5ο Δημοτικό Σχολείο Ρόδου

Το φαινόμενο της τήξης και της πήξης

Με αφορμή ένα εξαιρετικό μικρής διάρκειας βίντεο που αναπαριστά με μοναδικό τρόπο το φαινόμενο της τήξης και το λιώσιμο του Χιονάνθρωπου οι μαθητές του ομίλου θέλησαν να προσεγγίζοντας το φαινόμενο της τήξης και της πήξης.

Εισαγωγικό ερέθισμα – Διατύπωση υποθέσεων
Γιατί όταν χιονίζει ρίχνουν αλάτι στους δρόμους;

Υλικά
Πλαστικό πιάτο μεγάλο, κόκκινο
Αλάτι
Παγάκια δύο, ίσα

Οδηγίες εκτέλεσης πειράματος
Τοποθέτησε τα δύο παγάκια στο πιάτο και σημείωσε ένα + κοντά στο ένα παγάκι.
Στο παγάκι με το σημάδι, ρίξε αρκετό αλάτι και περίμενε για μισή ώρα περίπου, ανάλογα με τη θερμοκρασία του περιβάλλοντος. Τι παρατηρείς;

Παρατήρηση
Τα παγάκια λιώνουν, αλλά πιο γρήγορα λιώνει αυτό που έχει αλάτι.
​
Εξήγηση
Τα κρυσταλλάκια του αλατιού παρεμβάλλονται μεταξύ των μορίων του πάγου. Οι δυνάμεις συνοχής μεταξύ των μορίων του πάγου εξασθενούν, ο πάγος λιώνει σε χαμηλότερη θερμοκρασία από 0ο  C και έτσι επιταχύνεται η τήξη του.
Πηγή: https://ekfechanion.eu/

Εκτέλεση πειράματος από τα παιδιά

Η τήξη του πάγου – Ποιο παγάκι θα λιώσει πιο γρήγορα;

Υλικά
Δύο όμοια παγάκια
Δύο όμοια πλαστικά πιάτα
Ένα κομμάτι από μάλλινο ή βαμβακερό άσπρο ύφασμα ή ένα ποτήρι από άσπρο φελιζόλ με καπάκι

Οδηγίες εκτέλεση πειράματος
Τυλίξτε το ένα παγάκι με το ύφασμα ή βάλτε το μέσα στο ποτήρι και το άλλο τοποθετήστε το στο πιάτο, όπως είναι. Αφήστε τα στον ήλιο για 10 λεπτά. Τι παρατηρείτε;

Εκτέλεση πειράματος από τα παιδιά

Παρατήρηση
Το παγάκι που είναι τυλιγμένο αργεί να λιώσει.

Εξήγηση
Το ύφασμα ή το ποτήρι από φελιζόλ είναι μονωτής και εμποδίζει τα ρεύματα αέρα να έρθουν σε επαφή με το παγάκι.

Συμπέρασμα
Στα αέρια η θερμότητα μεταφέρεται και με ρεύματα. Κατά τη μεταφορά της θερμότητας με ρεύματα διαπιστώνουμε μετακίνηση μορίων, μετακίνηση ύλης
Πηγή: https://ekfechanion.eu/

Η πυκνότητα

Υλικά
1 πλαστικό κυπελάκι, νερό, μέλι, λάδι.

Οδηγίες εκτέλεση πειράματος
Γεμίζουμε το κυπελάκι με νερό, ως τη μέση. Στη συνέχεια, ρίχνουμε σιγά  σιγά το μέλι κι έπειτα και το λάδι. Περιμένουμε λίγο και παρατηρούμε πως το μέλι κάθεται στον πάτο ενώ το νερό βρίσκεται στη μέση και το λάδι ανεβαίνει στην επιφάνεια.

Εξήγηση
Αυτό συμβαίνει γιατί τα τρία αυτά υλικά έχουν διαφορετική πυκνότητα. Το μέλι έχει την μεγαλύτερη και το λάδι την μικρότερη.

Εκτέλεση πειράματος από τα παιδιά

Γιατί ανεβαίνει το νερό μέσα στο ποτήρι; – Ποσοστό του οξυγόνου στην ατμόσφαιρα

Υλικά 
1 διαφανές μπολ ή δοχείο
1 ποτήρι (σωλήνας) ή ένα ογκομετρικό δοχείο
νερό
μελάνι
1 κερί
πλαστελίνη
σπίρτα

Οδηγίες εκτέλεση πειράματος
​​1. Τοποθετούμε πλαστελίνη στον πάτο του μπολ και στερεώνουμε το κερί.
2. Ρίχνουμε νερό μέσα στο δοχείο σε ύψος περίπου δύο δάκτυλα και προσθέτουμε μελάνι ώστε να μπορούμε να παρατηρήσουμε το φαινόμενο καλύτερα.
3. Ανάβουμε το κερί και πλησιάζουμε αργά το ποτήρι πάνω από το κερί έτσι ώστε να μην σβήσει η φλόγα του κεριού όσο τοποθετούμε το ποτήρι πάνω από το κερί.

Ερωτήματα: Τι παρατηρούμε; Γιατί ανεβαίνει η στάθμη του νερού μέσα στο ποτήρι; Πόσο ανεβαίνει η στάθμη;
Επαναλαμβάνουμε το πείραμα με ογκομετρικό δοχείο ώστε να γίνει ακριβής ο υπολογισμός του νερού που ανεβαίνει μέσα στο δοχείο.

​Εξήγηση
Καθώς καίγεται το κερί η στάθμη του νερού θα ανέβει για να πάρει την θέση του οξυγόνου που καταναλώνει η καύση. Όταν σβήσει η φλόγα τότε όλο το οξυγόνο θα εξαντληθεί και θα ανέβει η στάθμη του νερού. Με την καύση παράγεται και  διοξείδιο του άνθρακα.

Εκτέλεση πειράματος από τα παιδιά

Την Τετάρτη 5 Μαρτίου 2025, οι μαθητές του ομίλου «Μικροί επιστήμονες: Πειραματίζομαι, Κατασκευάζω, Διασκεδάζω» επισκέφτηκαν το 3ο Λύκειο Ρόδου όπου τους υποδέχτηκαν ο Διευθυντής του σχολείου κ. Χαμουζάς Α. και ο καθηγητής βιολογίας κ. Τσιάπος Α.
Ο κος Τσιάπος φιλοξένησε τους μαθητές στο εργαστήρι βιολογίας και χημείας του Λυκείου. Αρχικά, ο κ.Τσιάπος εξήγησε στους μαθητές (α) τι είναι ένα μικροσκόπιο, (β) τα μέρη του μικροσκοπίου και τις λειτουργίες τους (κορμός, βραχίονας, βάση, Διακόπτης λειτουργίας, On/Off Προσοφθάλμιος φακός ή φακός παρατήρησης, Αντικειμενικός φακός, Περιστρεφόμενος, φορέας αντικειμενικών φακών, Τράπεζα παρατήρησης, Διακόπτης ρύθμισης τράπεζας, Αντικειμενοφόρος πλάκα, αδρή (μακρομετρική) εστίαση, κ.ά.) και (γ) πώς να εστιάζουμε στα παρασκευάσματα για να επιτύχουμε την καλύτερη δυνατή παρατήρηση.
Στη συνέχεια μίλησε στα παιδιά για τα κύτταρα. Κάθε μαθητής είχε στη διάθεσή του ένα μικροσκόπιο με το οποίο μπορούσε να παρατηρήσει ένα κύτταρο. Οι μαθητές κλήθηκαν να μελετήσουν και να σχεδιάσουν ένα κύτταρο αυξάνοντας τη μεγέθυνση από το 4x στο 10x και μετά στο 40x, και να παρατηρήσουν αν αυξήθηκε ή μειώθηκε το μέγεθός του.

Η ζωή έχει τεράστια ποικιλομορφία και η πλειονότητα των διαφορετικών μορφών της είναι μικροσκοπική και δεν είναι ορατή από το ανθρώπινο μάτι. Μπορούμε όμως να δούμε κύτταρα και μικροοργανισμούς με το οπτικό μικροσκόπιο. Το μικροσκόπιο χρησιμοποιεί φακούς και φως για να πετύχει μεγέθυνση αντικειμένων έως 1000 φορές (1000x). Αυτό μας επιτρέπει να δούμε οργανισμούς όπως βακτήρια, αρχαία, ζύμες, πρωτόζωα και φύκη, και επιπλέον να δούμε λεπτομέρειες της δομής τους, όπως τα υποκυτταρικά οργανίδια (πχ πυρήνας).  Επειδή τα περισσότερα κύτταρα είναι άχρωμα, για να δούμε την εσωτερική τους δομή πολλές φορές η προετοιμασία των παρασκευασμάτων περιλαμβάνει την προσθήκη χρωστικών που χρωματίζουν τα κυτταρικά οργανίδια, ώστε να γίνουν ευδιάκριτα. Τα εικονικά παρασκευάσματα με τα οποία θα εξασκηθείτε σε αυτό το εικονικό εργαστήριο είναι φωτογραφίες, στις οποίες τα κύτταρα είναι είτε φυσικά χρωματισμένα είτε έχουν υποστεί ειδική χρώση στο εργαστήριο.

Τέλος, οι μαθητές παρακολούθησαν την εκτέλεση ενός πειράματος σχετικά με την παρατήρηση πυρήνων σε κύτταρα από το βολβό του κρεμμυδιού (φυτικά κύτταρα).

Παρασκευάσματα που μελέτησαν οι μαθητές: Η πρώτη εικόνα είναι πάντα σε μεγέθυνση 40 φορές και η δεύτερη για κάθε παρασκεύασμα σε μεγέθυνση 100 φορές.

Ευχαριστούμε ιδιαίτερα τον Διευθυντή κ. Χαμουζά για την θερμή υποδοχή των μαθητών μας στο σχολείο και ιδιαίτερα τον  καθηγητή

κ. Τσιάπο για την εξαιρετική παρουσίαση.

Επιφανειακή τάση 

Υλικά:
• νερό
• πιπέρι
• μια σταγόνα απορρυπαντικού
• ένα μπολ

Περιγραφή:
Βάζουμε νερό σε ένα μπολ και ρίχνουμε πιπέρι στην επιφάνειά του. Στη συνέχεια βάζουμε μια σταγόνα υγρό απορρυπαντικό. Αμέσως το πιπέρι εξαφανίζεται, λόγω του ότι το απορρυπαντικό σπάει την επιφανειακή τάση του νερού.

Εκτέλεση πειράματος από τους μαθητές του ομίλου:

Το μπαλόνι τρυπάει αλλά δεν σπάει

Υλικά
Μερικά μπαλόνια αέρα
Ξυλάκια από σουβλάκια

Περιγραφή – Οδηγίες για την εκτέλεση του πειράματος: Το μπαλόνι είναι ελαστικό, δηλαδή μπορεί να τεντώνει και να μεγαλώνει σε πολύ μεγάλο βαθμό. Καθώς το φουσκώνουμε, το γεμίζουμε με αέρα. Ο αέρας αυτός έχει μεγαλύτερη πίεση από τον εξωτερικό αέρα της ατμόσφαιρας. Εάν ανοίξουμε μία τρύπα, τότε δημιουργούμε μία ρωγμή στα τοιχώματα του μπαλονιού. Η ρωγμή αυτή μεταφέρεται γρήγορα και στις γειτονικές περιοχές.

Αφού, ο εσωτερικός αέρας έχει μεγαλύτερη πίεση από τον εξωτερικό, θα βγει απότομα προς τα έξω μέσα από τις ρωγμές. Η απότομη κίνηση του εσωτερικού αέρα, θα παρασύρει και τα εξωτερικά στρώματα του αέρα.
Μόνο που ενώ αυτό εμείς το αντιλαμβανόμαστε ακαριαία, στην ουσία χρειάζονται πολλές παλμικές κινήσεις των στρωμάτων αέρα (πέρα δώθε δηλαδή) μέχρι που τελικά φτάνει μέχρι και τα αφτιά μας. Δεν μιλάμε δηλαδή για κάτι άλλο, από τη δημιουργία ήχου. Τον κρότο δηλαδή που ακούμε και στην ουσία δεν δημιουργείται από το μπαλόνι, αλλά από τον αέρα που περιείχε μέσα.

​Εξήγηση: Προσέξτε ότι το μπαλόνι δεν έχει ενιαίο χρώμα σε όλα τα σημεία του. Δηλαδή στην περιοχή κοντά στον “λαιμό” του, αλλά και στην αντιδιαμετρική περιοχή (αυτή που μοιάζει με “αφαλό”) το χρώμα του είναι πιο σκούρο. Αυτό οφείλεται στο ότι στις συγκεκριμένες περιοχές, το μπαλόνι δεν είναι τόσο τεντωμένο. Γι’ αυτό και επιλέγουμε να το τρυπήσουμε εκεί, γιατί τότε οι ρωγμές που δημιουργούμε με τις τρύπες δεν μεταφέρονται εύκολα στις γύρω περιοχές του μπαλονιού. Στη διαδικασία βοηθά και το απορρυπαντικό που λειτουργεί ως λιπαντικό αποτρέποντας να δημιουργηθούν επιπλέον ρωγμές από την τριβή.
Πηγή: https://www.teacherland.gr/
​​
Εκτέλεση πειράματος από τους μαθητές του ομίλου:

Μαλακά και διάφανα αυγά

Υλικά
Δύο αβγά
Δύο  γυάλινα βάζα/φλιτζάνια
Λίγο νερό
Ξύδι

Περιγραφή – Οδηγίες για την εκτέλεση του πειράματος: Βάλτε ένα ωμό αβγό σε ένα βάζο με νερό βρύσης και το δεύτερο αβγό σε ένα ποτήρι με ξύδι. Τα αβγά μοιάζουν ακριβώς ίδια. Αφήστε τα στην άκρη για λίγο και σε 5-6 ώρες θα δείτε το αποτέλεσμα του πειράματος. Σε 7-10 ώρες, το δεύτερο αβγό θα γίνει εντελώς μαλακό και το κέλυφός του θα εξαφανιστεί.
​
Εξήγηση: Το αβγό που είναι στο ξύδι έχει υποστεί μια χημική αλλαγή. Το τσόφλι του αβγού αποτελείται από ανθρακικό ασβέστιο και το ξύδι, επειδή είναι οξύ θα το διαλύσει πλήρως.  Η διαδικασία αυτή ονομάζεται απασβέστωση και συμβαίνει σε δύο φάσεις: το κέλυφος γίνεται απαλό και στη συνέχεια εξαφανίζεται.

Το αυγό που επιπλέει

Υλικά
Δύο αυγά
Δύο ποτήρια νερό
Λίγο αλάτι

Περιγραφή – Οδηγίες για την εκτέλεση του πειράματος:
Με πολλή προσοχή τοποθετήστε ένα αυγό μέσα σε ένα ποτήρι με νερό.  Αν δεν είναι χαλασμένο, αρχικά, θα πέσει στον πάτο του ποτηριού. Μετά βάλτε λίγο ζεστό νερό στο δεύτερο ποτήρι και διαλύστε 4-5 κουταλιές αλάτι. Αφήστε λίγο το νερό να κρυώσει και στη συνέχεια ρίξτε το δεύτερο αυγό μέσα. Θα επιπλέει στην επιφάνεια αντί να πάει στον πάτο.

Εξήγηση:​
Το σημαντικό στοιχείο είναι πυκνότητα των μορίων του νερού και του αυγού. Ο μέσος όρος πυκνότητας ενός αυγού είναι πολύ μεγαλύτερος από το απλό νερό, έτσι το τραβά προς τον πάτο. Η πυκνότητα του αλατισμένου νερού είναι μεγαλύτερη από αυτή του αυγού έτσι το αυγό δεν μπορεί να πέσει κάτω στον πάτο.
​Πηγή: https://www.infokids.gr/