Νοέ 08
23
Φάρμακα-μαϊμούδες παίζουν με τη ζωή μας
ΣΤΑΜΑΤΙΟΣ ΠΑΠΑΔΑΚΗΣ | 23 Νοεμβρίου, 2008 | Γράψτε σχόλιο
Ενα στα δέκα σκευάσματα που κυκλοφορούν στη διεθνή αγορά είναι πλαστό με ολέθριες συνέπειες για την υγεία των καταναλωτών. Ελλάδα και Ευρώπη προστατεύονται, αλλά το Διαδίκτυο κρύβει παγίδες για όλους.
Ζούμε στον αστερισμό του πλαστού, χωρίς αμφιβολία. Τα πλαστά αξεσουάρ ή τα πλαστά ενδύματα που κατακλύζουν την αγορά είναι μόνο μια σταγόνα στον ωκεανό της «μαϊμούς». Στον ίδιο ωκεανό πλέουν – καταλαμβάνοντας μάλιστα ολοένα μεγαλύτερη επιφάνεια, σύμφωνα με τους αρμοδίους – και κάποια πλαστά προϊόντα που είναι κλεισμένα σε μικρά κουτιά και τα οποία μπορούν να… βυθίσουν τη ζωή εκατομμυρίων ανθρώπων. Και αυτό διότι μέσα σε αυτά τα κουτιά είναι κλεισμένα φάρμακα τα οποία, εν αγνοία των ασθενών, δεν διαθέτουν τις ιδιότητες των γνήσιων φαρμάκων, με ό,τι αυτό μπορεί να συνεπάγεται για την υγεία τους, ακόμη και για την ίδια την επιβίωσή τους. Τα πλαστά φάρμακα αποτελούν ένα εντεινόμενο πρόβλημα δημόσιας υγείας σε κάθε γωνιά του πλανήτη και για τον λόγο αυτόν οι αρμόδιες αρχές, με πρώτο τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ), βρίσκονται σε εγρήγορση για την αντιμετώπιση ενός φαινομένου το οποίο απλώνει τα πλοκάμια του σε ολοένα περισσότερα κράτη. Δεν είναι τυχαίο ότι ο ΠΟΥ έχει συστήσει από το 2006 ειδικό πρόγραμμα για την αντιμετώπιση του ζητήματος των πλαστών φαρμάκων, στο πλαίσιο του οποίου μάλιστα αναμένεται να λάβει χώρα σύσκεψη την ερχόμενη εβδομάδα.
Σύμφωνα με τους αρμοδίους του ΠΟΥ, ποσοστό μεγαλύτερο του 10% των σκευασμάτων που κυκλοφορούν παγκοσμίως είναι πλαστά – το ποσοστό αυτό σε πολλές αναπτυσσόμενες χώρες της Αφρικής, τμήματα της Ασίας και της Λατινικής Αμερικής εκτοξεύεται στο 30%, αγγίζοντας σε κάποιες περιπτώσεις ως και το 90%!
Και αν στη χώρα μας θεωρείται, όπως επισημαίνουν οι υπεύθυνοι του Εθνικού Οργανισμού Φαρμάκων (ΕΟΦ), ότι τα πλαστά φάρμακα δεν αποτελούν «πονοκέφαλο» για τους ασθενείς, υπάρχει ένας αστάθμητος για τις αρχές παράγοντας που δεν γνωρίζει σύνορα και ο οποίος μπορεί να ωθήσει πολλά άτομα να πάρουν …πλαστά παυσίπονα και όχι μόνο. Πρόκειται για το Διαδίκτυο, το οποίο αποτελεί την κύρια πηγή διάθεσης τέτοιου είδους επικίνδυνων φαρμάκων στον ανεπτυγμένο κόσμο. Ιδιαιτέρως σε εποχές χαλεπές όπως η σημερινή, κατά την οποία χιλιάδες έλληνες ασφαλισμένοι βλέπουν το αναφαίρετο δικαίωμα σε φάρμακα να τους στερείται, η απόγνωση δεν είναι δύσκολο να καταλήξει στο «κλικ» του ποντικιού για την εύκολη και φθηνότερη προμήθεια των αναγκαίων σκευασμάτων που ίσως ρίξει στη «φάκα» την υγεία τους. Σε κάθε περίπτωση, το ζήτημα είναι μείζον, αφού μείζονες είναι και οι συνέπειες για την υγεία του παγκόσμιου πληθυσμού. Ενα πλαστό φάρμακο δεν είναι μια τσάντα-«μαϊμού»…
«Ενα φάρμακο είναι πλαστό όταν γίνεται κάποια παραπλανητική περιγραφή ως προς την ταυτότητά του (π.χ., παραπλανητική δήλωση που αφορά το όνομα, τη σύνθεση, την περιεκτικότητα ή άλλα στοιχεία), την ιστορία του ή την πηγή προέλευσής του (π.χ., παραπλανητική δήλωση που αφορά τον παρασκευαστή, τη χώρα παρασκευής, τη χώρα προέλευσης, τον κάτοχο άδειας κυκλοφορίας)» σημειώνει ο ΠΟΥ. Τι σημαίνει αυτό με απλά λόγια; Οτι μπορεί στα χέρια ενός άμοιρου ασθενούς να βρεθεί ένα φάρμακο το οποίο περιέχει μεν τις σωστές δραστικές ουσίες αλλά σε λάθος περιεκτικότητα, ή ακόμη και ένα φάρμακο που δεν περιέχει καν δραστική ουσία ή είναι νοθευμένο με προσμίξεις ή τοξικές ουσίες. Ενα τέτοιο φάρμακο μετατρέπεται σε… φαρμάκι για τον οργανισμό.
Ευρηματικοί εγκληματίες
Οι επιτήδειοι έχουν απλώσει, όμως, τα δίχτυα τους και στις ιατρικές συσκευές, ενώ αποδεικνύονται και άκρως εφευρετικοί: δεν αντιγράφουν μόνο υπάρχοντα μηχανήματα αλλά κατασκευάζουν και άλλα, δικής τους επινόησης, τα οποία δεν πληρούν κανόνες ασφαλείας και δεν κυκλοφορούν καν στην αγορά…
Από τον κυκεώνα της πλαστογράφησης φαρμάκων δεν γλιτώνουν ούτε τα πρωτότυπα ούτε τα γενόσημα (αντίγραφα, δηλαδή νόμιμα φαρμακευτικά προϊόντα που περιέχουν το σωστό δραστικό συστατικό, ωστόσο έχει λήξει η πατέντα τους), απειλώντας ασθενείς σε κάθε γωνιά της Γης, όπως αναφέρουν οι υπεύθυνοι του προγράμματος IMPACT (International Medical Products Anti-Counterfeiting Taskforce) του ΠΟΥ. Στο στόχαστρο έχουν βρεθεί ακριβά αντικαρκινικά φάρμακα, αντιβιοτικά, αντιυπερτασικά, φάρμακα κατά της υψηλής χοληστερόλης, ορμόνες, φάρμακα για ψυχιατρικά νοσήματα και στεροειδή, καθώς και φθηνά αντίγραφα απλών παυσίπονων και αντιισταμινικών φαρμάκων, ακόμη και ταινίες που χρησιμοποιούνται για τη μέτρηση της γλυκόζης του αίματος ή προφυλακτικά.
Στις αναπτυσσόμενες χώρες ο μεγαλύτερος κίνδυνος αφορά την ευρεία κυκλοφορία πλαστών φαρμάκων για την αντιμετώπιση ασθενειών που μετρούν κάθε δευτερόλεπτο ανθρώπινες ζωές, όπως είναι η ελονοσία, η φυματίωση και το AIDS. Σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα που διεξήχθη από τον ΠΟΥ, σε επτά αφρικανικές χώρες όπου η ελονοσία «θερίζει» ποσοστό της τάξεως του 20%-90% των φαρμάκων που χορηγούνται για τη νόσο εμφάνισαν μη αποδεκτά αποτελέσματα στον ποιοτικό έλεγχο.
Η χρήση πλαστών φαρμάκων μπορεί να οδηγήσει, όπως είναι επόμενο, στην αποτυχία της θεραπείας ή σε φαρμακοανθεκτικότητα. Ορισμένες φορές, όμως, μπορεί ακόμη και να σκοτώσει. Τα παραδείγματα παράνομης μίμησης φαρμάκων που έρχονται από διαφορετικές χώρες αποτελούν παραδείγματα προς αποφυγή:
* Το 1995, 89 παιδιά πέθαναν στην Αϊτή μετά τη λήψη αντιβηχικού σιροπιού που είχε παρασκευασθεί με μια χημική ουσία η οποία χρησιμοποιείται συνήθως ως αντιψυκτικό (diethylene glycol). Το προϊόν παρήχθη στην Κίνα και μεταφέρθηκε μέσω ολλανδικής εταιρείας στη Γερμανία προτού καταλήξει στην Αϊτή. Το ίδιο πλαστό φάρμακο οδήγησε στον θάνατο 30 βρέφη στην Ινδία το 1998.
* Το 2006 περισσότεροι από 100 ασθενείς πέθαναν στον Παναμά εξαιτίας της λήψης φαρμάκων που είχαν παρασκευαστεί με πλαστή γλυκερίνη.
* Στην Αργεντινή το 2004 ο θάνατος μιας 22χρονης γυναίκας έδειξε το μέγεθος ενός προβλήματος που απειλεί τη ζωή πολλών περισσότερων ανθρώπων. Η Βερόνικα Ντίας έπασχε από μιας ήπιας μορφής αναιμία και το μόνο που χρειαζόταν ήταν να λαμβάνει ενέσεις ενός διαλύματος με βάση τον σίδηρο – κατά τα άλλα ήταν απολύτως υγιής. Τον Δεκέμβριο, όμως, του 2004 αρρώστησε βαριά και λίγο αργότερα πέθανε μετά την έγχυση της έβδομης από μια σειρά θεραπείας δέκα ενέσεων. Η αρμόδια Αρχή για τα φάρμακα της Αργεντινής, η ΑΝΜΑΤ, κατέληξε στο συμπέρασμα ύστερα από έρευνα ότι η ασθενής είχε λάβει ένα άκρως τοξικό πλαστό φάρμακο. Παρ’ ότι έγιναν κινήσεις για τον εντοπισμό των δραστών, με αποτέλεσμα τέσσερα άτομα να διωχθούν δικαστικώς, τον Μάιο του 2005 άλλη μία γυναίκα έχασε τη ζωή της εξαιτίας του ίδιου πλαστού φαρμάκου. Σημειωτέον ότι ακόμη και σήμερα, σύμφωνα με την αργεντινή νομοθεσία, η πλαστογράφηση φαρμάκων δεν συνιστά από μόνη της έγκλημα!
Ας αναλογιστούμε ότι αυτά τα παραδείγματα είναι μόνο η σταγόνα στον ωκεανό της πλαστογράφησης φαρμάκων, η οποία σκοτώνει χωρίς να γίνεται ποτέ γνωστό σε περιοχές όπου οι μηχανισμοί ελέγχου και αναφοράς είναι ουσιαστικώς ανύπαρκτοι. Ο ίδιος ο ΠΟΥ παραδέχεται σε έκθεσή του η οποία εκπονήθηκε στο πλαίσιο του προγράμματος IMPACT και συμπληρώθηκε με τα τελευταία παγκόσμια δεδομένα τον Μάιο του 2008 ότι «η έκταση της πλαστογράφησης φαρμάκων είναι αδύνατον να ποσοτικοποιηθεί. Αυτή τη στιγμή οι διαθέσιμες πηγές πληροφόρησης περιλαμβάνουν εκθέσεις μη κυβερνητικών οργανώσεων, φαρμακευτικών εταιρειών, εθνικών αρχών για τα φάρμακα, μελέτες που έχουν διεξαχθεί σε συγκεκριμένες γεωγραφικές περιοχές και αποσπασματικές δημοσκοπήσεις. Αυτές οι πηγές άντλησης πληροφοριών δίνουν έμφαση στην πολυπλοκότητα του ζητήματος σε ό,τι αφορά την ικανότητα εκτιμήσεων».
Στην πόρτα της Ευρώπης
Ενα ζήτημα πράγματι πολύπλοκο το οποίο λαμβάνει όλο και μεγαλύτερες διαστάσεις, όπως αποκαλύπτουν οι αριθμοί. Το 2007 κατασχέθηκαν στα σύνορα της Ευρωπαϊκής Ενωσης περισσότερα από 4.000.000 πλαστά φάρμακα – αύξηση της τάξεως του 50% σε σύγκριση με το 2006. Μεταξύ δε του 2005 και του 2006 οι ποσότητες πλαστών φαρμάκων που κατασχέθηκαν στα ευρωπαϊκά τελωνεία εμφάνισαν αύξηση κατά 384%! Πού οφείλεται αυτή η έκρηξη; Στο ότι είναι… πολλά τα λεφτά. Σύμφωνα με προβλέψεις του Αμερικανικού Κέντρου για τα Φάρμακα και το Δημόσιο Συμφέρον, οι πωλήσεις πλαστών φαρμάκων θα αγγίξουν τα 75 δισ. δολάρια παγκοσμίως το 2010, αύξηση που ξεπερνά το 90% σε σύγκριση με το 2005.
Και το πεδίο των πλαστών φαρμάκων, όπως και πολλά άλλα πεδία, αφορά κυρίως τα παιδιά ενός κατώτερου θεού τα οποία προέρχονται από χώρες της Αφρικής, της Ασίας και της Λατινικής Αμερικής. Είναι χαρακτηριστικό ότι τα πλαστά φάρμακα αντιστοιχούν στο 40%-50% της συνολικής αγοράς φαρμάκων στη Νιγηρία και στο Πακιστάν. Στην Κίνα οι αρμόδιες αρχές εκτιμούν ότι η πλαστογράφηση κάποιων φαρμάκων κυμαίνεται μεταξύ 50% και 85%, ενώ στην Ταϊλάνδη το 36,5% των αντιβιοτικών φαρμάκων εμφάνισαν μη αποδεκτά αποτελέσματα σε ποιοτικούς ελέγχους. Αλλά και στις χώρες της πρώην Σοβιετικής Ενωσης τα πλαστά φάρμακα κατέχουν ποσοστό ανώτερο του 20% της συνολικής αγοράς φαρμάκου.
Στον αντίποδα, οι περισσότερες ανεπτυγμένες χώρες όπως οι ΗΠΑ, η πλειονότητα των κρατών της ΕΕ, η Αυστραλία, ο Καναδάς και η Ιαπωνία εμφανίζουν πολύ χαμηλά ποσοστά καταγραφής πλαστών φαρμάκων – μικρότερα του 1% επί του συνόλου (στην κατηγορία αυτή ανήκει και η Ελλάδα). Παράλληλα, με τη λειτουργία οργανωμένων συστημάτων ελέγχου, τα πλαστά φάρμακα πιάνονται συνήθως στην «τσιμπίδα» των αρμοδίων αν και, όπως επισημαίνεται στην έκθεση του ΠΟΥ, οι μέθοδοι πλαστογράφησης γίνονται ολοένα πιο εξελιγμένες, με αποτέλεσμα τέτοιου είδους φαρμακευτικά προϊόντα-«μαϊμούδες» να εισέρχονται και στις πιο καλά ελεγχόμενες αγορές, θυμίζοντας… Λερναία Υδρα. Είναι αξιοσημείωτο ότι μόνο στις ΗΠΑ μέσα σε ένα έτος (2006) άνοιξαν περισσότερες από 50 υποθέσεις σχετικά με πλαστά φάρμακα. Στη Βρετανία τα τελευταία τρία χρόνια έχουν καταγραφεί εννέα υποθέσεις πλαστών φαρμάκων που είχαν φθάσει σε φαρμακεία και ασθενείς, ενώ παράλληλα έχουν αναφερθεί δεκάδες περιπτώσεις κυκλοφορίας πλαστών προφυλακτικών. Στη Γαλλία το 2004 κυκλοφόρησαν πλαστοί φακοί επαφής που έφθασαν στα χέρια των αρχών ύστερα από παράπονα ασθενών.
Ξέφραγο Internet
Υπάρχει επίσης ένας παράγοντας που κάνει τους πολίτες των ανεπτυγμένων κρατών – οι οποίοι είναι θεωρητικώς πιο προστατευμένοι απέναντι στα πλαστά φάρμακα – να μετατρέπονται πολύ ευκολότερα σε έρμαιά τους: δεν είναι άλλος από το Διαδίκτυο, το οποίο αποτελεί πλέον στοιχείο της καθημερινότητας των περισσότερων κατοίκων του δυτικού κόσμου. Ο ΠΟΥ προειδοποιεί ότι τα φάρμακα που παρέχονται από ύποπτες και παράνομες ιστοσελίδες των οποίων αποκρύπτεται η πραγματική διεύθυνση είναι πλαστά σε ποσοστό μεγαλύτερο του 50%.
Οποιος κάνει χρήση του Internet δεν μπορεί να μην έχει δει εκείνα τα γνωστά ηλεκτρονικά μηνύματα που κατακλύζουν καθημερινά το ηλεκτρονικό ταχυδρομείο: κάποτε αφορούσαν κυρίως τα διάσημα μπλε χάπια ενάντια στη στυτική δυσλειτουργία, σήμερα όμως πλέον η γκάμα του κινδύνου έχει μεγαλώσει, περιλαμβάνοντας κάθε λογής αμφιβόλου προέλευσης και ποιότητας φαρμακευτικά σκευάσματα. Πρέπει να υπογραμμισθεί ότι υπάρχουν διαδικτυακά φαρμακεία που αποτελούν νόμιμες επιχειρήσεις και λειτουργούν σε αρκετές χώρες όπως η Γερμανία, η Ολλανδία, η Πορτογαλία, το Ηνωμένο Βασίλειο και οι ΗΠΑ με στόχο τη διευκόλυνση των ασθενών. Την ύπαρξη τέτοιων νόμιμων φαρμακείων εκμεταλλεύονται όμως και όσοι παρασιτούν εις βάρος της υγείας μας.
Νέο κέντρο στην Τουρ
Σε αυτό το πλαίσιο, που ακροβατεί επικίνδυνα μεταξύ αλήθειας και ψέματος με «θύμα» την υγεία των ασθενών, γίνονται προσπάθειες που στοχεύουν στο να κάνουν την αλήθεια να λάμψει. Σε πρόσφατη ενημέρωση προς τους έλληνες δημοσιογράφους οι υπεύθυνοι της μεγάλης φαρμακευτικής εταιρείας Sanofi-Aventis ανακοίνωσαν τη δημιουργία στην πόλη Τουρ της Γαλλίας ενός εξειδικευμένου κέντρου κατά των πλαστών φαρμάκων που έχει τεθεί στη διάθεση τόσο του ΠΟΥ όσο και οποιουδήποτε άλλου ενδιαφερομένου φορέα. Οπως ανέφερε η κυρία Αγγελική Αγγέλη, φαρμακοποιός και διευθύντρια εταιρικών υποθέσεων και επικοινωνίας της εταιρείας «το πρόβλημα των πλαστών φαρμάκων αφορά όλες τις φαρμακευτικές εταιρείες. Η πλαστογράφηση φαρμάκων αποτελεί μια καταδικαστέα πράξη αφού τα προϊόντα αυτά μπορεί να έχουν δραματικές επιπτώσεις στην υγεία των ασθενών». Σύμφωνα με την κυρία Αγγέλη, και η Ευρώπη αποδεικνύεται ολοένα πιο ευάλωτη στις «επιθέσεις» των πλαστών φαρμάκων. «Στην ΕΕ, μέσω της διαδικασίας του παράλληλου εμπορίου, πωλείται ένα όλο και αυξανόμενο ποσοστό πλαστών φαρμάκων. Αποδεικνύεται ότι το πρόβλημα είναι παγκόσμιο και απαιτεί παγκόσμια λύση». Το παράλληλο εμπόριο αντιπροσωπεύει σημαντικό όγκο πωλήσεων φαρμάκων στην ΕΕ λόγω των διαφορών στις τιμές που καθορίζονται από τις εθνικές κυβερνήσεις και έχει στόχο να διευκολύνει τη διανομή των φαρμάκων εντός της Ενωσης. Αναγνωρίζεται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή σύμφωνα με την αρχή της ελεύθερης διακίνησης αγαθών. Ωστόσο οδηγεί και στην αύξηση της κυκλοφορίας πλαστών φαρμάκων, τα οποία είναι δύσκολο να εντοπιστούν λόγω της απουσίας τελωνειακών ελέγχων στα σύνορα.
Κατά τη διάρκεια των εγκαινίων του νέου κέντρου στην Τουρ, ο πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Ομοσπονδίας Φαρμακευτικών Επιχειρήσεων και Ενώσεων (European Federation of Pharmaceutical Industries and Associations – EFPIA) και πρόεδρος της Sanofi-Aventis Ζαν-Φρανσουά Ντεέκ μίλησε για συμμορίες οργανωμένου εγκλήματος που λειτουργούν διεθνώς, παίζοντας με τις ανθρώπινες ζωές στο όνομα του κέρδους. Ο κ. Ντεέκ κάλεσε τους αρμοδίους να δράσουν συστηματικά και να επιβάλουν αυστηρές κυρώσεις στους παραβαίνοντες τον νόμο. Οπως σχολίασε, οι ποινές που ισχύουν σήμερα στα κράτη-μέλη είναι ανεπαρκείς.
Σωτήρια η ταινία γνησιότητας
Το παγκόσμιο αυτό πρόβλημα, όπως είναι επόμενο, δεν κάνει διακρίσεις και είναι εύλογο το ερώτημα σχετικά με το τι συμβαίνει στη χώρα μας με τα πλαστά φάρμακα. Οπως απάντησε στο «Βήμα» ο πρόεδρος του ΕΟΦ κ. Β. Κοντοζαμάνης, «ο οργανισμός πέραν των μηχανισμών ελέγχου, επιθεώρησης και επιτήρησης της αγοράς, οι οποίοι διασφαλίζουν την κυκλοφορία γνήσιων φαρμάκων στη χώρα μας, εφαρμόζει εδώ και αρκετά χρόνια το σύστημα της ταινίας γνησιότητας φαρμάκων επί της συσκευασίας κάθε προϊόντος. Η χρήση της ταινίας γνησιότητας συμβάλλει στον έλεγχο της αλυσίδας παρακολούθησης παραγωγής, αποθήκευσης και διάθεσης ενός φαρμακευτικού προϊόντος. Αποτελεί δε την εγγύηση ότι το προϊόν παρήχθη σύμφωνα με τους κανόνες ορθής παρασκευής και κυκλοφορεί στην ελληνική αγορά σύμφωνα με τις προϋποθέσεις της εθνικής και της ευρωπαϊκής νομοθεσίας. Επομένως, τυχόν φαινόμενα κυκλοφορίας παραποιημένων φαρμάκων στην ελληνική αγορά εκμηδενίζονται».
Σε ό,τι αφορά βέβαια την «παγίδα» του Διαδικτύου, ο πρόεδρος του ΕΟΦ παραδέχεται ότι, όπως συμβαίνει σε όλες τις χώρες, δεν μπορεί να υπάρξει έλεγχος σε αυτό το ηλεκτρονικό… ξέφραγο αμπέλι. Σημειώνει σε κάθε περίπτωση ότι «ο οργανισμός έχει κατ’ επανάληψη επισημάνει ότι η διακίνηση προϊόντων μέσω Διαδικτύου και από μη εγκεκριμένες πηγές είναι παράνομη, δεν υπόκειται σε κανέναν έλεγχο από τις κρατικές αρχές και ως εκ τούτου η χρήση τέτοιων σκευασμάτων θέτει σε σοβαρό κίνδυνο την υγεία των χρηστών».
Ενα μικρό κουτάκι μπορεί να έχει μεγάλη δύναμη, κρύβοντας μέσα του ζωή για τους ασθενείς. Οταν τα δεδομένα, όμως, αναφέρουν ότι μία στις δέκα συσκευασίες φαρμάκων που κυκλοφορούν στην παγκόσμια αγορά είναι πλαστή, τότε αυτό μεταφράζεται σε… αδυναμία ποιότητας ζωής, ακόμη και επιβίωσης για εκατομμύρια ανθρώπους. Διότι κανένας δεν ξέρει αν αυτή η συσκευασία που κρύβει το πλαστό φάρμακο θα βρεθεί στα δικά του χέρια…
Ανακτήθηκε από τον ιστότοπο: http://tovima.dolnet.gr
Σχετικός δεσμός:
http://tovima.dolnet.gr/print_article.php?e=B&f=15518&m=H08&aa=1
Αφήστε μια απάντηση
Για να σχολιάσετε πρέπει να συνδεθείτε.