Άρθρα κατηγορίας Πολιτιστικές

Οι Λαογραφικοί θησαυροί στο Μουσείο Ξυλαγανής

Με ιδιαίτερη χαρά και ενθουσιασμό, οι μαθητές και οι μαθήτριες του σχολείου μας συμμετείχαν σε εκπαιδευτικό πρόγραμμα του ΚΕΠΕΑ με θέμα «Οι λαογραφικοί θησαυροί  στο Μουσείο της Ξυλαγανής». Η δράση αυτή αποτέλεσε μια μοναδική ευκαιρία για βιωματική μάθηση και γνωριμία με την πολιτιστική κληρονομιά της περιοχής και γενικότερα της Θράκης.

Η εμπειρία αυτή ενίσχυσε τη σύνδεσή μας με τις ρίζες  μας  και καλλιέργησε τον σεβασμό προς την τοπική πολιτιστική κληρονομιά. Παράλληλα, ανέδειξε τη σημασία της διατήρησης και διάδοσης των παραδόσεων στις νεότερες γενιές.

Θα θέλαμε να ευχαριστήσουμε θερμά τους υπεύθυνους του ΚΕΠΕΑ για την άρτια οργάνωση και την πολύτιμη συμβολή τους στην υλοποίηση του προγράμματος. https://www.kpemaronias.gr/%CF%84%CE%B1-%CF%80%CF%81%CE%BF%CE%B3%CF%81%CE%B1%CE%BC%CE%BC%CE%B1%CF%84%CE%B1-%CF%84%CE%BF%CF%85-%CE%BA%CF%80%CE%B5/

Το Μουσείο βρίσκεται στην Ξυλαγανή Ροδόπης (17 χλμ. από την Κομοτηνή) και στεγάζεται σε έναν εντυπωσιακό, αναπαλαιωμένο αλευρόμυλο 700 τ.μ., ο οποίος αποτελεί δωρεά των οικογενειών Ουζουνοπούλου και Ατζεμιάν.

Η συλλογή είναι χωρισμένη σε 12 θεματικές ενότητες που αναβιώνουν την καθημερινότητα περασμένων εποχών:

  • Ισόγειο: Περιλαμβάνει το παραδοσιακό καφενείο, τον αυθεντικό μηχανισμό του μύλου, καθώς και εκθέματα για τη γεωργοκτηνοτροφική ζωή και τα παλιά επαγγέλματα.

  • Όροφος: Φιλοξενεί την αναπαράσταση της παραδοσιακής κατοικίας, το παντοπωλείο, το ραφείο, το παλιό σχολείο και μια ενότητα αφιερωμένη στον κοινωνικό βίο (το «πανηγύρι»).

  • Το 90% των εκθεμάτων προέρχεται από δωρεές των ίδιων των κατοίκων, αποτέλεσμα μιας συστηματικής προσπάθειας 30 ετών. Μέσα από το πλούσιο φωτογραφικό υλικό και τα αντικείμενα, το μουσείο αναδεικνύει τις αξίες της ολιγάρκειας και της εργατικότητας, διασώζοντας την ιστορική μνήμη και τη λαϊκή παράδοση της Θράκης.https://museumfinder.gr/listing/laografiko-mouseio-xylaganis-rodopis/

Η εκπαιδευτική σημασία των αντικειμένων είναι αυτή που χαρακτηρίζει τη μάθηση στο μουσείο και  την αντιδιαστέλλει με τη σχολική, βασίζεται στη συνολικότητα της εμπειρίας με τη συμμετοχή των αισθήσεων
και στην αξιοποίησή τους ως περιεχόμενα της αντίληψης, ως σημεία της γνώσης και ως εργαλεία έκφρασης.

Νικονάνου, Ν. (2015), «Μουσεία και τυπική εκπαίδευση».Διαθέσιμο στον δικτυακό τόπο https://repository.kallipos.gr/handle/11419/715

Δείτε φωτογραφίες ανοίγοντας τον σύνδεσμο https://photos.app.goo.gl/XaWQgihHiSnfnWzSA

Το Σάββατο του Λαζάρου : Παράδοση κι έθιμα

Οι μαθητές και οι μαθήτριες των μικρών τάξεων (Α,Β,Γ)  άκουσαν κι έμαθαν, βιωματικά, έθιμα της Μ. Τεσσαρακοστής. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην Ανάσταση του Λαζάρου, παίρνοντας μέρος σε εθιμικές πρακτικές που αφορούν την ελληνική λαϊκή παράδοση. Συγκεκριμένα, ζύμωσαν και έπλασαν “λαζαράκια”, είδαν πώς κατασκευάζεται το ομοίωμα του Λαζάρου, στόλισαν τα καλαθάκια τους, έμαθαν τα κάλαντα. Την Παρασκευή 3/04/2026 βγήκαν και περπάτησαν την πόλη, τραγούδησαν τα κάλαντα σε διάφορα σημεία : στο 1ο ΚΑΠΗ της Κομοτηνής, στο εμπορικό κατάστημα του ΟΤΕ, στο δημαρχείο, στην Τράπεζα της Ελλάδας, στη δημοτική αγορά της πόλης. Ευχήθηκαν “Και του χρόνου” και ανταμείφθηκαν με το πιο δυνατό χειροκρότημα, σκορπίζοντας χαμόγελα.

Ακούστε τα κάλαντα, έτσι όπως ηχογραφήθηκαν κατά τη διάρκεια πρόβας  https://content.e-me.edu.gr/wp-admin/admin-ajax.php?action=h5p_embed&id=1587940

 

Πού ‘σουν Λάζαρε, πού η φωνή σου

όπου σε έκλαιγαν οι αδερφοί σου!

Ήμουνα στη γη παραχωμένος,

και με τους νεκρούς ανταμωμένος.

Τα χεράκια μου σταυροδεμένα,

τα ποδάρια μου αγναντισμένα.

Τα ματάκια μου γιομάτα δάκρυ,

και το στόμα μου πικρό φαρμάκι.

Κι ήρθεν ο Χριστός και ξύπνησέ με,

Κι απ’ το μνήμα μου εσήκωσέ  με.

Ήρθ’ ο Λάζαρος, ήρθαν τα βάγια,

ήρθ’ η Κυριακή που τρων’ τα ψάρια.

 

Λίγα λόγια για το Σάββατο του Λαζάρου.

Στην ελληνική λαϊκή παράδοση, δύο είναι οι Αναστάσεις που έχουν ιδιαίτερη εθιμική σήμανση, η ανάσταση του Λαζάρου, […] και η Ανάσταση του Χριστού, την Κυριακή του Πάσχα. Ο Λάζαρος εντάσσεται στο σχήμα θάνατος -ανάσταση, γι’ αυτό και τιμάται ιδιαιτέρως στον αγροτοκτηνοτροφικό ελληνικό λαϊκό πολιτισμό.

Τα έθιμα γύρω από τη γιορτή αυτή συνδυάζουν πράξεις “που αποσκοπούν στο «να γίνουν πράγματα» και πράξεις που στοχεύουν στο «να ειπωθούν πράγματα». Τα  γνωστά «λαζαράκια», κουλούρια στα οποία έδιναν το σχήμα σπαργανωμένου ανθρώπου[…] αποτελούσε μια τελετουργία με διπλό χαρακτήρα,
νεκρικό και αναστάσιμο, πένθιμο και αναγεννητικό. Πίστευαν πως πλάθονται «για την ψυχή του Λαζάρου», και ότι πρέπει να τρώγονται φρέσκα, καθώς εξασφαλίζουνυγεία και ευεξία, ιδιαίτερα στα μικρά παιδιά. [..]

Γονιμικό χαρακτήρα έχει και ο παραδοσιακός γυναικείος αγερμός  της ημέρας, κατά τον οποίο μικρά κορίτσια με κόκκινα φορέματα, οι «Λαζαρίτσες» ή «Λαζαρίνες», κρατώντας μια κούκλα ή ένα ομοίωμα ανθρώπινου σώματος, τριγυρνούσαν τα σπίτια του χωριού, χτυπώντας τις πόρτες και τραγουδώντας σχετικά αγερμικά και ευετηρικά τραγούδια.

ΒΑΡΒΟΥΝΗΣ, ΜΓ. “Οι εορτές του Πάσχα στην ελληνική λαϊκή εθιμοταξία.” (2018).

https://www.researchgate.net/profile/Manolis-Varvounis-2/publication/341234018_Oi_Eortes_tou_Pascha_sten_Ellenike_Laike_Ethimotaxia/links/5eb52a8292851cd50da143bd/Oi-Eortes-tou-Pascha-sten-Ellenike-Laike-Ethimotaxia.pdf

Επίσκεψη στο Μουσικό σχολείο Κομοτηνής

Την Πέμπτη 26 Μαρτίου πραγματοποιήθηκε επίσκεψη μαθητών/τριών της Γ και Στ τάξης στο Μουσικό Σχολείο της πόλης μας, στο πλαίσιο εκπαιδευτικών δράσεων Ενεργού Πολίτη σχετικά με την ελληνική μουσική παράδοση, συμπεριλαμβανομένης και της θρακιώτικης.

Κατά τη διάρκεια της επίσκεψης, οι μαθητές είχαν την ευκαιρία να παρακολουθήσουν πρόβα του Ακαδημαϊκού Συνόλου με την κλασική ορχήστρα κυρίως παραδοσιακών τραγουδιών (Δω στα λιανοχορταρούδια) , του Συνόλου Κιθάρας καθώς και του τμήματος της Χορωδίας. Μέσα από αυτή την εμπειρία, ήρθαν σε επαφή με διαφορετικά είδη μουσικής έκφρασης και γνώρισαν από κοντά τη διαδικασία προετοιμασίας και συνεργασίας που απαιτείται για την παρουσίαση ενός μουσικού έργου.

Η συμμετοχή των μαθητών ήταν ιδιαίτερα ενεργή και το ενδιαφέρον τους έντονο. Η επίσκεψη αυτή αποτέλεσε μια πολύτιμη εμπειρία, ενισχύοντας  την αγάπη των παιδιών για τη μουσική.

Ευχαριστούμε θερμά το Μουσικό Σχολείο για τη φιλοξενία και την όμορφη ξενάγηση.

‘ΔΩ ΣΤΑ ΛΙΑΝΟΧΟΡΤΑΡΟΥΔΙΑ

Τραγούδι με προέλευση από τον Έβρο Δυτικής Θράκης.
Ο ρυθμός του κομματιού είναι 6/8 (3-3) και χορεύεται στα βήματα του «ΖΩΝΑΡΑΔΙΚΟΥ».

Χελιδονίσματα

Οι μαθητές κι οι μαθήτριες της Γ τάξης καλωσόρισαν την άνοιξη με πλήθος δραστηριοτήτων. Σε συνεργασία με τα ΚΕ.ΠΕ.Α Μαρώνειας  (16.3.2026) ενημερώθηκαν για τους αγγελιαφόρους της πιο όμορφης εποχής του έτους. Τους ακούραστους αυτούς ταξιδιώτες που διανύουν όλη τη Μεσόγειο για να χτίσουν τις φωλιές τους σε γνώριμα μέρη. Εκείνα τα οποία άφησαν το περασμένο φθινόπωρο, πριν μεταναστεύσουν στις ζεστές χώρες.

Ο ερχομός τους, εκτός από  το τέλος του χειμώνα, θύμισε στα παιδιά και τα κάλαντα που έλεγαν κι οι παππούδες τους, θέλοντας να συνδέσουν τα τραγούδια  με την παραγωγή, τη γονιμότητα, το άνθισμα των λουλουδιών και τη βλάστηση.

Με ζωγραφική, μουσική και θεατρικό δρώμενο αναβίωσαν το έθιμο των ανοιξιάτικων καλάντων και το παρουσίασαν  στους μικρούς μαθητές και μαθήτριες της Α και Β τάξης (19.3.2026).  Τραγούδησαν τα κάλαντα της Ρόδου κι ας μας χωρίζει μεγάλη απόσταση με το νησί,  στόλισαν την Άνοιξη και χόρεψαν γύρω από αυτήν  έναν κυκλικό χορό που συμβολίζει τον κύκλο της ζωής, ευχόμενοι “και του χρόνου”, λίγο πριν την εαρινή Ισημερία.

Πηγές

Ακούστε τα κάλαντα της άνοιξης https://www.youtube.com/watch?v=5rCAnzJl0rc
Διαδικτυακός χώρος για το μάθημα της Μουσικής στο σχολείο https://giroapotimousiki.blogspot.com/2021/02/blog-post_27.html?m=1
Τα κάλαντα της άνοιξης (pdf)https://blogs.sch.gr/epapas/files/2022/04/%CE%A4%CE%B1-%CE%BA%CE%AC%CE%BB%CE%B1%CE%BD%CF%84%CE%B1-%CF%84%CE%B7%CF%82-%CE%AC%CE%BD%CE%BF%CE%B9%CE%BE%CE%B7%CF%82.pdf
Διδασκαλία των χελιδονισμάτων στο Μάθημα της Μουσικής στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση https://doi.org/10.26220/cul.5467

Ακούστε τα κάλαντα ανοίγοντας τον σύνδεσμο https://content.e-me.edu.gr/wp-admin/admin-ajax.php?action=h5p_embed&id=1584961

 

 

Kalanta anoixhs
Χελιδονίσματα Ρόδου

Τα βήματα της παράδοσης: Μια βιωματική συνάντηση με την Ανατολική Ρωμυλία.

Τρίτη, 10 Μαρτίου 2026

Μια μοναδική εμπειρία πολιτισμού  έζησαν οι μαθητές και οι μαθήτριες της Γ τάξης του σχολείου μας μέσα από τη συνεργασία μας με τον Πολιτιστικό Σύλλογο Ανατολικορωμυλιωτών Κομοτηνής. Η δράση ήταν αφιερωμένη στην πλούσια κληρονομιά της Ανατολικής Ρωμυλίας, μεταφέροντας τη ζωντάνια και τον παλμό της Θράκης έξω από τα στενά όρια της σχολικής τάξης.

Οι μαθητές είχαν την ευκαιρία να γνωρίσουν από κοντά:

  • Τον πλούτο της Φορεσιάς: Τα μέλη του Συλλόγου παρουσίασαν τις εντυπωσιακές φορεσιές της περιοχής (αντρικές και γυναικείες) εξηγώντας τη σημασία των κεντημάτων, των χρωμάτων και των κοσμημάτων που φανερώνουν  την ιστορία των  προγόνων μας.

  • Τον ρυθμό των Χορών: Τα παιδιά διδάχθηκαν τα βήματα  χορών, όπως ο Ζωναράδικος, το Ποδαράκι και ο Καστρινός. Η κυκλική δομή των χορών αυτών ανέδειξε τη σημασία της ομαδικότητας και της συνοχής.

  • Την Ιστορική Μνήμη: Τα παιδιά είχαν την ευκαιρία να μάθουν πως μέσα από τη μουσική και τον χορό μπορούμε να κρατήσουμε  ζωντανή την ταυτότητά μας.

Η δράση ολοκληρώθηκε με έναν μεγάλο κοινό χορό, όπου μαθητές, εκπαιδευτικοί και μέλη του Συλλόγου έγιναν μια «αλυσίδα» πολιτισμού, αποδεικνύοντας ότι σε κάθε δράση τα παιδιά βάζουν τον ενθουσιασμό και οι μεγάλοι την εμπειρία.

Οι Άθλιοι

Την Τρίτη 24-11-2025 οι μαθητές των Ε΄ και Στ΄ τάξεων παρακολούθησαν την παιδική θεατρική παράσταση “Οι Άθλιοι”, σε διασκευή ειδικά σχεδιασμένη για μαθητές Δημοτικού.


Λήψη αρχείου

 

Έθιμα Δωδεκαημέρου

Χριστούγεννα πλησιάζουν και τα έθιμα που σχετίζονται με τη μεγάλη αυτή γιορτή  έρχονται να μας θυμίσουν  κάτι από τις παραδόσεις μας. Αυτές που κληρομήσαμε από τους προπαππούδες  μας κι έχουν πολλά να πουν για την ιστορία της Θράκης μας, τον χώρο, τη νοοτροπία και την κουλτούρα των ανθρώπων που έζησαν σε αυτή και την αγάπησαν όσο τίποτα.

Οι μαθητές και μαθήτριες της Β, Γ και Ε τάξης παρακολούθησαν ένα  από τα (πολλά) εκπαιδευτικά προγράμματα του Εθνολογικού Μουσείου Θράκης  που αφορά στα Έθιμα του Δωδεκαημέρου. Ένα καινοτόμο πρόγραμμα που ενισχύει την κριτική σκέψη και  προωθεί την ομαδικότητα. https://emthrace.org/ekpaidefsi/

Συγκεκριμένα, παρουσιάστηκαν τα 9 φαγιά της Θράκης που έμπαιναν  στο τραπέζι παραμονή των Χριστουγέννων (που συμπίπτει με το  χειμερινό ηλιοστάσιο) και το καθένα είχε καθαρά συμβολικό χαρακτήρα. Τότε που στη Θράκη οι αγροτικές οικογένειες  ήθελαν να εξασφαλίσουν καλοτυχία, υγεία, ευκαρπία και ευγονία, πιστεύοντας στη θαυματουργική δύναμη των φαγητών.

Το έθιμο του Μπαμπούσιαρου , ενός ζωομορφικά μεταμφιεσμένου και κουδουνοφόρου νέου έρχεται να διακηρύξει το μήνυμα της γέννησης του Θεανθρώπου.

Δεν έλειψαν τα κάλαντα αλλά και η παρασκευή του χριστόψωμου με αλάτι, αλεύρι και νερό , περίτεχνα στολισμένο με τριανταφυλλάκια και φύλλα.

Το παρελθόν της Ελλάδας, η ιστορία, τα κατάλοιπά της είναι ορατά και παρόντα στο μουσείο (στεγάζεται σε ένα πέτρινο νεοκλασικό κτίριο του 1899 στην Αλεξανδρούπολη, το οποίο είναι από τα ελάχιστα αξιόλογα αρχιτεκτονικά δείγματα στην πόλη),  που  αποτελεί  μια εξαιρετική παρακαταθήκη γνώσης . Κι εμείς δεν έχουμε παρά να την αφουγκραστούμε.

Επίσκεψη στο Στρατιωτικό Μουσείο Κομοτηνής

Την Τρίτη 6 Μαΐου 2025, η ΣΤ΄ τάξη του σχολείου μας επισκέφτηκε το Στρατιωτικό Μουσείο Κομοτηνής. Κατά τη διάρκεια της επίσκεψης, με τη βοήθεια ξεναγού, οι μαθητές και μαθήτριες είχαν την ευκαιρία να δουν από κοντά στολές, όπλα, μετάλλια και άλλα εκθέματα που σχετίζονται με την ιστορία του ελληνικού στρατού, από την εποχή των Βαλκανικών Πολέμων έως και τις μέρες μας. Η ξενάγηση ήταν ιδιαίτερα κατατοπιστική και ενίσχυσε την κατανόηση της νεότερης ελληνικής ιστορίας από τους μαθητές. Ήταν μια εκπαιδευτική και ενδιαφέρουσα εμπειρία που άφησε θετικές εντυπώσεις σε όλους.

Σχολική Γιορτή 25ης Μαρτίου

Η ελληνική Επανάσταση δοσμένη μέσα από θεατρικά, τραγούδια και ποιήματα με τους μαθητές των τμημάτων ΣΤ1 & ΣΤ2.

Κάποτε ήταν ένα ποτάμι

Ιανουάριος 1960. Η βροχή στην Κομοτηνή ήταν ασταμάτητη. Το ποτάμι που διέσχιζε την πόλη κατέβασε λάσπη και προκάλεσε πολλές ζημιές. Υλικές μόνο. Ευτυχώς. https://mia-poli-ena-potami-polles-istories.webnode.gr/to-potami/ .Αυτή ήταν η αρχή του τέλους του Μπουκλουτζά. https://reuters.screenocean.com/record/1095717

Φωτογραφίες από το διαδίκτυο, παλιές αλλά γνώριμες. Τοπόσημα που ξεχωρίζουν. Η Λέσχη Κομοτηναίων, η Τσανάκλειος, το καμπαναριό της Παναγίας. Η γειτονιά των παιδιών, η γειτονιά μας. Να, από ΄κει περνάμε ..Εκεί είναι το μαγαζί μας.

65 χρόνια μετά, το ποτάμι εξάπτει τη φαντασία των παιδιών της Δ τάξης. Μέσα από την κατασκευή μιας μακέτας ξανακυλά κατά μήκος της πόλης, προκαλώντας βροχή από αναπάντητα ερωτήματα. Πώς θα ήταν άραγε η πόλη μας με το ποτάμι; Δε θα μπορούσε να γίνει κάτι άλλο για να αντιμετωπιστούν τα προβλήματα εκείνης της εποχής;

Το ποτάμι μας, η ιστορία της πόλης μας. Το παρελθόν που πρέπει να γνωρίζουμε.

Φωτογραφίες από https://www.facebook.com/photo/?fbid=231581063605443&set=a.355745664522315

Κομοτηνή Παλιές φωτογραφίες