια λάθη.

Β) Ως υποκείμενο (πιο σπάνια) απροσώπων ρημάτων ή εκφράσεων με τη σημασία που αναφέρθηκε παραπάνω.

π.χ.  Με ανησυχεί μήπως αναβάλει τη συνάντησή μας.

Γ) Ως επεξήγηση σε ουσιαστικά με παρόμοια σημασία ή σε δεικτική  ή αόριστη  αντωνυμία ουδετέρου γένους.

π.χ.  Ζούσε πάντοτε με τον ίδιο φόβο, μήπως του συμβεί κάτι κακό.

Δ) Ως προσδιορισμός ουσιαστικού ή επιθέτου με παρόμοια σημασία.

π.χ.  Δεν κατάφερε να πραγματοποιήσει την επιθυμία του να σπουδάσει.

Χωρίζονται με κόμμα;

Δε χωρίζονται με κόμμα από την πρόταση από την οποία εξαρτώνται, εκτός αν λειτουργούν ως επεξήγηση.

ΠΟΛΥΣΗΜΙΑ

• Tο φαινόμενο κατά το οποίο η ίδια λέξη έχει δύο ή περισσότερες σημασίες, που όμως έχουν κάποια σχέση μεταξύ τους, έτσι ώστε το ένα νόημα να μπορεί να θεωρηθεί επέκταση του άλλου, λέγεται πολυσημία.
• Η πολυσημία των λέξεων μπορεί να οδηγήσει σε παρεξηγήσεις και γι’ αυτό αξιοποιείται πολύ από τους ευθυμογράφους (θέατρο, κινηματογράφος, γελοιογραφία), που δημιουργούν έτσι χιουμοριστικές καταστάσεις.

ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ

κέρδος: 1. χρηματική ωφέλεια∙ 2. ωφέλεια γενικά

θάβω: 1. βάζω κάτω από το χώμα∙ 2. κακολογώ, κουτσομπολεύω

ΔΙΑΤΥΠΩΣΗ ΑΙΤΙΟΛΟΓΗΜΕΝΩΝ ΚΡΙΣΕΩΝ

Όταν παίρνουμε μια θέση για ένα ζήτημα ή εκφράζουμε μια κρίση για ένα θέμα, καλό είναι να τη διατυπώνουμε με σαφήνεια και να την αιτιολογούμε, να παρουσιάζουμε δηλαδή στοιχεία που τη στηρίζουν και αποδεικνύουν την ορθότητά της.

• Σαφής Κρίση (άποψη): Ξεκάθαρη θέση (π.χ., θετική, αρνητική, ουδέτερη, υποκειμενική, αντικειμενική).

• Συνδετικές Λέξεις: «Επειδή», «διότι», «καθώς», «συνεπώς», «ως αποτέλεσμα», «αφού», «υπό το πρίσμα ότι».
• Τεκμηρίωση: Παραπομπή σε συγκεκριμένο στοιχείο του κειμένου/δεδομένου.
• Αιτιολόγηση: Εξήγηση πώς το δεδομένο οδηγεί στην κρίση

ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ

• “Η στάση του ήρωα είναι αμφιλεγόμενη  διότι ενώ δείχνει ενσυναίσθηση, τελικά υποκύπτει στην πίεση των περιστάσεων, κάτι που αποδεικνύει την αδυναμία του χαρακτήρα του.”
• “Η χρήση της μεταφοράς ‘η θάλασσα σαν σκοτεινό πανί’ καθιστά την ατμόσφαιρα μελαγχολική (κρίση), γιατί ενισχύει το συναίσθημα της απόγνωσης.”

Δημοσιευμένο στην κατηγορία  ΓΛΩΣΣΑ Γ΄ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 3 Δεκεμβρίου 2025 ΑΡΚΟΥΛΗ ΕΛΕΝΗ