Μια πρόσφατη έρευνα που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Child Development (Retanal κ.ά., 2026) φωτίζει έναν μηχανισμό που πολλοί εκπαιδευτικοί και γονείς έχουν διαισθανθεί χωρίς να τον έχουν δει τεκμηριωμένο. Τα παιδιά δεν επηρεάζονται μόνο από το αν οι γονείς τους έχουν άγχος για τα μαθηματικά. Επηρεάζονται από το πώς αντιλαμβάνονται αυτό το άγχος, δηλαδή από την εικόνα που σχηματίζουν για τη σχέση του γονιού τους με τα μαθηματικά.
Τι εξέτασε η έρευνα
Οι ερευνήτριες και ερευνητές συνεργάστηκαν με 106 ζευγάρια γονιού και παιδιού στον Καναδά, με παιδιά ηλικίας 7 έως 10 ετών (Γ’ έως Ε’ Δημοτικού). Κάθε γονιός δήλωσε πόσο συχνά νιώθει νευρικότητα μπροστά σε καταστάσεις με μαθηματικά. Κάθε παιδί δήλωσε το δικό του άγχος για τα μαθηματικά και επιπλέον εκτίμησε πόσο πιστεύει ότι ο γονιός του απολαμβάνει τα μαθηματικά.
Η ιδέα πίσω από τη μελέτη στηρίζεται στη θεωρία της κοινωνικής μάθησης του Bandura. Τα παιδιά παρατηρούν τους γονείς τους, ιδίως στις στιγμές που τους βοηθούν στα μαθηματικά της τσάντας, και ενσωματώνουν στη δική τους στάση ό,τι αντιλαμβάνονται από αυτούς.
Τα βασικά ευρήματα
Τα παιδιά «διαβάζουν» το άγχος των γονιών τους. Όσο πιο αγχωμένος δηλωνόταν ένας γονιός για τα μαθηματικά, τόσο λιγότερο τα παιδιά του πίστευαν ότι του αρέσουν τα μαθηματικά. Αυτή η σχέση παρέμεινε σταθερή ακόμα και όταν οι ερευνητές έλεγξαν το δικό τους άγχος των παιδιών, γεγονός που δείχνει ότι τα παιδιά πράγματι αντλούν αυτή την εντύπωση από τη συμπεριφορά του γονιού και δεν την προβάλλουν από το δικό τους άγχος.
Τα κορίτσια φαίνεται να είναι πιο ευαίσθητοι δέκτες. Η σχέση ανάμεσα στο άγχος του γονιού και στην αντίληψη του παιδιού ήταν στατιστικά σημαντική για τα κορίτσια και όχι για τα αγόρια. Οι ερευνήτριες συνδέουν αυτό το εύρημα με ευρύτερα δεδομένα από την ψυχολογία της ανάπτυξης, σύμφωνα με τα οποία τα κορίτσια αναπτύσσουν νωρίτερα συναισθηματικό λεξιλόγιο και δείχνουν μεγαλύτερη ενσυναίσθηση και ευαισθησία στα συναισθήματα των γύρω τους. Η μεγαλύτερη αυτή ευαισθησία μπορεί να εξηγεί εν μέρει γιατί τα κορίτσια αναπτύσσουν συχνότερα άγχος για τα μαθηματικά σε σχέση με τα αγόρια, χωρίς να διαφέρουν στην πραγματική τους επίδοση.
Η αντίληψη του παιδιού λειτουργεί σαν φίλτρο. Το πιο ενδιαφέρον εύρημα αφορά τη σχέση ανάμεσα στο άγχος του γονιού και στο άγχος του παιδιού. Όταν το παιδί αντιλαμβανόταν χαμηλή απόλαυση των μαθηματικών από τον γονιό του, το άγχος του γονιού συνδεόταν θετικά με το δικό του άγχος. Όταν όμως το παιδί πίστευε ότι ο γονιός του απολαμβάνει τα μαθηματικά σε μέτριο ή υψηλό βαθμό, η σχέση αυτή εξαφανιζόταν. Το άγχος του γονιού δηλαδή δεν «περνάει» αυτόματα στο παιδί. Περνάει μέσα από την ερμηνεία που κάνει το ίδιο το παιδί για τη στάση του γονιού απέναντι στα μαθηματικά.
Γιατί έχει σημασία για γονείς και εκπαιδευτικούς
Το εύρημα αυτό δίνει μια αισιόδοξη διάσταση στο ζήτημα. Ένας γονιός που έχει άγχος με τα μαθηματικά δεν είναι καταδικασμένος να το μεταδώσει στο παιδί του. Η σχέση φαίνεται να περνάει από το πώς εκφράζεται συναισθηματικά μπροστά στο παιδί κατά τη διάρκεια της μελέτης ή της βοήθειας στο σπίτι. Φράσεις όπως «δεν ήμουν ποτέ καλός στα μαθηματικά» ή εκδηλώσεις δυσφορίας και αποφυγής μπροστά σε μια άσκηση μπορεί να λειτουργήσουν ως σήματα που το παιδί συλλαμβάνει και εσωτερικεύει, ιδίως αν πρόκειται για κορίτσι.
Για τους εκπαιδευτικούς των μαθηματικών, η μελέτη υπενθυμίζει ότι η στάση απέναντι στο μάθημα διαμορφώνεται και μέσα από κοινωνικά μηνύματα που έρχονται εκτός τάξης, από το οικογενειακό περιβάλλον. Μια συζήτηση με τους γονείς σε μια συνάντηση, με έμφαση στο πώς η δική τους στάση απέναντι στα μαθηματικά μεταδίδεται στα παιδιά, μπορεί να αποτελέσει χρήσιμο σημείο παρέμβασης, παράλληλα με τη δουλειά που γίνεται μέσα στην τάξη.
Τι πρέπει να έχουμε υπόψη
Η μελέτη έχει και περιορισμούς που αξίζει να αναφερθούν. Το άγχος γονιού και παιδιού μετρήθηκε με μία μόνο ερώτηση, κάτι που περιορίζει την ακρίβεια των μετρήσεων. Επιπλέον, τα δεδομένα συλλέχθηκαν σε μία χρονική στιγμή, οπότε δεν μπορούμε να μιλήσουμε με βεβαιότητα για αιτία και αποτέλεσμα. Οι ίδιες οι ερευνήτριες προτείνουν μελλοντικές μελέτες με περισσότερες ερωτήσεις και με παρακολούθηση των ίδιων οικογενειών στον χρόνο, ώστε να διευκρινιστεί καλύτερα η κατεύθυνση αυτής της σχέσης.
Με αυτά τα δεδομένα κατά νου, το μήνυμα που μένει είναι απλό και χρήσιμο για την καθημερινή πρακτική. Η στάση μας απέναντι στα μαθηματικά, ακόμα κι όταν δεν τη λέμε φωναχτά, μεταδίδεται στα παιδιά μέσα από μικρές, καθημερινές στιγμές.
Πηγή: Retanal, F., Bakker, E. G., Wales, E., Bureau, J.-F., LeFevre, J.-A., Osana, H. P., Skwarchuk, S.-L., & Maloney, E. A. (2026). Children’s perceptions of parents’ math attitude moderate the relation between parents’ math anxiety and children’s math anxiety. Child Development. https://doi.org/10.1093/chidev/aacag121
