Νοέ 09
13
Τα αίτια των αποκλίσεων και τα κριτήρια βαθμολόγησης
ΣΤΑΜΑΤΙΟΣ ΠΑΠΑΔΑΚΗΣ | 13 Νοεμβρίου, 2009 | Γράψτε σχόλιο
Δεν χωράει καμία αμφιβολία ότι οι μεγάλες βαθμολογικές αποκλίσεις και τα υψηλά ποσοστά αναβαθμολογήσεων δημιουργούν σοβαρά προβλήματα ανασφάλειας στους υποψηφίους, οι οποίοι πολλές φορές νιώθουν αδικημένοι -όταν μάλιστα είναι γνωστό ότι η εισαγωγή τους σε πολλές σχολές κρίνεται οριακά από δέκατα μιας βαθμολογικής μονάδας- και κυρίως ανυπεράσπιστοι.
Προπάντων δημιουργούν όχι απλώς την αίσθηση αλλά τη βεβαιότητα της αδικίας και μαζί αναδεικνύουν τον βαθμό της εκτίμησης που τρέφει η πολιτική αρχή στον κόπο και στην αγωνία των υποψηφίων.
Στη διόρθωση των γραπτών των υποψηφίων «λειτουργεί» μέχρι παρεξήγησης ένα εκρηκτικό μείγμα (υποκειμενικά κριτήρια των βαθμολογητών – διαφορετικά κριτήρια αξιολόγησης ανά περιοχή και βαθμολογικό κέντρο – ασάφεια θεμάτων). Αποτέλεσμα; Επιδόσεις που έρχονται σε σύγκρουση με την ίδια τη λογική!
Σύγχυση και αμηχανία
Μια βασική παράμετρος των υψηλών ποσοστών αναβαθμολόγησης, αλλά και αποτυχίας, είναι ο έντονος ιδεολογικός χαρακτήρας των φιλολογικών μαθημάτων και κατά συνέπεια ο υποκειμενικός τρόπος διατύπωσης των ερωτήσεων και των απαντήσεων. Γι αυτό και είναι φανερό ότι η απόλυτη αντικειμενικότητα είναι ανέφικτη.
Πολλές φορές η ασάφεια των θεμάτων ή θέματα που επιδέχονται πολλαπλές σωστές απαντήσεις προκαλούν σύγχυση και αμηχανία.
Φέρνουν σε δίλημμα τους βαθμολογητές, όταν τα θέματα ή οι απαντήσεις, οδηγίες της επιτροπής των εξετάσεων, είναι εξόφθαλμα και κραυγαλέα λανθασμένες: θα βαθμολογήσουν με γνώμονα την επιστημονική τους συνείδηση ή θα υποχρεωθούν να θεωρήσουν και να βαθμολογήσουν ως ορθή την επιστημονικά λανθασμένη απάντηση που εισηγείται η επιτροπή των εξετάσεων;
Είναι αλήθεια ότι κάθε χρόνο καταγράφονται «γραφικά» επεισόδια με πρωταγωνιστές μέλη της Κεντρικής Επιτροπής Εξετάσεων που επιλέγονται με «μπιλιετάκια» στα πολιτικά γραφεία, χωρίς πολλές φορές να πληρούν τα κριτήρια και να έχουν εμπειρίες. Γι αυτό οι παραλείψεις και οι γκάφες έχουν το δικό τους μερτικό στο άγος των βαθμολογικών αποκλίσεων και αναβαθμολογήσεων.
Αυτή η κατάσταση είναι μια πρόκληση για τη νέα πολιτική ηγεσία του υπουργείου Παιδείας. Με δεδομένη τη διάθεσή της να προβεί σε τεχνικές διορθώσεις του εξεταστικού συστήματος εν όψει της διαβούλευσης για αλλαγή του μετά το 2011, μπορεί να επικεντρώσει τις βελτιώσεις στις εξής δύο κατευθύνσεις:
- Να μην τεθούν «ακραία θέματα». Να είναι με σαφήνεια διατυπωμένα τα ζητούμενα και να είναι πιο βατά σε σύγκριση με προηγούμενες χρονιές, ώστε να μειωθούν οι βαθμολογικές αποκλίσεις και να μειωθούν δραστικά τα γραπτά με βαθμολογία «κάτω από τη βάση», αφού θα ισχύσει το βαθμολογικό όριο εισαγωγής.
- Να λειτουργήσει υποχρεωτικά, πιο συντονισμένα και συστηματικά η διαδικασία της πειραματικής βαθμολόγησης.
Επίσης, ας ληφθεί υπόψη ότι από χρόνιες έρευνες έχει προκύψει ότι υποψήφιοι, γονείς και εκπαιδευτικοί ζητούν εκτός των άλλων:
- Να αποφασιστεί από την κεντρική εξουσία να έχουμε σε όλα τα βαθμολογικά κέντρα κοινά κριτήρια βαθμολόγησης.
- Όταν δίνονται τα θέματα στους μαθητές ταυτόχρονα να τηλεδιασκέπτονται πανελλαδικά οι υπεύθυνοι κάθε βαθμολογικού κέντρου για το αντίστοιχο μάθημα. Να αναλύουν τα θέματα και να καταλήγουν σε κοινά κριτήρια.
Η προσοχή του διαγωνιζόμενου
Έχοντας υπόψη τους τα παραπάνω οι υποψήφιοι οφείλουν να είναι πιο προσεκτικοί και ακριβείς στην έκφρασή τους, έτσι ώστε με σαφήνεια και καθαρότητα να διατυπώνουν τις απαντήσεις τους. Να αποφεύγουν ασαφείς και έντονα υποκειμενικές και ατεκμηρίωτες απόψεις. Επιπλέον, έχει ιδιαίτερη σημασία να κατανοήσουν πόσο σημαντικό ρόλο μπορούν να παίξουν και οι «λεπτομέρειες».
Γι αυτό πρέπει να τηρούν ακόμα και τις συνήθεις πρακτικές οδηγίες που δίνονται σε κάθε μάθημα και αφορούν τα ευανάγνωστα γράμματα, την εμφάνιση του γραπτού μέχρι τη σαφή διατύπωση και τη μεθοδική ανάλυση των ζητουμένων των θεμάτων.
Αυτή η ανάγκη για τεταμένη προσοχή και υψηλή απόδοση στα σημεία που συγκροτούν τις κρίσιμες «λεπτομέρειες» είναι το άγχος του εξεταζόμενου μαθητή και δικαιολογημένα χρειάζεται την ανακούφιση που θα του δώσουν τα συντεταγμένα και ομοειδή κριτήρια αξιολόγησης του γραπτού του.
Το άγχος του βαθμολογητή
Το ίδιο άγχος κυριεύει και τους καθηγητές-διορθωτές. Από τη μία ο μεγάλος όγκος γραπτών (μέχρι 300), από την άλλη τα στενά χρονικά περιθώρια μέσα στα οποία πρέπει να διορθωθούν όχι μόνο αγχώνουν τους βαθμολογητές, αλλά τους προκαλούν μεγάλες ευθύνες.
Όσο, μάλιστα, η κριτική για τα θέματα που «πέφτουν» στις Πανελλαδικές καταγράφει βάσιμους φόβους για παρερμηνείες, τόσο περισσότερο φορτίζεται η περίοδος των βαθμολογήσεων, με συνέπεια το άγχος του βαθμολογητή να φουντώνει.
Δεν είναι τυχαίο ότι η σχετική έρευνα του Τμήματος Φιλοσοφίας, Παιδαγωγικής και Ψυχολογίας του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων αποκαλύπτε ι ότι 7 στους 10 καθηγητές-βαθμολογητές δηλώνουν πως έκαναν αυτήν τη δουλειά παρά τη θέλησή τους, «επειδή τους υποχρέωσαν».
Η ίδια έρευνα καταγράφει τους βασικότερους παράγοντες που προκαλούν τη σωρεία των αναβαθμολογήσεων. Είναι οι εξής τρεις:
- Πρώτος παράγοντας είναι οι «κακοί» και «πρόχειροι» στη δουλειά τους βαθμολογητές, που βλέπουν τη διαδικασία της συμμετοχής τους στις ομάδες βαθμολογητών ως μία ευκαιρία για αύξηση -έστω και μικρή- του εισοδήματός τους.
Αυτό, μάλιστα, παρόλο που η συντριπτική πλειονότητα χαρακτηρίζει την αποζημίωση για την πρόσθετη αυτή εργασία ως «απαράδεκτη και εξευτελιστική».
- Δεύτερος παράγοντας σημειώνεται «η απειρία των νέων βαθμολογητών». Ο αριθμός των νέων στο επάγγελμα καθηγητών που προστρέχουν στην πενιχρή -αλλά απαραίτητη γι αυτούς- αποζημίωση είναι μεγάλος. Όμως, η τριβή με το αντικείμενο είναι μικρή και οι κίνδυνοι να εκτραπούν σε βαθμολογικές αποκλίσεις είναι μεγαλύτεροι.
- Τρίτος παράγοντας είναι ασφαλώς τα πολυσυζητημένα «ασαφή θέματα ή τα θέματα με διφορούμενη απάντηση».
Τέλος, αξίζει να σημειωθεί ότι μία από τις κύριες ομάδες σφαλμάτων αξιολόγησης είναι το «σφάλμα κεντρικής τάσης».
Πρόκειται για την τάση των βαθμολογητών να αποφεύγουν τα δύο άκρα της βαθμολογίας. Αυτή η «ακροφοβία» πολλών βαθμολογητών είναι πιο έντονη σε πανελλαδικού τύπου εξετάσεις που θεωρούνται «κρίσιμες» για το μέλλον των μαθητών.
Η διαδικασία
Αφού, όμως, κάνουμε τόση κουβέντα για τις αναβαθμολογήσεις, ας θυμηθούμε τη διαδικασία με την οποία γίνονται.
Έχει σημασία να τονιστεί ότι δεν τις προκαλεί ο άμεσα ενδιαφερόμενος υποψήφιος, αλλά αποτελεί ευθύνη και καθήκον της επιτροπής του κάθε βαθμολογικού κέντρου. Όπως είναι γνωστό, αν η διαφορά μεταξύ των βαθμολογιών α και β βαθμολογητή είναι μεγαλύτερη από δώδεκα (12) μονάδες στην κλίμακα 0-100, τότε επιλαμβάνεται η επιτροπή του Β.Κ. Τα μέλη της καλύπτουν τους αποκλίνοντες βαθμούς και των δύο βαθμολογητών και το γραπτό δίνεται για αναβαθμολόγηση σε τρίτο βαθμολογητή.
Αυτό το πρόσωπο δεν είναι τυχαίο ότι επιλέγεται μεταξύ των βαθμολογητών με τη μεγαλύτερη εκπαιδευτική εμπειρία και είναι κατά προτίμηση σχολικός σύμβουλος ή διευθυντής λυκείου ή καθηγητής με βαθμό Α της οικείας ειδικότητας που έχει διδάξει το επίμαχο μάθημα κατά το τρέχον σχολικό έτος.
ΟΙ «ΠΛΗΓΕΣ» ΣΤΑ ΕΙΔΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ
Οι βαθμολογικές αποκλίσεις στα ειδικά μαθήματα έχουν το… προνόμιο να οφείλονται, πέραν των γενικότερων λόγων που αφορούν τα υπόλοιπα μαθήματα, και σε άλλους δύο… ειδικότερους και πλέον εξωφρενικούς.
1 Τα ειδικά μαθήματα, επειδή ακριβώς εξετάζονται μέσα στον Ιούνιο μετά τα υποχρεωτικά πανελλαδικώς εξεταζόμενα μαθήματα, βαθμολογούνται κατόπιν αυτών, όταν τα χρονικά περιθώρια είναι εξαιρετικά στενά. Σε συνθήκες, έντονης χρονικής πίεσης, βιασύνης και προχειρότητας, οπότε μοιραία ευδοκιμούν τέτοια ακραία φαινόμενα.
2 Η μεγάλη πληγή των ειδικών μαθημάτων είναι ότι οι υποψήφιοι εξετάζονται σε ύλη που δεν διδάσκεται στο λύκειο, όπως το ελεύθερο και το γραμμικό σχέδιο! Έτσι δεν είναι υπερβολική η άποψη ότι για την πανελλαδική εξέταση αυτών των μαθημάτων το επίσημο εκπαιδευτικό σύστημα συνθηκολογεί ανοιχτά με τα φροντιστήρια, τα οποία αποτελούν τη μοναδική διέξοδο εκπαίδευσης των υποψηφίων.
ΑΚΡΑΙΑ ΒΑΘΜΟΛΟΓΙΚΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ ΓΙΑ 14 ΛΟΓΟΥΣ
Οι παρατηρήσεις, οι έρευνες και οι εμπειρίες των τελευταίων 10 χρόνων παρέχουν την ευχέρεια να εντοπίσουμε τις κύριες αιτίες των μεγάλων βαθμολογικών αποκλίσεων σε 14 διαπιστώσεις, που συνοπτικά είναι οι εξής:
- 1. Πολλές εξετάσεις – Ελάχιστος χρόνος – Πολλά γραπτά.
- 2. Πίεση, εξαναγκασμός και εξουθένωση βαθμολογητών.
- 3. Φυσιογνωμία, παραλείψεις και ασάφειες των θεμάτων.
- 4. Άγχος και αγωνία βαθμολογητών μήπως αδικηθεί ο μαθητής.
- 5. Ελλιπής επιμόρφωση, ελλιπής και αντιφατική καθοδήγηση βαθμολογητών.
- 6. Διαφορετικά και υποκειμενικά κριτήρια βαθμολόγησης.
- 7. Δυσκολίες, αδυναμίες και λάθη σχολικών βιβλίων.
- 8. Φυσιογνωμία και φιλοσοφία του εξεταστικού συστήματος.
- 9. Πενιχρές αμοιβές βαθμολογητών.
- 10. Χαμηλή κοινωνική εκτίμηση για έργο εκπαιδευτικών.
- 11. Απουσία συντονισμού βαθμολογικών κέντρων.
- 12. Ένας ιδιόμορφος τοπικισμός σε ορισμένα βαθμολογικά κέντρα.
- 13. Έλλειψη στοιχειώδους ελέγχου, εποπτείας από την πλευρά
- των επιτροπών των Β.Κ.
- 14. Διεκπεραιωτική λογική και βιασύνη προκειμένου να δοθούν γρήγορα οι βαθμολογίες με ευθύνη επιτροπών και ΥΠΕΠΘ, κυρίως.
Πώς και πότε ασκείται το δικαίωμα πρόσβασης στα γραπτά
Από τη σεζόν που πέρασε οι διαγωνιζόμενοι στις πανελλαδικές εξετάσεις έχουν τη δυνατότητα να βλέπουν τα γραπτά τους. Αυτό γίνεται ήδη από τον Οκτώβριο, συνεχίζεται δε και τους μήνες Νοέμβριο – Δεκέμβριο, αρκεί οι ενδιαφερόμενοι να έχουν υποβάλει την προβλεπόμενη αίτηση μέσα στον Σεπτέμβριο που πέρασε.
Υπενθυμίζουμε τη διαδικασία που ίσχυσε φέτος για να την έχουν υπόψη τους και οι υποψήφιοι των Πανελλαδικών του 2010.
Όσοι, λοιπόν, επιθυμούν να λάβουν γνώση των γραπτών τους, υποβάλλουν αποκλειστικά μέχρι 29 Σεπτεμβρίου τη σχετική αίτηση στη Διεύθυνση ή στο Γραφείο Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης ή Επιθεώρησης Εκπαίδευσης, όπου υπάγεται το σχολείο στο οποίο κοινοποιήθηκαν οι βαθμοί των εξετασθέντων μαθημάτων.
Μαζί με την αίτηση συνυποβάλλεται σχετικό παράβολο, το οποίο εκδίδεται με διπλότυπο είσπραξης από την αρμόδια ΔΟΥ στον ΚΑΕ 3743, με ονομασία «Παράβολα επίδειξης γραπτών δοκιμίων πανελληνίων εξετάσεων».
Η επίδειξη των γραπτών δοκιμίων θα γίνεται κατά την περίοδο Οκτωβρίου – Νοεμβρίου – Δεκεμβρίου ακριβώς εκεί που υποβλήθηκαν οι αιτήσεις στον ίδιο τον ενδιαφερόμενο ή και παρουσία του γονέα ή του κηδεμόνα του, εφόσον ο υποψήφιος το ζητήσει και σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα που θα ανακοινώνεται ανάλογα με τον αριθμό των γραπτών. Οι υποψήφιοι θα λαμβάνουν γνώση των γραπτών με επίδειξη σε φωτοτυπία.
Αν πρόκειται για γραπτά ειδικών μαθημάτων (Ξένες Γλώσσες – Σχέδια – Μουσική), των μαθημάτων «Αρχιτεκτονικό σχέδιο» και «Γραφιστικές εφαρμογές» των ΤΕΕ ή ΕΠΑΛ, καθώς και για τα γραπτά των εξετάσεων των Ελλήνων του εξωτερικού, η επίδειξη γίνεται από το πρωτότυπο και κατά το ίδιο χρονικό διάστημα στη Διεύθυνση Λειτουργικών Υποδομών Πληροφορικής και Νέων Τεχνολογιών του υπουργείου Παιδείας (Συγγρού 106 – Τ.Κ. 11741 – Κουκάκι, Αθήνα).
http://www.ethnos.gr/article.asp?catid=11460&subid=2&pubid=7838817
Αφήστε μια απάντηση
Για να σχολιάσετε πρέπει να συνδεθείτε.