Η Δ’ τάξη του σχολείου μας έλαβε μέρος στο εκπαιδευτικό πρόγραμμα φιλαναγνωσίας ΔιαβάΖΟΥΜΕ μαζί, με υπεύθυνη συντονίστρια την εκπαιδευτικό ΠΕ70 του νομού Πιερίας, κυρία Οικονομίδου Ελένη, η οποία έχει πλούσιο βιογραφικό με πολλές και ενδιαφέρουσες δράσεις και προγράμματα στα οποία συμμετείχε κατά καιρούς. Φέτος συμμετέχει στο 2ο Παιδαγωγικό Συνέδριο Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης Πιερίας με δύο εισηγήσεις: «Το βιβλίο είναι Γιορτή» και «Ανακαλύπτω το παρελθόν παίζοντας…από την αποστήθιση στη βιωματική μάθηση».
Το βιβλίο με το οποίο επιλέξαμε να ασχοληθούμε είναι «Η Έλσα και ο Σοκολάτα με Γάλα», της εκπαιδευτικού και συγγραφέως κυρίας Όλγας Σεχίδου.
Η υλοποίηση του προγράμματος είναι σύμφωνη με τον Οδηγό Κριτήριων Αξιολόγησης Εκπαιδευτικών Προγραμμάτων και Μαθητικών Δράσεων του ΙΕΠ και εγκρίθηκε από την Διευθύντρια του σχολείου μας, με κοινοποίηση στον Επόπτη Ποιότητας της Εκπαίδευσης της Διεύθυνσής μας.
Σκοπός και Στόχοι
Το πρόγραμμα στόχευσε:
- Στην καλλιέργεια της φιλαναγνωσίας και της αγάπης για το βιβλίο.
- Στην ανάπτυξη της φαντασίας, της δημιουργικότητας και της κριτικής σκέψης.
- Στην ενίσχυση της προφορικής και γραπτής έκφρασης.
- Στη σύνδεση του βιβλίου με τις αξίες της ζωής (φιλία, αλληλεγγύη, αποδοχή, σεβασμός).
- Στη συνεργατική μάθηση και την αλληλεπίδραση μαθητών/τριών από διαφορετικά σχολεία της χώρας.
Δομή και Ακολουθία Δραστηριοτήτων
Το πρόγραμμα οργανώθηκε σε τέσσερις φάσεις δράσεων :
Φάση 1η – Γνωριμία
Σε αυτή την αρχική φάση οι μαθητές/τριες προσέγγισαν το βιβλίο όχι μέσα από την ιστορία του, αλλά ως πολιτιστικό αντικείμενο. Παρατήρησαν και αποκωδικοποίησαν τον τίτλο, το εξώφυλλο και το βιογραφικό της συγγραφέως. Μέσα από δημιουργικές δραστηριότητες, τα παιδιά ανακάλυψαν ποιος βρίσκεται «πίσω» από το βιβλίο, πώς αυτό κυκλοφορεί στον εκδοτικό χώρο και τι ρόλο παίζουν τα εξώφυλλα ή οι τίτλοι στη σχέση τους με τον αναγνώστη. Στόχος ήταν να καλλιεργηθεί η περιέργεια, η κριτική ματιά και η επίγνωση ότι το βιβλίο είναι ένα σύνολο επιλογών που προηγούνται της ανάγνωσης. Η συγγραφέας επισκέφτηκε την τάξη μας και μας έδωσε πληροφορίες για όλα τα παραπάνω. Συνομίλησε με τα παιδιά και απάντησε με προθυμία στις ερωτήσεις τους. Τα παιδιά μιμήθηκαν την εικονογράφηση του εξωφύλλου ανά δύο ως παγωμένη εικόνα.
Φάση 2η – Κατανόηση και Εξερεύνηση:
Η φάση αυτή ακολούθησε αμέσως μετά την πρώτη ανάγνωση και επικεντρώθηκε στην κατανόηση της ιστορίας. Οι μαθητές/τριες ανακάλεσαν γεγονότα, επέλεξαν σκηνές που τους εντυπωσίασαν, διηγήθηκαν τμήματα της αφήγησης και συμμετείχαν σε μικρές δραματοποιήσεις. Μέσα από ερωτήσεις κατανόησης, χάρτες γεγονότων και παιχνίδια αναδιήγησης, οι μαθητές/τριες κατέκτησαν μια πιο στέρεη αντίληψη της πλοκής και των χαρακτήρων, ενώ παράλληλα εξασκήθηκαν στην προφορική και γραπτή έκφραση με απλό, παιγνιώδη τρόπο. Αξίζει να σημειωθεί ότι η ανάγνωση έγινε τμηματικά και με διαφορετικό τρόπο κάθε φορά: είτε από τη δασκάλα μέσα στην αίθουσα, καθώς τα παιδιά ήταν ξαπλωμένα στο χαλάκι της τάξης και σκεπασμένα με την κουβερτούλα τους, χαλαρά και άνετα ώστε να απολαύσουν τη διήγηση, είτε διαβάζοντας ο καθένας ατομικά τμήμα του βιβλίου στο σπίτι του.
Φάση 3η – Ταύτιση και Δημιουργία:
Σε αυτή τη φάση οι μαθητές/τριες πέρασαν από την κατανόηση προς τη βιωματική εμπλοκή και τη δημιουργικότητα. Επικεντρώθηκαν στους ήρωες, στα κίνητρα και στα συναισθήματά τους, επιχειρώντας να ταυτιστούν με τις εμπειρίες τους. Μέσα από δραματοποιήσεις, παιχνίδια ρόλων και εικονικές συνεντεύξεις με τους ήρωες, τα παιδιά εξέφρασαν τις προσωπικές τους θέσεις και παρουσίασαν δικές τους εναλλακτικές εκδοχές της βασικής ιστορίας, έχοντας την ευκαιρία για προσωπική ταύτιση και ελεύθερη καλλιτεχνική έκφραση.
Φάση 4η – Μηνύματα και Αξίες:
Η τελευταία φάση εστίασε στα βαθύτερα νοήματα και στις αξίες που αναδεικνύει το βιβλίο. Οι μαθητές/τριες, μέσα από συζήτηση, εικαστικές δημιουργίες και γραπτές εργασίες (ημερολόγιο του ήρωα, εναλλακτικά τέλη) , ανακάλυψαν πώς οι αξίες της ιστορίας (φιλία, θάρρος, αλληλεγγύη, δικαιοσύνη) συναντούν τη δική τους ζωή. Σκοπός ήταν να αναδειχθεί η λογοτεχνία ως φορέας κοινωνικών και ηθικών μηνυμάτων, να καλλιεργηθεί η κριτική σκέψη και να ενισχυθεί η σύνδεση ανάμεσα στην αναγνωστική εμπειρία και την καθημερινότητα των μαθητών/τριών. Έτσι, το βιβλίο μετατράπηκε σε ζωντανό εργαλείο διαλόγου με τον εαυτό και τον κόσμο.
Το εκπαιδευτικό υλικό αποτελούνταν από φύλλα εργασίας (δημιουργημένα από τη συντονίστρια για κάθε δράση), υλικά εικαστικών (χαρτόνια, μαρκαδόροι, χρώματα, κολάζ), καθώς και ψηφιακά εργαλεία (ηχογράφηση/βίντεο για παρουσιάσεις).
Για την υλοποίηση των δράσεων αξιοποιήθηκαν ποικίλες τεχνικές, ώστε να διατηρείται η ενεργητική συμμετοχή των μαθητών/τριών και να καλύπτονται διαφορετικά μαθησιακά στυλ:
- Συζήτηση & Καταιγισμός Ιδεών: για διερεύνηση πρώτων σκέψεων και συναισθημάτων.
- Ομαδοσυνεργατική Μάθηση: εργασία σε μικρές ομάδες με κοινό στόχο (π.χ. αφίσα φιλίας ).
- Παιχνίδι Ρόλων & Δραματοποίηση: οι μαθητές/τριες ανέλαβαν ρόλους ηρώων και έζησαν την ιστορία.
- Εικαστική Έκφραση: αφίσες, ζωγραφιές για οπτικοποίηση εννοιών.
- Δημιουργική Γραφή: εναλλακτικά τέλη, ημερολόγιο ήρωα.
- Χρήση ΤΠΕ: βιντεοσκοπήσεις, ηχογραφήσεις.
- Διαλογική Ανάγνωση: ενεργητική συμμετοχή των παιδιών κατά την αφήγηση με ερωτήσεις και παρεμβάσεις.
- Project-based Learning (Μάθηση μέσω Σχεδίων): ολοκληρωμένες δράσεις (π.χ. καμπάνια φιλαναγνωσίας, παρουσίαση θεατρικού δρώμενου) που συνδέουν το βιβλίο με την κοινότητα.
Το συγκεκριμένο πρόγραμμα συνδέεται με τα Προγράμματα Σπουδών, στα παρακάτω:
- Γλώσσα: Κατανόηση και παραγωγή λόγου, εμπλουτισμός λεξιλογίου, ανάπτυξη προφορικής/γραπτής έκφρασης.
- Εικαστικά: Εικαστική δημιουργία (αφίσες, ζωγραφιές).
- Θεατρική Αγωγή: Δραματοποίηση σκηνών, παιχνίδια ρόλων.
- ΤΠΕ: Δημιουργία ψηφιακών ηχογραφήσεων.
- Γεωγραφία: αναζήτηση και δημιουργική εξερεύνηση των αναφερόμενων τοποθεσιών.
- Εργαστήρια Δεξιοτήτων: τα μηνύματα και οι αξίες που προωθεί το επιλεγόμενο βιβλίο έχουν άμεση σχέση με το θέμα της διαφορετικότητας που ασχολούνται οι μαθητές/τριες στα Ε.Δ..
Αξίες που προάγονται
- Φιλαναγνωσία και δια βίου μάθηση.
- Σεβασμός στη διαφορετικότητα.
- Συνεργασία και συλλογικότητα.
- Έκφραση συναισθημάτων και ενσυναίσθηση.
- Δημιουργικότητα και καινοτομία.
Πλαίσιο υλοποίησης
- Το πρόγραμμα υλοποιήθηκε εντός του ωρολογίου προγράμματος(στο μάθημα των Εργαστηρίων Δεξιοτήτων, των Εικαστικών και της Μουσικής).
Αξιολόγηση μαθησιακών αποτελεσμάτων
Αρχική καταγραφή: σύντομο ερωτηματολόγιο στάσης απέναντι στο διάβασμα (3 ερωτήσεις με απαντήσεις smiley ).
Διαμορφωτική αξιολόγηση: παρατήρηση κατά τη διάρκεια, φύλλα εργασίας, checklists συνεργασίας, καθημερινές αναστοχαστικές ερωτήσεις.
Τελική αξιολόγηση: επανάληψη ερωτηματολογίου στάσης + portfolio μαθητή/τριας.
Δείκτες επιτυχίας: ποσοστό συμμετοχής, ποσοστό βελτίωσης στάσης (πριν-μετά), αριθμός δημιουργημάτων, ποιότητα συνεργασίας (σύμφωνα με checklist).
Διάχυση αποτελεσμάτων: στο σχολείο, στο δίκτυο, στην κοινότητα ,τοπική εκδήλωση κατά τη λήξη του σχολικού έτους.

