Μέγαρα – Επανάσταση 1821

Α. Τουρκοκρατία

Στα δύσκολα χρόνια της τουρκικής σκλαβιάς τα Μέγαρα με βασικούς συντελεστές την ορθόδοξη πίστη, την αδιάσπαστη ελληνική γλώσσα, την πλούσια παράδοση της περιοχής και φυσικά την μεγαρική ιστορία, κρατούν την ελληνικότητά τους και ξεπερνούν, εύκολα ή δύσκολα, τα βάσανα και τις συμφορές που κατά καιρούς συμβαίνουν στον τόπο τους από την καταστροφική μανία των κατακτητών (Βενετών ή Τούρκων) και την αρπακτική διάθεση των πειρατών.
Στο δεύτερο μισό του 16ου αι. είναι μια μικρή κωμόπολη με 300 ως 400 μικρά φτωχόσπιτα, τα περισσότερα πλινθόκτιστα, χτισμένα το ένα δίπλα στο άλλο, στο δυτικό λόφο του Αγίου Δημητρίου.
Μέχρι το 1715 οι Μεγαρίτες ζούσαν σε καθεστώς τριπλής απειλής και τυραννίας, δηλαδή των Βενετών, των Τούρκων και των πειρατών. Όλοι οι πόλεμοι μεταξύ Βενετών και Τούρκων στοίχησαν πολλά στους Μεγαρίτες, προπαντός αυτός που ξέσπασε το 1684 και τελείωσε το 1699, αφού το 1687 οι Βενετοί με αρχηγό το Μοροζίνη πυρπόλησαν τα Μέγαρα. Όπως μας βεβαιώνουν πολλοί ξένοι ταξιδιώτες που πέρασαν εκείνη την εποχή από τα Μέγαρα και έγραψαν σε βιβλία τις εντυπώσεις τους, οι Τούρκοι δεν τολμούσαν να μείνουν στα Μέγαρα από το φόβο των πειρατών. Με τη μεσολάβηση του Γάλλου πρόξενου στην Αθήνα οι Μεγαρίτες του παρέδιδαν μια ποσότητα σιταριού κάθε χρόνο για να μην τους ενοχλεί. Έτσι είχαν καταφέρει να ζουν ελεύθεροι αφού στα Μέγαρα ούτε Τούρκοι κατοικούσαν, ούτε πειρατές τους ενοχλούσαν. Οι Μεγαρίτες επίσης έδιναν τη μισή  σοδειά τους από σιτάρι στους Τούρκους και τους πειρατές.
Την άνοιξη του 1770 ο Αλέξης Ορλώφ, αρχηγός τότε του Ρωσικού στόλου στη Μεσόγειο, παρακίνησε τους Έλληνες σε επανάσταση ενάντια στους Τούρκους, οπότε οι Μεγαρίτες ξεσηκώθηκαν με ηγέτη τον Μητρομάρα που είχε καταλάβει τη γειτονική μας Σαλαμίνα και ήταν Μεγαρίτης. Η εξέγερση απέτυχε και τα Μέγαρα πλήρωσαν την αποτυχία με μεγάλες καταστροφές.
Γύρω στο 1796 ο πληθυσμός της πόλης φτάνει τους 1500 κατοίκους περίπου (350 σπίτια), με τις συνθήκες ζωής να παραμένουν δυσμενείς. Οι κάτοικοι ζουν βασικά από τη γεωργία, καλλιεργώντας κυρίως σιτάρι.
Στις αρχές του 19ου αι. τα Μέγαρα έχουν εξελιχθεί στο μεγαλύτερο οικισμό της Μεγαρίδος, κάτι σαν το  κεφαλοχώρι της περιοχής.

Β. Επανάσταση του 1821

Το τείχος στην Αγία Τριάδα (Βουρκάρι)
Λίγο πριν την επανάσταση του 1821, αρκετοί Μεγαρίτες μυούνται στη Φιλική Εταιρεία. Το 1818 αρχίζει η κατασκευή του τείχους στην Αγία Τριάδα, νοτιοανατολικά των Μεγάρων, λίγο πιο δεξιά από την Πάχη. Αποπερατώθηκε το 1823. Έχει μήκος 600 m και ύψος 4 m και πολλές πολεμίστρες. Εκεί οχυρώνονταν οι Μεγαρίτες και πολεμούσαν τους Τούρκους. (Η κεντρική πόρτα του τείχους, ξύλινη με μεγάλο πάχος και θωρακισμένη εξωτερικά με λαμαρίνα, βρίσκεται σήμερα στην είσοδο του μοναστηριού της Παναγίας της Φανερωμένης στη Σαλαμίνα.)

Η συμμετοχή των Μεγαριτών στην επανάσταση
Ο στρατηγός Μακρυγιάννης, μια από τις μεγαλύτερες μορφές του Αγώνα, στα περίφημα απομνημονεύματά του αναφέρεται επανειλημμένως στους Μεγαρίτες και στην παλικαριά τους. Χαρακτηριστικό είναι το παρα-κάτω απόσπασμα: «… Μεγάλη ‘λικρίνειαν και πατριωτισμόν είδαμε από τους Περαχωρίτες και από τους Μεγαρίτες. Έδειξαν αιστήματα πατριωτικά και φιλάνθρωπα κι έλεγαν: «Να πουληθούμεν όλοι, νόμους να κάμετε δια την πατρίδα». Πήγαιναν νηστικοί και ξυπόλυτοι αυτείνοι και οι καημένοι αγωνισταί τους με γράμματα, όπου χρειάζονταν παντού να στέλνωμεν, κι έτρεχαν με μεγάλη προθυμίαν…».

Κλικ εδώ για να δείτε το τείχος στην Αγία Τριάδα

Κλικ εδώ για να δείτε το τείχος (2) 

Το Τείχος της Αγίας Τριάδας στο Βουρκάρι

3ο Δημοτικό Σχολείο Μεγάρων

Το βράδυ του Σαββάτου της 18ης Ιουνίου 2016, δίπλα από το εξωκλήσι της Αγίας Τριάδας στο Βουρκάρι, παρουσιάσαμε: α) Εισήγηση από εκπαιδευτικούς του σχολείου μας με θέμα: «Τα Μέγαρα στην Επανάσταση του 1821» & β) Το θεατρικό σκετς: «Το Τείχος της Αγίας Τριάδας» στο οποίο έπαιξαν οι μαθητές της ΣΤ΄ τάξης.

Όσοι βρεθήκαμε εκεί κάναμε ένα μικρό ταξίδι στο χρόνο. Γυρίσαμε δυο αιώνες πίσω και μεταφερθήκαμε στα δύσκολα χρόνια της τουρκοκρατίας. Τότε που τον τόπο μας κατακρατούσαν και καταδυνάστευαν οι ξένοι κατακτητές, Τούρκοι, Βενετοί και πειρατές. Τότε που όλα τα ’σκιαζε η φοβέρα και τα βάραινε η σκλαβιά.
Είδαμε πώς οι Μεγαρίτες παππούδες μας αγωνίστηκαν να επιβιώσουν, να μην αλλοτριωθούν απ’ αυτούς και χάσουν την ελληνικότητά τους αλλά και πώς αγωνίστηκαν στη Μεγάλη επανάσταση του 1821 για να τους διώξουν από την πατρίδα μας και ν’ αποκτήσουν την πολυπόθητη λευτεριά που πολλούς αιώνες πριν είχαμε χάσει.
Η παρουσίασή μας και το θεατρικό σκετς βασίστηκαν κυρίως σε πληροφορίες που αντλήσαμε από το βιβλίο του συμπολίτη μας συγγραφέως Μελετίου Μπεναρδή «ΜΕΓΑΡΕΙΣ ΚΑΙ ΔΕΡΒΕΝΟΧΩΡΙΤΑΙ» αλλά και στην προφορική μεγαρική παράδοση. Ιδιαίτερα δε για το πώς πήρε το όνομά της η  Ρεβιθούσα, το μικρό νησάκι που βρίσκεται απέναντι από τη χερσόνησο της Αγίας Τριάδας, προς τη μεριά του Σαρωνικού, την ιστορία μάς τη διηγήθηκε ο συμπολίτης μας κ. Παναγιώτης Κορόγιαννης. Είναι μια ιστορία αληθινή που άκουσε από τον πατέρα και τον παππού του. Αφορά το όνομα της οικογένειάς του και ανάγεται στα δύσκολα χρόνια της επανάστασης του ’21. Πέρασε προφορικά από γενιά σε γενιά από πατέρα και παππού στα παιδιά κι έφθασε μέχρι τις μέρες μας στον κ. Παναγιώτη.
Οι μαθητές της ΣΤ΄ τάξης που έπαιξαν στο θεατρικό σκετς εισέπραξαν επάξια από το κοινό πολλά συγχαρητήρια και θερμό χειροκρότημα, γιατί έπαιξαν εξαιρετικά κάνοντας όλους να συγκινηθούν, να θυμηθούν την τοπική μας ιστορία και να μάθουν για τον αγώνα των Μεγαριτών στο Τείχος της Αγίας Τριάδας. Τα παιδιά κατέβαλαν πολλή προσπάθεια και κόπο για να πετύχουν αυτήν την απόδοση. Είχαν κάνει πολλές πρόβες, ζωγράφισαν ωραία σκηνικά, τραγούδησαν το τραγούδι «Στου Ντόσκουρη τις ρεματιές» και χόρεψαν μεγαρίτικους χορούς.

Ήταν πράγματι πολύ συγκινητικό που βρεθήκαμε σ’ αυτόν τον ιερό, αγιασμένο και αιματοβαμμένο από τις μάχες τόπο της Αγίας Τριάδας. Δίπλα από το ταπεινό εκκλησάκι, που την εποχή εκείνη ήταν καταφύγιο ψυχής των αγωνιζόμενων παππούδων μας κι άκουγε κάθε μέρα τις αμέτρητες προσευχές τους για σωτηρία, νίκη και λευτεριά. Δίπλα από το ιστορικό Τείχος που οι Μεγαρίτες έχτισαν για να προστατεύονται από τη μανία και την αρπακτική διάθεση των κατακτητών. Ένα έργο που φτιάχτηκε μέσα σε καιρό επανάστασης και που ήταν ένας τέλειος πολεμικός προμαχώνας φτιαγμένος σύμφωνα με όλους τους κανόνες της πολεμικής τέχνης. Ένα τόλμημα και σωτήριο εφεύρημα που, όπως λέει και ο κ. Μπεναρδής στο βιβλίο του, «ὅ,τι δὲν ἐπενόησεν οὐδέν μέρος τῆς Ἐλλάδος κατὰ τὴν Ἐθνεγερσίαν, ἐπενόησαν καὶ ἐφήρμοσαν λίαν ἐπιτυχῶς μόνον οἱ Μεγαρεῖς».

Η παρουσία μας ήταν ένας φόρος τιμής, ευγνωμοσύνης κι ευχαριστίας στους προγόνους μας Μεγαρίτες που έδωσαν τη ζωή τους στον αγώνα του 1821 για να ζούμε σήμερα εμείς ελεύθεροι.

τ3τ1τ2