Τάξη με τάξη…

Η Νεολιθική περίοδος θεωρείται ότι ξεκινά στην Ελλάδα λίγο πριν από το 6500 π. Χ. και διαρκεί μέχρι λίγο μετά το 3000 π. Χ., ή συμβατικά περίπου 6500-3000 π.χ.

Ερωτήσεις:
1. Τι γνωρίζεις για τις ανασκαφές των αρχαιολόγων στην Ελλάδα;
2. Ποιοι σπουδαίοι οικισμοί ήρθαν στο φως και τι γνωρίζεις γι΄ αυτούς;

Σύνοψη του κεφαλαίου

Η Προϊστορία αρχίζει με την εμφάνιση του ανθρώπου, εδώ και περίπου 2,5 εκατομμύρια χρόνια. Ο άνθρωπος, για να φθάσει στη σημερινή του μορφή, πέρασε διαδοχικά 4 φάσεις εξέλιξης. Η Παλαιολιθική εποχή διαρκεί από την εμφάνιση του ανθρώπου μέχρι το 6500 περίπου π.Χ. Ο άνθρωπος κατά τη μακρά αυτή περίοδο επεξεργάζεται τον λίθο, ζει από το κυνήγι και την καρποσυλλογή και είναι νομάς. Η Νεολιθική εποχή αρχίζει περίπου το 6500 π.Χ. Ο άνθρωπος τώρα βελτιώνει τα εργαλεία του, ασχολείται με τη γεωργία και την κτηνοτροφία και διαμένει σε μόνιμη κατοικία. Στην Ελλάδα έχουμε πολλούς νεολιθικούς οικισμούς.

Ερωτήσεις:
1. Τι συνέβη όταν ανέβηκε η θερμοκρασία της γης;
2. Με ποιους νέους τρόπους τρέφονταν οι άνθρωποι;
3. Τι γνωρίζεις για τους πρώτους οικισμούς;
4. Πώς καλυτέρευσαν οι άνθρωποι τη ζωή τους; Τι νέα αντικείμενα δημιούργησαν;
5. Τι γνωρίζεις για την τέχνη και την θρησκεία εκείνης της εποχής;
6. Ποιες νέες (τρεις) ιδιότητες απόκτησαν οι άνθρωποι στη νεολιθική εποχή;

Το Ρεύμα του Κόλπου

Είναι ένα αόρατο, αεικίνητο ποτάμι που κρατά την βόρεια Ευρώπη ζεστή και εμποδίζει τους παγετώνες να την κατακλύσουν.  Σήμερα οι επιστήμονες ξέρουν με απόλυτη σιγουριά πως το Ρεύμα του Κόλπου είναι ο θερμοστάτης των χειμερινών θερμοκρασιών της δυτικής και βόρειας Ευρώπης. Και ξέρουν επίσης πολύ καλά ότι η ύπαρξή του απειλείται από την υπερθέρμανση του πλανήτη.

Το Ρεύμα του Κόλπου του Μεξικού είναι ένα ισχυρό, θερμό ρεύμα που δημιουργείται στη θάλασσα της Καραϊβικής. Έχει πλάτος 150 χιλιόμετρα και το συναντάμε σε βάθη μεταξύ 800 ? 1200 μέτρων. Η θερμοκρασία του φθάνει τους 35°C, και κινείται με ταχύτητα περίπου 200 χιλιόμετρα ανά ημέρα. Πρόκειται με άλλα λόγια για ένα ποτάμι μέσα στον Ατλαντικό Ωκεανό, πολύ μεγαλύτερο από τον Αμαζόνιο. Το Ρεύμα κατευθύνεται βόρεια κατά μήκος των ανατολικών ακτών των Ηνωμένων Πολιτειών και στη συνέχεια αλλάζει κατεύθυνση, διασχίζοντας κάθετα τον Ατλαντικό. Τελικά φθάνει στην Ευρώπη, βορειοδυτικά της Ιρλανδίας, και χωρίζεται στα δύο. Το βόρειο τμήμα του ρέει προς την Ισλανδία και το νότιο παρακλάδι του προς τα Κανάρια νησιά. Είναι η μεταφορά των θερμών αυτών νερών εμποδίζει τη δυτική και βόρεια Ευρώπη να ξαναζήσει μια εποχή παγετών.

Ωστόσο τα τελευταία χρόνια οι επιστήμονες έχουν διαπιστώσει μια μείωση της ισχύος του κατά 25%. Αιτία; Η παγκόσμια υπερθέρμανση. Το λιώσιμο των πάγων στη Γροιλανδία έχει μειώσει την αλατότητα των νερών στον βόρειο Ατλαντικό. Και είναι η αλατότητα που λειτουργεί ως κινητήριος ιμάντας για την  ανακύκλωση του ρεύματος. Σε περίπτωση που το φαινόμενο συνεχιστεί, οι ειδικοί του κλίματος δεν αποκλείουν ακόμα και την παύση του ρεύματος, γεγονός που θα βυθίσει τη Μεγάλη Βρετανία και μέρος της Ευρώπης κάτω από τόνους χιονιού.

Λήψη αρχείου

Ερωτήσεις:
1. Πώς ήταν η γη πριν από εκατομμύρια χρόνια και πώς διαμορφώθηκε σταδιακά;
2. Τι γνωρίζεις για την τροφή των πρωτόγονων ανθρώπων;
3. Ποια ήταν τα πρώτα εργαλεία των ανθρώπων και πώς τα χρησιμοποιούσαν;
4. Τι συνέβη όταν μειώθηκε η θερμοκρασία της γης;
5. Τι έκαναν οι άνθρωποι για να επιβιώσουν;
6. Τι καινούρια εργαλεία δημιούργησαν και πώς τα χρησιμοποιούσαν;
7. Τι ήταν οι άνθρωποι στην παλαιολιθική εποχή;
8. Τι βρήκαν οι αρχαιολόγοι στο σπήλαιο των Πετραλώνων;

Ερωτήσεις:
1. Πώς μαθαίνουμε για τη ζωή των πρωτόγονων ανθρώπων;
2. Γιατί ονομάζουμε την εποχή του λίθου έτσι;
3. Ποιες περίοδοι αποτελούν την προϊστορία;

4. Πότε αρχίζει η Ιστορία;

Ο οριζόντιος διαμελισμός:

Η Ευρώπη βρέχεται βόρεια από το Βόρειο Παγωμένο Ωκεανό, δυτικά από τον Ατλαντικό Ωκεανό, νότια από τη Μεσόγειο Θάλασσα και νοτιοδυτικά από τη Μαύρη Θάλασσα (Εύξεινο Πόντο). Έχει εκτεταμένο μήκος ακτών. Η ακτογραμμή της είναι 77.902 χιλιόμετρα.

Οι ακτές της Ευρώπης παρουσιάζουν έντονο διαμελισμό, τον εντονότερο από όλες τις άλλες ηπείρους. Οι κόλποι, οι χερσόνησοι, τα ακρωτήρια και τα νησιά προσδίδουν στην Ευρώπη ξεχωριστή ομορφιά.

Ο κατακόρυφος διαμελισμός:

Η Ευρώπη με βάση τη μορφολογία του εδάφους της χωρίζεται σε τρεις περιοχές (εικόνα 26.2), οι οποίες είναι οι εξής:

1. Ανατολική περιοχή. Είναι μία απέραντη πεδινή έκταση, που ξεκινά από την Κεντρική Ευρώπη και καταλήγει στα Ουράλια Όρη. Η μορφολογία της είναι ίδια παντού και σπάνια ξεπερνά τα 100 μ. υψόμετρο. Η γονιμότητα του εδάφους διαφοροποιείται ανάλογα με την ποιότητά του και τις κλιματικές συνθήκες.

2. Βόρεια και Κεντροδυτική περιοχή. Περιλαμβάνει τη Σκανδιναβία, την Αγγλία, την Ιρλανδία, τις Κάτω Χώρες, τη Γαλλία και το κεντρικό τμήμα της Ιβηρικής χερσονήσου. Σε αυτήν την περιοχή τα βουνά είναι χαμηλά και περιβάλλονται από εύφορες πεδιάδες, επειδή δημιουργήθηκαν πριν από εκατοντάδες εκατομμύρια έτη και η διάβρωση επέδρασε σε αυτά όλο αυτόν τον καιρό.

Γεια σας παιδιά

Από σήμερα αρχίζουμε να μαθαίνουμε για την Ευρώπη, την ήπειρό μας. Και πρώτα θα δούμε την Ευρώπη στον παγκόσμιο χάρτη.

Η Θέση της Ευρώπης:

Είναι στα δυτικά της Ασίας και Βόρεια της Αφρικής

Ανατολικά είναι ενωμένη με την Ασία. Μαζί αποτελούν την Ευρασία. Θα μπορούσαμε δηλαδή να πούμε ότι η Ευρώπη είναι μια χερσόνησος της Ασίας. Σύμφωνα με κάποιους επιστήμονες η Ευρώπη και η Ασία θεωρούνται μία ήπειρος , η Ευρασία.

Το μεγαλύτερο τμήμα της Ευρώπης εκτείνεται στο ανατολικό ημισφαίριο εκτός από ένα μικρό μέρος που ανήκει στο δυτικό ημισφαίριο και στη βόρεια εύκρατη ζώνη εκτός από ένα πάλι μικρό μέρος στο βόρειο μέρος της που ανήκει στο βόρειο πολικό κύκλο.

Τα σύνορα της Ευρώπης:

Με την Ασία είναι η οροσειρά των Ουραλίων Ορέων και ο Καύκασος. Σύνορα επίσης θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν η Κασπία και η  Μαύρη θάλασσα

Με την Αφρική που βρίσκεται νότια της Ευρώπης,  χωρίζεται με τη Μεσόγειο θάλασσα και τον πορθμό του Γιβραλτάρ.

Τέλος δυτικά βρέχεται από τον Ατλαντικό ωκεανό και βόρεια από τον Αρκτικό ωκεανό.

Αφού διαβάσεις το μάθημα και κάνεις τις ασκήσεις στο Τ.Ε., μπορείτε να δείτε τις απαντήσεις των ασκήσεων.

Λήψη αρχείου

Στις επόμενες τρεις περιπέτειες του Οδυσσέα, στο νησί του Αιόλου, στους Λαιστρυγόνες και στο νησί της Κίρκης, ο ήρωας θα αντιμετωπίσει πολλές δυσκολίες και θα χάσει σχεδόν όλα του τα καράβια και σχεδόν όλους του τους συντρόφους. Παρόλο που πλησίασε πολύ κοντά στην Ιθάκη, δεν κατάφερε να φτάσει.

“Άνοιξε ο ασκός του Αιόλου…”

Ερωτήσεις:
1. Ποιος ήταν ο Αίολος και πώς ήταν το νησί του;
2. Πόσο καιρό φιλοξένησε ο Αίολος τον Οδυσσέα και τους συντρόφους του;
3. Τι έδωσε ο Αίολος στον Οδυσσέα και τι τον συμβούλεψε όταν έφυγε;
4. Τι συνέβη στο δρόμο της επιστροφής στην Ιθάκη;
5. Τι συνέβη στη γη των Λαιστρυγόνων;
6. Πώς ήταν οι Λαιστρυγόνες;
7. Τι συνέβη στο νησί της Κίρκης;
8. Ποια ήταν η Κίρκη και πώς μάγεψε τους συντρόφους του Οδυσσέα;
9. Τι συμβούλεψε η Κίρκη τον Οδυσσέα πριν φύγει από το νησί;

Στη χώρα των Κικόνων 

Όταν ο Οδυσσέας με τους συντρόφους του έφυγαν από την Τροία, αντιμετώπισαν πολύ δυνατούς ανέμους που τους παρέσυραν προς τη γη των Κικόνων.  Άρπαξαν τότε από τους Κίκονες ζώα και γλυκά και κάθισαν στην αμμουδιά να φάνε. Όμως οι Κίκονες τους επιτέθηκαν!  Έγινε άγρια μάχη και σκοτώθηκαν αρκετοί άνδρες του Οδυσσέα. Οι υπόλοιποι μπήκαν στα καράβια τους κι έφυγαν μέσα στην καταιγίδα!

Στη γη των Λωτοφάγων 

Οι δυνατοί άνεμοι τους έφεραν στο ακρωτήριο του Κάβο – Μαλέα κι από κει στην Β. Αφρική, στη χώρα των Λωτοφάγων. Τότε ο Οδυσσέας έστειλε κάποιους συντρόφους του να δουν τι άνθρωποι κατοικούσαν εκεί.

Στο νησί των Κυκλώπων 

Μετά από αρκετές μέρες έφθασαν στο νησί των Κυκλώπων. Τότε ο Οδυσσέας αποφάσισε ν΄αφήσει τα καράβια του σ΄ ένα διπλανό νησάκι και μόνο ένα καράβι ν΄αράξει στο νησί των Κυκλώπων. Σ΄αυτό ήταν ο ίδιος ο Οδυσσέας με δώδεκα συντρόφους του.  Κατέληξαν στη σπηλιά του Πολύφημου, που ήταν γιος του Ποσειδώνα. 

Σαν τεράστιος γίγαντας που ήταν ο Πολύφημος, δεν είχε πρόβλημα να κυλήσει έναν τεράστιο βράχο στην είσοδο της σπηλιάς και να τους εγκλωβίσει εκεί. Στη συνέχεια καταβρόχθισε και μερικούς συντρόφους του Οδυσσέα κι αν δεν εύρισκαν επειγόντως μια λύση θα τους έτρωγε όλους.  Όμως ο πολυμήχανος Οδυσσέας κατέστρωσε ένα πολύ έξυπνο σχέδιο:

1. Σε πρώτη φάση μέθυσε τον Πολύφημο με το κρασί που είχαν μαζί τους και στη συνέχεια τον τύφλωσε.
2. Σε δεύτερη φάση, όταν ο Πολύφημος έλειπε έδεσε τους συντρόφους του κάτω από την κοιλιά των προβάτων του και την άλλη μέρα το πρωί, κρυμμένοι κατ΄ αυτόν τον τρόπο κατάφεραν να βγουν από τη σπηλιά και να τρέξουν αμέσως στα καράβια τους.

Τότε ο Οδυσσέας τον πληροφόρησε πως δεν τον τύφλωσε ο Κανένας αλλά ο Οδυσσέας ο βασιλιάς της Ιθάκης!

Ερωτήσεις:
1. Με πόσα καράβια ξεκίνησε ο Οδυσσέας από την Τροία και τι συνέβη σε αυτά μόλις ξανοίχτηκαν στο Αιγαίο πέλαγος;
2. Τι συνέβη στην χώρα των Κικόνων;
3. Για που ταξίδεψαν αφού έφυγαν από τη χώρα των Κικόνων και πού έφτασαν τελικά;
4. Τι συνέβη στη χώρα των Λωτοφάγων;
5. Πόσα καράβια και πόσοι σύντροφοι μαζί με τον Οδυσσέα πλησίασαν το νησί των Κυκλώπων;
6. Σε ποιανού τη σπηλιά μπήκαν και τι έκαναν εκεί;
7. Τι συνέβη όταν γύρισε ο Πολύφημος;
8. Πώς κατάφερε ο Οδυσσέας να ξεγελάσει τον Πολύφημο;
9. Τι φώναξε ο Οδυσσέας καθώς απομακρυνόταν από το νησί των Κυκλώπων και πώς αντέδρασε ο Πολύφημος;
10. Τι παρακάλεσε ο Πολύφημος τον πατέρα του, τον Ποσειδώνα;