Αν και το έθιμο συναντάται σε πολλές περιοχές της Μακεδονίας και της Θεσσαλίας, στη Σκοτίνα Πιερίας αναβιώνει με ιδιαίτερη θέρμη φέτος την Κυριακή της Τυρινής (την τελευταία Κυριακή της Αποκριάς):
1. Τι είναι η «Χάσκα»;
Το όνομα προέρχεται από το ρήμα «χάσκω», που σημαίνει μένω με το στόμα ανοιχτό. Είναι ένα παιχνίδι-έθιμο που λαμβάνει χώρα στο οικογενειακό τραπέζι, αμέσως μετά το δείπνο της Τυρινής, και αποτελεί το «τελευταίο πλούσιο γεύμα» πριν από την αυστηρή νηστεία της Μεγάλης Σαρακοστής.
2. Πώς διεξάγεται το έθιμο
Όπως φαίνεται και στην εικονογράφηση:
-
Ο εξοπλισμός: Χρησιμοποιείται ένας πλάστης (κλωστήρι) ή ένα μακρύ ξύλο, στην άκρη του οποίου δένεται μια κλωστή. Στην άλλη άκρη της κλωστής δένεται ένα ξεφλουδισμένο βραστό αυγό (ή μερικές φορές ένα κομμάτι χαλβά).
-
Η διαδικασία: Ο αρχηγός της οικογένειας (συνήθως ο παππούς) κρατά το ξύλο και κουνάει το αυγό μπροστά από τα στόματα των μελών της οικογένειας, οι οποίοι κάθονται γύρω-γύρω με τα χέρια πίσω από την πλάτη.
-
Ο στόχος: Οι συμμετέχοντες πρέπει να προσπαθήσουν να πιάσουν το αυγό μόνο με το στόμα τους. Όποιος το καταφέρει θεωρείται ο τυχερός της χρονιάς.
3. Ο Συμβολισμός και η Παροιμία
Στο κάτω μέρος της εικόνας αναγράφεται η χαρακτηριστική φράση:
«Με αυγό κλείνω το στόμα, με αυγό το ανοίγω ξανά!»
Αυτή η φράση κρύβει όλο το θεολογικό και λαογραφικό νόημα του εθίμου:
-
Το Κλείσιμο: Το βράδυ της Τυρινής «κλείνουμε» το στόμα με ένα αυγό για να ξεκινήσει η νηστεία της Σαρακοστής (κατά την οποία δεν τρώμε κρέας ή γαλακτοκομικά).
-
Το Άνοιγμα: Το στόμα θα «ανοίξει» ξανά με ένα αυγό (το κόκκινο αυγό) το βράδυ της Ανάστασης, σηματοδοτώντας το τέλος της νηστείας και τον ερχομό του Πάσχα.
4. Η Σημασία του στη Σκοτίνα
Στη Σκοτίνα, όπως και σε άλλα χωριά του Ολύμπου, το έθιμο αυτό είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με τη συγχώρεση. Πριν από τη Χάσκα, οι νεότεροι επισκέπτονται τους μεγαλύτερους, τους φιλούν το χέρι και ζητούν «συγχώρεση» για να ξεκινήσει η Σαρακοστή με καθαρή ψυχή.
Το έθιμο προσφέρει άφθονο γέλιο, καθώς το αυγό γλιστράει και είναι δύσκολο να πιαστεί, ενώ παράλληλα ενδυναμώνει τους δεσμούς της οικογένειας και της κοινότητας, διατηρώντας ζωντανή την παράδοση αιώνων.








