Ανάπτυξη Δράσεων Ενίσχυσης της Ενεργού Πολιτειότητας

 

• Tίτλος Δράσης

«Θέλουμε σχολείο, όχι κοντέινερς»

• Επίπεδο

Νηπιαγωγείο

• Θεματικό Πεδίο

4, 10, 11, 16, 17

        

• Σύντομη περιγραφή της Δράσης

Η δράση «Το σχολείο που ονειρευόμαστε» υλοποιήθηκε στο πλαίσιο της καλλιέργειας της ενεργού πολιτειότητας στο Νηπιαγωγείο, με στόχο τα παιδιά να παρατηρήσουν, να σκεφτούν, να εκφραστούν και να διατυπώσουν τις ιδέες τους σχετικά με τον σχολικό χώρο και τις ανάγκες τους μέσα σε αυτόν.

Το σχολείο αποτελεί για τα παιδιά έναν από τους πρώτους χώρους κοινωνικής ζωής, συνύπαρξης, μάθησης, παιχνιδιού και δημοκρατικής συμμετοχής. Μέσα από τη δράση, οι μαθητές/τριες κλήθηκαν να σκεφτούν τι σημαίνει για εκείνους «σχολείο», τι χρειάζονται για να νιώθουν ασφάλεια, χαρά και δημιουργικότητα, αλλά και πώς φαντάζονται ένα σχολείο που χωρά τις ανάγκες, τα όνειρα και τη φωνή όλων των παιδιών.

Μέσα από συζήτηση, ζωγραφική, δημιουργία ομαδικών αφισών και συλλογική καταγραφή ιδεών, τα παιδιά είχαν την ευκαιρία να εκφράσουν τις σκέψεις τους, να συνεργαστούν και να αντιληφθούν ότι ακόμη και τα μικρά παιδιά μπορούν να συμμετέχουν σε ζητήματα που αφορούν την καθημερινότητά τους και τη σχολική τους ζωή.

Η δράση συνδέθηκε με το δικαίωμα όλων των παιδιών σε ποιοτική εκπαίδευση, σε ένα ασφαλές, λειτουργικό και παιδαγωγικά κατάλληλο σχολικό περιβάλλον, καθώς και με την έννοια της ενεργού συμμετοχής στη σχολική κοινότητα.

• Μάθημα ή τομέας του Εργαστηρίου Δεξιοτήτων που εντάσσεται

Θεματική Ενότητα: Ενδιαφέρομαι και Ενεργώ – Κοινωνική Συναίσθηση και Ευθύνη

Τομέας: Συμπερίληψη, αλληλοσεβασμός, δημοκρατική συμμετοχή, δικαιώματα του παιδιού

Τίτλος: «Νηπίων Παιδεία: το πρώτο βήμα στη Δημοκρατία»

• Προσδοκώμενα Μαθησιακά Αποτελέσματα

Με την ολοκλήρωση της δράσης επιδιώκεται οι μαθητές/τριες:

• Να αναγνωρίσουν το σχολείο ως χώρο μάθησης, ασφάλειας, συνεργασίας και χαράς.
• Να εκφράσουν τις σκέψεις, τις ανάγκες και τις επιθυμίες τους σχετικά με τον σχολικό χώρο.
• Να κατανοήσουν ότι όλα τα παιδιά έχουν δικαίωμα σε ποιοτικές συνθήκες εκπαίδευσης.
• Να συμμετάσχουν σε διαδικασίες διαλόγου, ακρόασης και συλλογικής λήψης αποφάσεων.
• Να καλλιεργήσουν δεξιότητες επικοινωνίας, συνεργασίας και δημιουργικής έκφρασης.
• Να αντιληφθούν ότι η φωνή των παιδιών έχει αξία και μπορεί να ακουστεί στη σχολική κοινότητα.
• Να συνδεθεί η σχολική ζωή με έννοιες όπως δικαίωμα, ευθύνη, συμμετοχή, κοινότητα και ενεργός πολίτης.
• Πεδίο Υλοποίησης

Οι αίθουσες διδασκαλίας, η αυλή του σχολείου, οι κοινόχρηστοι χώροι του σχολικού συγκροτήματος και ο ψηφιακός χώρος του διαδικτύου μέσω της ανάρτησης στο blog του Νηπιαγωγείου.

• Φάσεις Υλοποίησης Δράσης

Διερεύνηση (δύο (2) διδακτικές ώρες)

Η δράση ξεκίνησε με συζήτηση στην ολομέλεια γύρω από την έννοια του σχολείου. Τα παιδιά κλήθηκαν να απαντήσουν σε ερωτήσεις όπως:

• Τι είναι σχολείο;
• Τι κάνουμε στο σχολείο;
• Πώς νιώθουμε όταν ερχόμαστε εδώ;
• Τι μας αρέσει στο σχολείο μας;
• Τι θα θέλαμε να έχει το σχολείο μας για να είναι πιο όμορφο, πιο ασφαλές και πιο χαρούμενο;

Μέσα από τη συζήτηση τα παιδιά εξέφρασαν προσωπικές εμπειρίες, ανάγκες και επιθυμίες. Αναφέρθηκαν στην τάξη, στην αυλή, στο παιχνίδι, στους φίλους, στην ασφάλεια, στα χρώματα, στα βιβλία, στα παιχνίδια, αλλά και σε όλα εκείνα που κάνουν ένα σχολείο να μοιάζει φιλόξενο και αγαπημένο.

Στη συνέχεια αξιοποιήθηκαν ρουτίνες σκέψης, όπως: «Βλέπω – Σκέφτομαι – Αναρωτιέμαι» και «Γιατί το λες αυτό;». Τα παιδιά παρατήρησαν τον σχολικό χώρο, συζήτησαν για όσα βλέπουν καθημερινά και άρχισαν να διατυπώνουν σκέψεις για το πώς φαντάζονται το σχολείο που ονειρεύονται.

• Προετοιμασία / Σχεδιασμός (μία (1) διδακτική ώρα)

Κατά τη φάση της προετοιμασίας, οι μαθητές/τριες αποφάσισαν να αποτυπώσουν τις ιδέες τους μέσα από ζωγραφιές και ομαδικές αφίσες.

1η Φάση:

Τα παιδιά συζήτησαν στην ομάδα τι θα ήθελαν να έχει το σχολείο των ονείρων τους. Οι ιδέες τους καταγράφηκαν από την εκπαιδευτικό σε λίστα με τίτλο: «Το σχολείο που ονειρευόμαστε έχει…».

μεγάλη αυλή κουκλοθέατρο δεντρόσπιτο αίθουσα μουσείου αίθουσα μουσικής αίθουσα χορού αίθουσα πειραμάτων αίθουσα κεραμικής βιβλιοθήκη γυμναστήριο παιδική χαρά πισίνα τοξοβολία γήπεδο

2η Φάση:

Τα παιδιά δημιούργησαν ατομικές ζωγραφιές με θέμα: «Το σχολείο που ονειρεύομαι». Μέσα από τη ζωγραφική αποτύπωσαν τη δική τους εικόνα για το ιδανικό σχολείο. Άλλα παιδιά έδωσαν έμφαση στην αυλή και στο παιχνίδι, άλλα στα χρώματα, στα δέντρα, στις αίθουσες, στους φίλους και στη χαρά της καθημερινής συνύπαρξης.

3η Φάση:

Σε κάθε τμήμα δημιουργήθηκε ομαδική αφίσα, στην οποία συγκεντρώθηκαν οι ιδέες, οι ζωγραφιές και τα μηνύματα των παιδιών. Οι ομαδικές αφίσες αποτέλεσαν το συλλογικό αποτύπωμα της σκέψης κάθε τμήματος και ανέδειξαν τη φωνή των παιδιών ως ομάδα.

 

Υλοποίηση (τέσσερις (4) διδακτικές ώρες)

Συλλογή και επεξεργασία δεδομένων:

Οι ζωγραφιές των παιδιών παρουσιάστηκαν στην ολομέλεια. Κάθε παιδί είχε την ευκαιρία να δείξει τη ζωγραφιά του και να εξηγήσει τι έχει φτιάξει, τι θεωρεί σημαντικό για ένα σχολείο και τι θα ήθελε να υπάρχει στον χώρο όπου μαθαίνει, παίζει και μεγαλώνει.

Οι ιδέες των παιδιών καταγράφηκαν και ομαδοποιήθηκαν σε βασικές κατηγορίες:

• ασφάλεια
• παιχνίδι
• φύση
• ομορφιά
• χαρά
• συνεργασία
• χώρος για όλους
• μάθηση
• φροντίδα

Μέσα από αυτή τη διαδικασία τα παιδιά αντιλήφθηκαν ότι πολλές από τις ανάγκες τους είναι κοινές και ότι το σχολείο είναι ένας χώρος που αφορά όλους.

Έκφραση και δημιουργία:

Οι μαθητές/τριες εργάστηκαν ατομικά και ομαδικά για τη δημιουργία εικαστικού υλικού. Δημιούργησαν ζωγραφιές, συνθήματα και αφίσες, μέσα από τις οποίες αποτύπωσαν το σχολείο που ονειρεύονται.

Οι ομαδικές αφίσες κάθε τμήματος ανέδειξαν τις συλλογικές τους επιθυμίες και λειτούργησαν ως μέσο έκφρασης, συνεργασίας και επικοινωνίας.

Ενδεικτικά συνθήματα που μπορούν να αξιοποιηθούν:

• Κάθε παιδί αξίζει ένα σχολείο που το χωράει.
• Το σχολείο μας είναι το δεύτερο σπίτι μας.
• Θέλουμε ένα σχολείο με ασφάλεια, χαρά και φως.
• Το σχολείο που ονειρευόμαστε έχει χώρο για όλους.

Παιχνίδι ρόλων: «Συμβούλιο παιδιών για το σχολείο μας»:

Πραγματοποιήθηκε σύντομη θεατρική δραστηριότητα, κατά την οποία τα παιδιά συμμετείχαν σε ένα φανταστικό «συμβούλιο παιδιών». Κάθε παιδί πήρε τον λόγο και εξέφρασε μια ιδέα ή μια επιθυμία για το σχολείο.

Στόχος της δραστηριότητας ήταν να βιώσουν τα παιδιά τη σημασία της συμμετοχής, της ακρόασης και της δημοκρατικής έκφρασης.

Στόχοι

• Καλλιέργεια ενεργού πολιτειότητας.
• Ανάπτυξη προφορικού λόγου.
• Ενίσχυση της αυτοπεποίθησης και της έκφρασης γνώμης.
• Καλλιέργεια συνεργασίας και σεβασμού στη γνώμη του άλλου.
• Σύνδεση της σχολικής καθημερινότητας με τα δικαιώματα του παιδιού.
• Κατανόηση της σημασίας της συλλογικής δράσης.

Υλικά

• Ζωγραφιές παιδιών
• Χαρτόνια
• Μαρκαδόροι
• Ψαλίδια
• Κόλλες
• Φωτογραφίες σχολικού χώρου
• Χαρτιά καταγραφής ιδεών
• Ομαδικές αφίσες κάθε τμήματος

Οδηγίες Βήμα-Βήμα

1. Μικρή εισαγωγή

Εξηγούμε στα παιδιά ότι θα παίξουμε ένα μικρό παιχνίδι: «Σήμερα θα γίνουμε μια ομάδα παιδιών που συζητά για το σχολείο της. Ο καθένας μπορεί να πει τι χρειάζεται, τι ονειρεύεται και τι θα ήθελε να αλλάξει.»

2. Επιλογή ρόλων

Τα παιδιά κάθονται σε κύκλο. Μπορεί να υπάρχει ένα αντικείμενο-σύμβολο, π.χ. ένα μικρόφωνο παιχνιδιού ή ένα χαρτονένιο κλειδί του σχολείου. Όποιος το κρατάει, παίρνει τον λόγο.

3. Μικρές δηλώσεις παιδιών

Τα παιδιά συμπληρώνουν φράσεις όπως: «Στο σχολείο μου θέλω…», «Νιώθω χαρά όταν…», «Ένα όμορφο σχολείο έχει…», «Θέλω το σχολείο μου να είναι…».

4. Δημιουργία συλλογικού μηνύματος

Οι απαντήσεις των παιδιών συγκεντρώνονται και διαμορφώνεται ένα σύντομο συλλογικό μήνυμα: «Αξίζουμε καλύτερο σχολείο»

5. Σύνδεση με τη δράση

Τονίζουμε ότι όταν μιλάμε για το σχολείο μας, όταν λέμε τι χρειαζόμαστε και όταν ακούμε ο ένας τον άλλον, κάνουμε ένα πρώτο βήμα ενεργού πολιτειότητας.

➤ Επικοινωνία – Διάχυση

δύο (2) διδακτικές ώρες

• Δημιουργία ομαδικών αφισών από τα τμήματα του Νηπιαγωγείου.
• Έκθεση των ζωγραφιών και των αφισών στον χώρο του σχολείου.
• Παρουσίαση των ιδεών των παιδιών στη σχολική κοινότητα.
• Κοινοποίηση της δράσης με το απαραίτητο φωτογραφικό υλικό στο blog του Νηπιαγωγείου.
• Ανάδειξη της φωνής των παιδιών μέσα από τις ζωγραφιές, τα συνθήματα και τις ομαδικές δημιουργίες τους με τη συμμετοχή τους στη “19η Συνάντηση Μαθητικής Δημιουργίας”
• 

➤ Αναστοχασμός

μία (1) διδακτική ώρα

Ολοκληρώνοντας τη δράση «Θέλουμε σχολείο, όχι κοντέινερς», οι μαθητές/τριες συζήτησαν και αναστοχάστηκαν σχετικά με τη συμμετοχή τους.

Τα παιδιά κλήθηκαν να απαντήσουν σε ερωτήσεις όπως:

• Τι σου άρεσε περισσότερο σε αυτή τη δράση;
• Τι ζωγράφισες για το σχολείο που ονειρεύεσαι;
• Τι χρειάζονται όλα τα παιδιά για να περνούν όμορφα στο σχολείο;
• Πώς νιώθεις όταν η γνώμη σου ακούγεται;
• Τι μπορούμε να κάνουμε όλοι μαζί για το σχολείο μας;

Μέσα από τη συζήτηση αναδείχθηκε ότι τα παιδιά μπορούν να παρατηρούν, να σκέφτονται, να εκφράζουν ανάγκες και να συμμετέχουν σε συλλογικές διαδικασίες. Η δράση συνέβαλε στην καλλιέργεια της δημοκρατικής συμμετοχής, της συνεργασίας και της συνειδητοποίησης ότι το σχολείο είναι ένας κοινός χώρος, για τον οποίο όλοι μπορούμε να νοιαζόμαστε.

Η φωνή των παιδιών αποτυπώθηκε στις ζωγραφιές, στις ομαδικές αφίσες και στις ιδέες τους, επιβεβαιώνοντας ότι η ενεργός πολιτειότητα μπορεί να καλλιεργηθεί από τα πρώτα χρόνια της σχολικής ζωής.