4ο ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΚΑΜΑΤΕΡΟΥ

Ένα συχνό παράπονο των γονέων είναι ότι τα παιδιά τους δεν τα πηγαίνουν αρκετά καλά μεταξύ τους.
Ρωτώντας περισσότερα, αναφέρουν συχνούς καυγάδες, ζήλεια, ανταγωνισμό: «ο αδερφός μου με
χτύπησε»/ «ψέματα, αυτή άρχισε», «μου ζητάει το cd που μου χάρισε χτες»/«δεν της το χάρισα, της το
δάνεισα», «δεν μ’αφήνει να το κάνω πρώτη και ας ήταν δική μου ιδέα»/«ψέμματα, εγώ το σκέφτηκα
πρώτη». Συνήθως οι ευκαιρίες για σύγκρουση ανάμεσα στα παιδιά αναφέρονται σε θέματα
ιδιοκτησίας, διάθεσης να μοιραστούν, χώρου που τους ανήκει, κ.λ.π (Ghazal, 2008).
Για να κατανοήσουμε τους λόγους των συγκρούσεων και του ανταγωνισμού ανάμεσα στα αδέρφια,
είναι σημαντικό να αναλογιστούμε τις ιδιαιτερότητες της αδερφικής σχέσης. Η σχέση γονιού-παιδιού
είναι συμπληρωματική, όπου ο γονιός και το παιδί έχουν διαφορετικούς αλλά αλληλοεξαρτώμενους
ρόλους. Με τους φίλους του, το παιδί έχει αμοιβαίους και ταιριαστούς ρόλους, ενώ οι σχέσεις
χαρακτηρίζονται από ισοτιμία. Το ιδιαίτερο και ενδιαφέρον στις σχέσεις μεταξύ αδερφιών είναι ότι
μπορεί να συμπεριλαμβάνουν ταυτόχρονα στοιχεία συμπληρωματικότητας αλλά και αμοιβαιότητας
(Dunn, 1999): το μεγαλύτερο παιδί έχει την ευθύνη του μικρότερου, άρα λειτουργεί συμπληρωματικά
με τον αδερφό του/την αδερφή του ενώ ταυτόχρονα τα δύο αδέρφια αλληλεπιδρούν σαν ισότιμα μέλη
όταν παίζουν, κάνουν αστεία ή οργανώνουν ένα σχέδιο. Φαίνεται λογική η δυσκολία στην επίτευξης
ισορροπίας ανάμεσα στους διαφορετικούς αυτούς ρόλους στη σχέση των αδερφιών.
Η αντιφατικότητα των συναισθημάτων σε σχέση με τα αδέρφια τους είναι κοινός τόπος στα
περισσότερα αδέρφια. Ακόμα και σε περιπτώσεις παιδιών με υπερβολικό ενδιαφέρον και ανοχή για τα
μικρότερα αδέρφια τους, πολλές φορές κρύβονται υπόγεια συναισθήματα μίσους και φόβου ότι θα
χάσουν την αγάπη των γονιών τους. Εντούτοις, από τη μια εκνευρίζουν το ένα, το άλλο, ενώ πολλές
φορές μπορούν να εκφράσουν και έντονα τα αρνητικά τους συναισθήματα, «τον σιχαίνομαι», «θέλω
να φύγει», από την άλλη αναζητούν τα αδέρφια τους όταν δεν είναι εκεί, καθώς δεν είναι λίγες οι
φορές που τα υπερασπίζονται όταν κάποιο άλλο παιδί ή ενήλικας τα μαλώσει ή τα απειλήσει.
Τις περισσότερες φορές η πάλη, οι καυγάδες και οι συγκρούσεις των παιδιών δεν αποτελούν παρά
φυσιολογικό μέρος της ψυχοσυναισθηματικής τους αναπτυξιακής πορείας. Οι καυγάδες δεν είναι μόνο
χρήσιμοι αλλά και απαραίτητοι και συνιστούν έναν χώρο πρακτικής εξάσκησης για την αντιμετώπιση
των συγκρούσεων στην κοινωνία. Καθώς τα παιδιά μεγαλώνουν και αφενός μεν δεν αμφισβητούν
τόσο την αγάπη των γονέων για εκείνα, αφετέρου αναπτύσσουν τη δική τους ξεχωριστή ταυτότητα, οι
συγκρούσεις περιορίζονται μοιραία. Εντούτοις, ο τρόπος που οι γονείς θα αντιμετωπίσουν τη ζήλεια
και τον ανταγωνισμό μεταξύ των παιδιών τους, εν πολλοίς θα καθορίσει την πορεία αυτής της
φυσιολογικής αλλά ενοχλητικής για εκείνους κατάστασης: θα εκτονωθεί σταδιακά ή θα εμμείνει.
Κάτω από την απελπισία των γονιών για τους τρομερούς καυγάδες των παιδιών τους πολλές φορές
κρύβονται μη ρεαλιστικές προσδοκίες για το πως θα έπρεπε να είναι η σχέση των παιδιών μεταξύ
τους ή πως θα έπρεπε να ήταν εκείνοι σαν γονείς ώστε να σταματήσουν οι συγκρούσεις. Επίσης, τα
προσωπικά βιώματα του κάθε γονιού αναφορικά με τη δική του σχέση με τα αδέρφια του ή τη μη
σχέση, σε περίπτωση μοναχοπαιδιών, συνήθως παρεμβαίνουν στον τρόπο που
νοηματοδοτούν/αντιμετωπίζουν μία κατάσταση: μια μητέρα που μεγάλωσε τα τρία μικρότερα αδέρφια
της δεν καταλαβαίνει την κόρη της που δεν θέλει να μοιραστεί το κουκλόσπιτό της με τη μικρή της
αδερφή · ένας πατέρας που οι γονείς του συνήθιζαν να τιμωρούν πολύ αυστηρά εκείνον και τον
αδερφό του όταν τσακωνόντουσαν, αποφεύγει να αντιμετωπίσει το γεγονός ότι τα παιδιά του χτυπούν
το ένα το άλλο, με αποτέλεσμα η κατάσταση να μένει ανεξέλεγκτη.
Πότε όμως η ζήλεια θεωρείται παθολογική; Είτε όταν ένα παιδί γίνει εξαιρετικά βίαιο με τα αδέρφια του,
είτε εάν παρουσιάσει έντονα ψυχοσωματικά συμπτώματα μετά τη γέννηση του αδερφού/ής του, όπως
συνεχείς πονοκεφάλους, κοιλιακά άλγη, κ.α., είτε εάν παλινδρομήσει αναπτυξιακά, π.χ. αρχίσει να
βρέχει το κρεββάτι του ενώ το είχε σταματήσει, αποσύρεται, αναπτύσσει μεγάλη δυσκολία στον ύπνο,
εμφανίσει τραύλισμα, τικ, κ.λ.π.. Όταν η ένταση και η συχνότητα των εν λόγω συμπτωμάτων είναι
μεγάλη και δεν δείχνουν να μειώνονται με το χρόνο, είναι σημαντικό να συμβουλευτούν οι γονείς
κλινικό ψυχολόγο-ψυχοθεραπευτή, ώστε να εκτιμηθεί σωστά και έγκαιρα το μέγεθος του προβλήματος
και να σχεδιαστεί η κατάλληλη θεραπευτική παρέμβαση.
Ποιός είναι ο καλύτερος τρόπος να χειριστείτε το παιδί σας όταν γίνεται πολύ ζηλιάρικο και
ανταγωνιστικό με τον αδερφό/ή του;
Προσπαθήστε να καταλάβετε τους λόγους: ειδικά για τα μεγαλύτερα αδέρφια, σκεφτείτε ότι όλοι
περιμένουν από εκείνα να φροντίζουν τα μικρότερα αλλά και να υποχωρούν γιατί είναι «μεγάλοι». Τα
μικρότερα πάλι προσπαθούν να κερδίσουν και εκείνα χώρο αλλά και να διεκδικήσουν ίση θέση με τα
μεγαλύτερα στο παιχνίδι ή στις δραστηριότητες, γιατί όχι, και τη θέση του αρχηγού. Πρόκειται για μια
διαρκή πηγή έντασης και καυγά αλλά θυμηθείτε ότι ταυτόχρονα είναι και το πιο φυσιολογικό πράγμα
του κόσμου.
Βάλτε σαφή και ξεκάθαρα όρια: οι κανόνες συμπεριφοράς του σπιτιού χρειάζεται να είναι γνωστοί
και να τηρούνται, με λογικές συνέπειες για τους παραβάτες. Οι κανόνες διαμορφώνονται από εσάς,
εντούτοις είναι σημαντικό τα παιδιά σας να συμμετέχουν στη διαμόρφωση αυτών των κανόνων, να
προτείνουν τροποποιήσεις, αλλαγές ή ότι χρειαστεί. Ξεκαθαρίστε λοιπόν από την αρχή τα δικαιώματα
για ατομική περιουσία, ησυχία κ.τ.λ., ποιές είναι οι ποινές σε περιπτώσεις βιαιοπραγίας και φροντίστε
να δείξετε στην πράξη ότι το εννοείτε.
Προσέξτε τι λέτε: υπερβολική αυστηρότητα και χαρακτηρισμοί-ταμπέλες έχουν προσωρινό μόνο
αποτέλεσμα στο σταμάτημα ενός καυγά, ενώ πληγώνουν ανεπανόρθωτα τα παιδιά, τα οποία
συνήθως, όταν τους δίνεται συνεχώς ένας χαρακτηρισμός, π.χ. «καυγατζής», «ανάποδος», γρήγορα
ταυτίζονται με την εικόνα του γονέα για εκείνα και σταματούν να προσπαθούν να αλλάξουν. Επίσης με
τις φωνές και τις αγριάδες δεν θα πετύχετε παρά να γίνετε πρότυπο για το παιδί σας, το οποίο θα
χρησιμοποιήσει τους ίδιους ακριβώς τρόπους για να επιβληθεί στα αδέρφια του.
Αναγνωρίστε την διαφορετικότητα του κάθε παιδιού: Σίγουρα οι άνθρωποι είμαστε ίσοι, αυτό δεν
σημαίνει ότι είμαστε και ίδιοι. Το ίδιο ισχύει και για τα παιδιά σας. Αναγνωρίστε τις ιδιαίτερες κλίσεις,
ταλέντα, χαρίσματα και ενδιαφέροντα του κάθε παιδιού σας και δώστε τους χώρο να τα αναπτύξουν.
Έτσι θα νιώσουν ικανά και αποδεκτά. Μην ξεχνάτε ότι η αυτοεκτίμηση ενός παιδιού κτίζεται σταδιακά
μέσα από την εκτίμηση και αποδοχή που εισπράττει από το περιβάλλον του. Και το σημαντικότερο
περιβάλλον δεν είναι άλλο παρά αυτό που μοιράζεται στο σπίτι με εσάς.
Ενθαρρύνετε τα παιδιά σας να εκφραστούν λεκτικά: αναγνωρίστε και μιλήστε εσείς για τα
συναισθήματα που βιώνει το παιδί σας. Κρατείστε τους τόνους χαμηλούς. Μην λέτε: «πρέπει να μισείς
τον αδερφό σου», παρά πείτε: «πρέπει να είναι εκνευριστικό κάποιες φορές να περιμένουμε να
ξυπνήσει ο αδερφός σου για να πάμε στις κούνιες», ή «φαντάζομαι ότι είναι ενοχλητικό να σου παίρνει
τα πράγματα σου/ να σου χαλάει τα παιχνίδια» (Pantley, 1999). Σκεφτείτε ότι πολλές φορές η φράση:
«καταλαβαίνω πόσο δύσκολο είναι αυτό για σένα» αποτελεί την γνησιότερη μορφή ενδιαφέροντος.
Όταν το παιδί σας δει ότι καταλαβαίνετε τα συναισθήματά του, δεν θα χρειάζεται τόσο να προκαλεί το
ενδιαφέρον σας μέσα από την επιθετική του συμπεριφορά.
Αποφύγετε τις υπερβολές: «Τον χτύπησε με δύναμη στο κεφάλι, θα μπορούσε να του προκαλέσει
διάσειση», «την έσπρωξε με φόρα και η μικρή έπεσε από το κρεββάτι, θα μπορούσε να σπάσει τον
αυχένα της», «χτύπησε τον αδερφό του με δύναμη με την ξύλινη κουτάλα», «κι άν έπαιρνε τη
σιδερένια;», «το σφυρί;», «να κρύψουμε τα σφυριά». Είναι απόλυτα λογικό να ανησυχείτε, ειδικά όταν
βλέπετε τα παιδιά σας με μελανιές μετά από τους καυγάδες τους. Εντούτοις, είναι εξαιρετικά σπάνιες
οι περιπτώσεις παιδιών που έχουν πάθει σοβαρά ατυχήματα μετά από καυγάδες με τα αδέρφια τους.
Φροντίστε λοιπόν να διατηρείτε την ψυχραιμία σας και μην αντιμετωπίζετε τα παιδιά σαν εν δυνάμει
εγκληματίες.
Επιβραβεύστε: κάθε φορά που τα παιδιά σας παίζουν ήσυχα κάντε ένα θετικό σχόλιο.
Επιβραβεύεστε τα με καλά λόγια, χαμόγελα, επαίνους και ζεστές χειρονομίες όσο συχνότερα
μπορείτε. Επαινέστε τα στον άλλο γονιό, στους παππούδες, στους συγγενείς, στους φίλους. Ακόμα
και αν η σκέψη σας είναι: «μα να επιβραβεύσω κάτι που θα έπρεπε να κάνουν έτσι κι αλλιώς από
μόνα τους;» θυμηθείτε τι συμβαίνει σε σας όταν κανείς δεν σας αναγνωρίζει ότι μαγειρέψατε ή πήγατε
στο σούπερ μάρκετ μετά από μια κουραστική ημέρα στη δουλειά, επειδή θεωρείται από όλους
αυτονόητο. Μην επιβραβεύετε μόνο την τέλεια συμπεριφορά, αλλά κάθε συμπεριφορά που πλησιάζει
το στόχο, δηλαδή την ηρεμία στο σπίτι. Αυτό πρακτικά σημαίνει όποιαδήποτε συμπεριφορά που δεν
είναι επιθετική.
Προσπαθείστε να μην ανακατεύεστε στο παιχνίδι τους: αφήστε τα να παίξουν μόνα τους,
επεμβείτε μόνο αν χρειαστεί, δηλαδή σε περίπτωση χειροδικίας. Προσπάθειστε να βάζετε κοινές
ποινές, όπως στέρηση προνομίων, π.χ. να κρύψετε το παιχνίδι-αφορμή του καυγά. Αντιμετωπίστε με
ψυχραιμία και στωικότητα τις φωνές και διαμαρτυρίες τους.
Μην ενθαρρύνετε τα καρφώματα: Δώστε τους εναλλακτικές, όπως το να πουν τι θέλουν στον
αδερφό/ή τους, να αποχωρήσουν από το παιχνίδι αν ο αδερφός/ή τους κάνει «ζαβολιές», κ.τ.λ. Είναι
σημαντικό το κάθε παιδί σας να βρει τρόπους να λύνει τα προβλήματα μόνο του χωρίς να περιμένει
από εσάς συνεχώς να επεμβαίνετε.
Μην απολογείστε: όταν αποφασίζετε να αναλάβετε δράση και, κοινώς, να επιβάλλετε την τάξη, μην
προσπαθείτε να απαντήσετε στα συνεχή: «μα δεν έφταιγα εγώ!», «εκείνος/η το ξεκίνησε!», «είσαι
άδικη/ος!» των παιδιών σας. Εξηγείστε μια μόνο φορά το λόγο της συμπεριφοράς σας και
παραπέμψτε τα στους κανόνες συμπεριφοράς του σπιτιού: είναι ευθύνη των παιδιών να τους
θυμούνται και να τους τηρούν.
Αποφύγετε τις συγκρίσεις: «Εγώ είμαι εγώ και αυτός είναι αυτός» είπε κάποτε ο πρωθυπουργός
της Γαλλίας Λοράν Φαμπιύς, μια φράση που έμεινε στην ιστορία. Η σύγκριση, ειδικά όταν ο στόχος
είναι να παραδειγματίσει το άλλο παιδί, αφενός αγχώνει το παιδί-παράδειγμα, γεμίζοντας το
υπερβολικές προσδοκίες από τον εαυτό του για συνεχή τέλεια συμπεριφορά, αφετέρου δημιουργεί
αίσθημα αποτυχίας στο άλλο. Θυμηθείτε πως εσείς νιώθατε όταν σας σύγκριναν με τα δικά σας
αδέρφια, συμμαθητές, γειτονόπουλα. Αποφύγετε να συγκρίνετε τα παιδιά σας, ακόμη και για θέματα
που μοιάζουν ανώδυνα, όπως πότε μπουσούλισαν ή περπάτησαν, πόσα μαλλιά είχαν όταν
γεννήθηκαν, πότε έβγαλαν το πρώτο δόντι. Τα παιδιά συχνά βλέπουν ακόμα και αυτά τα σχόλια σαν
επικριτικά και αυξάνουν την πιθανότητα εντάσεων μεταξύ τους.
Επιτεθείτε στη λύση και όχι στο πρόβλημα: όταν τα παιδιά σας έρχονται σε σας για να τους λύσετε
μια διαφορά, κατηγορούν αδιάκοπα το ένα το άλλο. Μια απάντηση του είδους: «είστε βέβαιοι πως
θέλετε να λύσω εγώ αυτό το πρόβλημα και όχι εσείς οι ίδιοι;», θα τους κόψει τη φόρα και θα τους κάνει
να σκεφτούν. Αντί να ασχοληθείτε, ως συνήθως, με την ουσία του προβλήματος, στρέφετε την
προσοχή τους στη λύση που προτείνουν: να αναλάβετε εσείς τη διαιτησία. Έτσι, το όφελος που
επιδιώκει το κάθε παιδί για τον εαυτό του – δηλαδή να πετύχει από εσάς ευνοϊκή κρίση γι’ αυτό- θα
του φανεί πια εντελώς αβέβαιο (Ghazal, 2008).
Δώστε ρόλους στα μεγαλύτερα παιδιά: διδάξτε τα πως να βοηθούν τα μικρότερα στο ντύσιμο, στο
μπάνιο, στο φαγητό. Μην ξεχνάτε να ενθαρρύνετε και να επιβραβεύετε σε κάθε ευκαιρία.
Περάστε χρόνο ξεχωριστά με το κάθε παιδί σας: Είναι πολύ σημαντικό για τα παιδιά αλλά και για
την οικογένεια, τα μέλη να δημιουργούν σχέσεις σε δυάδες. Ακόμη και αν έχετε ελάχιστο ελεύθερο
χρόνο, αξίζει να αφιερώσετε έστω μισή ώρα την εβδομάδα αποκλειστικά σε κάθε παιδί σας: σε κάποια
προγραμματισμένη δραστηριότητα που κάνετε πάντα μαζί, π.χ. το να πάτε μαζί στο σούπερ μαρκετ ή
ξεγνοιάζοντας το με ξαφνική βόλτα-έκπληξη στο παγωτατζίδικο. Τέτοιες ενέργειες θα ενθουσιάσουν το
παιδί σας και θα του δώσουν αυτό που χρειάζεται: την αίσθηση ότι είναι ξεχωριστό και μοναδικό και ότι
ο μπαμπάς/ η μαμά βρίσκει χρόνο αποκλειστικά για εκείνο.
Παραδειγματίστε τα με τη συμπεριφορά σας: εσείς, οι γονείς, αποτελείτε τα ισχυρότερα πρότυπα
στη ζωή των παιδιών σας. Προσπαθείστε να χειρίζεστε με ψυχραιμία τις εντάσεις στο σπίτι με τα
παιδιά αλλά και μεταξύ σας. Ζητείστε συγνώμη, όταν χρειάζεται. Όχι μόνο δεν θα μειωθεί το κύρος
σας αλλά θα διδάξετε στο παιδί σας να κάνει ακριβώς το ίδιο: να συγχωρεί και να αποδέχεται απο
τους άλλους να μην είναι τέλειοι αλλά και να μην κατακρίνει υπερβολικά τον εαυτό του όταν κάνει ένα
λάθος.
Ghazal, M. (2008). Φάε τη σούπα σου και …τσιμουδιά! Αθήνα: Θυμάρι.
Dunn, J. (1999). Οι στενές προσωπικές σχέσεις των μικρών παιδιών. Αθήνα: Τυπωθήτω.
Pantley, E.(1999). Perfect Parenting, The Dictionary of 1,000 Parenting Tips. NTC/Contemporary
Publishing Group Inc.

Γονείς
Τις πιο πολλές φορές, οι πράξεις είναι πιο εύγλωττες από τις ίδιες τις λέξεις. Με άλλα λόγια, αυτό που κάνουμε, έχει πολύ μεγαλύτερη ισχύ από αυτό που λέμε.
Καλώς ή κακώς, τα παιδιά μας είναι αυτά που παρακολουθούν με προσοχή και αφομοιώνουν με εντυπωσιακή συνέπεια, αυτά που μας βλέπουν να κάνουμε καθημερινά. Τα παιδιά μας -κάνοντας αυτό που ξέρουν να κάνουν πολύ καλά- υιοθετώντας δηλαδή τις πρακτικές μας, ακολουθούν το παράδειγμά μας. Όμως, πόσο προσεκτικοί είμαστε, ως προς το ποιο παράδειγμα προσφέρουμε στα παιδιά μας;
-Από τη μια προτρέπουμε τα παιδιά μας να είναι ειλικρινή
κι από την άλλη συνωμοτούμε μαζί τους να πούμε ένα μικρό ψέμα στον μπαμπά, για το πώς έγινε η γρατζουνιά στο αυτοκίνητο.
-Από τη μια προτρέπουμε τα παιδιά μας να είναι ευγενικά
κι από την άλλη μας ακούνε να μιλάμε με ανάρμοστο τρόπο στον ταξιτζή που δεν σταμάτησε για να μας πάρει.
-Από τη μια προτρέπουμε τα παιδιά μας να σέβονται την προτεραιότητα
κι από την άλλη μας βλέπουν να παρακάμπτουμε τη σειρά στο ταμείο, χρησιμοποιώντας τα σαν άλλοθι γιατί βιαζόμαστε [«Μήπως μπορούμε να προηγηθούμε; Το παιδί έχει κολυμβητήριο σε λίγο και δεν προλαβαίνουμε»]
-Από τη μια προτρέπουμε τα παιδιά μας να σέβονται το περιβάλλον
κι από την άλλη μας βλέπουν να πετάμε με ευκολία στο δρόμο οτιδήποτε άχρηστο (το χαρτί από την τυρόπιτα, το τσιγάρο, το περιτύλιγμα της τσίχλας ή την ίδια την τσίχλα κλπ.)
-Από τη μια προτρέπουμε τα παιδιά μας να μην κουτσομπολεύουν
κι από την άλλη σχολιάζουμε κακοπροαίρετα με τους φίλους μας –μπροστά στο παιδί- τα ρούχα της μητέρας του γαμπρού, στο γάμο που παρευρεθήκαμε την προηγούμενη Κυριακή ή –ακόμα χειρότερα- τις χαμηλές επιδόσεις του παιδιού του γείτονα, στο σχολείο.
Αγαπητοί γονείς,
Είναι ανάγκη να κατανοήσουμε ότι αποτελούμε τα πρότυπα των παιδιών μας. Με το προσωπικό μας παράδειγμα, θα τους δείξουμε πώς θα θέλαμε να πορευτούν στη ζωή. Δεν φτάνει να τους μιλάμε για το πώς θα ζήσουν, πρέπει να τους το δείξουμε κιόλας.

Αν θέλουμε να μάθουμε στο παιδί να είναι ειλικρινές, να είναι ευγενικό, να περιμένει υπομονετικά τη σειρά του, να σέβεται πραγματικά το περιβάλλον, να μην κουτσομπολεύει και πολλά άλλα, οφείλουμε να αποτελέσουμε το ιδανικό παράδειγμα προς μίμηση για αυτό.
Οπωσδήποτε, θα υπάρξουν και κάποιες φορές που θα κάνουμε λάθη. Είναι φυσικό γιατί είμαστε άνθρωποι. Όμως, και πάλι, το σημαντικότερο είναι ότι, για το παιδί μας, θα έχουμε αποτελέσει τις περισσότερες φορές ένα θετικό πρότυπο, με εξαίρεση τις λίγες άτυχες στιγμές μας.
Σας έχει συμβεί ποτέ να ακούτε υποσυνείδητα τη φωνή της μητέρας ή του πατέρα σας, όταν βρίσκεστε μπροστά σε μια κατάσταση; Έχετε σκεφτεί ποτέ: «Ο πατέρας μου δεν θα το ανεχόταν ποτέ κάτι τέτοιο» ή «Η μητέρα μου θα έκανε ό,τι μπορούσε για να βοηθήσει». Αν ναι, αυτές οι σκέψεις, είναι μικρά πολύτιμα κομμάτια από τη διαπαιδαγώγηση που δεχτήκατε εσείς από τους γονείς σας. Για αυτό, θα πρέπει να στοχάζεστε συχνά -και να αναθεωρείτε, αν χρειάζεται- όλα εκείνα που θέλετε να πάρουν τα παιδιά σας από εσάς, για να βρουν το δρόμο τους.
Σήμερα, όταν κοιτάζω το γιο μου, παρατηρώ στην προσωπικότητά του να αντανακλώνται τόσο οι πρακτικές του πατέρα του όσο και οι δικές μου. Το τι μεταδώσαμε στο γιο μας, ως γονείς του, αποτέλεσε για εμάς μια συνειδητή επιλογή. Ξέραμε πως ο κάθε άνθρωπος είναι μοναδικός από τη φύση του, με προδιαγεγραμμένες τάσεις, αλλά επιδιώξαμε να του μεταδώσουμε συγκεκριμένες στάσεις και νοοτροπίες και ποτέ δεν μετανιώσαμε για αυτό. Πολλές φορές, ως ζευγάρι, χρειάστηκε να διορθώσουμε ο ένας τον άλλον. Είπαμε. Είμαστε άνθρωποι. Όμως, βλέποντας πια το γιο μας, ως ενήλικο, αισθανόμαστε μια δικαίωση για την προσπάθεια που καταβάλαμε.

Αγαπητοί γονείς,
Τα σιωπηρά μηνύματα που στέλνουμε στα παιδιά μας είναι πολύ σημαντικά!
Σας προτείνω, λοιπόν, να σκεφθείτε ποιες δικές σας πρακτικές έχει ήδη υιοθετήσει το παιδί σας και ποιες ακόμη θα θέλατε να του μεταδώσετε και να προσπαθήσετε να αποτελέσετε το ζωντανό παράδειγμα για αυτό που ονειρεύεστε το παιδί σας να γίνει.

Τότα Αρβανίτη-Παπαδοπούλου
Σχολική Σύμβουλος 23ης Περιφέρειας Π.Α.
Διδάκτωρ Παιδαγωγικής Πανεπιστημίου Αθηνών
M.A. in Education Πανεπιστημίου Lancaster

Τι είναι η αυτοπεποίθηση;
Η αυτοπεποίθηση είναι συνώνυμη με την αυτοεκτίμηση, δηλαδή το πόσο πιστεύω ότι αξίζω.
Αυτό είναι κάτι που διαφοροποιείται μέσα στο χρόνο και χτίζεται από τη νηπιακή ηλικία μέχρι
και την ενηλικίωση. Η αυτοπεποίθηση μπορεί επίσης να οριστεί και ως το συναίσθημα του
να νιώθει κάποιος ικανός ή αγαπητός. Ένα παιδί που νιώθει υπερήφανο για κάποιο
κατόρθωμα, αλλά δεν αισθάνεται αγαπητό, μπορεί να αποκτήσει χαμηλή αυτοπεποίθηση. Το
ίδιο συμβαίνει και στην περίπτωση ενός παιδιού που μπορεί να νιώθει αγαπητό, αλλά δεν
έχει εμπιστοσύνη στις ικανότητές του. Η υγιής αυτοπεποίθηση προκύπτει από την ισορροπία
των δύο. Τα θεμέλια της αυτοπεποίθησης χτίζονται από πολύ νωρίς στη ζωή του ανθρώπου.
Η επιτυχία που ακολουθεί μια προσπάθεια και η επιμονή ξεκινούν από τη νηπιακή ηλικία.
Έτσι, όταν ο άνθρωπος φτάσει στην ενηλικίωση είναι πολύ πιο δύσκολο να αλλάξει αυτές τις
πεποιθήσεις και τις συμπεριφορές. Για το λόγο αυτό, είναι σημαντικό η αυτοπεποίθηση να
καλλιεργείται από νωρίς. Καθώς τα παιδιά προσπαθούν, αποτυγχάνουν, ξαναπροσπαθούν
και πετυχαίνουν, συνειδητοποιούν τις δυνατότητές τους. Την ίδια στιγμή δημιουργούν μια
αυτό-εικόνα βασιζόμενη στην ποιότητα της αλληλεπίδρασης με τους άλλους, γι’ αυτό και η
γονεϊκή εμπλοκή είναι καθοριστική στο πλαίσιο αυτής της διαδικασίας. Οι γονείς και οι
εκπαιδευτικοί μπορούν να προάγουν την υγιή αυτοπεποίθηση μέσα από την ενθάρρυνση και
τη διασκέδαση σε πολλούς τομείς. Για παράδειγμα, αποφεύγοντας να εστιάζουν σε ένα
συγκεκριμένο τομέα, όπως στη βαθμολογία στο σχολείο.
Χαρακτηριστικά υγιούς και μη υγιούς αυτοπεποίθησης
Όπως προαναφέρθηκε, η αυτοπεποίθηση ενός παιδιού παρουσιάζει διακυμάνσεις καθώς
αυτό αναπτύσσεται. Οι αλλαγές αυτές, τροφοδοτούνται από τις εμπειρίες και τις αντιλήψεις
των παιδιών. Τα παιδιά με χαμηλή αυτοπεποίθηση δυσκολεύονται να δοκιμάσουν νέα
πράγματα, δεν αντέχουν τις απογοητεύσεις, τα παρατάνε εύκολα και περιμένουν βοήθεια
από τους άλλους. Επίσης, συχνά εκφράζονται αρνητικά για τον εαυτό τους, με φράσεις
όπως «είμαι χαζός», «δεν θα μάθω ποτέ να το κάνω αυτό σωστά» ή «τι σημασία έχει; Αφού
κανείς δε νοιάζεται για μένα». Αντιμετωπίζουν τις παροδικές δυσκολίες σαν μόνιμες,
δραματοποιούν καταστάσεις και είναι απαισιόδοξα. Τα στοιχεία αυτά, αποτελούν
παράγοντες κινδύνου για την εκδήλωση στρες και ψυχικών διαταραχών. Αντίθετα, τα παιδιά
με αυτοπεποίθηση απολαμβάνουν την αλληλεπίδραση με τους άλλους, είναι
ευπροσάρμοστα σε διαφορετικά περιβάλλοντα και ανταποκρίνονται εξίσου καλά σε ομαδικές
και ατομικές δραστηριότητες. Όταν εμφανίζονται δυσκολίες προσπαθούν να τις
αντιμετωπίσουν, εκφράζοντας τη δυσαρέσκειά τους, χωρίς να υποτιμούν τον εαυτό τους ή
τους άλλους. Για παράδειγμα, αντί της φράσης «είμαι χαζός», ένα παιδί με υγιή
αυτοπεποίθηση θα έλεγε «δεν το καταλαβαίνω αυτό». Γνωρίζουν τα δυνατά σημεία και τις
αδυναμίες τους και είναι αισιόδοξα.
Πώς μπορούν να βοηθήσουν οι γονείς
Παρακάτω προτείνονται ορισμένοι τρόποι που μπορούν να βοηθήσουν τον γονιό, στην
προσπάθειά του να ενισχύσει την αυτοπεποίθηση του παιδιού του. Προσέξτε τι λετε. Τα
παιδιά είναι πολύ ευαίσθητα στα λόγια των άλλων. Θυμηθείτε να τα επαινείτε όχι μόνο για τις
επιτυχίες τους, αλλά και για την προσπάθεια που καταβάλλουν. Είναι σημαντικό να είστε
ειλικρινείς και συγκεκριμένοι. Για παράδειγμα, αντί να πείτε «δεν πειράζει, θα τα καταφέρεις
την επόμενη φορά» είναι καλύτερο να πείτε «δεν τα κατάφερες, αλλά είμαι περήφανος για
την προσπάθειά σου». Επιβραβεύστε την προσπάθεια αντί για το αποτέλεσμα. Ένα παιδί
δεν είναι εξίσου ικανό σε διαφορετικά πράγματα. Η βοήθεια στις απογοητεύσεις το
διευκολύνει να κατανοήσει πού υπερτερεί και πού είναι λιγότερο ικανό. Χρησιμοποιώντας το
χιούμορ και την τρυφερότητα, ο γονιός μπορεί να το βοηθήσει να μάθει να αγαπά και να
εκτιμά τη μοναδικότητά του. Γίνετε θετικά πρότυπα. Αν εσείς οι ίδιοι είστε απαισιόδοξοι,
αυστηροί με τον εαυτό σας και θέτετε μη ρεαλιστικά κριτήρια για τις ικανότητες και τα όριά
σας, τα παιδιά πιθανότατα θα καταλήξουν να σας μιμηθούν. Φροντίστε τη δική σας
αυτοπεποίθηση, ώστε να γίνετε θετικό πρότυπο για τα παιδιά σας.
Αναγνωρίστε και επανακαθορίστε λανθασμένες αντιλήψεις. Είναι σημαντικό οι γονείς να
αναγνωρίζουν τις παράλογες πεποιθήσεις των παιδιών για την αυτό- εικόνα τους, τις
ικανότητές τους ή οτιδήποτε άλλο. Η παροχή υποστήριξης στα παιδιά ώστε να θέτουν
ρεαλιστικούς στόχους και να κάνουν δίκαιη αυτό-αξιολόγηση, οδηγεί στην ανάπτυξη μιας
υγιούς αυτό-εικόνας. Πολλές φορές, υπάρχει ο κίνδυνος, να επαληθευτούν αυτές οι
λανθασμένες αντιλήψεις. Για παράδειγμα, μπορεί ένα παιδί που είναι γενικά καλός μαθητής
αλλά δυσκολεύεται στα μαθηματικά, να αναφέρει «δεν τα καταφέρνω στα μαθηματικά, είμαι
κακός μαθητής». Αυτή η λανθασμένη γενίκευση για τον εαυτό και τις ικανότητές του, μπορεί
να οδηγήσει σε μελλοντική αποτυχία. Για το λόγο αυτό, είναι σημαντικό να ενθαρρύνετε τα
παιδιά να βλέπουν τα πράγματα με αντικειμενικότητα, χρησιμοποιώντας φράσεις όπως,
«είσαι καλός μαθητής και τα πας περίφημα στο σχολείο. Τα μαθηματικά είναι ένα μάθημα για
το οποίο χρειάζεται να αφιερώσεις περισσότερο χρόνο και θα δουλέψουμε μαζί πάνω σ’
αυτό».
Να είστε αυθόρμητοι και υποστηρικτικοί. Να αγκαλιάζετε τα παιδιά και να τους λέτε πόσο
περήφανοι είστε για τις προσπάθειες που καταβάλλουν. Η αγάπη σας ενισχύει πολύ την
αυτοπεποίθηση των παιδιών. Μπορείτε ακόμα και να τους αφήνετε σημειώματα για το πόσο
υπέροχα είναι! Ο έπαινος θα πρέπει να είναι ειλικρινής και να παρέχεται συχνά στα παιδιά.
Από την άλλη, όταν οι γονείς επαινούν υπερβολικά τα παιδιά τους, είναι πιθανό αυτά να
αναπτύξουν μια εικόνα για τον εαυτό τους η οποία δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα
και να οδηγηθούν στην απομόνωση.
Δώστε θετική και σαφή ανατροφοδότηση. Σχόλια του τύπου «είσαι πάντα σε ένταση» κάνουν
τα παιδιά να αισθάνονται ότι δεν έχουν κανένα έλεγχο στις αντιδράσεις τους. Αντίθετα,
λέγοντας «βλέπω ότι είσαι εκνευρισμένος, αλλά θα ήταν καλύτερο αν μιλούσες αντί να
φωνάζεις και να χτυπάς», βοηθάμε το παιδί να κατανοήσει τα συναισθήματά του και να
σκεφτεί, τι θα ήταν καλύτερο να κάνει, την επόμενη φορά που θα έρθει αντιμέτωπο με κάτι
παρόμοιο.
Δημιουργήστε ένα ασφαλές, στοργικό οικογενειακό περιβάλλον. Τα παιδιά που δεν
αισθάνονται ασφαλή ή κακοποιούνται στο σπίτι έχουν το μεγαλύτερο κίνδυνο να αναπτύξουν
χαμηλή αυτοπεποίθηση. Ένα παιδί που εκτίθεται συχνά σε καυγάδες, νιώθει ότι δεν έχει
κανέναν έλεγχο στο περιβάλλον, με αποτέλεσμα να αισθάνεται αβοήθητο και να αυξηθούν
σημαντικά οι πιθανότητες να αναπτύξει χαμηλή αυτοπεποίθηση ή και κατάθλιψη. Επίσης, θα
πρέπει να είμαστε προσεκτικοί για σημάδια κακοποίησης από άλλους στο σχολείο, ή
προβλήματα με τους συμμαθητές, αλλά και άλλους παράγοντες που μπορεί να επηρεάσουν
το παιδί, και να το ενθαρρύνουμε να συζητάει όποιο πρόβλημα έχει.
Προωθήστε τη συμμετοχή των παιδιών σε δημιουργικές δραστηριότητες. Οι δραστηριότητες
που προάγουν τη συνεργατικότητα αντί για την ανταγωνιστικότητα είναι πολύ χρήσιμες στην
ενίσχυση της αυτοπεποίθησης. Για να υποστηρίξουμε και να προάγουμε την υγιή
αυτοπεποίθηση, είναι σημαντικό να κάνουμε αυτά που πρέπει, χωρίς να υπερβάλλουμε,
αλλά ούτε και να κάνουμε λιγότερα από όσα χρειάζεται. Επίσης, πρέπει να φροντίζουμε
ώστε το παιδί να μην νιώθει ότι αν σε κάτι είναι μέτριο, αυτό είναι το ίδιο με το να μην είναι
καλό ή ιδιαίτερο.
Αναζητώντας επαγγελματική βοήθεια
Αν υποπτεύεστε ότι το παιδί σας έχει χαμηλή αυτοπεποίθηση, μη διστάσετε να ζητήσετε
βοήθεια από έναν ειδικό. Οι σύμβουλοι ψυχικής υγείας παιδιών και εφήβων διαθέτουν μια
σειρά στρατηγικών αντιμετώπισης τέτοιων περιπτώσεων, οι οποίες είναι πολύ βοηθητικές
και αποτελεσματικές. Η ψυχοθεραπεία βοηθά στη ρεαλιστική αντιμετώπιση της
πραγματικότητας, στην επίλυση προβλημάτων και στην έκφραση των συναισθημάτων που
είναι καθοριστικά για τη θετική αυτοεκτίμηση. Η ευθύνη και η εκτίμηση για αυτό που
πραγματικά είμαστε, είναι σημάδι υγείας και το καλύτερο δώρο που μπορούν να δώσουν οι
γονείς στα παιδία τους.

Πρωτότυπο άρθρο: “Developing Your Child’s Self Esteem”, Copyright© 1995 to 2013 The Nemours
Foundation/KidsHealth®. All rights reserved. Το πρωτότυπο άρθρο βρίσκεται στον ιστότοπο
KidsHealth® (http://kidshealth.org/ ) και μπορείτε να το βρείτε στην ηλεκτρονική διεύθυνση:
http://kidshealth.org/parent/emotions/feelings/self_esteem.html.

Οι διαφωνίες και οι τσακωμοί μπορούν να είναι μέρος όλων των υγιών σχέσεων. Τί γίνεται όμως όταν τσακώνονται οι γονείς μπροστά στα παιδιά; Αυτό είναι υγιές;
Το αν οι γονείς τσακώνονται ή όχι μπροστά στα παιδιά είναι θέμα ωριμότητας. Θέμα ωριμότητας επίσης είναι το ποιες «μάχες» επιλέγουν, καθώς και το εάν και πώς επιλύουν τις συγκρούσεις τους. Οι τσακωμοί μπορούν κάλλιστα να απειλήσουν τη συναισθηματική υγεία των παιδιών.
Τα παιδιά τα βλέπουν όλα μέσα από μεγεθυντικούς φακούς. Ακόμα και ένας «μικρο-τσακωμός» μεταξύ των γονέων, για τα παιδιά μπορεί να σημαίνει το τέλος του κόσμου, να τους δημιουργήσει άγχος, θλίψη, αναστάτωση, ανάλογα την ηλικία τους και την ιδιοσυγκρασία τους. Επιπλέον, νέες έρευνες δείχνουν ότι στα παιδιά που γίνονται μάρτυρες των τσακωμών των γονέων, αυτό έχει επιπτώσεις μέχρι και στην ανάπτυξη του εγκεφάλου τους.
Έρευνες δείχνουν ότι αυτό που επηρεάζει περισσότερο τα παιδιά, δεν είναι τόσο η συχνότητα των τσακωμών, όσο η έντασή τους και το αν οι γονείς τα ξαναβρίσκουν ή όχι. Επιπλέον, αυτό που είναι χειρότερο για τα παιδιά είναι αν υπάρχει λεκτική ή σωματική βία και αν οι τσακωμοί τα εμπλέκουν ή τα αφορούν.
Κάποιες φορές οι τσακωμοί είναι αναπόφευκτοι. Υπάρχει άραγε κάτι καλό που μπορεί να βγει από ένα τσακωμό μπροστά στα παιδιά; Εξαρτάται.
Αν οι τσακωμοί διαχειρίζονται εποικοδομητικά, τότε ναι, μπορεί να βγει και κάτι καλό. Τα παιδιά ίσως μάθουν ότι οι άνθρωποι που αγαπιούνται κάποιες φορές τσακώνονται. Και μετά τα ξαναβρίσκουν. Ίσως πάλι μάθουν να χρησιμοποιούν δεξιότητες επίλυσης συγκρούσεων.
Σε κάθε αποσύνδεση από τον σημαντικό άλλο, είναι σημαντική η επανασύνδεση. Και η συγχώρεση (συν+χωρώ=χωράω μαζί με τον άλλον).
Τα παιδιά, ως γνωστόν, έχουν «κεραίες» και πιάνουν κάθε είδους ένταση. Η ένταση μεταξύ των γονέων μπορεί να κάνει τα παιδιά να εκφράσουν αυτή την ένταση με διάφορους τρόπους.
Οι γονείς πολλές φορές απευθύνονται σε ειδικούς για την ξαφνικά «περίεργη» ή «ανάρμοστη» συμπεριφορά των παιδιών, αγνοώντας το δικό τους μερίδιο ευθύνης στη συμπεριφορά του παιδιού και αγνοώντας ότι με τη συμπεριφορά τους τα παιδιά εκφράζουν το πώς αισθάνονται. Τα παιδιά συχνά απορροφούν όλη την ένταση της δυσλειτουργίας στη σχέση των γονέων. Πολλές φορές ακόμη, αναλαμβάνουν εκείνα το ρόλο του «διαιτητή», κάτι το οποίο φυσικά και δεν τους αρμόζει.
Οι έρευνες δείχνουν ότι τα αγόρια αντιδρούν διαφορετικά από τα κορίτσια στους τσακωμούς των γονέων. Τα κορίτσια συνήθως προσπαθούν να εμπλακούν και τα αγόρια αποσύρονται. Σε πολύ μικρές ηλικίες μπορούμε να ακούσουμε και από αγόρια και από κορίτσια το «σταματήστε» σε μία έκκληση διακοπής της έντασης. Τα παιδιά μπορεί να αισθανθούν υπεύθυνα, ότι εκείνα φταίνε, καθώς αυξάνονται οι τσακωμοί των γονέων.
Οι πιο συχνές αιτίες τσακωμών των γονέων είναι:
1. η ανάμειξη των παππούδων/γιαγιάδων στην ανατροφή των παιδιών
2. η κριτική του ενός προς τον άλλον για τη μέθοδο ανατροφής που επιλέγει
3. ο χρόνος που διαθέτουν για τον εαυτό τους
4. η κατανομή των υποχρεώσεων του σπιτιού και η ενασχόληση με τα παιδιά
5. η μέθοδος διαπαιδαγώγησης που επιλέγουν
6. ποιος θα ξυπνήσει με τα παιδιά
7. για τη συχνότητα των ερωτικών/σεξουαλικών επαφών τους
8. για τα οικονομικά τους
Κάποιες φορές χρειάζεται βοήθεια από ειδικούς, χρειάζεται δουλειά με τον εαυτό μας και με τον-την σύντροφο. Επιπλέον χρειάζεται να προστατεύουμε τα παιδιά μας από καταστάσεις που δεν μπορούν να διαχειριστούν και δεν τα αφορούν.
Σε κάθε περίπτωση, καλό θα ήταν οι γονείς να συζητούν με ηρεμία τα θέματα που τους αφορούν και όχι εν βρασμώ ψυχής.
Αν παρ’όλ’αυτά δεν καταφέρετε να διατηρήσετε τη ψυχραιμία σας, μπορείτε όταν την ανακτήσετε να εξηγήσετε στα παιδιά ότι οι άνθρωποι κάποιες φορές θυμώνουν και τσακώνονται, ότι συνεχίζετε να αγαπιέστε και ότι δεν φταίνε εκείνα για ό,τι συνέβη.
Εξηγήστε τους με απλά λόγια και με ειλικρίνεια. Συζητήστε για το πώς αισθάνονται.
Οι βαθύτεροι λόγοι που οδήγησαν στον τσακωμό δεν τα αφορά. Αυτό είναι ένα δικό σας κομμάτι που μπορείτε να διερευνήσετε. Βρείτε αυθεντικούς τρόπους επανασύνδεσης με τον-την σύντροφο.
Τα παιδιά μαθαίνουν βλέποντάς σας και ανθίζουν όταν ανθίζετε και εσείς!

Βιβλιογραφία
1. JJ Bigner and CJ Gerhard (2013). Parent-Child Relations: An Introduction to Parenting (9th Ed.). Upper Saddle River, NJ: Pearson Merrill Prentice Hall.
2. E. Mark Cummings and Patrick T. Davies (2002). Effects of marital conflict on children: recent advances and emerging themes in process-oriented research. Journal of Child Psychology and Psychiatry. Volume 43, Issue 1, pages 31–63.
3. ML. Sturge-Apple, PT. Davies and E.M Cummings (2006). Impact of Hostility and Withdrawal in Interparental Conflict on Parental Emotional Unavailability and Children’s Adjustment Difficulties. Child Development, Vol.77
Μαρία Παπαφιλίππου,
MSc King’s College London-Institute of Psychiatry
Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας/Οικογενειακή Ψυχοθεραπεύτρια
Ιδρύτρια της Attachment Parenting Hellas
Πηγή: attachment-parenting.gr

Αγαπητοί γονείς,
Όσο και αν ψάχνετε για το ιδανικό σχολείο με τους ιδανικούς εκπαιδευτικούς, στην πραγματικότητα, ένα πράγμα θα πρέπει να έχετε στο μυαλό σας: Τα καλά σχολεία είναι κάτι σπουδαίο αλλά, αν επιθυμείτε τα παιδιά σας να επιτύχουν στο σχολείο, η αφετηρία για αυτό, είναι το σπίτι!
Πολλοί πιστεύουν πως η καθοδήγηση προς τη σχολική επιτυχία, διαβαίνει ανάμεσα από τη συστηματική εξάσκηση των παιδιών στη γραφή και την ανάγνωση ή, αργότερα, μέσα από τη σοφή επιλογή κάποιων καλών εκπαιδευτών για το σπίτι. Όσοι το πιστεύουν αυτό, κάνουν λάθος! Τα πράγματα είναι πολύ πιο απλά. Κατά την δική μου εκδοχή, υπάρχουν τέσσερις (4) οδηγίες, τις οποίες αν φροντίσετε να τηρείτε στο σπίτι, θα δημιουργήσετε τις ιδανικές προϋποθέσεις για τη σχολική επιτυχία του παιδιού σας.

Βάζετε νωρίς τα παιδιά για ύπνο
Πολλές έρευνες υποστηρίζουν πως είναι πολύ δύσκολο να μάθει κάποιος, όταν είναι κουρασμένος. Ενδείκνυται, λοιπόν, να αποτελεί προτεραιότητά σας το να πηγαίνουν τα παιδιά νωρίς για ύπνο καθόλη τη διάρκεια του χρόνου αλλά ιδιαίτερα κατά τη διάρκεια της σχολικής περιόδου. Όταν τα παιδιά αναπαύονται αρκετά, μαθαίνουν καλύτερα και αποδίδουν καλύτερα.

Διατηρείστε την ατμόσφαιρα του πρωινού ήρεμη
Διαλέξτε μαζί, από το προηγούμενο βράδυ τα ρούχα που θα φορέσει το παιδί. Έτσι, θα αποφύγετε τις πρωινές αντιπαραθέσεις και θα κερδίσετε χρόνο. Επίσης, μπορείτε να προετοιμάσετε από το βράδυ το δεκατιανό του παιδιού σας και απλώς να το φυλάξετε στο ψυγείο. Τα πρωινά δεν πρέπει να έχουν εντάσεις, για να ξεκινάει ήρεμα η ημέρα.

Διδάξτε τα παιδιά σας πως και η αποτυχία είναι μέσα στη ζωή
Ο φόβος της αποτυχίας ορθώνει εμπόδια στη μάθηση. Είναι πολύ σημαντικό, λοιπόν, να μάθετε το παιδί σας ότι, είναι πολύ πιθανό κάποιες φορές να αποτύχει σε κάτι που επιδιώκει. Μάθετε το παιδί σας ότι υπάρχουν φορές που αποτυγχάνουμε αλλά σιγά σιγά ανακτούμε ξανά τη διάθεσή μας και προσπαθούμε πάλι, ίσως με διαφορετικό τρόπο αυτή τη φορά. Η υπομονή και η επιμονή είναι αρετές που πρέπει να διδαχθεί το παιδί σας, με το δικό σας προσωπικό παράδειγμα.

Μετατρέψτε το σπίτι σας σε ένα μικρό παράδεισο
Το σχολείο αποτελεί από μόνο του ένα περιβάλλον με αρκετές εντάσεις. Ο αριθμός των παιδιών που υπάρχουν σε κάθε τάξη σε συνδυασμό με την ηλικία τους, δημιουργεί τις προϋποθέσεις για μεγάλη ενεργειακή εκτόνωση. Τα παιδιά, στο σχολείο, ρωτούν, ψάχνουν, πειραματίζονται και ανακαλύπτουν. Μιλούν πολύ και μιλούν για τα πάντα. Το παιδί σας, όταν επιστρέφει στο σπίτι, θα πρέπει να μπαίνει σε ένα περιβάλλον που του προσφέρει ηρεμία και τη δυνατότητα να μοιραστεί τις ιδέες, τις αντιλήψεις του για τον κόσμο και τα συναισθήματά του. Θα πρέπει να αισθάνεται το σπίτι του σαν ένα μικρό παράδεισο, που του παρέχει ασφάλεια και ευκαιρίες για να επεξεργαστεί όλα όσα έμαθε στο σχολείο, μέσα σε ένα κλίμα ηρεμίας και αποδοχής. Το σπίτι μας, είναι το καταφύγιο μας. Μην στερήσετε ποτέ από το παιδί σας τη χαρά να αισθάνεται το σπίτι του σαν τον δικό του επίγειο παράδεισο.
Αγαπητοί γονείς,
Αν καταφέρετε να διασφαλίσετε αυτές τις τέσσερις προϋποθέσεις, θα βοηθήσετε το παιδί σας να φτάσει τη σχολική επιτυχία πολύ πιο εύκολα απ’ ό,τι φαντάζεστε.

Τότα Αρβανίτη-Παπαδοπούλου
Σχολική Σύμβουλος 23ης Περιφέρειας Π.Α.
Διδάκτωρ Παιδαγωγικής Πανεπιστημίου Αθηνών
M.A. in Education Πανεπιστημίου Lancaster