Πρόγραμμα Καλλιέργειας Δεξιοτήτων

Δεξιότητες στόχευσης του εργαστηρίου:

Δεξιότητες μάθησης 21ου αιώνα (4cs) (Κριτική σκέψη, Επικοινωνία, Συνεργασία, Δημιουργικότητα)

Δεξιότητες της κοινωνικής ζωής (Αυτομέριμνα, Κοινωνικές δεξιότητες, Ενσυναίσθηση και ευαισθησία, Πολιτειότητα, Προσαρμοστικότητα, Ανθεκτικότητα, Υπευθυνότητα)

Δεξιότητες του νου

Στρατηγική Σκέψη (Οργανωσιακή σκέψη, Μελέτη περιπτώσεων και Επίλυση προβλημάτων)

Αναγνώριση και Διαχείριση Συναισθημάτων στο Νηπιαγωγείο

Στο πλαίσιο των Εργαστηρίων Δεξιοτήτων, η κοινωνικο-συναισθηματική ανάπτυξη των νηπίων αποτελεί θεμελιώδη άξονα της προσχολικής αγωγής. Η αναγνώριση και η διαχείριση συναισθημάτων συνιστούν βασικές δεξιότητες για την κατανόηση του εαυτού, την ενίσχυση της επικοινωνίας και την ανάπτυξη θετικών σχέσεων στο σχολικό περιβάλλον.

Η αναγνώριση συναισθημάτων περιλαμβάνει την ικανότητα του παιδιού να εντοπίζει και να ονομάζει τα συναισθήματα που βιώνει το ίδιο και οι συμμαθητές του. Η διαχείριση συναισθημάτων αφορά την ικανότητα ρύθμισης των συναισθημάτων, προσαρμογής σε διαφορετικές κοινωνικές καταστάσεις και επιλογής κατάλληλων στρατηγικών έκφρασης και αντιμετώπισης. Οι δεξιότητες αυτές αποτελούν θεμελιώδεις συνιστώσες της κοινωνικής και συναισθηματικής μάθησης (Social Emotional Learning – SEL), όπως προτείνεται από τις σύγχρονες παιδαγωγικές οδηγίες του ΙΕΠ.

Μέσα από στοχευμένες δραστηριότητες, τα νήπια μαθαίνουν:

• να αναγνωρίζουν και να ονομάζουν βασικά συναισθήματα, όπως χαρά, λύπη, θυμό, φόβο και ανησυχία
• να διακρίνουν τα θετικά από τα αρνητικά συναισθήματα
• να κατανοούν ότι οι άλλοι βιώνουν διαφορετικές συναισθηματικές καταστάσεις
• να ρυθμίζουν τις συναισθηματικές τους αντιδράσεις και να επιλέγουν κατάλληλους τρόπους έκφρασης
• να αναπτύσσουν ενσυναίσθηση και συνεργατικές δεξιότητες, ενισχύοντας τη θετική αλληλεπίδραση στην τάξη

Η τάξη λειτουργεί ως μαθησιακή κοινότητα, όπου τα νήπια εξασκούνται στην κατανόηση κανόνων, στη διαχείριση των συνεπειών των πράξεών τους και στη δημιουργική συνύπαρξη. Η συστηματική ενσωμάτωση της αναγνώρισης και της διαχείρισης συναισθημάτων στην καθημερινή ζωή του νηπιαγωγείου ενισχύει τη ρυθμιστική ικανότητα, την επικοινωνία και τη συναισθηματική αυτορρύθμιση των παιδιών.

Η ανάπτυξη αυτών των δεξιοτήτων από την προσχολική ηλικία θέτει τα θεμέλια για υγιείς κοινωνικές σχέσεις, ενσυναίσθηση και αποτελεσματική διαχείριση συναισθημάτων, τόσο στο σχολείο όσο και στη μετέπειτα ζωή των παιδιών.

Προσδοκώμενα μαθησιακά αποτελέσματα: Ξεκινάμε από την βάση της συναισθηματικής νοημοσύνης, την αναγνώριση των συναισθημάτων.

Ενδεικτικές Δραστηριότητες:

Τι είναι συναίσθημα;

Καθώς μπαίναμε στην τάξη μας, βρήκαμε ένα παράξενο γράμμα και μια μικρή βαλίτσα! Ξαφνικά, εμφανίστηκε μπροστά μας ο επιθεωρητής Κροκοντίλο. Μας συστήθηκε με ένα μεγάλο χαμόγελο και μας είπε ότι ταξιδεύει σε σχολεία για να βοηθά τα παιδιά να ανακαλύπτουν τα συναισθήματά τους.

Ο επιθεωρητής Κροκοντίλο μας εξήγησε ότι όλοι έχουμε μέσα μας πολλά συναισθήματα: χαρά, λύπη, θυμό, φόβο και αγάπη. Ήρθε στην τάξη μας για να μας μάθει πώς να τα αναγνωρίζουμε, να τα εκφράζουμε και να τα καταλαβαίνουμε. Μαζί του θα κάνουμε ένα όμορφο ταξίδι στον κόσμο των συναισθημάτων μας!

  Έγινε καταγραφή των προβληματισμών και των ερωτήσεων των παιδιών και στη συνέχεια αποτυπώθηκαν σε ένα ιστόγραμμα ώστε να βοηθηθούν τα παιδιά στην κατανόηση και περαιτέρω επεξεργασία του θέματος.

 Στη συνέχεια, δουλέψαμε με τα παιδιά τις «κοινωνικές ιστορίες» και το παιχνίδι «Πίσω από τη συμπεριφορά, μαντεύω τι νιώθουν», με στόχο την αναγνώριση και κατανόηση των συναισθημάτων. Τα παιδιά παρατήρησαν εικόνες, συζήτησαν καταστάσεις της καθημερινής ζωής και προσπάθησαν να μαντέψουν πώς νιώθουν οι ήρωες. Μέσα από τη δραστηριότητα ενίσχυσαν την ενσυναίσθηση, την έκφραση των συναισθημάτων τους και την επικοινωνία με τους φίλους τους.

Παίξαμε το παιχνίδι «Χορεύοντας τα συναισθήματα», μια κινητική δραστηριότητα μέσα από την οποία τα παιδιά αναγνώρισαν θετικά και αρνητικά συναισθήματα. Καθώς άκουγαν διαφορετικές λέξεις, κινούνταν στον χώρο και επέλεγαν τον αντίστοιχο κύκλο: στον έναν για τα θετικά συναισθήματα και στον άλλον για τα αρνητικά. Μέσα από το παιχνίδι τα νήπια εξασκήθηκαν στην αναγνώριση και έκφραση των συναισθημάτων τους με ευχάριστο και βιωματικό τρόπο.

Παίξαμε το παιχνίδι «Καρέκλες: μιλάω – ακούω», όπου τα παιδιά εξασκήθηκαν στο να εκφράζουν τις σκέψεις και τα συναισθήματά τους, αλλά και να ακούν με προσοχή τους συμμαθητές τους. Μέσα από τη δραστηριότητα καλλιεργήθηκαν ο σεβασμός, η επικοινωνία και η συνεργασία.

2ο Εργαστήριο: Τα χρώματα των συναισθημάτων.

Προσδοκώμενα μαθησιακά αποτελέσματα:

• Να κατανοήσουμε πως οι άλλοι έχουν διαφορετικά συναισθήματα από εμάς.

• Να καταλάβουμε πως τα συναισθήματα τα νιώθουν όλοι και τα διαχειρίζονται με διαφορετικό τρόπο.

• Να μετράμε τα συναισθήματά μας.

  Το Τερατάκι των Χρωμάτων – Αναγνώριση και Διαχείριση Συναισθημάτων

  Σήμερα στο νηπιαγωγείο, μας επισκέφτηκε το Τερατάκι των Χρωμάτων. Μας εξηγεί ότι  ξύπνησε νιώθοντας περίεργα και μπερδεμένα. Τα συναισθήματά του είχαν γίνει μια «σαλάτα» και δεν ήξερε πώς να τα ξεχωρίσει Το τερατάκι μιλάει στα παιδιά. Τους αναφέρει το πρόβλημά του ότι έχει πολλά συναισθήματα μπερδεμένα και όλο τον μαλώνουν γιατί του λένε ότι φέρεται παράξενα και δεν τον καταλαβαίνει κανείς, αλλά εκείνο δεν ξέρει τι είναι αυτή η δύσκολη λέξη «Συναισθήματα»και ρωτάει τα παιδιά να του εξηγήσουν ώστε να καταλάβει τι του συμβαίνει. Τότε εμφανίστηκε ένα κοριτσάκι που μαζί με τα παιδιά αποφάσισαν να το βοηθήσουν να τα τακτοποιήσει:

  • Η χαρά, κίτρινο-πορτοκαλί, λαμπερή και μεταδοτική, που σε κάνει να θες να τη μοιραστείς
  • Η λύπη, γαλαζοφέρνει σαν θάλασσα και σύννεφο απαλό, που σε κάνει να θέλεις να κρυφτείς και να μην κάνεις τίποτα
  • Ο θυμός, κατακόκκινος σαν φωτιά, που σε οδηγεί σε ξεσπάσματα
  • Ο φόβος, γκριζόμαυρος, που κρύβεται σαν κλέφτης και σε κάνει να νιώθεις μικρός κι ασήμαντος
  • Η ηρεμία, πράσινη, ήσυχη σαν τα δέντρα, που σε γεμίζει γαλήνη

  Με αυτόν τον τρόπο, τα παιδιά καλούνται να αναγνωρίζουν, να ονομάζουν και να διαχειρίζονται τα συναισθήματά τους, συνδέοντας τη μάθηση με τη δημιουργική έκφραση.

  

 Μιλήσαμε για τις αντιδράσεις και αλλαγές στο σώμα όταν νιώθουμε ένα συναίσθημα.

 Μάθαμε πως χρησιμοποιούμε το συναισθηματόμετρο για να αναγνωρίζουμε και να μετράμε τα συναισθήματά μας.

Κάναμε φύλλο εργασίας.. Σημειώνω με μια κουκίδα που αισθάνομαι το κάθε συναίσθημα στο σώμα μου.

3ο Εργαστήριο: “Δάκρυα χαράς ή λύπης; Είναι εντάξει ότι και αν νιώθω…”

Προσδοκώμενα μαθησιακά αποτελέσματα:

• Αυτογνωσία, να καταλαβαίνει και να διαχειρίζεται τα συναισθήματά του.

• Να μάθουμε όταν η χαρά μας χτυπά την πόρτα να επωφελούμαστε και να την απολαμβάνουμε στο έπακρο, χωρίς όμως να ξεχνάμε τις υποχρεώσεις και τα καθήκοντά μας.

• Μαθαίνουμε τρόπους διαχείρισης της λύπης.

Ενδεικτικές δραστηριότητες:

Γνωρίσαμε τον κύριο Δάκρυ και διαβάσαμε “Η πλημμύρα της οδού Κικιρίκου”

Μιλήσαμε για τις συνταγές διαχείρισης της λύπης. Επιτρέπω στη λύπη να μπει για λίγο μέσα μου ώστε να με βοηθήσει,χωρίς όμως να την αφήσουμε να μας κυριεύσει.. Έπειτα την αποχωριζόμαστε. Κάναμε αναπαράσταση της διαδικασίας χρησιμοποιώντας ένα πέπλο που μας τυλίγει κ σιγά σιγά απελευθερωνόμαστε από αυτό.

4ο Εργαστήριο : “Πίσω από την συμπεριφορά”

Προσδοκώμενα μαθησιακά αποτελέσματα:

• Η κοινωνικο-συναισθηματική ενδυνάμωση.

• Η καλλιέργεια δεξιοτήτων διαχείρισης συναισθημάτων.

• Να κατανοήσουν τη σημασία της ανακάλυψης των συναισθημάτων πίσω από τις συμπεριφορές.

Δραστηριότητες – (ενδεικτικές):

   Αφού γνωρίσαμε την κ. Τσατίλα, μιλήσαμε για τον θυμό.Μέσα από το μοντέλο του «παγόβουνου», τα παιδιά κατανόησαν ότι η συμπεριφορά και ο θυμός που εκδηλώνεται αποτελούν την ορατή κορυφή, ενώ κάτω από την επιφάνεια κρύβονται βαθύτερα συναισθήματα, όπως η λύπη, ο φόβος, η απογοήτευση κ.α.

Διαβάσαμε το βιβλίο Οχ, κοκκίνισα! 

Όταν ο Δημήτρης γνωρίζει τον Φούρκα, ενθουσιάζεται. Επιτέλους, κάποιος καταλαβαίνει πόσο άδικο είναι να πρέπει να τρώει φακές και να πηγαίνει στο κρεβάτι του από τις εννιά! Ο φούρκας ενθαρρύνει το αγόρι να φωνάζει και να χτυπιέται για να πετύχει αυτό που θέλει κι όλα πάνε μια χαρά. Μέχρι που, μια μέρα, ο Δημήτρης γίνεται κατακόκκινος από τις φωνές! “Τώρα μοιάζεις πιο πολύ με μένα” του λέει όλο χαρά ο επίσης κατακόκκινος φούρκας. Ο Δημήτρης, όμως, δεν είναι καθόλου σίγουρος ότι του αρέσει το καινούριο του χρώμα…

Στις «συνταγές» διαχείρισης θυμού αξιοποιήθηκε η τεχνική «Το Φανάρι του Θυμού». Πρόκειται για μια στρατηγική αυτορρύθμισης που βοηθά τα παιδιά να διαχειρίζονται τα έντονα συναισθήματά τους μέσα από τρία διακριτά στάδια:

• Κόκκινο – Σταματώ: Αναγνωρίζω ότι θυμώνω και σταματώ τη συμπεριφορά μου. Παίρνω χρόνο για να ηρεμήσω.

• Πορτοκαλί – Σκέφτομαι: Σκέφτομαι τι συνέβη, πώς νιώθω και ποιες επιλογές έχω.

• Πράσινο – Πράττω: Επιλέγω μια κατάλληλη και ασφαλή λύση και ενεργώ με ηρεμία.

5ο Εργαστήριο: “Μέσα μου ζει ένα ποτάμι”

Προσδοκώμενα μαθησιακά αποτελέσματα

• Να κατανοήσουν τα παιδιά πως ο πραγματικός φόβος είναι χρήσιμος γιατί μας προστατεύει .Θα πρέπει να τους ξεχωρίζουν από τις φοβίες γιατί υπάρχουν μόνο στη φαντασία μας ή είναι απίθανο να συμβούν.

• Να μπορέσουν να ξεπεράσουν τις φοβίες.

• Να αντιληφθούν τα παιδιά ότι ο εγκέφαλος αντιδρά σύμφωνα με τις οδηγίες που του δίνουμε.

• Να εκφράζουν τη χαρά και τη λύπη δίχως ντροπή και ενοχές.

• Να κατανοήσουν την έννοια της εσωστρέφειας και τον ρόλο της ντροπής και των ενοχών και να αντιληφθούν για ποιο λόγο τα συναισθήματα αυτά όταν μας “βαραίνουν” μας δυσλειτουργούν, οπότε δεν μας κάνουν καλό.

• Δραστηριότητες – (ενδεικτικές]

  Συζητήσαμε για τους φόβους και τις φοβίες και πως μπορούν να μειωθούν.

 Κατασκευάσαμε τον δράκο των φόβων.

6ο Εργαστήριο:Ζωγράφισε μου την αγάπη

Προσδοκώμενα μαθησιακά αποτελέσματα:

• Να κατανοήσουν πως η αγάπη είναι από τα ωραιότερα και τα πιο αναγκαία συναισθήματα που υπάρχουν.

• Να συνειδητοποιήσουν πως το πιο ωραίο με την αγάπη είναι να την εκφράζουμε και να τη δείχνουμε στους άλλους.

Δραστηριότητες – (ενδεικτικές):

Η αγάπη είναι σαν μια αόρατη κλωστή που μπορεί να μακραίνει και να τεντώνεται όσο χρειαστεί για να μας κρατάει πάντα ενωμένους”.

Η παλέτα των συναισθημάτων!!!

Κατασκευή: Το βιβλίο των συναισθημάτων μου.