«Σχεδιασμός και Υλοποίηση Εκπαιδευτικών Επιτραπέζιων Παιχνιδιών στη Σχολική Πράξη»

1. Πλαίσιο και Διοργάνωση

Την Πέμπτη, 26 Φεβρουαρίου 2026, η Διεύθυνση του σχολείουδιαδικτυακή ημερίδα με θέμα τη δημιουργία εκπαιδευτικών επιτραπέζιων παιχνιδιών, υπό την αιγίδα της Εκπαιδευτικής Ραδιοτηλεόρασης του Υπουργείου Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, σε συνεργασία με το Μουσείο Σχολικής Ζωής και Εκπαίδευσης (ΕΚΕΔΙΣΥ).

Η δράση εντάσσεται στο πλαίσιο του ψηφιακού μετασχηματισμού της μάθησης και της εισαγωγής καινοτόμων παιδαγωγικών εργαλείων που προάγουν τη βιωματική συμμετοχή των μαθητών.

2. Παρουσίαση Εισηγητών και Προσεγγίσεων

Η ημερίδα πλαισιώθηκε από δύο εξειδικευμένους εισηγητές, οι οποίοι συνδύασαν τη θεωρητική κατάρτιση με την πρακτική εφαρμογή:

• Τόλης Λαύκας (Εκπαιδευτικός Φυσικής Αγωγής & Σχεδιαστής Παιχνιδιών): Εστίασε στη δυναμική της κίνησης και της διάδρασης. Η προσέγγισή του επικεντρώθηκε στον “σκελετό” του παιχνιδιού, αναλύοντας πώς οι μηχανισμοί (game mechanics) μπορούν να κρατήσουν αμείωτο το ενδιαφέρον των μαθητών, ανεξάρτητα από το γνωστικό αντικείμενο.

• Ηλίας Στουραΐτης (Δρ. Ιστορίας, Εκπαιδευτικός & Σχεδιαστής Παιχνιδιών): Ανέπτυξε τη σύνδεση του παιχνιδιού με το αναλυτικό πρόγραμμα σπουδών. Έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στην ιστορική και αφηγηματική διάσταση, εξηγώντας πώς ένα παιχνίδι μπορεί να αποτελέσει ένα “ζωντανό εργαστήριο” ιστορικής έρευνας και κριτικής ανάλυσης πηγών.

3. Θεματικοί Άξονες της Επιμόρφωσης

Α. Από τη Θεωρία στην Πράξη: Game-Based Learning (GBL)

Συζητήθηκε η διαφορά μεταξύ της απλής χρήσης παιχνιδιών στην τάξη και της μάθησης μέσω σχεδιασμού. Η δημιουργία ενός παιχνιδιού από τους ίδιους τους μαθητές (Co-creation) θεωρείται μια ανώτερη γνωστική διαδικασία, καθώς απαιτεί:

• Βαθιά κατανόηση του περιεχομένου.

• Ικανότητα σύνθεσης και οργάνωσης πληροφοριών.

• Επίλυση σύνθετων προβλημάτων.

Β. Η “Ανατομία” ενός Εκπαιδευτικού Επιτραπέζιου

Αναλύθηκαν τα βασικά συστατικά στοιχεία που πρέπει να λαμβάνει υπόψη ο εκπαιδευτικός σχεδιαστής:

1. Το Θέμα (Theme): Η σύνδεση με το μάθημα (π.χ. Αρχαία Ελλάδα, Κλιματική Αλλαγή, Μαθηματικά).

2. Ο Στόχος (Goal): Τι ορίζεται ως “νίκη” και πώς αυτή συνδέεται με την κατάκτηση της γνώσης.

3. Οι Μηχανισμοί (Mechanics): Χρήση καρτών, ζαριών, στρατηγικής τοποθέτησης ή παιχνιδιού ρόλων.

4. Η Ανατροφοδότηση (Feedback): Πώς το παιχνίδι ενημερώνει τον παίκτη για την πρόοδό του.

Γ. Στάδια Παραγωγής στην Τάξη

Παρουσιάστηκε ένα πλάνο εργασίας για τον εκπαιδευτικό:

• Καταιγισμός Ιδεών (Brainstorming): Επιλογή θέματος από τους μαθητές.

• Πρωτοτυποποίηση (Prototyping): Κατασκευή του παιχνιδιού με απλά υλικά (χαρτόνια, πιόνια, ανακυκλώσιμα υλικά).

• Δοκιμαστική Λειτουργία (Playtesting): Εντοπισμός λαθών στους κανόνες και διορθώσεις.

4. Παιδαγωγικά Οφέλη και Δεξιότητες 21ου Αιώνα

Η ημερίδα κατέληξε στο ότι το εκπαιδευτικό επιτραπέζιο παιχνίδι δεν είναι απλώς ένα διάλειμμα από το μάθημα, αλλά ένα ισχυρό μέσο για την καλλιέργεια των 4 Cs:

• Communication (Επικοινωνία): Διαπραγμάτευση και διάλογος μεταξύ των παικτών.

• Collaboration (Συνεργασία): Κοινή προσπάθεια για την επίτευξη ενός στόχου.

• Critical Thinking (Κριτική Σκέψη): Λήψη αποφάσεων υπό πίεση και στρατηγικός σχεδιασμός.

• Creativity (Δημιουργικότητα): Σχεδιασμός πρωτότυπων λύσεων και αισθητική επιμέλεια του παιχνιδιού.

5. Συμπεράσματα και Προοπτικές

Η συμμετοχή στην ημερίδα ανέδειξε την ανάγκη για έναν εκπαιδευτικό που λειτουργεί ως διευκολυντής (facilitator) και όχι ως αυθεντία. Το επιτραπέζιο παιχνίδι προσφέρει ένα ασφαλές περιβάλλον για το “λάθος”, μετατρέποντάς το σε δομικό στοιχείο της μάθησης.

“Το παιχνίδι είναι η ανώτατη μορφή έρευνας” – Αυτή η φράση αντικατοπτρίζει το πνεύμα της ημερίδας, ενθαρρύνοντας τους συμμετέχοντες να μετατρέψουν τις σχολικές αίθουσες σε χώρους δημιουργίας και ανακάλυψης.

Η αναβίωση του εθίμου της Τζαγκάλας στην αυλή του Δημοτικού Σχολείου της Σκοτίνας αποτελεί μια από τις πιο εμβληματικές στιγμές της τοπικής παράδοσης. Κάθε χρόνο, η Πνευματική Κίνηση Σκοτίνας αναλαμβάνει το σπουδαίο έργο της διοργάνωσης, μετατρέποντας μια απλή βραδιά σε μια μυσταγωγική εμπειρία που συνδέει το παρελθόν με το παρόν.

Αναλυτική προσέγγιση του εθίμου και της σημασίας του:

1. Το Σύμβολο της Φωτιάς: Η Τζαγκάλα

Η “Τζαγκάλα” δεν είναι απλώς μια φωτιά. Είναι μια τεράστια πυρά που κατασκευάζεται παραδοσιακά από κέδρα και πουρνάρια, τα οποία προσφέρουν έναν έντονο κρότο και εντυπωσιακές σπίθες που ανεβαίνουν ψηλά στον νυχτερινό ουρανό, όπως φαίνεται και στη φωτογραφία.

• Ο Καθαρμός: Συμβολίζει τον εξαγνισμό της κοινότητας από το “κακό” και την προετοιμασία για τη Μεγάλη Σαρακοστή.

• Το Φως: Η επικράτηση του φωτός πάνω στο σκοτάδι και η ελπίδα για μια γόνιμη χρονιά.

2. Ο Ρόλος της Πνευματικής Κίνησης Σκοτίνας

Η συμβολή της Πνευματικής Κίνησης Σκοτίνας είναι καθοριστική. Μέσα από τον εθελοντισμό και την αγάπη για τον τόπο, τα μέλη της κίνησης:

• Φροντίζουν για τη συγκέντρωση των υλικών (των “κεδριών”).

• Οργανώνουν το μουσικό και χορευτικό πρόγραμμα.

• Προσφέρουν παραδοσιακά εδέσματα και κρασί στους παρευρισκόμενους, ενισχύοντας το πνεύμα της φιλοξενίας.

3. Η Αυλή του Σχολείου ως Κέντρο Πολιτισμού

Η επιλογή της αυλής του Δημοτικού Σχολείου δεν είναι τυχαία. Το σχολείο αποτελεί τον πυρήνα της γνώσης και της εξέλιξης μιας κοινωνίας. Με τη μετατροπή του σε χώρο αναβίωσης εθίμων:

• Η παράδοση κληροδοτείται στις νέες γενιές με βιωματικό τρόπο.

• Δημιουργείται ένας ανοιχτός χώρος συνάντησης για όλους τους κατοίκους και τους επισκέπτες, ανεξαρτήτως ηλικίας.

4. Κοινωνική Συνοχή και Συμμετοχή

Όπως παρατηρούμε στην εικόνα, ο κόσμος σχηματίζει έναν μεγάλο κύκλο γύρω από τη φωτιά. Αυτός ο κυκλικός χορός είναι το απόλυτο σύμβολο ενότητας:

• Συλλογικότητα: Όλο το χωριό γίνεται μια παρέα.

• Εξωστρέφεια: Η Σκοτίνα ανοίγει τις πόρτες της σε επισκέπτες από όλη την Πιερία, αναδεικνύοντας την τουριστική και πολιτιστική της ταυτότητα.

Συμπέρασμα

Η Τζαγκάλα στη Σκοτίνα είναι κάτι παραπάνω από ένα έθιμο της Αποκριάς· είναι μια δήλωση ταυτότητας. Χάρη στην επιμονή της Πνευματικής Κίνησης, η φλόγα της παράδοσης παραμένει ζωντανή, θυμίζοντας σε όλους ότι οι ρίζες είναι αυτές που δίνουν δύναμη για το μέλλον.

Η δημιουργία της Κυράς Σαρακοστής δεν είναι απλώς μια συνταγή ή μια κατασκευή· είναι μια ιεροτελεστία που γεμίζει το σπίτι με τη μυρωδιά της παράδοσης και τη ζεστασιά της προσμονής.

Η Εμπειρία της Δημιουργίας: Ένα Ταξίδι στις Ρίζες μας

Όταν πιάνουμε το αλεύρι και το νερό στα χέρια μας, δεν πλάθουμε μόνο ζυμάρι. Πλάθουμε αναμνήσεις. Η διαδικασία αυτή μας φέρνει πιο κοντά στις γιαγιάδες μας, που με τα ίδια υλικά και την ίδια ευλάβεια ετοίμαζαν το σπίτι για τη μεγάλη νηστεία.

Είναι συγκινητικό να βλέπεις τη μορφή της να παίρνει σχήμα:

• Τα σταυρωμένα χέρια που δείχνουν την εσωτερική ηρεμία.

• Το πρόσωπο χωρίς στόμα, μια σιωπηλή υπενθύμιση της εγκράτειας και της αγάπης.

• Τα επτά της πόδια, που στέκονται εκεί για να μας θυμίζουν ότι κάθε βήμα μας φέρνει πιο κοντά στην Άνοιξη και την Ανάσταση.

Κάθε μοσχοκάρφι (γαρίφαλο) που τοποθετήσατε με προσοχή είναι μια υπόσχεση υπομονής. Η Κυρά Σαρακοστή μας πλέον «κατοικεί» στο σχολείο μας , παρατηρώντας σιωπηλά τις μέρες να περνούν, προσφέροντας μια αίσθηση ασφάλειας και συνέχειας στον χρόνο.

Το Έθιμο: Ένα Ζωντανό Ημερολόγιο

Η Κυρά Σαρακοστή αποτελεί ένα από τα παλαιότερα έθιμα της ελληνικής λαογραφίας, λειτουργώντας ως ένα ιδιότυπο ημερολόγιο για τη μέτρηση των εβδομάδων της Μεγάλης Τεσσαρακοστής.

Οι Συμβολισμοί της Μορφής

• Η Έλλειψη Στόματος: Συμβολίζει την αυστηρή νηστεία, όχι μόνο από τις τροφές, αλλά και από την κακολογία και τις έριδες.

• Τα Σταυρωμένα Χέρια: Υποδηλώνουν την προσευχή και την πνευματική προετοιμασία του ανθρώπου.

• Τα Επτά Πόδια: Κάθε πόδι αντιστοιχεί σε μία από τις επτά εβδομάδες που μεσολαβούν από την Καθαρά Δευτέρα μέχρι το Μεγάλο Σάββατο.

Η Τελετουργία της «Μέτρησης»

Κάθε Σάββατο, η οικογένεια συγκεντρώνεται και κόβει ένα πόδι. Αυτή η απλή πράξη δίνει στα παιδιά μια οπτική αντίληψη του χρόνου που περνά. Το τελευταίο πόδι, που κόβεται το Μεγάλο Σάββατο, συχνά κρύβεται μέσα στο ψωμί της Ανάστασης ή σε ένα ξερό σύκο, και αυτός που θα το βρει θεωρείται ο «τυχερός» της χρονιάς, παρόμοια με το φλουρί της βασιλόπιτας.

Η Σύσταση του Ζυμαριού

Το ζυμάρι παρασκευάζεται με πολύ αλάτι (αλατόζυμο) ώστε να σκληρύνει και να μην αλλοιωθεί από τον χρόνο, καθώς η Κυρά Σαρακοστή πρέπει να «αντέξει» για σχεδόν δύο μήνες έξω από το ψυγείο.

Η δική μας Κυρά Σαρακοστή για φέτος ως Δημοτικό Σχολείο Σκοτίνας:

Καλό μήνα και καλή άνοιξη σε όλους!

Και του χρόνου με υγεία!!!

Αν και το έθιμο συναντάται σε πολλές περιοχές της Μακεδονίας και της Θεσσαλίας, στη Σκοτίνα Πιερίας αναβιώνει με ιδιαίτερη θέρμη φέτος  την Κυριακή της Τυρινής (την τελευταία Κυριακή της Αποκριάς):

1. Τι είναι η  «Χάσκα»;

Το όνομα προέρχεται από το ρήμα «χάσκω», που σημαίνει μένω με το στόμα ανοιχτό. Είναι ένα παιχνίδι-έθιμο που λαμβάνει χώρα στο οικογενειακό τραπέζι, αμέσως μετά το δείπνο της Τυρινής, και αποτελεί το «τελευταίο πλούσιο γεύμα» πριν από την αυστηρή νηστεία της Μεγάλης Σαρακοστής.

2. Πώς διεξάγεται το έθιμο

Όπως φαίνεται και στην εικονογράφηση:

• Ο εξοπλισμός: Χρησιμοποιείται ένας πλάστης (κλωστήρι) ή ένα μακρύ ξύλο, στην άκρη του οποίου δένεται μια κλωστή. Στην άλλη άκρη της κλωστής δένεται ένα ξεφλουδισμένο βραστό αυγό (ή μερικές φορές ένα κομμάτι χαλβά).

• Η διαδικασία: Ο αρχηγός της οικογένειας (συνήθως ο παππούς) κρατά το ξύλο και κουνάει το αυγό μπροστά από τα στόματα των μελών της οικογένειας, οι οποίοι κάθονται γύρω-γύρω με τα χέρια πίσω από την πλάτη.

• Ο στόχος: Οι συμμετέχοντες πρέπει να προσπαθήσουν να πιάσουν το αυγό μόνο με το στόμα τους. Όποιος το καταφέρει θεωρείται ο τυχερός της χρονιάς.

3. Ο Συμβολισμός και η Παροιμία

Στο κάτω μέρος της εικόνας αναγράφεται η χαρακτηριστική φράση:

«Με αυγό κλείνω το στόμα, με αυγό το ανοίγω ξανά!»

Αυτή η φράση κρύβει όλο το θεολογικό και λαογραφικό νόημα του εθίμου:

1. Το Κλείσιμο: Το βράδυ της Τυρινής «κλείνουμε» το στόμα με ένα αυγό για να ξεκινήσει η νηστεία της Σαρακοστής (κατά την οποία δεν τρώμε κρέας ή γαλακτοκομικά).

2. Το Άνοιγμα: Το στόμα θα «ανοίξει» ξανά με ένα αυγό (το κόκκινο αυγό) το βράδυ της Ανάστασης, σηματοδοτώντας το τέλος της νηστείας και τον ερχομό του Πάσχα.

4. Η Σημασία του στη Σκοτίνα

Στη Σκοτίνα, όπως και σε άλλα χωριά του Ολύμπου, το έθιμο αυτό είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με τη συγχώρεση. Πριν από τη Χάσκα, οι νεότεροι επισκέπτονται τους μεγαλύτερους, τους φιλούν το χέρι και ζητούν «συγχώρεση» για να ξεκινήσει η Σαρακοστή με καθαρή ψυχή.

Το έθιμο προσφέρει άφθονο γέλιο, καθώς το αυγό γλιστράει και είναι δύσκολο να πιαστεί, ενώ παράλληλα ενδυναμώνει τους δεσμούς της οικογένειας και της κοινότητας, διατηρώντας ζωντανή την παράδοση αιώνων.

Σαρακοστή: Το Ταξίδι της Ψυχής προς το Φως

Η Σαρακοστή δεν είναι μόνο μια περίοδος νηστείας, αλλά ένας πνευματικός δρόμος προετοιμασίας, ανασυγκρότησης και εσωτερικής καθαρότητας. Ξεκινά με την Καθαρά Δευτέρα, μια μέρα-σύμβολο που μας καλεί να αφήσουμε πίσω μας τα “βαρίδια” του χειμώνα και να κοιτάξουμε ψηλά.

Η Καθαρά Δευτέρα και ο Συμβολισμός του Χαρταετού

Η Καθαρά Δευτέρα σηματοδοτεί το τέλος της Αποκριάς και την αρχή της κάθαρσης. Το τραπέζι στρώνεται με τα δώρα της γης — λαγάνα, ελιές, χαλβά και θαλασσινά — θυμίζοντάς μας την αξία της απλότητας.

Όμως, ο αδιαμφισβήτητος πρωταγωνιστής είναι ο χαρταετός. Όπως πολύ εύστοχα αναφέρετε στις εργασίες  μας “Τα παιδιά δεν διαφέρουν από τους χαρταετούς. Είναι φτιαγμένα για να πετάνε”. Χρειάζονται όμως τα σωστά “εφόδια” για να νικήσουν τη βαρύτητα:

• Απεριόριστη αγάπη

• Εμπιστοσύνη

• Ενθάρρυνση

Ποίηση και Σοφία στους Τοίχους της Τάξης

Η τέχνη και ο λόγος των μεγάλων μας ποιητών δίνουν νόημα στις παραδόσεις μας. Μέσα από τα δικά δημιουργήματα μας , αναδεικνύονται αλήθειες που μένουν ανεξίτηλες:

Οδυσσέας Ελύτης: “Να γίνομαι άνεμος για τον χαρταετό και χαρταετός για τον άνεμο, ακόμα και όταν ουρανός δεν υπάρχει!”

Αυτός ο στίχος μας διδάσκει την επιμονή. Ακόμα και στις δυσκολίες, ακόμα και όταν ο “ουρανός” φαίνεται σκοτεινός, οφείλουμε να γινόμαστε εμείς η κινητήριος δύναμη για τα όνειρά μας. Όπως γράψατε και στο σύννεφο της τάξης σας: “Πες στα παιδιά μη σταματήσουν τον ουρανό να προσπαθούν ν’ αγγίξουν”.

Η Συνταγή της Ζωής

Στην τάξη μας ανακαλύψαμε και τη “Συνταγή της Ζωής”. Για να πετάξει ψηλά ο χαρταετός της ψυχής μας, χρειαζόμαστε:

• Αισιοδοξία και Γέλιο

• Συγνώμη και Χαρά

• Υπομονή και Ελπίδα

Ένα Μήνυμα για τους Μαθητές/-τριες μας

Αγαπημένα μας παιδιά, χαμηλώστε για λίγο το βλέμμα, μόνο και μόνο για να δείτε πώς “από ψηλά δε ζωγραφίζονται τα όνειρα”. Τα όνειρα θέλουν ύψος, θέλουν θάρρος και θέλουν καθαρή καρδιά. Αυτή τη Σαρακοστή, ας αφήσουμε τους χαρταετούς μας να πάρουν μαζί τους κάθε λύπη και να μας αφήσουν μόνο το φως του ήλιου και την ελπίδα της Άνοιξης.

Ψηλά, σαν τα όνειρά μας!

Σήμερα, η τάξη μας γέμισε χρώματα, χαρτιά και σπάγκους. Όχι για κάποιο συνηθισμένο μάθημα, αλλά για να ετοιμάσουμε το δικό μας ταξίδι προς τον ουρανό.

Αυτοί οι χαρταετοί που κρατάτε στα χέρια σας, παιδιά μου, είναι πολλά περισσότερα από ξύλο και χαρτί. Είναι οι ελπίδες σας, η φαντασία σας και, πάνω από όλα, η δύναμη της παρέας μας.

Όπως ένας χαρταετός χρειάζεται τον άνεμο για να πετάξει, έτσι κι εμείς χρειαζόμαστε ο ένας τον άλλον για να φτάσουμε ψηλά. Το μήνυμα που γράψαμε πάνω τους, “Εμείς μαζί για μια ζωή”, ας είναι η πυξίδα σας.

• Να θυμάστε πως όσο ψηλά κι αν φτάσετε, η “καλούμπα” της καρδιάς σας θα σας κρατά πάντα συνδεδεμένους με τις ρίζες σας, τις αξίες σας και τους ανθρώπους που σας αγαπούν.

• Μην φοβηθείτε τα σκαμπανεβάσματα του αέρα· είναι αυτά που μας μαθαίνουν να κρατάμε γερά το σκοινί και να ισορροπούμε.

Όταν θα κοιτάζετε τον χαρταετό σας να σκίζει το γαλάζιο του ουρανού αυτή την Καθαρά Δευτέρα, κλείστε τα μάτια και κάντε μια ευχή. Εύχομαι η δική σας διαδρομή να είναι πάντα φωτεινή, ελεύθερη και γεμάτη από το “μαζί” που μας έκανε ομάδα.

Καλές πτήσεις, μικροί μου αετοί!

Αυτή η εικόνα είναι ο απόλυτος ορισμός της “πολύτιμης απλότητας”. Όταν ένα παιδί της Πρώτης Δημοτικού σου προσφέρει μια χούφτα τσαλακωμένες μαργαρίτες, δεν σου δίνει απλώς λουλούδια· σου δίνει ένα κομμάτι από τον χρόνο του, την προσοχή του και την καθαρή του αγάπη του.

Σήμερα, η άνοιξη ήρθε στην έδρα μου μέσα σε δύο μικρά, λερωμένα χέρια. Δεν ήταν τυλιγμένη σε ακριβά χαρτιά περιτυλίγματος, ούτε είχε κορδέλες. Ήταν μερικές μαργαρίτες με κοντά, βιαστικά κομμένα κοτσάνια, λίγο ταλαιπωρημένες από το σφίξιμο της παιδικής παλάμης, αλλά γεμάτες από το φως της πιο ειλικρινούς αγάπης.

Όταν ένα “πρωτάκι” σου φέρνει λουλούδια που έκοψε μόνο του από το προαύλιο ή τον δρόμο, σου λέει με τον πιο γλυκό τρόπο: «Σε σκέφτηκα όσο ήμουν ελεύθερος».

Στα μάτια ενός παιδιού, αυτά τα λουλούδια είναι θησαυρός. Και για έναν δάσκαλο, αυτά τα μαραμένα πέταλα αξίζουν περισσότερο από κάθε βραβείο. Γιατί μέσα στην απλότητά τους κρύβεται η αποδοχή, η ασφάλεια και το πρώτο μεγάλο «ευχαριστώ» μιας ψυχής που τώρα μαθαίνει να ανθίζει.

Θα τα βάλω σε ένα ποτήρι νερό κι ας κρατήσουν μόνο για λίγο. Η ζεστασιά που έφεραν στην καρδιά μου, όμως, θα μείνει εκεί για πάντα, να μου θυμίζει γιατί διάλεξα αυτόν τον δρόμο.

Πανελλήνια Δράση για την Ημέρα κατά της Σχολικής Βίας και του Εκφοβισμού (2026)

Η συγκεκριμένη πρωτοβουλία αποτελεί μια κομβική παρέμβαση στην εκπαιδευτική κοινότητα, η οποία διοργανώνεται από το Δίκτυο Σχολείων Σχολικής Διαμεσολάβησης (Δ.Σ.Σ.Δ.). Η δράση έχει προγραμματιστεί για την Παρασκευή 6 Μαρτίου 2026, με ώρα έναρξης τις 10:30 π.μ..

Τοποθεσία και Συμμετοχή

• Κεντρικός Χώρος Διεξαγωγής: Η εκδήλωση θα λάβει χώρα στο Δημοτικό Σχολείο Σκοτίνας.

• Εμβέλεια: Στη δράση συμμετέχουν ενεργά σχολεία Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης από όλη την Ελλάδα.

Φιλοσοφία και Στόχοι

Το κεντρικό μήνυμα της δράσης, «Μπαίνω στη θέση του άλλου και λέω ΟΧΙ στη βία και στον εκφοβισμό», αναδεικνύει τη σημασία της ενσυναίσθησης ως το κύριο «αντίδοτο» στον εκφοβισμό.

• Ενσυναίσθηση: Η προσπάθεια των μαθητών να κατανοήσουν τα συναισθήματα των συμμαθητών τους.

  Πρόληψη: Η δημόσια δέσμευση και το «όχι» απέναντι σε κάθε μορφή βίαιης συμπεριφοράς.

  Το Επιστημονικό και Θεσμικό Υπόβαθρο

Η δράση δεν είναι μια μεμονωμένη εκδήλωση, αλλά υποστηρίζεται από ένα ισχυρό ακαδημαϊκό και θεσμικό πλαίσιο:

1. Ακαδημαϊκή Εποπτεία: Η δράση συντονίζεται από το Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων και ειδικότερα από το Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών μέσω του Εργαστηρίου ΜΕ.Κ.ΘΕ.Μ.Ε..

   2.Το Δίκτυο Δ.Σ.Σ.Δ.: Το Δίκτυο Σχολείων Σχολικής Διαμεσολάβησης λειτουργεί ως ο συνδετικός κρίκος μεταξύ των σχολείων, προωθώντας ειρηνικές μεθόδους επίλυσης διαφορών.

   3.Επίσημη Αναγνώριση: Η όλη προσπάθεια τελεί υπό την αιγίδα του Υπουργείου Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, γεγονός που υπογραμμίζει τη σημασία της σε εθνικό επίπεδο.

ΒΙΒΛΙΑ ΣΕ ΡΟΔΕΣ®: Ένα Ταξίδι Γνώσης στην Τάξη μας

Το πρόγραμμα «ΒΙΒΛΙΑ ΣΕ ΡΟΔΕΣ®» είναι μια πρωτοποριακή εκπαιδευτική πρωτοβουλία της πολιτιστικής εταιρείας «ΠΥΡΝΑ», που φέρνει μια ολόκληρη δανειστική βιβλιοθήκη μέσα σε μια μικρή γαλάζια βαλίτσα απευθείας στη σχολική αίθουσα. Στόχος του προγράμματος είναι να καλλιεργήσει τη φιλαναγνωσία και να φέρει τα παιδιά σε επαφή με ποιοτικά βιβλία που αφορούν συγκεκριμένες θεματικές ενότητες.

Στη δική μας περίπτωση, η βαλίτσα με τον κωδικό ΤΧ1, που αφορά την ενότητα «ΤΕΧΝΗ», μας έφερε σε επαφή με τη ζωή και το έργο μεγάλων δημιουργών, ανάμεσα στους οποίους ξεχωρίζει ο κορυφαίος Κρητικός ζωγράφος, Δομήνικος Θεοτοκόπουλος (El Greco).

Δράσεις για το βιβλίο «Δομήνικος Θεοτοκόπουλος – Ελ Γκρέκο»

(Συγγραφέας: Αγαθή Δημητρούκα, Εικονογράφηση: Νικόλας Ανδρικόπουλος, Εκδόσεις Πατάκη)

Με αφορμή το συγκεκριμένο βιβλίο, υλοποιήθηκαν οι παρακάτω δράσεις που βοήθησαν τα παιδιά να γνωρίσουν τον «ζωγράφο του φωτός»:

1. Αναγνωστική Διαδρομή: Από το Χάνδακα στο Τολέδο

Ξεκινήσαμε με την ανάγνωση του βιβλίου, παρακολουθώντας το ταξίδι του Δομήνικου από τη γενέτειρά του, την Κρήτη, στη Βενετία, τη Ρώμη και τελικά στην Ισπανία. Τα παιδιά εντόπισαν στον χάρτη τις πόλεις-σταθμούς και συζήτησαν για το πώς κάθε τόπος επηρέασε τη ζωγραφική του.

2. Εικαστικό Εργαστήρι: «Ζωγραφίζοντας με τα χρώματα του Ελ Γκρέκο»

Παρατηρώντας την εικονογράφηση του βιβλίου και τα έργα του καλλιτέχνη, εστιάσαμε στις ιδιαίτερες, επιμήκεις φιγούρες του και στη χρήση του δραματικού φωτισμού. Τα παιδιά προσπάθησαν να δημιουργήσουν τις δικές τους φιγούρες «τραβώντας» τις μορφές προς τα πάνω, χρησιμοποιώντας έντονα χρώματα και αντιθέσεις.

3. Παιχνίδι Παρατηρητικότητας: «Αναζητώντας τις λεπτομέρειες»

Με τη βοήθεια του βιβλίου, τα παιδιά κλήθηκαν να βρουν συγκεκριμένα στοιχεία στις εικόνες: πού βρίσκεται το πινέλο του ζωγράφου; Πώς φαίνονται τα σύννεφα στον ουρανό του Τολέδο; Αυτό βοήθησε στην ανάπτυξη της κριτικής ματιάς απέναντι στα έργα τέχνης.

4. Θεατρικό Παιχνίδι: «Μια συνέντευξη με τον Δομήνικο»

Ένα παιδί ανέλαβε το ρόλο του Ελ Γκρέκο και τα υπόλοιπα έκαναν ερωτήσεις για τη ζωή του, βασισμένα στις πληροφορίες που έμαθαν από το βιβλίο. Συζητήσαμε για την περηφάνια του που υπέγραφε πάντα στα ελληνικά («Δομήνικος Θεοτοκόπουλος εποίει»).

5. Δημιουργική Γραφή: «Ένα γράμμα στην Κρήτη»

Οι μαθητές έγραψαν ένα σύντομο γράμμα ως Δομήνικος, απευθυνόμενοι στην οικογένειά του στην Κρήτη, περιγράφοντας τις εντυπώσεις του από τη μακρινή Ισπανία και την επιτυχία του ως ζωγράφος της αυλής.

Συμπέρασμα: Η βαλίτσα των «Βιβλίων σε Ρόδες» λειτούργησε ως ένα παράθυρο στον κόσμο της τέχνης. Μέσα από το βιβλίο της Αγαθής Δημητρούκα, ο Ελ Γκρέκο δεν ήταν πια μόνο ένα όνομα σε μια πινακοθήκη, αλλά ένας ζωντανός άνθρωπος με όνειρα, πείσμα και αστείρευτο ταλέντο που ενέπνευσε τους μικρούς αναγνώστες.

Αναφορά Διαδικτυακής Συνάντησης: Πανελλήνια Δράση κατά της Βίας και του Εκφοβισμού

Την Παρασκευή 13 Φεβρουαρίου 2026, πραγματοποιήθηκε με επιτυχία η 3η διαδικτυακή συνάντηση συντονισμού στο πλαίσιο της Πανελλήνιας Δράσης με τίτλο: «Μπαίνω στη θέση του άλλου και λέω όχι στη βία και στον εκφοβισμό».

Στοιχεία Διοργάνωσης και Πλαισίου

• Φορέας Διοργάνωσης: Το Δίκτυο Σχολείων Σχολικής Διαμεσολάβησης του Εργαστηρίου ΜΕΚΘΕΜΕ, του Παιδαγωγικού Τμήματος Νηπιαγωγών του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων.

• Θεσμική Αιγίδα: Η δράση τελεί υπό την αιγίδα του Υπουργείου Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού.

• Χρονική Διάρκεια: Η συνάντηση διήρκεσε από τις 17:00 έως τις 18:30.

• Πλατφόρμα Διεξαγωγής: Η τηλεδιάσκεψη πραγματοποιήθηκε μέσω της εφαρμογής Microsoft Teams.

Συμμετοχή και Συντονισμός

• Κεντρικός Συντονιστής: Τη συνάντηση διηύθυνε ο κ. Theodoros Thanos.

• Συμμετέχοντες: Καταγράφηκε ιδιαίτερα υψηλή προσέλευση με 394 συμμετέχοντες (εκπαιδευτικούς και στελέχη εκπαίδευσης) συνδεδεμένους ταυτόχρονα.

• Εκπροσώπηση: Στη συνάντηση συμμετείχαν εκπαιδευτικοί από διάφορες βαθμίδες, όπως Δημοτικά Σχολεία (Δημοτικό Σχολείο Σκοτίνας) και Γυμνάσια (π.χ. Γυμνάσιο Ύδρας).

Αντικείμενο και Στόχοι της Συνάντησης

Η συνάντηση αποτέλεσε κρίσιμο βήμα για τον επιχειρησιακό συντονισμό των σχολικών μονάδων ενόψει της κορύφωσης της δράσης:

1. Προετοιμασία της Κεντρικής Δράσης: Συζητήθηκαν οι λεπτομέρειες για την υλοποίηση της μεγάλης εκδήλωσης που έχει προγραμματιστεί για τις 6 Μαρτίου 2026.

2. Ανταλλαγή Πρακτικών: Οι συμμετέχοντες είχαν την ευκαιρία να ενημερωθούν για το περιεχόμενο και τους τρόπους εφαρμογής των δράσεων ευαισθητοποίησης κατά της βίας εντός των σχολείων.

3. Ενδυνάμωση Δικτύου: Ενισχύθηκε η συνεργασία μεταξύ των μελών του Δικτύου Σχολικής Διαμεσολάβησης για την αποτελεσματικότερη αντιμετώπιση φαινομένων εκφοβισμού.

Συμπεράσματα

Η μαζική συμμετοχή και η ενεργός εμπλοκή των εκπαιδευτικών επιβεβαιώνουν την ανάγκη για οργανωμένες παρεμβάσεις απέναντι στη σχολική βία. Η συνάντηση έθεσε τις βάσεις για μια συντονισμένη πανελλήνια παρουσία των σχολείων στις 6 Μαρτίου, προωθώντας τις

αξίες της ενσυναίσθησης και της διαμεσολάβησης.