103 KΥΠΑΡΙΣΣΑΚΙΑ

Ευχόμαστε σε όλους τους δασκάλους, γονείς και μαθητές

ΧΡΟΝΙΑ ΠΟΛΛΑ ΚΑΙ ΚΑΛΟ ΠΑΣΧΑ

Χριστός Ανέστη – Αληθώς Ανέστη

Παιδιά, σε λίγες μέρες φθάνει το Πάσχα!
Αν δε ζωγραφίσουμε και μερικά πασχαλινά αυγά, δε λέει. Γι’ αυτό λοιπόν κι εμείς ζωγραφίσαμε με την τάξη μας αυγά αληθινά και χάρτινα. Η μέθοδος είναι εύκολη και απλή. Παίρνετε τέμπερες ή μαρκαδόρους και ζωγραφίζετε αυγουλάκια.
Για τα αληθινά προτιμήστε τις τέμπερες. Τα βράζετε καλά πριν τα βάψετε, προς αποφυγήν… ατυχημάτων. Με χοντρό χαρτονάκι φτιάχνετε μια μικρή κυλινδρική βάση και τα βάζετε εκεί όταν τα ζωγραφίζετε για να μη χρειάζεται να τα κρατάτε στο χέρι. Ακόμη, με τη βάση αυτή τα τοποθετείτε στο γραφείο ή τη βιβλιοθήκη σας για τις γιορτινές μέρες.
Τα χάρτινα τα ζωγραφίζετε σε χοντρό λευκό χαρτονάκι. Μπορείτε άνετα να χρησιμοποιήσετε τους μαρκαδόρους σας. Κάνετε πρώτα με μολύβι το περίγραμμα του αυγού και μετά αρχίζετε τα σχέδια, το βάψιμο και τις ευχές, όπως “Χριστός ανέστη”, “Αληθώς ανέστη”, “Καλό Πάσχα”, “Χρόνια Πολλά” κ.α. Όταν τελειώσετε τα κόβετε προσεκτικά με το ψαλιδάκι. Και αυτά μπορείτε να τα βάλετε σε κάποιο δωμάτιο για διακοσμητικά. Αν θέλετε, τους κολλάτε πίσω ένα μικρό μαγνητάκι και τα βάζετε στο ψυγείο της κουζίνας. 

Παρακαλώ, πάρτε μια ιδέα!

Πρώτα τα αληθινά. Τα ζωγραφίσαμε με τέμπερες.

Και μετά τα χάρτινα. Τα ζωγραφίσαμε με μαρκαδόρους.

Χρόνια Πολλά σε όλους και καλό Πάσχα!
Χριστός ανέστη! Αληθώς ανέστη!

ΣΤΑΥΡΟΣ

Η ΑΓΙΑ ΚΑΙ ΜΕΓΑΛΗ ΕΒΔΟΜΑΔΑ

Είναι η εβδομάδα των παθών του Χριστού και ονομάζεται μεγάλη όχι επειδή έχει περισσότερες ώρες ή μέρες από τις άλλες εβδομάδες του έτους αλλά, σύμφωνα με τον άγιο Ιωάννη το Χρυσόστομο, επειδή «μεγάλες και απερίγραπτες υπήρξαν οι ωφέλειες που πήραμε κατ’ αυτήν την εβδομάδα. Κατ’ αυτήν την εβδομάδα τελείωσε ο πολυχρόνιος πόλεμος του ανθρώπου με το Θεό, καταργήθηκε ο θάνατος, εξαφανίσθηκε η κατάρα, διαλύθηκε η τυραννική εξουσία του Διαβόλου, τα υπάρχοντά του λεηλατήθηκαν, έγινε η συμφιλίωση του Θεού με τον άνθρωπο…
Γι’ αυτό, λοιπόν, ονομάζουμε Μεγάλη την εβδομάδα αυτή, επειδή τόσες πολλές και μεγάλες δωρεές μας χάρισε κατ’ αυτήν ο Κύριος».
(Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος, ομιλία  Λ΄ εις την Γένεσιν).

 

 

Κυριακή των Βαΐων
Εορτάζουμε την είσοδο του Ιησού στα Ιεροσόλυμα. «Ἐρχόμενος ὁ Κύριος πρὸς τὸ ἐκούσιον πάθος» έστειλε δυο εκ των μαθητών του και έφεραν προς αυτόν ένα μικρό γαϊδουράκι και αφού κάθισε πάνω σ’ αυτό, εισήλθε στην πόλη. Το πλήθος του λαού όταν άκουσε ότι έρχεται ο Ιησούς, πήρε στα χέρια βαΐα φοινίκων και βγήκε να τον προϋπαντήσει. Και άλλοι μεν με  τα ρούχα τους, άλλοι δε με κλαδιά από τα δένδρα, έστρωναν το δρόμο από τον οποίο θα περνούσε ο Χριστός. Και όλοι μαζί, ακόμα κι αυτά τα νήπια, φώναζαν: «Ωσαννά, ευλογημένος ο ερχόμενος εν ονόματι Κυρίου, ο βασιλεύς του Ισραήλ».

Μεγάλη Δευτέρα
Θυμόμαστε: 1) Τον πάγκαλο Ιωσήφ που ήταν ο ενδέκατος υιός του Ιακώβ. Φθονήθηκε από τους αδελφούς του οι οποίοι πρώτα τον έριξαν σ’ ένα λάκκο και κατόπιν τον πούλησαν σκλάβο σε αλλόφυλους και από εκείνους  πάλι πουλήθηκε σκλάβος στην Αίγυπτο. Για τη σωφροσύνη του συκοφαντήθηκε και καταδικάσθηκε στη φυλακή. Έπειτα βγήκε με δόξα πολλή και τιμήθηκε από το Φαραώ σαν βασιλιάς. Έγινε άρχοντας όλης της Αιγύπτου. Στον καιρό της πείνας έγινε σιτοδότης όλου του λαού αλλά και των αδελφών του τους οποίους συγχώρησε και τους κάλεσε να μείνουν κοντά του. Για όλα αυτά ο Ιωσήφ θεωρείται τύπος του Χριστού  γιατί κι ο Ιησούς  έπαθε από τους ομοφύλους του Ιουδαίους  αλλά κατόπιν δοξάσθηκε με την ανάστασή Του. 2) Την άκαρπη συκιά  που καταράστηκε ο Χριστός και ξεράθηκε. Η συκιά αυτή συμβολίζει τόσο τη Συναγωγή των Εβραίων που δεν είχε πνευματικούς καρπούς, όσο και κάθε άνθρωπο που στερείται από πνευματικούς καρπούς, δηλαδή αρετές. Η εκκλησία φέρνει μπροστά μας το παράδειγμα της καταραμένης συκιάς για να μας παρακινήσει σε αγώνες πνευματικούς ώστε ν’ αποκτήσουμε αρετές και να αγιασθούμε.

Μεγάλη Τρίτη
Θυμόμαστε: 1) Την παραβολή των δέκα παρθένων και 2) Την παραβολή των ταλάντων. Με την πρώτη παραβολή η εκκλησία μας καλεί να είμαστε έτοιμοι να υποδεχθούμε, κρατώντας τις λαμπάδες των αρετών μας, τον ουράνιο Νυμφίο, τον Κύριο Ιησού, ο οποίος θα έλθει ξαφνικά, είτε ειδικά την ώρα του θανάτου μας, είτε γενικά κατά την Δεύτερη Παρουσία Του. Με τη δεύτερη παραβολή μας καλεί να αυξήσουμε τα χαρίσματα που μας έδωσε ο Θεός.

Μεγάλη Τετάρτη
Θυμόμαστε: 1) Τη μετανοημένη πόρνη γυναίκα που άλειψε με πολύτιμο μύρο τα πόδια του Ιησού ζητώντας έτσι συγχώρηση για τις αμαρτίες της. 2) Το συνέδριο του ανώτατου δικαστηρίου των Ιουδαίων με το οποίο αποφάσισαν να καταδικάσουν τον Ιησού και  3) Τα σχέδια του Ιούδα για να προδώσει τον Κύριο.

Μεγάλη Πέμπτη
Θυμόμαστε: 1) Το Χριστό που έπλυνε τα πόδια των μαθητών του για να τους διδάξει να είναι ταπεινοί. 2) Το Μυστικό Δείπνο δηλαδή την παράδοση του μυστηρίου της θείας Ευχαριστίας. 3) Τη θαυμαστή προσευχή του Χριστού προς τον πατέρα Του και 4) Την προδοσία του Κυρίου από τον Ιούδα τον Ισκαριώτη.

Μεγάλη Παρασκευή
Θυμόμαστε: 1) Τα άχραντα Πάθη του Κυρίου, δηλαδή «τους εμπτυσμούς, τα ραπίσματα, τα κολαφίσματα, τας ύβρεις, τους γέλωτας, την πορφυράν χλαίναν, τον κάλαμον, τον σπόγγον, το όξος, τους ήλους, την λόγχην. και προ πάντων τον σταυρόν και τον θάνατον» και 2) Τη σωτήρια ομολογία του ληστού που σταυρώθηκε μαζί με το Χριστό.

Μεγάλο Σάββατο
Θυμόμαστε: 1) Την ταφή του Ιησού από τον Ιωσήφ και το Νικόδημο και 2) Την κάθοδο του Χριστού στον Άδη.
Όταν ο Χριστός πέθανε πάνω στο σταυρό, σαν άνθρωπος, και χωρίστηκε η Ψυχή από το Σώμα Του, τότε το μεν Σώμα Του, από το οποίο δεν χωρίστηκε η Θεότητα του Κυρίου, μπήκε στον τάφο η δε Ψυχή Του ενωμένη και αυτή με την παντοδύναμη Θεότητά Του, κατέβηκε στον Άδη, τον νίκησε και ελευθέρωσε τις ψυχές των ανθρώπων που κρατούνταν εκεί. Κατά την τρίτη ημέρα ενώθηκε πάλι η Ψυχή με το Σώμα και το Σώμα αναστήθηκε εκ νεκρών. Έτσι νικήθηκε ο Άδης και ο θάνατος. Τον Άδη νίκησε η Ψυχή του Κυρίου, το δε θάνατο το Σώμα Του, διότι και τα δυο δεν ήταν μόνα τους, αλλά ενωμένα με τη Θεότητα. Η Ψυχή αυτή και το Σώμα αυτό δεν ήταν ψυχή και σώμα ενός κοινού θνητού, αλλά Ψυχή και Σώμα του ενανθρωπίσαντος Θεού. Γι’ αυτό ούτε ο Άδης μπόρεσε να κρατήσει δέσμια την Ψυχή αυτή ούτε ο θάνατος μπόρεσε να κρατήσει και να παραδώσει στη φθορά το Σώμα αυτό.

Κυριακή του Πάσχα
Το Πάσχα είναι η «εορτή των εορτών και η πανήγυρις των πανηγύρεων». Εορτάζουμε την ανάσταση του Χριστού εκ νεκρών. Τη διάβαση από την ενοχή της αμαρτίας στη δικαίωση, από τα έργα του σκότους στην αρετή, από την κατάρα στην ευλογία, από τη φθορά στην αφθαρσία, από το θάνατο στη ζωή, από τη γη στον ουρανό.

ΤΑ ΠΑΘΗ ΤΟΥ ΙΗΣΟΥ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΥΜΝΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΜΑΣ

Η ΣΤΑΥΡΩΣΗ

Σήμερον κρεμᾶται ἐπὶ ξύλου, ὁ ἐν ὕδασι τὴν γῆν κρεμάσας, Στέφανον ἐξ ἀκανθῶν περιτίθεται, ὁ τῶν Ἀγγέλων Βασιλεύς.Ψευδῆ πορφύραν περιβάλλεται, ὁ περιβάλλων τὸν οὐρανὸν ἐν νεφέλαις. Ῥάπισμα κατεδέξατο, ὁ ἐν Ἰορδάνῃ ἐλευθερώσας τὸν Ἀδάμ.Ἥλοις προσηλώθη, ὁ Νυμφίος τῆς Ἐκκλησίας. Λόγχῃ ἐκεντήθη, ὁ Υἱὸς τῆς Παρθένου. Προσκυνοῦμέν σου τὰ Πάθη Χριστέ. Δεῖξον ἡμῖν, καὶ τὴν ἔνδοξόν σου Ἀνάστασιν…

Ερμηνεία:
Σήμερα κρεμιέται πάνω σε ξύλο, ο Αυτός που κρέμασε την γη στα νερά. Στέφανι από αγκάθια φοράει ο Βασιλιάς των Αγγέλων.  Ψεύτικη πορφύρα ντύνεται, Αυτός που ντύνει τον ουρανό με σύννεφα.  Ράπισμα κατεδέχθη, Αυτός που ελευθέρωσε τον Αδάμ στον Ιορδάνη. Με καρφιά καρφώθηκε ο Νυμφίος της Εκκλησίας.  Με Λόγχη τρυπήθηκε ο Υιός της Παρθένου. Προσκυνούμε τα Πάθη Σου Χριστέ.  Δείξε μας και την ένδοξή Σου Ανάσταση.

Στιχηρό ιδιόμελο των Αίνων, (όρθρος Μ. Παρασκευής)

Ἕκαστον μέλος τῆς ἁγίας σου σαρκός, ἀτιμίαν δι’ ἡμᾶς ὑπέμεινε, τὰς ἀκάνθας ἡ κεφαλή, ἡ ὄψις τὰ ἐμπτύσματα, αἱ σιαγόνες τὰ ῥαπίσματα, τὸ στόμα τὴν ἐν ὄξει κερασθεῖσαν χολὴν τῇ γεύσει, τὰ ὦτα τὰς δυσσεβεῖς βλασφημίας. Ὁ νῶτος τὴν φραγγέλωσιν, καὶ ἡ χεὶρ τὸν κάλαμον, αἱ τοῦ ὅλου σώματος ἐκτάσεις ἐν τῷ σταυρῷ, τὰ ἄρθρα τοὺς ἥλους, καὶ ἡ πλευρὰ τὴν λόγχην. Ὁ παθὼν ὑπὲρ ἡμῶν, καὶ παθῶν ἐλευθερώσας ἡμᾶς. Ὁ συγκαταβὰς ἡμῖν φιλανθρωπίᾳ, καὶ ἀνυψώσας ἡμᾶς, παντοδύναμε Σωτήρ, ἐλέησον ἡμᾶς.

Ερμηνεία:
Κάθε μέλος του Αγίου Σου Σώματος, προσβολή υπέμεινε για εμάς, τα αγκάθια το κεφάλι,  το πρόσωπο τα φτυσίματα, τα σαγόνια τα ραπίσματα, το στόμα την με ξύδι κερασμένη χολή στην γεύση, τα αυτιά τις δυσσεβείς βλασφημίες. Η πλάτη την φραγγέλωση και το χέρι το καλάμι, Όλες οι εκτάσεις του Σώματος στον Σταυρό, τα άρθρα τα καρφιά, και η πλευρά την λόγχη. (Εσύ Κύριε) που έπαθες για εμάς και μας ελευθέρωσες από τα πάθη (μας) (Εσύ Κύριε) που συγκαταβαίνεις από φιλανθρωπία και μας ανυψώνεις, Παντοδύναμε Σωτήρα ελέησέ μας.

ΕΓΚΩΜΙΑ ΕΠΙΤΑΦΙΟΥ

ΠΡΩΤΗ ΣΤΑΣΗ

Κλικ εδώ για ν’ακούσετε τα εγκώμια της πρώτης στάσης.

Ἡ ζωὴ ἐν τάφῳ, κατετέθης Χριστέ, καὶ Ἀγγέλων στρατιαὶ ἐξεπλήττοντο, συγκατάβασιν δοξάζουσαι τὴν σήν.
Ἐσύ, Χριστέ, ποὺ εἶσαι ἡ ζωὴ τῶν πάντων, κατατέθηκες σὲ τάφο, καὶ οἱ ἐπουράνιες δυνάμεις γέμιζαν ἀπὸ ἔκπληξη, δοξάζουσαι τὴν ἄφατη ταπείνωση καὶ συγκατάβασή σου.

Ἡ ζωὴ πῶς θνήσκεις; πῶς καὶ τάφῳ οἰκεῖς; τοῦ θανάτου τὸ βασίλειον λύεις δέ, καὶ τοῦ ᾍδου τοὺς νεκροὺς ἐξανιστᾷς.
Ἐσὺ ἡ ζωοπάροχη ἀρχὴ τοῦ κόσμου, μὲ ποιό τρόπο πεθαίνεις; Πῶς κατοικεῖς σ᾿ ἕνα μικρὸ τάφο; Μὲ τὴν ἄπειρή σου δύναμη ἀφανίζεις τὸ βασίλειο τοῦ θανάτου καὶ ἀνασταίνεις τοὺς νεκροὺς ποὺ κρατοῦνταν δέσμιοι στὸν ᾅδη.

Μεγαλύνομέν σε, Ἰησοῦ Βασιλεῦ, καὶ τιμῶμεν τὴν Ταφὴν καὶ τὰ Πάθη σου· δι᾿ ὧν ἔσωσας ἡμᾶς ἐκ τῆς φθορᾶς.
Σὲ δοξάζουμε, Ἰησοῦ βασιλέα, καὶ τιμοῦμε τὴν ταφὴ καὶ τὰ ἅγια πάθη σου, γιατὶ μ᾿ αὐτὰ μᾶς λύτρωσες ἀπὸ τὴν τυραννία τῆς φθορᾶς.

ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΤΑΣΗ

Κλικ εδώ για ν’ακούσετε τα εγκώμια της δεύτερης στάσης.

Ἄξιόν ἐστι, μεγαλύνειν σε τὸν Ζωοδότην, τὸν ἐν τῷ Σταυρῷ τὰς χεῖρας ἐκτείναντα, καὶ συντρίψαντα τὸ κράτος τοῦ ἐχθροῦ.
Εἶναι ἄξιο νὰ δοξάζουμε ἐσένα, ποὺ ἅπλωσες τὰ χέρια σου ἐπάνω στὸ σταυρὸ καὶ συνέτριψες τὸ κράτος τοῦ ἐχθροῦ.

Ἄξιόν ἐστι, μεγαλύνειν σε τὸν πάντων Κτίστην· τοῖς σοῖς γὰρ παθήμασιν ἔχομεν, τὴν ἀπάθειαν ῥυσθέντες τῆς φθορᾶς.
Εἶναι ἄξιο νὰ δοξάζουμε ἐσένα ποὺ εἶσαι τῶν ὅλων Κτίστης, διότι διὰ τῶν παθημάτων σου πετύχαμε τὴν ἀπάθεια, λυτρωθέντες ἀπὸ τὴ φθορά.

Ἔφριξεν ἡ γῆ, καὶ ὁ ἥλιος Σῶτερ ἐκρύβη, σοῦ τοῦ ἀνεσπέρου φέγγους Χριστέ, δύναντος ἐν τάφῳ σωματικῶς.
Ἔφριξε ἡ γῆ, Σωτήρ μου, ἀπὸ φόβο, καὶ ὁ ἥλιος ἔκρυψε τὶς ἀκτίνες του, ὅταν ἐσύ, Χριστέ, τὸ ἄδυτο φῶς, εἰσῆλθες στὸν τάφο σωματικῶς.

Ἄνω σε Σωτήρ, ἀχωρίστως τῷ Πατρὶ συνόντα, κάτω δὲ νεκρὸν ἡπλωμένον γῇ, φρίττουσιν ὁρῶντα τὰ Σεραφίμ.
Τὰ Σεραφεὶμ συγκλονίζονται ἀπὸ τρόμο, βλέποντάς σε, Σωτήρα μου, νὰ εἶσαι ἄνω ἀχώριστα ἑνωμένος μὲ τὸν Πατέρα καὶ κάτω νεκρὸ ξαπλωμένο στὴ γῆ.

Ῥήγνυται ναοῦ, καταπέτασμα τῇ σῇ σταυρώσει, κρύπτουσι φωστῆρες Λόγε τὸ φῶς, σοῦ κρυβέντος Ἥλιε ὑπὸ γῆν.
Σχίζεται τοῦ ναοῦ τὸ καταπέτασμα, Λόγε, μὲ τὴ σταύρωσή σου, καὶ οἱ ἀστέρες κρύβουν τὸ φῶς τους, ὅταν ἐσύ, ὁ φωτεινὸς Ἥλιος, κρύφτηκες κάτω ἀπὸ τὴ γῆ.

Γῆς ὁ καταρχάς, μόνῳ νεύματι πήξας τὸν γύρον, ἄπνους ὡς βροτὸς καθυπέδυ γῆν· τῷ θεάματι δε φρίξον Οὐρανέ.
Ἐκεῖνος, ποὺ στὴν ἀρχὴ τῆς δημιουργίας μὲ ἕνα μόνο νεῦμα του (μὲ μιὰ του προσταγὴ) στερέωσε τὴν περίμετρο τῆς γῆς, τώρα σὰν ἄνθρωπος χωρὶς πνοὴ βυθίστηκε κάτω ἀπὸ τὴ γῆ· φρίξε, οὐρανέ, γιὰ τὸ θέαμα αὐτὸ τὸ φοβερό.

ΤΡΙΤΗ ΣΤΑΣΗ

Κλικ εδώ για ν’ ακούσε τα εγκώμια της τρίτης στάσης.

Αἱ γενεαί πᾶσαι, ὕμνον τῇ Ταφῇ σου, προσφέρουσι Χριστέ μου.
Ὅλες οἱ γενιὲς (τῶν ἀνθρώπων) προσφέρουν, Χριστέ μου, ὕμνο στὴν ταφὴ σου.

Μυροφόρες ἦλθαν, φέρουσες μὲ χαρὰ μύρα γιὰ σένα, Χριστέ μου.
Καθελὼν τοῦ ξύλου, ὁ Ἀριμαθαίας, ἐν τάφῳ σε κηδεύει.

Μυροφόροι ἦλθον, μύρα σοι Χριστέ μου, κομίζουσαι προφρόνως.
Ἀφοῦ σὲ κατέβασε ἀπὸ τὸ ξύλο ὁ Ἰωσήφ, ὁ ἀπὸ Ἀριμαθαίας, σὲ τάφο σὲ κηδεύει.

Ἔῤῥαναν τὸν τάφον, αἱ Μυροφόροι μύρα, λίαν πρωῒ ἐλθοῦσαι. (Τρίς)
Ράντισαν τὸν τάφο οἱ μυροφόρες μύρα, πολὺ πρωὶ ἐλθοῦσαι. (τρὶς)

Ὢ Τριὰς Θεέ μου, Πατὴρ Υἱὸς καὶ Πνεῦμα, ἐλέησον τὸν Κόσμον.
Ὤ Τριάδα ἁγία, Θεέ μου, ὁ Πατήρ, ὁ Υἱὸς καὶ τὸ Πνεῦμα, ἐλέησε τὸν κόσμο.

Κλικ εδώ για ν’ ακούσετε τα τροπάρια που ψάλλουν οι μυροφόρες στην Αποκαθήλωση (Ὅτε ἐκ τοῦ ξύλου σε νεκρόν…)

Ο ΕΠΙΤΑΦΙΟΣ ΘΡΗΝΟΣ

Στην Αποκαθήλωση:

Σὲ τὸν ἀναβαλλόμενον, τὸ φῶς ὥσπερ ἱμάτιον, καθελὼν Ἰωσὴφ ἀπὸ τοῦ ξύλου, σὺν Νικοδήμῳ, καὶ θεωρήσας νεκρὸν γυμνὸν ἄταφον, εὐσυμπάθητον θρῆνον ἀναλαβών, ὀδυρόμενος ἔλεγεν· Οἴμοι, γλυκύτατε Ἰησοῦ! ὃν πρὸ μικροῦ ὁ ἥλιος ἐν Σταυρῷ κρεμάμενον θεασάμενος, ζόφον περιεβάλλετο, καὶ ἡ γῆ τῷ φόβῳ ἐκυμαίνετο, καὶ διερρήγνυτο ναοῦ τὸ καταπέτασμα· ἀλλ’ ἰδοὺ νῦν βλέπω σε, δι’ ἐμὲ ἑκουσίως ὑπελθόντα θάνατον· πῶς σε κηδεύσω Θεέ μου; ἢ πῶς σινδόσιν εἱλήσω; ποίαις χερσὶ δὲ προσψαύσω, τὸ σὸν ἀκήρατον σῶμα; ἢ ποῖα ᾄσματα μέλψω, τῇ σῇ ἐξόδῳ οἰκτίρμον; Μεγαλύνω τὰ πάθη σου, ὑμνολογῶ καὶ τὴν ταφήν σου, σὺν τῇ Ἀναστάσει, κραυγάζων· Κύριε δόξα σοι.

Ερμηνεία:
Εσένα, που το φως φοράς σαν ιμάτιο, όταν κατέβασε από τον Σταυρό ο Ιωσήφ μαζί με τον Νικόδημο και (σε) αντίκρισε νεκρό, γυμνό, άταφο, άρχισε ευσυμπάθητο θρήνο και έλεγε οδυρόμενος: Αλίμονο γλυκύτατε Ιησού, που, πριν λίγο, επειδή (σε) είδε ο ήλιος να κρέμεσαι στον Σταυρό, τυλίχθηκε με σκοτάδι και η γη από τον φόβο εσείετο και σκιζόταν το καταπέτασμα του ναού. Αλλά, να, τώρα σε βλέπω για μένα να έχεις υποστεί με την θέλησή σου θάνατο. Πώς θα σε κηδεύσω Θεέ μου; και πώς θα σε τυλίξω με σεντόνια; Με ποια χέρια θα πιάσω το πάναγνό σου σώμα; και ποια τραγούδια θα ψάλλω στην κηδεία σου Οικτίρμονα; Δοξάζω τα πάθη σου, υμνολογώ και την ταφή σου μαζί με την ανάσταση και κραυγάζω: Κύριε δόξα σοι.

Στο τέλος του όρθρου της Μ. Παρασκευής, λίγο πριν την περιφορά του επιταφίου στην πόλη ψάλλεται το επόμενο τροπάριο:

Τὸν ἥλιον κρύψαντα τὰς ἰδίας ἀκτίνας, καὶ τὸ καταπέτασμα τοῦ ναοῦ διαρραγέν, τῷ τοῦ Σωτῆρος θανάτῳ, ὁ Ἰωσὴφ θεασάμενος, προσῆλθε τῷ Πιλάτῳ καὶ καθικετεύει λέγων· δός μοι τοῦτον τὸν ξένον, τὸν ἐκ βρέφους ὡς ξένον ξενωθέντα ἐν κόσμῳ· δός μοι τοῦτον τὸν ξένον, ὃν ὁμόφυλοι μισοῦντες θανατοῦσιν ὡς ξένον· δός μοι τοῦτον τὸν ξένον, ὃν ξενίζομαι βλέπειν τοῦ θανάτου τὸ ξένον· δός μοι τοῦτον τὸν ξένον, ὅστις οἶδεν ξενίζειν τοὺς πτωχούς τε καὶ ξένους· δός μοι τοῦτον τὸν ξένον, ὃν Ἑβραῖοι τῷ φθόνῳ ἀπεξένωσαν κόσμῳ·δός μοι τοῦτον τὸν ξένον, ἵνα κρύψω ἐν τάφῳ, ὃς ὡς ξένος οὐκ ἔχει τὴν κεφαλὴν ποῦ κλῖναι· δός μοι τοῦτον τὸν ξένον, ὃν ἡ Μήτηρ καθορῶσα νεκρωθέντα ἐβόα· Ὦ Υἱὲ καὶ Θεέ μου, εἰ καὶ τὰ σπλάγχνα τιτρώσκομαι, καὶ καρδίαν σπαράττομαι, νεκρόν σε καθορῶσα, ἀλλὰ τῇ σῇ ἀναστάσει θαρροῦσα μεγαλύνω. Καὶ τούτοις τοίνυν τοῖς λόγοις δυσωπῶν τὸν Πιλᾶτον ὁ εὐσχήμων λαμβάνει τοῦ Σωτῆρος τὸ σῶμα, ὃ καὶ φόβῳ ἐν σινδόνι ἐνειλήσας καὶ σμύρνῃ, κατέθετο ἐν τάφῳ τὸν παρέχοντα πᾶσι ζωὴν αἰώνιον καὶ τὸ μέγα ἔλεος.

Ερμηνεία:
Τον ήλιο που έκρυψε τις ίδιες του τις ακτίνες και το καταπέτασμα του ναού που διερράγη, λόγω του θανάτου του Σωτήρος, ο Ιωσήφ όταν (τα) είδε, προσήλθε στον Πιλάτο και θερμά ικετεύει λέγοντας:
Δώσε μου τούτο τον ξένο, που από βρέφος σαν ξένος φιλοξενήθηκε στον κόσμο.
Δώσε μου τούτο τον ξένο, που οι ομόφυλοι από μίσος τον θανατώνουν σαν ξένο.
Δώσε μου τούτο τον ξένο, που παραξενεύομαι να βλέπω του θανάτου το (παρά)ξενο.
Δώσε μου τούτο τον ξένο, που ήξερε να φιλοξενεί τους πτωχούς και τους ξένους.
Δώσε μου τούτο τον ξένο, που οι Εβραίοι από φθόνο τον απεξένωσαν από τον κόσμο.
Δώσε μου τούτο τον ξένο, για να κρύψω σε τάφο, που σαν ξένος δεν είχε που να γείρει το κεφάλι.
Δώσε μου τούτο τον ξένο, που βλέποντάς τον νεκρό η Μητέρα φώναζε:
Ω, Υιέ μου και Θεέ μου, αν και στα σπλάχνα πληγώνομαι και στην καρδιά σπαράζω που σε βλέπω νεκρό, αλλά αναθαρρώντας από την ανάστασή σου, δοξάζω. Και με τούτα τα λόγια ικετεύοντας τον Πιλάτο ο άρχοντας λαμβάνει του Σωτήρος το σώμα, που και με φόβο το τύλιξε σε σεντόνι και σε σμύρνα και το έβαλε σε τάφο, αυτόν που παρέχει σε όλους ζωή αιώνια και το μεγάλο έλεος.

………

ΑΝΑΣΤΑΣΗ

ΛΟΓΟΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ
Αγίου Ιωάννου του Χρυσοστόμου

Η πλάνη πάντα αυτοκαταστρέφεται και, παρόλο που δεν το θέλει, στηρίζει σε όλα την αλήθεια. Πρόσεξε: Έπρεπε ν’ αποδειχθεί ότι ο Χριστός πέθανε και τάφηκε και αναστήθηκε. Έ, λοιπόν όλα αυτά τα κατοχυρώνουν οι ίδιοι οι εχθροί! Εφ’ όσον έφραξαν με τον βράχο και σφράγισαν και φρούρησαν τον τάφο, δεν ήταν δυνατό να γίνει καμιά κλοπή. Αφού όμως δεν έγινε κλοπή και εν τούτοις ο τάφος βρέθηκε άδειος, είναι ολοφάνερο και αναντίρρητο ότι αναστήθηκε. Είδες πώς και μη θέλοντας στηρίζουν την αλήθεια;

Αλλά και πότε θα τον έκλεβαν οι μαθητές; Το Σάββατο; Μα αφού δεν επιτρεπόταν από τον νόμο να κυκλοφορήσουν. Κι αν υποθέσουμε ότι θα παραβίαζαν τον νόμο του Θεού, πώς θα τολμούσαν αυτοί οι τόσο δειλοί να βγουν έξω απ’ το σπίτι; Και με ποιο θάρρος θα ριψοκινδύνευαν για ένα νεκρό; Προσμένοντας ποιάν ανταπόδοση; Ποιάν αμοιβή;

Και στ’ αλήθεια, πού στηρίζονταν; Στη δεινότητα του λόγου τους; Αλλά ήταν απ’ όλους αμαθέστεροι. Στα πολλά τους πλούτη; Αλλά δεν είχαν ούτε ραβδί ούτε υποδήματα. Μήπως στην ένδοξη καταγωγή τους; Αλλά ήταν οι ασημότεροι του κόσμου. Μήπως στο πλήθος τους; Αλλά δεν ξεπερνούσαν τους ένδεκα, που κι αυτοί σκόρπισαν.

Αν ο κορυφαίος τους (ο Πέτρος) φοβήθηκε τον λόγο μιας γυναίκας θυρωρού κι όλοι οι άλλοι, όταν είδαν τον Διδάσκαλό τους δεμένο, σκόρπισαν και διαλύθηκαν, πώς θα τους περνούσε καν απ’ τον νου να τρέξουν στα πέρατα της οικουμένης και να φυτέψουν πλαστό κήρυγμα αναστάσεως; Αφού φοβήθηκαν τη γυναικεία απειλή και τη θέα μόνο των δεσμών, πώς θα μπορούσαν να τα βάλουν με βασιλείς και άρχοντες και λαούς, όπου ξίφη και τηγάνια και καμίνια και μύριοι θάνατοι κάθε μέρα, αν δεν είχαν απολαύσει και οικειοποιηθεί τη δύναμη και την έλξη του Αναστάντος;

Αλλά γι’ αυτά πρέπει να επανέλθουμε. Ας ξαναρωτήσουμε όμως τώρα τους Εβραίους: Πώς έκλεψαν το σώμα του Χριστού οι μαθητές, ω ανόητοι; Επειδή η αλήθεια είναι λαμπρή και ολοφάνερη, το ιουδαϊκό ψέμα δεν μπορεί ούτε σαν σκιά να σταθεί. Πώς θα το έκλεβαν, πες μου; Μήπως δεν ήταν σφραγισμένος ο τάφος; Δεν τον έζωναν τόσοι φρουροί και στρατιώτες και Ιουδαίοι, που είχαν την υποψία και αγρυπνούσαν και πρόσεχαν;

Μα και για ποιο λόγο θα το έκλεβαν; Για να πλάσουν το δόγμα της Αναστάσεως; Και πώς τους ήρθε να πλάσουν κάτι τέτοιο αυτοί οι δειλοί; Και πώς κύλησαν τον ασφαλισμένο βράχο; Πώς ξέφυγαν από τόσους άγρυπνους και άγριους φρουρούς;

Πρόσεξε όμως πως με όσα κάνουν οι Εβραίοι πιάνονται πάντα στα ίδια τους τα δίχτυα. Να, αν δεν πήγαιναν στον Πιλάτο κι αν δεν ζητούσαν την κουστωδία, πιο εύκολα θα μπορούσαν να λένε τέτοια ψεύδη οι αδιάντροποι. Μα τώρα όχι. (Υπήρχε η κουστωδία. Κανείς δεν μπορούσε να γλυτώσει απ’ την άγρυπνη προσοχή της κι απ’ τα ξίφη της). Κι έπειτα γιατί να μην κλέψουν το σώμα νωρίτερα; Ασφαλώς αν είχαν σκοπό να κάνουν κάτι τέτοιο, θα το έκαναν όταν δεν εφρουρείτο ο τάφος, τότε που ήταν και ακίνδυνο και σίγουρο, δηλαδή την πρώτη νύχτα γιατί το Σάββατο πήγαν οι Εβραίοι στον Πιλάτο και ζήτησαν την κουστωδία και φρούρησαν τον τάφο, ενώ την πρώτη νύχτα δεν ήταν κανένας εκεί.

Και τι γυρεύουν στο έδαφος τα σουδάρια τα ποτισμένα με τη σμύρνα, που βρήκαν, τυλιγμένα μάλιστα, ο Πέτρος και οι άλλοι απόστολοι; Είχε πάει πρώτη η Μαγδαληνή Μαρία. Κι όταν γύρισε και ανήγγειλε τα θαυμαστά συμβάντα στους αποστόλους, εκείνοι χωρίς καθυστέρηση τρέχουν αμέσως στο μνημείο και βλέπουν κάτω τα οθόνια. Αυτό ήταν σημείο Αναστάσεως. Γιατί αν ήθελαν κάποιοι να τον κλέψουν, δεν θα τον έκλεβαν βέβαια γυμνό. Αυτό θα ήταν όχι μόνο ατιμωτικό αλλά και ανόητο. Δεν θα κοίταζαν να ξεκολλήσουν τα σουδάρια, να τα τυλίξουν με επιμέλεια και να τα βάλουν τακτοποιημένα σ’ ένα μέρος. Αλλά τι θα έκαναν; Θ’ άρπαζαν όπως – όπως το σώμα και θα ‘φευγαν γρήγορα.

Γι’ αυτό άλλωστε προηγουμένως ο Ευαγγελιστής Ιωάννης είπε ότι τον έθαψαν με πολλή σμύρνα που κολλάει τα οθόνια πάνω στο σώμα, όπως το μολύβι τα μέταλλα, και δεν ήταν καθόλου εύκολο να ξεκολλήσουν˙ ώστε όταν ακούσεις ότι τα σουδάρια βρέθηκαν μόνα τους, να μην ανεχθείς εκείνους που λένε ότι εκλάπη. Θα πρέπει να ήταν βέβαια πολύ ηλίθιος ο κλέφτης, ώστε να σπαταλήσει για ένα περιττό πράγμα τόση προσπάθεια. Για ποιο σκοπό θ’ άφηνε τα σουδάρια; Και πώς ήταν δυνατό να ξεφύγει την ώρα που θα έκανε αυτή τη δουλειά; Γιατί ασφαλώς θα δαπανούσε πολύ χρόνο και ήταν φυσικό καθυστερώντας να συλληφθεί επ’ αυτοφώρω.

Αλλά και τα οθόνια γιατί κείτονται χωριστά και χωριστά το σουδάριο, τυλιγμένο μάλιστα; Για να βεβαιωθείς ότι δεν ήταν έργο βιαστικών ούτε ανήσυχων κλεφτών το να τοποθετήσουν χωριστά εκείνα και χωριστά τούτο τυλιγμένο. Κι από εδώ λοιπόν αποδεικνύεται απίθανη η κλοπή. Άλλωστε και οι ίδιοι οι Εβραίοι τα σκέφτηκαν όλα αυτά και γι’ αυτό έδωσαν χρήματα στους φρουρούς λέγοντας: « Πείτε σεις πως τον έκλεψαν, κι εμείς θα τα κανονίσουμε με τον ηγεμόνα ».

Υποστηρίζοντας ότι οι μαθητές τον έκλεψαν επικυρώνουν και μ’ αυτό πάλι την Ανάσταση, γιατί έτσι ομολογούν πάντως ότι το σώμα δεν ήταν εκεί. Όταν όμως αυτοί οι ίδιοι βεβαιώνουν ότι το σώμα δεν ήταν εκεί, ενώ από την άλλη μεριά η κλοπή αποδεικνύεται ψευδής και απίθανη από τη σχολαστική φρούρηση και τις σφραγίδες του τάφου και τα οθόνια και το σουδάριο και τη δειλία των μαθητών, αναμφισβήτητα προβάλλει και από τα δικά τους λόγια η απόδειξη της Αναστάσεως.

Ρωτάνε όμως πολλοί: Γιατί μόλις αναστήθηκε να μη φανερωθεί αμέσως στους Ιουδαίους; Αυτός ο λόγος είναι περιττός. Αν υπήρχε ελπίδα να τους ελκύσει στην πίστη, δεν θ’ αμελούσε να φανερωθεί σε όλους. Αλλά ότι δεν υπήρχε τέτοια ελπίδα το απέδειξε η ανάσταση του Λαζάρου : Αν και ήταν ήδη τέσσερις μέρες νεκρός και είχε αρχίσει να μυρίζει και να σαπίζει, τον ανέστησε μπροστά στα μάτια όλων. Παρά ταύτα, όχι μόνο δεν ελκύσθηκαν στην πίστη, αλλά και εξαγριώθηκαν εναντίον του Χριστού, ώστε ήθελαν να σκοτώσουν κι Αυτόν και τον Λάζαρο.

Αφού λοιπόν άλλον ανέστησε και όχι μόνο δεν πίστεψαν, αλλά και εξαγριώθηκαν εναντίον του, αν ο ίδιος μετά την Ανάστασή του τους φανερωνόταν, δεν θα εξαγριώνονταν πολύ περισσότερο τυφλωμένοι από το μίσος και την απιστία τους;

Αλλά για ν’ αφοπλίσει τον άπιστο από κάθε αμφιβολία, όχι μόνο σαράντα ολόκληρες ημέρες εμφανιζόταν στους μαθητές του και έτρωγε μάλιστα μαζί τους, αλλά παρουσιάσθηκε και σε πάνω από πεντακόσιους αδελφούς, δηλ. σε πλήθος ολόκληρο. Στο Θωμά μάλιστα που δυσπιστούσε, έδειξε τα σημάδια απ’ τα καρφιά και το τραύμα απ’ τη λόγχη.

Και γιατί, λένε, να μην κάνει μετά την Ανάστασή του μεγάλα και εντυπωσιακά θαύματα, αλλά μόνο έφαγε και ήπιε; Γιατί αυτή καθ’ εαυτήν η Ανάσταση ήταν το μέγιστο θαύμα και η πιο ισχυρή απόδειξη της Αναστάσεως ήταν ότι έφαγε και ήπιε.

Μα, για σκέψου, αν οι απόστολοι δεν έβλεπαν τον Χριστό Αναστάντα, πώς τους ήρθε να φαντασθούν ότι θα κυριέψουν την οικουμένη; Μήπως τρελάθηκαν ώστε να νομίζουν ότι θα κατόρθωναν κάτι τέτοιο;

Αν όμως ήταν στα λογικά τους, όπως έδειξαν και τα πράγματα, πώς, χωρίς αξιόπιστα εχέγγυα από τους ουρανούς και χωρίς θεία δύναμη, πώς, πες μου, θ’ αποφάσιζαν να βγουν σε τόσους πολέμους, να τα βάλουν με στεριές και θάλασσες και, δώδεκα όλοι κι όλοι, ν’ αγωνισθούν με τόση γενναιότητα για να μεταβάλουν όλης της οικουμένης τα έθνη που ήταν επί τόσα χρόνια νεκρά απ’ την αμαρτία;

Και αν ακόμη ήταν ένδοξοι και πλούσιοι και δυνατοί και μορφωμένοι, ούτε τότε θα ήταν λογικό να ξεσηκωθούν για τόσο μεγαλεπήβολα σχέδια. Αλλά επί τέλους θα είχε κάποιο λόγο η προσδοκία τους. Αυτοί όμως είχαν περάσει τη ζωή τους άλλοι στις λίμνες, άλλοι κατασκευάζοντας σκηνές κι άλλοι στα τελωνεία. Απ’ αυτά τα επαγγέλματα δεν υπάρχει σχεδόν τίποτε πιο άχρηστο και για τη φιλοσοφία και για να πείσεις κάποιον να σκέπτεται ανώτερα, όταν μάλιστα δεν έχεις να του επιδείξεις ανάλογο προηγούμενο. Πόσο μάλλον που οι απόστολοι, όχι μόνο δεν είχαν ανάλογα παραδείγματα απ’ το παρελθόν, ότι θα επικρατήσουν, αλλά αντίθετα είχαν παραδείγματα, και μάλιστα πρόσφατα, ότι δεν θα επικρατήσουν.

Είχαν επιχειρήσει πολλοί να εισαγάγουν καινούριες διδασκαλίες, αλλά απέτυχαν. Και όχι με δώδεκα ανθρώπους, μα με πολύ πλήθος. Ο Θευδάς κι ο Ιούδας ο Γαλιλαίος¹ π.χ. έχοντας ολόκληρες μάζες ανθρώπων χάθηκαν μαζί με τους οπαδούς των .

Ο φόβος εκείνος θα ήταν αρκετός να τους διδάξει. Αλλά ας υποθέσουμε ότι περίμεναν να κυριαρχήσουν. Με ποιες ελπίδες θα έμπαιναν σε τέτοιους κινδύνους, αν δεν έβλεπαν στα μέλλοντα αγαθά; Τι κέρδος προσδοκούσαν με το να οδηγήσουν όλους στον μη αναστάντα, καθώς ισχυρίζονται οι εχθροί; Αν τώρα άνθρωποι που πίστεψαν στη βασιλεία των ουρανών και στα αμέτρητα αγαθά δύσκολα δέχονται να κινδυνέψουν, πώς εκείνοι θα υπέμεναν τα πάνδεινα ματαίως ή μάλλον για κακό τους; Γιατί αν δεν έγινε η Ανάσταση, που έγινε, κι ο Χριστός δεν ανέβηκε στον ουρανό, τότε προσπαθώντας να τα πλάσουν όλα αυτά και να πείσουν τους άλλους, έμελλαν οπωσδήποτε να προκαλέσουν την οργή του Θεού και να περιμένουν μύριους κεραυνούς απ’ τον ουρανό.

Άλλωστε κι αν ακόμη είχαν μεγάλη προθυμία όταν ζούσε ο Χριστός, θα έσβηνε μόλις πέθανε. Αν δεν τον έβλεπαν Αναστημένο, τι θα ήταν ικανό να τους βγάλει σ’ εκείνο τον πόλεμο; Αν δεν είχε αναστηθεί, όχι μόνο δε θα ριψοκινδύνευαν γι’ αυτόν, μα θα τον θεωρούσαν απατεώνα: Τους είχε πει: «Μετά τρεις ημέρες θ’ αναστηθώ» και τους υποσχέθηκε τη βασιλεία των ουρανών. Τους είπε ότι αφού λάβουν το Άγιο Πνεύμα θα κυριαρχήσουν στην οικουμένη κι ακόμη τόσα άλλα υπερφυσικά και ουράνια. Αν τίποτε απ’ αυτά δεν γινόταν, όσο κι αν τον πίστευαν ζωντανό, πεθαμένο δεν θα τον υπάκουαν φυσικά, αν δεν τον έβλεπαν Αναστάντα.

Και με το δίκιο τους, γιατί θα  έλεγαν: «Μετά τρεις ημέρες», μας είπε, «θ’ αναστηθώ», και δεν αναστήθηκε. Υποσχέθηκε να μας στείλει Πνεύμα Άγιο, και δεν το έστειλε. Πώς λοιπόν να τον πιστέψουμε για τα μέλλοντα, αφού διαψεύδονται τα παρόντα;

Αλλά για πες μου, σε παρακαλώ, για ποιο λόγο, χωρίς ν’ αναστηθεί, κήρυτταν ότι αναστήθηκε; Γιατί, λέει, τον αγαπούσαν. Μα το λογικό θα ήταν να τον μισούν τώρα, επειδή τους εξαπάτησε και τους πρόδωσε. Ενώ τους ξεμυάλισε με χίλιες δυο ελπίδες και τους χώρισε απ’ τα σπίτια τους και απ’ τους γονείς τους κι απ’ όλα και ξεσήκωσε κι ολόκληρο το ιουδαϊκό έθνος εναντίον τους, ύστερα τους πρόδωσε. Και αν μεν ήταν από αδυναμία, θα τον συγχωρούσαν. Τώρα όμως ήταν σωστό κακούργημα. Έπρεπε να τους είχε πει την αλήθεια και όχι να τους υποσχεθεί τον ουρανό, αφού ήταν θνητός.

Ώστε λοιπόν ήταν φυσικό να κάνουν το εντελώς αντίθετο: Να κηρύττουν την απάτη και να τον λένε απατεώνα και μάγο. Έτσι θα γλίτωναν και από τους κινδύνους και από τους πολέμους των αντιπάλων. Όλοι ξέρουν ότι οι Ιουδαίοι αναγκάστηκαν να δωροδοκήσουν τους στρατιώτες, για να πουν ότι έκλεψαν το σώμα^. αν λοιπόν πήγαιναν οι ίδιοι οι μαθητές κι έλεγαν, «εμείς το κλέψαμε, δεν αναστήθηκε», πόσες τιμές δεν θα απολάμβαναν; Ώστε ήταν στο χέρι τους και να τιμηθούν και να στεφανωθούν! Ε, λοιπόν δεν αναρωτιέσαι γιατί ν’ ανταλλάξουν όλα αυτά με τις ατιμίες και τους κινδύνους, αν δεν ήταν μια θεία δύναμη που τους βεβαίωνε, δυνατότερη απ’ όλα αυτά τα γήινα αγαθά;

Κι αν με όλα αυτά δεν σε πείσαμε, σκέψου και τούτο: Έστω ότι δεν είχε γίνει η Ανάσταση. Κι αν ακόμη οι απόστολοι ήταν αποφασισμένοι να διδάξουν τον κόσμο, για κανένα λόγο δε θα κήρυτταν στο όνομά του. Γιατί είναι γνωστό, πως όλοι μας δεν θέλουμε ούτε τα ονόματα ν’ ακούσουμε, όσων μας εξαπάτησαν. Άλλωστε γιατί θα διατυμπάνιζαν το όνομά του; Ελπίζοντας να επικρατήσουν μ’ αυτό; Μα θα έπρεπε να περιμένουν το αντίθετο, γιατί κι αν έμελλαν να κυριαρχήσουν θα χάνονταν φέρνοντας στη μέση το όνομα ενός απατεώνα.

Ας θυμηθούμε εξ άλλου ότι η αγάπη των μαθητών προς το διδάσκαλο, ενώ ζούσε ακόμη, μαραίνονταν σιγά-σιγά απ’ το φόβο του επικειμένου μαρτυρίου. Όταν τους προανάγγειλε τα δεινά που θ’ ακολουθούσαν και το σταυρό, πάγωσαν απ’ το φόβο τους κι έσβησαν τελείως. Ένας μάλιστα (ο Απόστολος Θωμάς, Ιω. Κεφ. 11^ο, στ. 16) δεν ήθελε ούτε καν να τον ακολουθήσει στη Ιουδαία, επειδή άκουσε για κινδύνους και για θανάτους. Αν μαζί με το Χριστό φοβόταν το θάνατο, χωρίς αυτόν και τους άλλους μαθητές, μόνος δηλαδή, πώς θ’ αποτολμούσε;

Επί πλέον: Πίστευαν ότι θα πεθάνει μεν, αλλά θ’ αναστηθεί κι όμως υπέφεραν τόσο. Αν δεν τον έβλεπαν Αναστημένο, πώς δεν θα εξαφανίζονταν και δε θα ζητούσαν ν’ ανοίξει η γη να τους καταπιεί απ’ την απελπισία τους για την απάτη κι απ’ τη φρίκη για τα επερχόμενα; Θ’ αντιμετώπιζαν τώρα την κατακραυγή για την αδιαντροπιά τους. Τι θα είχαν να πουν; Το πάθος το ήξερε όλος ο κόσμος: Τον κρέμασαν σε ψηλό ικρίωμα, ήταν μέρα μεσημέρι, μέσα στην πρωτεύουσα και στην πιο μεγάλη γιορτή που κανένας δεν ήταν δυνατόν ν’ απουσιάζει.

Την Ανάσταση όμως δεν την είδε κανείς απ’ τους άλλους. Κι αυτό δεν ήταν μικρό εμπόδιο για να τους πείσουν. Πώς λοιπόν θα μπορούσαν να βεβαιώσουν στεριά και θάλασσα για την Ανάσταση; Και γιατί, πες μου, αφού σώνει και καλά ήθελαν να το κάνουν αυτό, δεν εγκατέλειπαν την Ιουδαία αμέσως να πάνε στις ξένες χώρες; Αλλά δεν θαυμάζεις ότι έπεισαν πολλούς και μέσα στην Ιουδαία;

Είχαν την τόλμη να παρουσιάσουν τα τεκμήρια της Αναστάσεως στους ίδιους τους φονείς, σ’ εκείνους που τον σταύρωσαν και τον έθαψαν, στην ίδια την πόλη όπου αποτολμήθηκε το φοβερό κακούργημα. Ώστε και όλοι οι έξω ν’ αποστομωθούν. Γιατί οι «σταυρώσανες» γίνονται «πιστεύσαντες», τότε και η παρανομία της σταυρώσεως βεβαιώνεται και λάμπει η απόδειξη της αναστάσεως.

Για να ελκύονται όμως τα πλήθη σημαίνει πως οι μαθητές έκαναν θαύματα. Αν όμως δεν αναστήθηκε και μένει νεκρός, πώς οι απόστολοί του θαυματουργούσαν στο όνομά του; Πώς πάλι, αν δεν έκαναν θαύματα, έπειθαν; Κι αν μεν έκαναν – και βεβαίως έκαναν – είχαν Θεού δύναμη. Αν όμως δεν έκαναν και εν τούτοις κυριαρχούσαν παντού, θα ήταν ακόμη πιο αξιοθαύμαστο. Θα ήταν το μέγιστο θαύμα, αν χωρίς θαύματα διέσχιζαν και κυρίευαν την οικουμένη δώδεκα φτωχοί και αγράμματοι άνθρωποι.

Ασφαλώς ούτε με τα πλούτη ούτε με τη σοφία τους επικράτησαν οι ψαράδες. Ώστε και χωρίς να θέλουν κηρύττουν ότι μέσα τους ενεργούσε η θεία δύναμη της Αναστάσεως. Γιατί είναι τελείως αδύνατο ανθρώπινη δύναμη να κατορθώσει ποτέ τέτοια εκπληκτικά πράγματα.

Προσέξτε με πολύ εδώ, γιατί αυτά είναι αναμφισβήτητες αποδείξεις της Αναστάσεως. Γι’ αυτό και θα επαναλάβω πάλι: Αν δεν αναστήθηκε, πώς έγιναν αργότερα στο όνομά του μεγαλύτερα θαύματα; Κανείς βέβαια δεν κάνει μετά το θάνατό του μεγαλύτερα θαύματα απ’ όσα όταν ζούσε. Ενώ εδώ μετά το θάνατο του Χριστού γίνονται θαύματα μεγαλύτερα και κατά τον τρόπο και κατά τη φύση: Κατά τη φύση ήταν μεγαλύτερα, γιατί ποτέ η σκιά του Χριστού δε θαυματούργησε. Ενώ οι σκιές των αποστόλων έκαναν πολλά θαύματα. Κατά τον τρόπο πάλι ήταν μεγαλύτερα, επειδή τότε μεν ό ίδιος ο Κύριος πρόσταζε και θαυματουργούσε. Μετά τη Σταύρωση όμως και την Ανάστασή του οι δούλοι του επικαλούμενοι απλώς το σεβάσμιο και άγιο όνομά του μεγαλύτερα και εκπληκτικότερα επιτελούσαν. Έτσι δοξάζονταν κι ακτινοβολούσε πιο πολύ η δύναμή του.

Γι’ αυτό οι άγιοι Πατέρες όρισαν να διαβάζονται αμέσως μετά το σταυρό και την Ανάστασή του, οι «Πράξεις των Αποστόλων» που περιγράφουν τα θαύματα των αποστόλων και κατ’ εξοχήν επικυρώνουν την Ανάσταση, για να έχουμε σαφή και αναμφισβήτητη της Αναστάσεως την απόδειξη: Δεν τον είδες Αναστάντα με τα μάτια του σώματος; Αλλά τον βλέπεις με τα μάτια της πίστεως. Δεν τον είδες με τα «όμματα» τούτα; Θα τον δεις με τα θαύματα εκείνα. Των θαυμάτων η επίδειξη σε χειραγωγεί στης Αναστάσεως την απόδειξη.

Θέλεις όμως να δεις και τώρα θαύματα; Θα σου δείξω. Και μάλιστα πιο μεγάλα απ’ τα προηγούμενα: Όχι ένα νεκρό ν’ ανασταίνεται, όχι ένα τυφλό να ξαναβλέπει, αλλά τη γη ολόκληρη να εγκαταλείπει το σκοτάδι της πλάνης.

Μέγιστη απόδειξη της Αναστάσεως είναι ότι ο Εσφαγμένος Χριστός έδειξε μετά το θάνατο τόση δύναμη, ώστε έπεισε τους ζωντανούς να περιφρονήσουν και πατρίδα και σπίτι και φίλους και συγγενείς και την ίδια τη ζωή τους για χάρη του και να προτιμήσουν μαστιγώσεις και κινδύνους και θάνατο. Αυτά δεν είναι κατορθώματα νεκρού κλεισμένου στον τάφο, αλλά αναστημένου και ζωντανού.

Πρόσεξε παρακαλώ. Οι απόστολοι, όταν μεν ζούσε ο Διδάσκαλος από το φόβο τους τον πρόδωσαν κι εξαφανίσθηκαν όλοι. Ο Πέτρος μάλιστα τον αρνήθηκε με όρκο τρεις φορές. Όταν όμως πέθανε ο Χριστός, αυτός που τον αρνήθηκε τρεις φορές και πανικοβλήθηκε μπροστά σε μιαν υπηρετριούλα, τόσο απότομα άλλαξε, ώστε ν’ αψηφήσει ολόκληρο λαό και μεσ’ στη μέση του ιουδαϊκού όχλου να διακηρύξει ότι ο σταυρωθείς και ταφείς αναστήθηκε εκ νεκρών την Τρίτη ημέρα και ότι ανέβηκε στα ουράνια. Και τα κήρυξε όλα αυτά χωρίς να υπολογίσει τη φοβερή μανία των εχθρών και τις συνέπειες.

Πού βρήκε αυτό το θάρρος; Πού αλλού παρά στην Ανάσταση. Τον είδε και συνομίλησε μαζί του και άκουσε για τα μέλλοντα αγαθά, κι έτσι έλαβε δύναμη να πεθάνει γι’ Αυτόν και να σταυρωθεί με την κεφαλή προς τα κάτω.

Το εξόχως σπουδαίο είναι ότι όχι μόνο ο Πέτρος και ο Παύλος και οι λοιποί απόστολοι, αλλά και ο Ιγνάτιος, που ούτε καν τον είδε ούτε απόλαυσε τη συντροφιά του, έδειξε τόση προθυμία για χάρη του, ώστε γι’ Αυτόν πρόσφερε θυσία τη ζωή του.

Και μόνο ο Ιγνάτιος και οι απόστολοι; Και γυναίκες καταφρονούν το θάνατο, που, πριν αναστηθεί ο Χριστός, ήταν φοβερός και φρικώδης ακόμη και σε άνδρες και μάλιστα αγίους.

Ποιος τους έπεισε όλους αυτούς να περιφρονήσουν την παρούσα ζωή; Φυσικά δεν είναι κατόρθωμα ανθρώπινης δυνάμεως να πεισθούν τόσες μυριάδες, όχι μόνο ανδρών, αλλά και γυναικών και παρθένων και μικρών παιδιών, να πεισθούν να θυσιάσουν την παρούσα ζωή, να τα βάλουν με θηρία, να περιγελάσουν τη φωτιά, να καταπατήσουν κάθε είδος τιμωρίας και να σπεύσουν προς τη μέλλουσα ζωή!

Και ποιος, παρακαλώ, τα κατόρθωσε όλα αυτά; Ο νεκρός; Αλλά τόσοι νεκροί υπήρξαν και κανένας δεν έκανε τέτοια πράγματα. Μήπως ήταν μάγος και αγύρτης; Πλήθος μάγοι και αγύρτες και πλάνοι πέρασαν, αλλά ξεχάστηκαν όλοι, χωρίς ν’ αφήσουν το παραμικρό ίχνος. Μαζί με τη ζωή τους έσβησαν κι οι μαγγανείες τους. Η φήμη όμως και η δόξα κι οι πιστοί του Χριστού κάθε μέρα αυξάνουν κι απλώνονται σ’ όλη την οικουμένη. Οι άπιστοι φρίττουν κι οι πιστοί διακηρύττουν:
ΧΡΙΣΤΟΣ ΑΝΕΣΤΗ! ΑΛΗΘΩΣ ΑΝΕΣΤΗ!

Πηγή: « Η ΦΩΝΗ ΤΩΝ ΠΑΤΕΡΩΝ », Εκδ. Ι. Μ. Παρακλήτου, Ωρωπός 1989

1 Τις σχετικές πληροφορίες αντλούμε από τον περίφημο Ιουδαίο νομοδιδάσκαλο Γαμαλιήλ που ανέφερε τα εξής στο Μ. Συνέδριο του Ισραήλ: «Τον τελευταίο καιρό εμφανίστηκε ο Θευδάς που ισχυριζόταν ότι είναι κάποιος μεγάλος και του προσκολλήθηκαν περίπου τετρακόσιοι άνδρες. Αλλά φονεύθηκε εκείνος και όλοι οι οπαδοί του διαλύθηκαν και εξαφανίστηκαν. Μετά από αυτόν παρουσιάσθηκε ο Ιούδας ο Γαλιλαίος… και παρέσυρε αρκετό λαό πίσω του. Χάθηκε κι εκείνος, και όσοι τον πίστευαν διασκορπίσθηκαν» (Πράξεις των Αποστόλων, Κεφ. Ε΄, στ. 36-37)

ΛΟΓΟΣ ΕΙΣ ΤΗΝ ΑΓΙΑΝ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ ΑΝΑΣΤΑΣΙΝ
Αγίου Επιφανίου Κύπρου

Τώρα το πένθος των νεκρών φυγαδεύτηκε και το φέγγος της αναστάσεως έχει έλθει. Επειδή αυτό είναι απόδειξη αγάπης, ότι τον θάνατο τον οποίο όφειλε ο άνθρωπος, τούτον έλυσε ο Χριστός επειδή απέθανε, δίνοντας λύτρο σώμα αντί σώματος και ψυχήν αντί ψυχής, ολόκληρο άνθρωπο αντί ανθρώπου και θάνατον υπέρ θανάτου.
Ποιός ποτέ πέθανε, ενώ ήταν δίκαιος, υπέρ αδίκου; Ποιός πατέρας υπέρ τέκνου; Ποιός γιος υπέρ πατέρα πέθανε; Αυτό (δηλαδή) που έκανε ο Κύριός μας, επειδή όχι μόνο μας έπλασε με το χέρι (Του) στον Αδάμ, αλλά και μας αναγέννησε δια του (Αγίου) Πνεύματος κατά το πάθος Του.
Και ο ασεβής λαός των Ιουδαίων εφόνευσαν τον ευεργέτη τους, αποδίδοντας σε αυτόν πονηρά αντί αγαθών, και θλίψη αντί χαράς και θάνατο αντί ζωής. Επειδή αυτόν που ανέστησε τους νεκρούς τους, και θεράπευσε τους αναπήρους και έδωσε φως στους τυφλούς, τούτον εφόνευσαν με το να τον κρεμάσουν πάνω στο ξύλο (του Σταυρού).
Δείτε άνθρωποι, δείτε όλες οι γενιές τα πρωτοφανή τολμήματα. Κρέμασαν αυτόν που κρέμασε την γη, στερέωσαν με καρφιά στο ξύλο αυτόν που στερέωσε τον κόσμο και μέτρησαν αυτόν που μέτρησε τους ουρανούς, κι έδεσαν αυτόν που έλυσε τους αμαρτωλούς, και πότισαν με ξύδι αυτόν που πότισε με δικαίωση (σωτηρία), κι έθρεψαν με χολή αυτόν που έθρεψε με ζωή, και χάλασαν τα πόδια και τα χέρια αυτού που τους θεράπευσε τα χέρια και τα πόδια κι έκαναν να κλείσει τα μάτια αυτόν που τους έκανε να αναβλέψουν, κι έθαψαν αυτόν που ανέστησε τους νεκρούς τους.
Καινούριο μυστήριο και παράδοξο θαύμα: (κατ)εκρίθη ο Κριτής, και δέθηκε αυτός που λύνει τους φυλακισμένους, και στερεώθηκε με καρφιά αυτός που στερέωσε την γη, και κρεμάστηκε αυτός που κρέμασε τον κόσμο, και εμετρήθη αυτός που μέτρησε τους ουρανούς, κι ετράφη με χολή αυτός που έθρεψε με ζωή, και πέθανε αυτός που ζωογονεί τα πάντα, και ετάφη αυτός που ανασταίνει τους νεκρούς.
Επειδή όταν ο Κύριος κρεμόταν στο ξύλο (του Σταυρού), εράγησαν οι τάφοι, ο άδης άνοιξε, κι ανέστησαν οι νεκροί, και εξέρχονταν ψυχές και εμφανίστηκαν πολλοί από τους αναστημένους μέσα στον Ισραήλ, όταν επιτελείτο το μυστήριο του Χριστού. Επειδή πάνω στον Σταυρό ύψωσε την σάρκα, για να φανεί η σάρκα υψουμένη κι ο θάνατος πεσμένος κάτω από τα πόδια της σάρκας.
Τότε οι άγγελοι παραξενεύθηκαν και οι δυνάμεις των ουρανών εξεπλάγησαν λόγω του πάθους του Χριστού, εξεπλάγη η κτίση, παραξενεύθηκε και έλεγε: άραγε τι είναι τούτο το καινούριο μυστήριο; Ο Κριτής (κατα)κρίνεται και σιωπά, ο Αόρατος γίνεται ορατός και δεν ντρέπεται, ο Ακράτητος κρατείται (συλλαμβάνεται) και δεν αγανακτεί, ο Αμέτρητος μετριέται και δεν αντιτάσσεται, ο Απαθής πάσχει και δεν ανταποδίδει, ο Αθάνατος πεθαίνει και καρτερεί, ο Επουράνιος θάπτεται και υπομένει, (για)τι είναι τούτο το καινούριο μυστήριο παρά (όμως είναι) οπωσδήποτε για τον άνθρωπο;
Αλλά ο Κύριος που με την θέλησή Του έπαθε, ανέστη από τους νεκρούς και καταπάτησε τον θάνατο κι έδεσε τον ισχυρό (τον διάβολο)” (Μτ ιβ, 29 κ Μρ γ, 27) και έλυσε τον άνθρωπο. Κι ο θάνατος με αλλοιωμένα χαρακτηριστικά (από τον φόβο) έπεσε κάτω από τα πόδια του Χριστού, κι ο άδης εσύρθη αιχμάλωτος και ταπεινωμένος στον θρίαμβο του Χριστού, και όλες οι δυνάμεις του ταράχτηκαν επειδή άκουσαν την φωνή του Χριστού, όπως λέει η Γραφή: “Την μορφή του δεν την είδαμε, αλλά την φωνή του την ακούσαμε”. Επειδή ο άδης δεν είδε την μορφή του Κυρίου, αλλά την φωνή Του άκουσε, ο οποίος έλεγε: “Εξέλθετε ψυχές φυλακισμένες και καθισμένες στο σκοτάδι του θανάτου. Σας φέρνω χαρμόσυνο νέο της Ζωής. Εγώ είμαι ο Χριστός, η Ζωή σας”.
Τότε ο άδης, όταν άκουσε, κατελύθη, και οι πύλες του οι χάλκινες συνετρίβησαν, και οι μοχλοί του οι σιδερένιοι έσπασαν, κι εξέρχονταν οι ψυχές των αγίων που ακολουθούσαν τα ίχνη του Χριστού. Τότε εκπληρώθηκε το γραμμένο (στην Γραφή): “Εκεί συνέτριψε πύλες χάλκινες και μοχλούς σιδερένιους έσπασε” (Ψ. ρστ, 16 κ Ησ. με, 2).
Εβόησε και η γη λέγοντας: “Δέσποτα λυπήσου με (και γλύτωσέ με) από τα κακά, ανακούφισέ με από την οργή, απάλλαξέ με από την κατάρα, εξ αιτίας των οποίων δέχτηκα αίματα και ανθρώπων σώματα, ακόμα και το δικό Σου σώμα. Δέσποτα πάρε τον Αδάμ (το πλάσμα) Σου.
Ανέστη, λοιπόν, ο Κύριος σε τρεις ημέρες για να μας διδάξει Τριάδα (προσώπων) εν μονάδι (σε μια Ουσία) να προσκυνούμε. Όλες οι γενιές των ανθρώπων εσώθηκαν από τον Χριστό. Επειδή ένας (κατ)εκρίθη και μυριάδες εσώθηκαν. Επειδή ο Κύριος πέθανε υπέρ πάντων.

Αυτός ομοίως ενδυσάμενος (ντυμένος) όλον τον άνθρωπο ανήλθε στα ύψη των ουρανών για να προσφέρει δώρο στον Πατέρα, ούτε χρυσάφι, ούτε ασήμι, ούτε πολύτιμο λίθο, αλλά τον άνθρωπο τον οποίο έπλασε “κατ’ εικόνα και ομοίωσή” Του.

Τούτον ο Πατέρας τον ύψωσε στα δεξιά Του, “σε θρόνο υψηλό” (Ησ. στ, 1) Τον εκάθισε, «μέχρι να τεθούν οι εχθροί Του κάτω από τα πόδια Του» (Ψ. ρθ, 1). Επειδή πρόκειται να έρθει κριτής ζωντανών και νεκρών, “του οποίου της βασιλείας δεν θα υπάρξει τέλος” (Λκ. α, 33). Επειδή η δόξα είναι στον Πατέρα και στον Υιό και στο άγιο Πνεύμα και τώρα και πάντοτε και σε όλους τους αιώνες. Αμήν.

ΤΟ ΠΡΟΣΩΠΟ ΤΗΣ ΑΛΗΘΕΙΑΣ
(Ο Διάλογος του Πιλάτου με τον Ιησού)

Δραματοποίηση

ΠΙΛΑΤΟΣ: Είσαι ο βασιλιάς των Ιουδαίων;
ΙΗΣΟΥΣ: Συ λέγεις.
ΠΙΛΑΤΟΣ: Δεν ξέρεις πόσα σου καταμαρτυρούν;
ΙΗΣΟΥΣ: …….
ΑΦΗΓΗΤΗΣ: Κάπως ανήσυχος ο Πιλάτος ρωτάει πιο έντονα:
ΠΙΛΑΤΟΣ: Είσαι ο βασιλιάς των Ιουδαίων;
ΙΗΣΟΥΣ: Δική σου είναι η ερώτηση ή άλλοι σου την υπέβαλαν;
ΑΦΗΓΗΤΗΣ: Ο Πιλάτος δυσανασχετεί λίγο.
ΠΙΛΑΤΟΣ: Μήπως είμαι Ιουδαίος; Οι συμπατριώτες σου σε παρέδωσαν σ’ εμένα. Τι έχεις κάνει;
ΙΗΣΟΥΣ: Η βασιλεία μου δεν έχει σχέση με τις βασιλείες αυτού του κόσμου. Αν είχε, τότε οι ακόλουθοί μου θα είχαν αγωνιστεί για να μη με συλλάβουν οι Ιουδαίοι. Ουσία της βασιλείας μου δεν είναι η εξουσία. Εσύ είπες ότι είμαι βασιλιάς, αλλά εγώ γεννήθηκα και ήρθα στον κόσμο αυτόν για να φανερώσω την αλήθεια.
ΠΙΛΑΤΟΣ: Τι είναι αλήθεια;
ΙΗΣΟΥΣ: …….
ΑΦΗΓΗΤΗΣ: Απάντηση δε δίνει ο Ιησούς. Τίποτα δεν αλλάζει στην έκφρασή του ούτε στη στάση του. Στέκεται όρθιος, ακίνητος, με το χρυσοκίτρινο καλάμι στο χέρι. Ο Πιλάτος περιμένει απάντηση. Απάντηση είναι αυτός, ο Ιησούς. Αλήθεια είναι ο ίδιος, το πρόσωπο αυτό που δεν εκφράζει καμιά λύπη, αλλά απόλυτη ηρεμία. Απάντηση είναι η καλοσύνη. Την ακτινοβολεί αυτός ο απλός Γαλιλαίος.

(Από το βιβλίο των Θρησκευτικών της ΣΤ΄ τάξης)

Η ΕΜΦΑΝΙΣΗ ΤΟΥ ΑΝΑΣΤΗΜΕΝΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ ΣΕ ΔΥΟ ΜΑΘΗΤΕΣ ΣΤΟΥΣ ΕΜΜΑΟΥΣ

Δραματοποίηση

ΑΦΗΓΗΤΗΣ : Και να, δυο από τους μαθητές του Ιησού πήγαιναν την ίδια μέρα (την πρώτη μέρα μετά το Σάββατο) σε κάποιο χωριό που απείχε από την Ιερουσαλήμ περίπου έντεκα χιλιόμετρα και ονομαζόταν Εμμαούς. Και αυτοί μιλούσαν μεταξύ τους για όλα αυτά που είχαν συμβεί, δηλαδή τα πάθη του Χριστού , το θάνατο, την ταφή καθώς και για όσα ανήγγειλαν στους μαθητές οι μυροφόρες. Και συνέβη, ενώ αυτοί μιλούσαν και συζητούσαν, αυτός ο ίδιος ο Ιησούς πλησίασε και πήγαινε μαζί τους. Και είτε διότι η μορφή του αναστάντος Κυρίου είχε αλλάξει, είτε διότι από υπερφυσική δύναμη εμποδίζονταν οι αισθήσεις τους, ήταν κρατημένα τα μάτια τους για να μην τον αναγνωρίσουν. Και ο Ιησούς τους είπε:
ΙΗΣΟΥΣ : Ποια είναι τα ζητήματα που συζητάτε μεταξύ σας, ενώ περπατάτε, και είσαστε σκυθρωποί;
ΚΛΕΟΠΑΣ : Συ μόνος από τους ξένους που ήρθαν να προσκυνήσουν το Πάσχα, μένεις στην Ιερουσαλήμ και δεν έμαθες όσα έγιναν σ’ αυτή αυτές τις ημέρες;
ΙΗΣΟΥΣ : Ποια;
ΛΟΥΚΑΣ : Αυτά που έγιναν με τον Ιησού το Ναζωραίο, ο οποίος υπήρξε προφήτης και  αποδείχτηκε μπροστά στο Θεό και σ’ όλο το λαό  δυνατός με υπερφυσικά θαύματα και θεόπνευστη διδασκαλία.
ΚΛΕΟΠΑΣ : Δεν έμαθες ακόμη και με ποιο τρόπο τον παρέδωσαν οι αρχιερείς και οι άρχοντές μας σε καταδίκη θανάτου και τον σταύρωσαν;
ΛΟΥΚΑΣ: Εμείς ελπίζαμε, ότι αυτός είναι ο Μεσσίας, που πρόκειται να ελευθερώσει τον Ισραήλ και να αποκαταστήσει το βασίλειό του. Αλλά η ελπίδα μας αυτή κλονίστηκε γιατί  εκτός από τη σταύρωσή του και από όλα τα άλλα που έγιναν, είναι η τρίτη μέρα σήμερα, αφ’ ότου συνέβησαν αυτά και δεν είδαμε ακόμη τίποτε, που να στηρίξει τις ελπίδες μας.
ΚΛΕΟΠΑΣ : Αλλά και κάτι άλλο που εν τω μεταξύ συνέβη, αύξησε την απορία μας. Μερικές γυναίκες από τον κύκλο των πιστών μαθητών του μας εξέπληξαν διότι πήγαν πολύ πρωί στο μνημείο  και αφού δεν βρήκαν εκεί το σώμα του, ήλθαν και είπαν, ότι είδαν οπτασία αγγέλων, οι οποίοι λένε, ότι ο Ιησούς ζει. Και πήγαν στο μνημείο μερικοί από τους δικούς μας (τους μαθητές) και βρήκαν τα πράγματα έτσι καθώς τα είπαν οι γυναίκες. Δηλαδή βρήκαν ανοιχτό το μνημείο , αυτόν όμως τον Ιησού δεν τον είδαν.
ΙΗΣΟΥΣ : Ω άνθρωποι, που δεν έχετε φωτισμένο νου για να κατανοείτε τις γραφές, και που έχετε καρδιά βραδυκίνητη και δύσκολη στο να πιστεύετε σε όλα, όσα προείπαν οι προφήτες. Όλα αυτά δεν έπρεπε να τα πάθει ο Χριστός (όπως ακριβώς είχαν προφητεύσει οι προφήτες) και μέσα από τα παθήματα  αυτά να εισέλθει στη δόξα του, η οποία άρχισε με την ανάστασή του και θα ολοκληρωθεί με την ανάληψή του;
ΑΦΗΓΗΤΗΣ: Και αφού άρχισε από τις προφητείες και από τις προεικονίσεις, που περιέχονται  στα συγγράμματα του Μωϋσή και πήρε στη συνέχεια από όλους τους προφήτες τα χωρία που αναφέρονται στο Μεσσία, εξηγούσε συνέχεια σ’ αυτούς τις προφητείες, που αναφέρονταν στον εαυτό του. Και πλησίασαν στο χωριό , που πήγαιναν οι δυο μαθητές. Και ο Ιησούς προσποιήθηκε ότι θα προχωρούσε μακρύτερα αλλ’ αυτοί τον παρακάλεσαν να μείνει μαζί τους λέγοντας : Μείνε μαζί μας γιατί σε λίγο θα βραδιάσει. Και μπήκε στο σπίτι για να μείνει μαζί τους. Και τότε συνέβη τούτο: Όταν κάθισαν μαζί στο τραπέζι για να φάνε, αφού πήρε στα χέρια του τον άρτο, ευλόγησε ευχαριστώντας το Θεό, όπως συνήθιζαν να κάνουν προ του φαγητού, και αφού τον έκοψε σε τεμάχια, έδινε σε αυτούς. Όταν δε είδαν την ευλογία και τον τεμαχισμό του άρτου να γίνεται κατά τον τρόπο, που συνήθιζε ο δάσκαλός τους (ο Χριστός), τότε με θεία ενέργεια «άνοιξαν» τα μάτια τους και αναγνώρισαν καλά αυτόν. Αλλά την ίδια στιγμή και αυτός έγινε άφαντος από μπροστά τους. Και είπαν μεταξύ τους ο ένας προς τον άλλο:
ΛΟΥΚΑΣ : Η καρδιά μας δεν αισθανόταν μέσα μας την πνευματική φλόγα του θείου ζήλου και της αγάπης προς το Χριστό και δε ζεσταινόταν από τη θερμότητα του φωτός και της θείας αλήθειας, όταν μας μιλούσε στο δρόμο και μας εξηγούσε τις γραφές;
ΚΛΕΟΠΑΣ : Πώς εμποδιστήκαμε λοιπόν από του να τον αναγνωρίσουμε αμέσως;
ΑΦΗΓΗΤΗΣ : Και σηκώθηκαν αμέσως και επέστρεψαν στην Ιερουσαλήμ και βρήκαν μαζεμένους τους έντεκα αποστόλους και τους άλλους που ήταν μαζί τους, όλοι δε αυτοί έλεγαν ότι  πραγματικά αναστήθηκε ο Κύριος και εμφανίστηκε στο Σίμωνα. Και ο Λουκάς με τον Κλεόπα διηγούνταν  τα όσα τους συνέβησαν στο δρόμο και πώς αναγνωρίστηκε από αυτούς, όταν έκοβε σε τεμάχια τον άρτο.

ΘΑΥΜΑΤΑ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ
(Πράξεις των αποστόλων Ε΄ 12 – 16)

12 Από τα χέρια των Αποστόλων γίνονταν συνεχώς πολλά θαύματα, που έδειχναν την αλήθεια της διδασκαλίας των και λόγω του εξαιρετικού χαρακτήρα τους προκαλούσαν κατάπληξη μεταξύ του λαού. Και μαζεύονταν όλοι μαζί και με μια καρδιά στη στοά του Σολομώντος.
13 Από τους υπόλοιπους δε, που δεν είχαν πιστέψει, κανείς δεν είχε  την τόλμη να ανακατευτεί με αυτούς και να αστειευτεί μαζί των και να τους συμπεριφερθεί σαν σε συνηθισμένους ανθρώπους του δρόμου, αλλά ο πολύς λαός τους τιμούσε και τους εγκωμίαζε.
14 Ολοένα δε και περισσότερο προσελκύονταν πλήθη ανδρών και γυναικών, οι οποίοι  επροστίθεντο στον αριθμό των πιστών.
15 Τόσο πολύ σεβόταν αυτούς ο λαός, ώστε έβγαζαν από τα σπίτια των στις πλατείες τους ασθενείς και τους έβαζανπάνω σε πολυτελή κρεβάτια οι πλουσιότεροι και σε φτωχικά και πρόχειρα φορεία οι φτωχότεροι, με σκοπό, όταν θα περνούσε από το πλήθος εκείνο ο Πέτρος, να πέσει έστω και η σκιά του  σε κάποιον από τους ασθενείς αυτούς για να τον θεραπεύσει.
16 Μαζευόταν δε στην Ιερουσαλήμ και το πλήθος των κατοίκων των γειτονικών πόλεων και έφερναν κάθε είδους ασθενείς, καθώς και ανθρώπους, που ενοχλούνταν από πνεύματα ακάθαρτα, οι οποίοι θεραπεύονταν όλοι.

Απαντώ με τις κατάλληλες λέξεις:

Γίνονταν πολλά από τα χέρια των Αποστόλων:   ——-
Αυτά που έκαναν οι απόστολοι προκαλούσαν στο λαό…:   ———
Εκεί μαζεύονταν όσοι πίστευαν στο Χριστό:…—-  ———-
Αυτό έκανε ο πολύς λαός για τους αποστόλους:…——- &———
Πίστευαν στο Χριστό όλο και περισσότεροι…:   ——&——–
Τους θεράπευαν όλους οι απόστολοι:   ——–
Έκανε θαύματα ακόμη και η … του Πέτρου:…—-
Και από αυτές έρχονταν κάτοικοι για να θεραπευτούν:…———-  ——
Όσοι  πήγαιναν στους αποστόλους θεραπεύονταν…:…—-

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ

1^η Ποιος έδινε τη δύναμη στους Αποστόλους να κάνουν τέτοια θαύματα;
2^η Γιατί οι απόστολοι δε φοβόντουσαν τώρα τους Γραμματείς και Φαρισαίους μήπως τους πιάσουν και τους κάνουν τα ίδια που έκαναν και στο Χριστό;

Ο ΠΕΤΡΟΣ ΘΕΡΑΠΕΥΕΙ ΤΟ ΧΩΛΟ
(Πράξεις των Αποστόλων Κεφ. Γ΄ στ. 1-11)

1 Μια από τις μέρες αυτές (μετά την ανάσταση του Χριστού) ανέβαιναν μαζί στο ιερό ο Πέτρος και ο Ιωάννης κατά την ενάτη ώρα της προσευχής (δηλαδή κατά τις τρεις το μεσημέρι).
2 Τη στιγμή εκείνη έφεραν στα χέρια κάποιον άνθρωπο, που ήταν Κουτσός από την κοιλιά της μητέρας του (δηλ. είχε γεννηθεί κουτσός) και τον οποίο έβαζαν κάθε μέρα στην πόρτα του ιερού περιβόλου του ναού, η οποία ονομαζόταν Ωραία, για να ζητά ελεημοσύνη από εκείνους, που έμπαιναν στο ιερό.
3 Αυτός δε, όταν είδε τον Πέτρο και τον Ιωάννη, που επρόκειτο να μπουν στο ιερό, ζητούσε να πάρει και από αυτούς ελεημοσύνη.
4 Τότε ο Πέτρος και ο Ιωάννης τον κοίταξαν και ο Πέτρος είπε: Κοίταξέ μας προσεκτικά.
5 Ο Κουτσός τους κοίταξε με ενδιαφέρον περιμένοντας να πάρει κάποια ελεημοσύνη από αυτούς.
6 Και ο Πέτρος του είπε: «Ούτε αργυρά ούτε χρυσά νομίσματα έχω. Εκείνο που έχω, αυτό και σου δίνω.  Στο όνομα του Ιησού Χριστού του Ναζωραίου, σήκω όρθιος και περπάτα».
7 Και αφού τον έπιασε από το δεξί χέρι τον σήκωσε όρθιο. Αμέσως τότε στερεώθηκαν τα πόδια του και οι αστράγαλοί του.
8 Και γεμάτος χαρά ο πρώην κουτσός σηκώθηκε από τη θέση του με πηδήματα και στάθηκε όρθιος και βάδιζε ελεύθερα. Και μπήκε μαζί με τους αποστόλους στο ιερό περπατώντας ελεύθερα και πηδώντας και δοξάζοντας το Θεό , που τον θεράπευσε.
9 Και όλος ο λαός, που ήταν εκεί, τον είδε  να περπατάει και να υμνεί το Θεό.
10 Και τον εξέταζαν με περιέργεια και πείθονταν , ότι ήταν πράγματι αυτός, που καθόταν πλησίον της ωραίας πύλης του ιερού και ζητούσε κάθε μέρα ελεημοσύνη. Και θαμπώνονταν από τον υπερβολικό θαυμασμό τους και έμεναν εκστατικοί από αυτό που έγινε.
11 Ενώ δε ο θεραπευμένος χωλός δεν αποχωριζόταν τον Πέτρο και τον Ιωάννη, αλλά γεμάτος από ευγνωμοσύνη ακολουθούσε αυτούς,  έτρεξε μαζί προς αυτούς όλος ο λαός, που είχε έλθει τη στιγμή εκείνη για να προσευχηθεί και μαζεύτηκε στην κάμαρα του ιερού που ονομαζόταν στοά του Σολομώντος, γεμάτος από θαυμασμό και κατάπληξη.

Απαντώ με τις κατάλληλες λέξεις:

Οι δύο απόστολοι:   —— &   ——-
Εκεί πήγαιναν οι δύο απόστολοι:   —-
Ο λόγος που πήγαιναν:   ——–
Έτσι λεγόταν η ώρα τρεις το μεσημέρι:   —–
Ήταν ο άνθρωπος που συνάντησαν στην είσοδο:   —–
Τη ζητούσε ο άνθρωπος αυτός από τους περαστικούς:   ———-
Τέτοια  νομίσματα δεν είχε ο Πέτρος:   —— &   —–
Έδωσε ο Πέτρος αντί για ελεημοσύνη:   ——–
Ήταν αυτό που έκανε ο Πέτρος:   —–
Το όνομα με τη δύναμη του οποίου θεραπεύτηκε ο κουτσός:   ——  ——-
Έτσι στάθηκε ο κουτσός μόλις έγινε καλά:   ——
Αυτό έκανε ο κουτσός μόλις έγινε καλά:   ——  —  —
Ο λαός που είδε το θαύμα ένιωθε…:   ——–& ———

Πριν την ανάσταση του Χριστού είδαμε τον Πέτρο να είναι πολύ φοβισμένος και να αρνείται τρεις φορές το Χριστό λέγοντας ότι δεν τον γνωρίζει καθόλου. Στο παραπάνω γεγονός, που συνέβη μετά την ανάσταση του Ιησού, τον βλέπουμε να περπατά με θάρρος στο ναό μπροστά στους Ιουδαίους και μάλιστα να κάνει ένα θαύμα στο όνομα του Ιησού χωρίς να φοβάται καθόλου μήπως τον πιάσουν οι Ιουδαίοι (πράγμα που στη συνέχεια έγινε).

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ

1. Πώς εξηγείς το θάρρος και την αφοβία  του Πέτρου;
2. Γιατί ο Ιησούς Χριστός έδωσε τη δύναμη στον Πέτρο να κάνει ένα τέτοιο μεγάλο θαύμα ενώ αυτός τον είχε αρνηθεί;
3. Η αλλαγή στη συμπεριφορά του Πέτρου αλλά και η θαυματουργική δύναμη που έχει τι επιβεβαιώνουν για το Χριστό;

ΕΡΓΑΣΙΑ: Μάθε και διηγήσου με λίγα λόγια το παραπάνω θαύμα.

Ο ΠΕΤΡΟΣ ΑΝΑΣΤΑΙΝΕΙ ΤΗΝ ΤΑΒΙΘΑ
(Πράξεις των αποστόλων Κεφ. Θ΄, στ. 36-43)

36 Στην Ιόππη υπήρχε κάποια μαθήτρια του Κυρίου, που λεγόταν Ταβιθά. Το όνομα δε αυτό μεταφράζεται στην ελληνική Δορκάς. Αυτή ήταν γεμάτη από αγαθοεργίες και ελεημοσύνες,    που έκανε συνεχώς.
37 Συνέβη δε κατά τις μέρες εκείνες να ασθενήσει αυτή και να πεθάνει. Αφού δε την έλουσαν και την ετοίμασαν, την έβαλαν στο επάνω διαμέρισμα της οικίας.
38 Εφ’ όσον δε η πόλη Λύδδα ήταν κοντά στην Ιόππη, σαν άκουσαν οι μαθητές ότι ο Πέτρος είναι στην πόλη αυτή του έστειλαν δυο άνδρες και τον παρακαλούσαν να μην αργήσει να έλθει σ’ αυτούς.
39 Πραγματικά ο Πέτρος σηκώθηκε και πήγε μαζί με τους δυο αυτούς απεσταλμένους. Όταν έφθασε στην Ιόππη, τον ανέβασαν στο πάνω μέρος του σπιτιού. Κι εκεί παρουσιάστηκαν σ’ αυτόν όλες οι χήρες κλαίγοντας για το θάνατο της Ταβιθά και δείχνοντας τα πουκάμισα     και τα πανωφόρια, όσα τους έφτιαχνε, όταν ήταν μαζί τους ζωντανή η Δορκάς.
40 Αφού δε ο Πέτρος τους έβγαλε όλους έξω από το δωμάτιο που ήταν η νεκρή, γονάτισε και προσευχήθηκε. Και κατόπιν στράφηκε προς το νεκρό σώμα και είπε: «Ταβιθά, ανάστηθι» (δηλ. Ταβιθά, σήκω επάνω). Αυτή δε άνοιξε τα μάτια της και όταν είδε τον Πέτρο από ξαπλωμένη, που ήταν, ανασηκώθηκε καθιστή στο κρεβάτι της.
41 Της έδωσε ο Πέτρος το χέρι και την σήκωσε όρθια. Μετά φώναξε τους χριστιανούς και ιδιαιτέρως τις χήρες και τους την παρουσίασε ζωντανή.
42 Έγινε δε γνωστό  το θαύμα αυτό σε όλη την πόλη της Ιόππης και πολλοί πίστεψαν στο Χριστό.

Απαντώ με τις κατάλληλες λέξεις:

Η πόλη στην οποία έγινε το θαύμα:   —–
Έτσι λεγόταν η μαθήτρια του Χριστού που πέθανε:   ——
Το όνομα της μαθήτριας αυτής στην ελληνική γλώσσα:   ——
Τα έργα που έκανε η Ταβιθά:   ———–, ———–
Η Ταβιθά αρρώστησε και…:   ——
Η πόλη που βρισκόταν ο Πέτρος τις μέρες εκείνες:   —–
Αυτοί πήγαν για να ειδοποιήσουν τον Πέτρο:   — ——
Παρουσιάστηκαν στον Πέτρο κλαίγοντας:   —–
Έδειχναν στον Πέτρο αυτά που τους έφτιαχνε η Ταβιθά:   ———,———
Αυτό έκανε ο Πέτρος μόλις έβγαλε όλο τον κόσμο από το δωμάτιο:   ——– και ————
Η φράση που είπε για να αναστήσει εκ νεκρών την Ταβιθά:   ——  ——–
Όταν το θαύμα έγινε γνωστό πολλοί πίστεψαν στο…:   ——
Με την ανάσταση της Ταβιθά ο Χριστός νίκησε και πάλι το…:   ——

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ

1^η Γιατί ο κόσμος αγαπούσε τόσο πολύ την Ταβιθά;
2^η Γιατί κάλεσαν τον Πέτρο; Τι πίστευαν ότι μπορούσε να κάνει αφού η Ταβιθά είχε πια πεθάνει;
3^η Ποιο πρόσφατο μεγάλο θαύμα του Χριστού έκανε τους χριστιανούς να πιστεύουν ότι η Ταβιθά μπορούσε να αναστηθεί;
4. Ερ. Γιατί ο Πέτρος γονάτισε και προσευχήθηκε πριν αναστήσει την Ταβιθά;
5. Ερ. Ποια άλλα θαύματα του Χριστού γνωρίζεις που αφορούν ανάσταση νεκρών;

ΕΡΓΑΣΙΑ: Μάθε και διηγήσου με λίγα λόγια το παραπάνω θαύμα.

Α. Τουρκοκρατία – Τα δύσκολα χρόνια της σκλαβιάς

Στα δύσκολα χρόνια της τουρκικής σκλαβιάς τα Μέγαρα με βασικούς συντελεστές την ορθόδοξη χριστιανική πίστη, την αδιάσπαστη ελληνική γλώσσα, την πλούσια παράδοση της περιοχής και φυσικά την μεγαρική ιστορία, κρατούν την ελληνικότητά τους και ξεπερνούν, εύκολα ή δύσκολα, τα βάσανα και τις συμφορές που κατά καιρούς συμβαίνουν στον τόπο τους από την καταστροφική μανία των κατακτητών Βενετών ή Τούρκων και την αρπακτική διάθεση των πειρατών.

Στο δεύτερο μισό του 16^ου αι. είναι μια μικρή κωμόπολη με 300 ως 400 μικρά φτωχόσπιτα, τα περισσότερα πλινθόκτιστα, χτισμένα το ένα δίπλα στο άλλο, στο δυτικό λόφο του Αγίου Δημητρίου (αρχ. Αλκάθους).[1]

Μέχρι το 1715 οι Μεγαρίτες ζούσαν σε καθεστώς τριπλής απειλής και τυραννίας, δηλαδή των Βενετών, των Τούρκων και των πειρατών. Όλοι οι πόλεμοι μεταξύ Βενετών και Τούρκων στοίχισαν πολλά στους Μεγαρίτες, προπαντός αυτός που ξέσπασε το 1684 και τελείωσε το 1699, αφού το 1687 οι Βενετοί με αρχηγό τον Μοροζίνη  έκαψαν τα Μέγαρα.

Όπως μας βεβαιώνουν πολλοί ξένοι ταξιδιώτες που πέρασαν εκείνη την εποχή από τα Μέγαρα και έγραψαν σε βιβλία τις εντυπώσεις τους, οι Τούρκοι δεν τολμούσαν να μείνουν στα Μέγαρα διότι φοβόντουσαν τους πειρατές οι οποίοι κάποτε απήγαγαν έναν Τούρκο  διοικητή (βοεβόδα).[2]

Πολύ συχνά όμως περνούσαν τουρκικά στρατεύματα από τα Μέγαρα για το Μωριά και αντίθετα. Στα διαστήματα αυτά των σταθμεύσεών τους στα Μέγαρα, τα τουρκικά στρατεύματα, δεν κατάφεραν να υποτάξουν τους Μεγαρίτες και να τους κάνουν να απαρνηθούν τις συνήθειές τους και να τουρκέψουν αλλά τους διατηρούσαν σε κατάσταση αιχμαλωσίας. Στην αρχή χρησιμοποιούσαν τα μεγαρίτικα σπίτια για στάβλους οι Τούρκοι αλλά, όπως αναφέρεται στο οδοιπορικό του Galt (1809), οι Μεγαρίτες βρήκαν ένα αποτελεσματικό τέχνασμα για να το αποφύγουν. «Έχτιζαν τις πόρτες των σπιτιών τους τόσο χαμηλές, ώστε κανένα άλογο κανονικού μεγέθους να μην μπορεί να τις διαβεί!».[3]

Οι Μεγαρίτες έδιναν στους πειρατές κάθε χρόνο 150 σακιά σιτάρι για να μην τους ενοχλούν και απ’ τα χωράφια που καλλιεργούσαν και που ανήκαν στους Τούρκους, οι Τούρκοι τους έπαιρναν τη μισή σοδειά. [4]

Την άνοιξη του 1770 ο Αλέξης Ορλώφ, αρχηγός τότε του Ρωσικού στόλου στη Μεσόγειο, παρακίνησε τους Έλληνες σε επανάσταση ενάντια στους Τούρκους, οπότε οι Μεγαρίτες ξεσηκώθηκαν με ηγέτη τον Μητρομάρα που είχε καταλάβει τη γειτονική μας Σαλαμίνα και ήταν Μεγαρίτης και μάλιστα από την οικογένεια των Κασταναίων, σύμφωνα με τον κ. Μπεναρδή[5].   Η εξέγερση όμως απέτυχε και τα Μέγαρα πλήρωσαν την αποτυχία με μεγάλες καταστροφές.[6]

Γύρω στο 1796 ο πληθυσμός της πόλης φτάνει τους 1500 κατοίκους περίπου (350 σπίτια), με τις συνθήκες ζωής να παραμένουν δυσμενείς. Οι κάτοικοι ζουν βασικά από τη γεωργία, καλλιεργώντας κυρίως σιτάρι.

Στις αρχές του 19^ου αι. τα Μέγαρα έχουν εξελιχθεί στο μεγαλύτερο οικισμό της Μεγαρίδος, κάτι σαν το  κεφαλοχώρι της περιοχής.

Β. Η συμμετοχή των Μεγαριτών στον αγώνα

Ο συμπολίτης μας Μελέτιος Μπεναρδής στο βιβλίο του «ΜΕΓΑΡΕΙΣ ΚΑΙ ΔΕΡΒΕΝΟΧΩΡΙΤΑΙ», το οποίο απέσπασε έπαινο  από την Ακαδημία Αθηνών στις 14 Μαΐου 1936, γράφει ότι ευθύς αμέσως με την κήρυξη της μεγάλης επαναστάσεως στις 25 Μαρτίου του 1821 οι Μεγαρίτες και οι Δερβενοχωρίτες, δηλαδή οι κάτοικοι της περιοχής των Κουντούρων, Βιλλίων[7], Περαχώρας[8], και Μπίσσιας[9], πήρανε τα όπλα κι άρχισαν τον αγώνα. Αναφέρει δε σαν απόδειξη το ημερολόγιο του Μεγαρίτη Ιωάννη Λιόγρη ο οποίος γράφει: «1821 Μαρτίου 25 πρώτον εἰς τὸν πολιορκισμόν τῆς Κορίνθου, μέχρι τέλους του προσκυνισμοῦ τοῦ φρουρίου, τοῦ ἰδίου ἔτους εἰς τὴν Κόρινθον ἐπολεμήσαμε μὲ τὸν Κεχαγιάνμπεην εἰς τὰς 23 Ἀπριλίου… Επίσης εἰς τὸν μπλόκον τῆς Ναυπλίας, εἰς Λεβαδεία μὲ τὸν Ὁμέρ-Πασσᾶ Βεργιώνη τοῦ ἰδίου ἔτους, 24 Ἰουλίου εἰς τὸν πόλεμον τοῦ Κριεκοῦκι τῆς Βύλλιας, 30 τοῦ αὐτοῦ μηνός ἐφυλάξαμεν τὴν θέσιν Κερατόπυργο διὰ τὸν Ὁμέρ-Πασσᾶ Βεργιώνη»[10].

Η περιοχή της δυτ. Αττικής ονομαζόταν Μεγάλο Δερβένι διότι ήταν το πέρασμα από τη Στερεά Ελλάδα στην Πελοπόννησο. Η λέξη Δερβένι είναι τουρκική και σημαίνει, σύμφωνα με τον κ. Μπεναρδή, «ἐν τῇ προσηγορικῇ της ἐννοίᾳ τὴν εἴσοδον, τὰς πύλας ή καὶ τὰ σύνορα μιᾶς χώρας καὶ κατὰ συνεκδοχήν τὸ διάσελο, αὐχένα, πέρασμα, δυσπρόσιτον πρόσβασιν τῶν ὀρέων, τὰ στενά. Τέτοιο πέρασμα από την Αττική στην Πελοπόννησο είναι η περιοχή της επαρχίας Μεγαρίδος μαζί με την Περαχώρα και τα Μπίσσια»[11]. .

Την ημέρα του Ευαγγγελισμού (25 Μαρτίου 1821) Ο Μεγαρίτης ιερέας, ο Παπα-Λευτέρης, γελαστός κι ενθουσιασμένος λέει: «Θα κάμωμε λίγωρα να τελειώσωμεν την λειτουργίαν του Ευαγγελισμού για να ψάλλωμεν την λειτουργίαν της Αναστάσεως».

• Μπα σε καλό σου παππά αλησμόνητσες; Την άλλη Κυριακή έχουμε τω Βαΐω, την παραπάνω Λαμπρή.
• Α! Όχι, φέτος θα ψάλλωμεν από σήμερον το Χριστός Ανέστη.

Ο Παπα-Λευτέρης, ο γέρων παππάς Δημήτριος Σακελάριος,   μέλη της Φιλικής Εταιρείας, είχανε μαντάτα  και έπρεπε να ξεκινήσουν με τους Μεγαρίτες των, με όλο το φουσάτο να πάνε στην Αθήνα να κλείσουν στο κάστρο τους Τούρκους – πράγμα το οποίο έκαναν αυθημερόν – κι αμέσως, αφού παρέδωσαν την πολιορκία στους Μεσογείτες για να τη συνεχίσουν, γυρίσανε για την Κόρινθο να κάνουν την πολιορκία στο κάστρο.[12]

Σε επιστολή που έστειλαν οι εκ Κουντούρων,  Μεγάρων, Περαχώρας, Βιλλίας και Μπισσίας κάτοικοι στις 15 Μαρτίου 1821 προς τον Ιωάννην Κλάδον που βρισκόταν στην Ύδρα γράφουν: «εἴμεθα ἕτοιμοι εἰς κάθε περίστασιν μέχρις αἴματος».  Σε άλλη επιστολή στις 25 Μαρτίου προς τον ίδιο αναφέρονται τα εξής: «Ἀπὸ σήμερον κάμνομεν Ἀνάστασιν εἰς τὴν Μπέρα-χώραν καὶ εἰς τὴν Μπίσσιαν, ὅτι ἡ περίστασις ἔτσι τὸ καλεῖ, καὶ αὔριον ἴσως κάμνομεν εἰς τὰ Μέγαρα…» και σε άλλο σημείο: «Καὶ ἡ Μεγαρίς ἅπασα διαθέσιμος ἥν ὅλως ὑπέρ τῆς Κορίνθου…».[13]

Οι Μεγαρίτες γνώριζαν την κατασκευή μπαρουτιού το οποίο κατασκεύαζαν στο σπίτι του Παθανάση Προίσκου. Λίγες μέρες πριν την έναρξη της επαναστάσεως είχε τοποθετηθεί ποσότητα πυρίτιδας στο σπίτι του μέλους της φιλικής Εταιρείας Σακελαρίου. Ακόμα στην παραλία Μεγάρων λειτουργούσε πισσουργείο που παρήγαγε πίσσα, νέφτι και άλλα είδη πολεμικά που χρησιμοποιούσαν οι Έλληνες πυρπολητές στα πυρπολικά τους, τα οποία ήταν ο φόβος κι ο τρόμος των τουρκικών πλοίων (βλ. πυρπόληση της τουρκικής ναυαρχίδας από τον Κων/νο Κανάρη)[14].

Οι Μεγαρίτες παίρνουν κανόνια του Μαχμούτ Πασά Δράμαλη[15] στη θέση «αέρας». Ο Μαχμούτ Πασάς Δράμαλης ήταν Οθωμανός αρχιστράτηγος, επικεφαλής μεγάλης Τουρκικής στρατιάς που στάλθηκε το 1822 στην Πελοπόννησο για να καταπνίξει την ελληνική επανάσταση. Με 30.000 άνδρες πέρασε από τη Μεγαρίδα στις αρχές Ιουλίου του 1822 κατευθυνόμενος  προς την Κόρινθο.

Ένας καλόγηρος από τον Άγιο Ιωάννη τον Μακρυνό, ονόματι κατ’ άλλους Παΐσιος, κατ’ άλλους Ζωγράφος, ήλθε στα Μέγαρα,  συγκέντρωσε μερικούς Μεγαρίτες κι επιτέθηκε κατά των τελευταίων εφοδιο-πομπών του απρονοήτου Δράμαλη και του πήρε κατ’ άλλους ένα, κατ’ άλλους τρία κανόνια. Επίσης σε υποσημείωσή του ο κ. Μπεναρδής γράφει ότι : «Πήρε τα κανόνια του Δράμαλη ο γερο-Γιάννης Καμαρέδος, δυο καλόγεροι του Αγιαννίου του Μακρυνού και ο Νικολός Κουλουριώτης».[16].

 Γ. Το Τείχος της Αγίας Τριάδας ή «Ο τοίχος» των Μεγάρων

Οι Μεγαρίτες για να προστατευτούν από τους Τούρκους είχαν στείλει, κατ’ αρχήν, τις οικογένειές τους στη Σαλαμίνα που βρίσκεται ακριβώς απέναντι από τα Μέγαρα. Κατόπιν όμως αποφάσισαν να χτίσουν τον «καὶ σήμερον σωζόμενον Τοῖχον (το γνωστό σε όλους Τείχος της αγίας Τριάδας) καὶ ν’ ἀνεγείρουν συνοικισμόν ἐντός αὐτοῦ»[17]… «Ὁ Τοῖχος οὗτος συνδέει τὸ Βουρκάρι μὲ τὸν Σαρωνικόν, ἔχει χτιστῇ μὲ ὅλους τοὺς κανόνας τῆς πολεμικῆς τέχνης καὶ ὑπόσχεται ἀσφάλειαν εἰς τοὺς ἐγκλείστους Μεγαρεῖς ἀπὸ τυχόν ἐπίθεσιν τοῦ εχθροῦ, ὅστις καὶ ἄν, παρὰ πᾶσαν ἐλπίδα, παραβιάσῃ τὸν Τοῖχον, οἱ Μεγαρεῖς δύνανται νὰ περαιωθοῦν εἰς τὴν μικρὸν ἀπέχουσαν Σαλαμῖνα. Ὁ θαυμάσιος οὗτος προμαχών ἐπέτρεπε εἰς τοὺς Μεγαρεῖς νὰ ἐξέρχονται καὶ καλλιεργοῦν τὰ κτήματά των κατὰ τὴν ἡμέραν τοποθετοῦντες καταλλήλως καραούλια, τὸ δὲ ἑσπέρας νὰ εἰσέρχωνται εἰς τὸν ἀσφαλῆ συνοικισμόν των. Οὕτω δὲ, ὅ,τι δὲν ἐπενόησεν οὐδέν μέρος τῆς Ἐλλάδος κατὰ τὴν Ἐθνεγερσίαν, ἐπενόησαν καὶ ἐφήρμοσαν λίαν ἐπιτυχῶς μόνον οἱ Μεγαρεῖς[18].

Πότε όμως έχτισαν οι Μεγαρίτες το Τείχος; Ο M. Μπεναρδής γράφει: «Ὁ προφορικός λόγος μᾶς λέγει, ὅτι κατὰ δὺο χρονολογίας ἐκτίσθη, ὅτι δηλαδὴ οἱ Μεγαρεῖς κατὰ τὸ 1818 ἐπῆραν τὴν ἄδειαν ἀπὸ τὸν Μουτεσαρίφη τοῦ χωρίου Μεγάρων παραπείσαντες τὸν Δερβέν-ἀγᾶ νὰ ἐγκρίνῃ νὰ κτίσουν μίαν μάνδρα νὰ χωρίζῃ τὸν τόπον τῆς μονῆς Φανερωμένης ἀπὸ τὸ Μεγαρίτικο, διότι μαλώνουν μὲ τοὺς καλογήρους διὰ τὰ καματερά (βόδια), οὗτῳ δὲ ἐπετράπη ἡ ἀνέγερσις μιᾶς μάνδρας τὸ πάχος τῆς ὁποίας ἦτο 1,50 μέτρον. Ἐτσι ἐκτίσθη ἡ βάσις τοῦ Τοίχου, μέχρις ὕψους ἐνιαχοῦ δύο μέτρων, άλλοῦ ἕν καὶ ἥμισυ (1,50;) καὶ ἀλλοῦ ἕνα (1), ἀναλόγως τῆς μορφολογίας τῆς ἐξωτερικῆς ἐπιφανείας τοῦ ἐδάφους.

 Οἱ ὑποστηρίζοντες τὴν ἄνω εκδοχήν λέγουν, ὅτι κατὰ τὴν ἐπανάστασιν ἐκτίσθη τὸ δεύτερον ἥμισυ τοῦ Τοίχου τὸ ἀποτελοῦν τὰς ἐπάλξεις τοῦ ὀχυρώματος, δηλαδή τὸ μέρος ὅπου εἶναι οἱ πολλές πολεμίστρες. Ἀλλά τὸ γεγονός ὅτι ὑπάρχουν καὶ εἰς τὴν βάσιν ἀκόμα τῆς θεωρουμένης μάνδρας καὶ κυκλώματα εἰς ἀποστάσεις ἀναλόγους τοῦ βεληνεκοῦς τῶν ὅπλων τῆς ἐποχῆς, καθιστᾷ ἀπίθανον τὴν ἐκδοχήν ταύτην.

 Ἄλλοι πάλιν λέγουν, ὅτι κατὰ τὴν ἐπανάστασιν ἐκτίσθη κατὰ τὸ 1823 καὶ ὅτι μάλιστα μαλώνανε οἱ Μεγαρεῖς, διότι ἄλλοι θέλανε νὰ τὸν κτίσουν ἐκεῖ ὅπου εἶναι τώρα, ἄλλοι δὲ κατὰ τρία χιλιόμετρα ἀνατολικώτερα». (Και πραγματικά, σ’ αυτήν την απόσταση υπάρχει οικοδομική γραμμή ύψους 0,75 μ. που αρχίζει από το απέναντι του Περάματος μέρος της χερσονήσου μέχρι τη νότια θάλασσα του Σαρωνικού κόλπου.)[19]

«Ἡ πόρτα τοῦ Τοίχου ἦταν κατασκευασμένη μὲ ἀρκετού πάχους ξύλα καὶ τεθωρακισμένη μὲ λαμαρίνα: πλῆθος τύπων βλημάτων φαίνονται εἰς τὴν πόρταν αὐτὴν. Μετεφέρθη εἰς τὴν Ἱεράν Μονήν Παναγίας Φανερωμένης μόλις πρὸ τεσσαρακονταετίας». (δηλ. γύρω στο 1900 και βρίσκεται εκεί μέχρι σήμερα).

Η Ιερά Μονή Φανερωμένης βρίσκεται στη Σαλαμίνα, λίγο μετά το Πέραμα (σημείο που περνάμε με το Ferry Boat από τη Μεγαρίδα στη Σαλαμίνα). Κτήτοράς της είναι ο Μεγαρίτης Λάμπρος Κανέλλος, ο μετέπειτα Άγιος Λαυρέντιος, ο οποίος στο σημείο αυτό, το 1669, βρήκε την εικόνα της Παναγίας που ονομάστηκε «Φανερωμένη» επειδή φανερώθηκε με θαυμαστό τρόπο. Στη διάρκεια της επανάστασης του 1821, αποτελούσε καταφύγιο του άμαχου πληθυσμού της Αθήνας, των Μεγάρων και των γύρω περιοχών, αφού υπήρξε εκείνη την περίοδο νοσοκομείο. Ο ηγούμενός της, Γρηγόριος, υπήρξε μέλος της Φιλικής Εταιρείας. Στο μοναστήρι φιλοξενήθηκαν και συνεδρίαζαν αγωνιστές που έλαβαν μέρος στις επιχειρήσεις της Αττικής, της Αθήνας και του Φαλήρου όπως οι Μακρυγιάννης, Τζαβέλας, Κριεζώτης, Δημ. Υψηλάντης, Μαυροβουνιώτης, Καραϊσκάκης κ.α. Ο Κιουταχής προσπάθησε επανειλημμένως να καταλάβει τη Μονή χωρίς να το επιτύχει.

«Ο Τοίχος έχει μῆκος ἐσωτερικόν κατ’ εὐθεῖαν διεύθυνσίν του μέτρα 533,22 ενώ κατ’ ἀνάπτυγμα «τῶν καμπύλων θεωρουμένων ἀνεπτυγμένων 608,65 καὶ τοῦτο βέβαια ὡς πρὸς τὸ σωζόμενον τμήμα τοῦ Τοίχου, διότι μέγα μέρος ἀπὸ τοῦ Βορείου σκέλους αὐτοῦ ἔχει κατεδαφισθῇ διὰ νὰ διευκολύνῃ  τὴν διὰ τῶν κάρρων συγκοινωνίαν μὲ τὸ ἐσωτερικόν τοῦ Τοίχου.
Τὸ ἐξωτερικόν ὕψος κυμαίνεται ἀπὸ 3,90 μ. ἕως 4,10 μ.
Τὸ ἐσωτερικόν ὕψος μέχρι τῶν ἐπάλξεων 1,65 μ.
Ἀποτελεῖται ἀπὸ ἑπτὰ κυκλικά τμήματα, ἀπέχοντα ἀπ’ ἀλλήλων κατὰ ἀπο-στάσεις τοιαύτας, ὥστε τὰ διάμεσα τμήματα τὰ ἀποτελοῦντα εὐθεῖαν γραμμήν νὰ περιλαμβάνωνται εἰς τὴν ἐπικίνδυνον ζώνην τῶν διασταυρουμένων πυρῶν, κατὰ τὸ βεληνεκές τῶν ὅπλων τῆς ἐποχῆς.
Ὁ πύργος ἐφ’ οὗ ἡ θύρα ἀποτελεῖ τεταρτοκύκλιον, ὕπερθεν τῆς θύρας εἶναι καταχύστρας πρὸς ὑποστήριξιν τῆς θύρας δι’ ἐπιχύσεως βραστοῦ ὑγροῦ.
Τὸ ἀπέναντι τῆς θύρας κυκλικόν τμῆμα ἀπέχει μόλις 17,50 μ., ὥστε ἡ ἀπόπειρα παραβιάσεως τῆς θύρας να καθίσταται λίαν ἐπικίνδυνος.
Ἐπὶ τῆς Νοτίας θαλάσσης ὁ Τοῖχος προχωρεῖ ὁλίγα μέτρα ἐντός τῆς θαλάσσης, ἐπίσης καὶ ἐπὶ τῆς Βόρειας θαλάσσης.
Τὸ ἐπὶ τῆς Βόρειας θαλάσσης κατεδαφισθέν τμῆμα τοῦ Τοίχου το ἐκρύμνησε πρὸ ὀλίγων ἐτῶν ὁ Ἀθανάσιος Κατσούλης γιὰ νὰ περνάνε τὰ κάρρα».[20]

Δ. Μεγαρίτες και Δερβενοχωρίτες που έλαβαν μέρος σε πολλές στρα-τιωτικές επιχειρήσεις κι έπαιξαν σημαντικό ρόλο στην επανάσταση[21]

Αναφέρουμε μερικούς Μεγαρίτες και Δερβενοχωρίτες, αγωνιστές του ’21 εις τιμήν και μνήμην των.

Ο Διονύσιος Πανούσης από μεγάλη αρχοντική οικογένεια των Μεγάρων. Πήρε μέρος σε πολλές στρατιωτικές επιχειρήσεις. Το 1837 έγινε δήμαρχος των Μεγάρων. Έζησε μέχρι το 1860.

Ο Διονύσιος Ευμορφόπουλος ή Μορφόπουλος ήταν Δερβενοχωρίτης. Οι απόγονοί του ζουν στο Κριεκούκι και την Ελευσίνα. Ο Κολοκοτρώνης τον έστειλε στα Μεγάλα Δερβένια σαν αρχηγό για να συστήσει από τους Δερβενοχωρίτες στρατόπεδο και να φυλάει τον τόπο βοηθώντας ταυτόχρονα και στην πολιορκία της Κορίνθου.

Ο Γεώργιος Διδασκαλόπουλος, γραμματέας στο επάγγελμα. Καταγόταν από την Περαχώρα η οποία υπαγόταν διοικητικά στη Μεγαρίδα. Ήταν μέλος της Φι-λικής Εταιρείας από το 1819 και ένας από τους αρχηγούς των Δερβενοχωριτών.

Ο Γεώργιος Χελιώτης ο οποίος λέγεται και Λύκος. Ήλθε στα Μέγαρα την 24^η και 25^η Μαρτίου για να μεταδώσει τη διαταγή της επαναστάσεως. Απόγονοι των Χελιώτιδων είναι η οικογένεια Μπέλη, μετέπειτα Παπαϊωάννου.

Ο Αθανάσιος Μάρκελλος καταγόταν από τα Μέγαρα και ήταν μέλος της Φιλικής Εταιρείας. (Και ο αδελφός του Σπύρος Μάρκελλος πήρε μέρος στον αγώνα.)

Ο Καρατάσσος Μπούσκος ή καπετάν Αναστάσης.

Ο Αναστάσιος Καλλιόστρας είχε ορισθεί από τον Βάσσον Μαυροβουνιώτη να φυλάει τη θέση των Μεγάρων.

Ο Αναγνώστης Στέφος ή Στέφας ή Στεφάνου καταγόταν από το Στεφάνι της Κορινθίας.

Περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να μάθετε για τους αγωνιστές αυτούς στο βιβλίο του M. Μπεναρδή «ΜΕΓΑΡΕΙΣ ΚΑΙ ΔΕΡΒΕΝΟΧΩΡΙΤΑΙ» .

Σ’ αυτό το σημείο θεωρούμε πως θα ήταν παράλειψη να μην αναφέρουμε σαν συναγωνιστές των Μεγαριτών που πολεμούσαν τους Τούρκους στο Τείχος της Αγίας Τριάδας και τους αγίους δέκα Μάρτυρες Δωρόθεο, Σαράντη, Σεραφείμ, Ιάκωβο, Βασίλειο, Δημήτριο, Γεώργιο, Πολύευκτο, Πλάτωνα και Αδριανό, τους προστάτες της πόλης μας.

Το γεγονός της βοήθειας των αγίων Μαρτύρων αναφέρει ο συμπολίτης μας θεοφιλέστατος επίσκοπος Ελευσίνος κ. Δωρόθεος Μουρτζούκος στα θαύματα των αγίων αυτών που γράφει στο βιβλίο του: «ΑΣΜΑΤΙΚΗ ΑΚΟΛΟΥΘΙΑ ΚΑΙ ΠΑΡΑΚΛΗΤΙΚΟΣ ΚΑΝΩΝ ΤΩΝ ΑΓΙΩΝ ΕΞ ΜΑΡΤΥΡΩΝ ΤΩΝ ΕΝ ΜΕΓΑΡΟΙΣ»[22].

Όμως το επιβεβαιώνουν και πολλοί Μεγαρίτες που ρωτήσαμε, γιατί είναι και μια προφορική παράδοση[23] που έχει φτάσει μέχρι τις μέρες μας από στόμα σε στόμα. Σύμφωνα, λοιπόν, με την παράδοση αυτή, κατά την ώρα της μάχης οι αγωνιστές βρίσκονταν δέκα περισσότεροι, γιατί πολεμούσαν μαζί τους και δέκα άγνωστοι, οι οποίοι μάλιστα τους έλεγαν να έχουν θάρρος βεβαιώνοντάς τους ότι δεν πρόκειται να νικηθούν. Μετά τη μάχη οι άγνωστοι πολεμιστές χάνονταν μυστηριωδώς κι οι Μεγαρίτες δεν μπορούσαν να καταλάβουν ποιοι ήταν κι από πού είχαν έρθει. Το θαύμα αυτό επαναλαμβανόταν σε όλες τις μάχες. Στην τελευταία μάχη οι άγιοι αποκάλυψαν την ταυτότητά τους φανερώνοντας ταυτόχρονα στους συναγωνιστές τους και τον τόπο που βρίσκονταν και στον οποίο οι Μεγαρίτες μπορούσαν να πηγαίνουν και να ζητούν τη βοήθειά τους. Ο τόπος αυτός είναι ο τόπος που βρέθηκαν τα άγια λειψανά τους. Επίσης ο κ. Δωρόθεος αναφέρει ότι «Κατὰ τὸ ἔτος 1828, καταδιωγμένοι οἱ Μεγαρίτες ἀπὸ τὴν ἐπιδρομή τῶν Τούρκων, ὀχυρώθηκαν στον λεγόμενο «τοῖχο». Τότε ἔπεσε μεγάλη ἐπιδημική ἀρρώστια καὶ εἴχαν ἀρρωστήσει περισσότερα ἀπὸ 180 ἄτομα. Ὅταν ὅμως γινόταν γιὰ τὸν καθένα ἁγιασμός μὲ τὴν παρουσία τῶν ἁγίων λειψάνων (τῶν ἁγίων ἕξι μαρτύρων) ἐρχόταν θαυμαστή θεραπεία».[24]

Ε. Άλλα γεωμορφολογικά στοιχεία της περιοχής Αγίας Τριάδας

Το μυστικό υποθαλάσσιο πέρασμα στο Βουρκάρι.

«Τὸ Βουρκάρι, γνωρίζομεν ὅλοι ὅτι εἶναι εἰς πεζούς βατόν μέχρι τινὸς, ἀλλ’ ὑπάρχει μία γραμμή ποὺ ἑνώνει τὸ ἐσωτερικόν τοῦ Τοίχου μὲ τὴν ἔναντι ξηράν καὶ ἡ γραμμή αὐτὴ εἶναι βατή καὶ εἰς ἵππους, διότι ὁ πυθμήν αὐτῆς εἶναι στερεός, καὶ ἀπέχει ἀπὸ τῆς ἐπιφανείας τῆς θαλάσσης εἰς βάθος, 25 πόντους».[25]

Οι Μεθουρίδες και η Ρεβιθούσα

Απέναντι από το μικρό ψαροχώρι μας την Πάχη, που είναι το επίνειο των Μεγάρων, βρίσκονται όπως όλοι γνωρίζουμε, τέσσερα μικρά νησάκια: η Παχοπούλα, η Πάχη, η Ρεβιθούσα και η Μακρόνησος ή Τρουπίκα.   Οι αρχαίοι Μεγαρίτες τα ονόμαζαν «Μεθουρίδες». Υπάρχει μάλιστα και στο κέντρο της πόλης η οδός Μεθουριδών ακριβώς δίπλα από το Ταχυδρομείο, κάθετη στην οδό Μινώας.

Πώς όμως πήρε το όνομά της η Ρεβιθούσα; Εδώ είναι μια πολύ ενδιαφέρουσα και συγκινητική  ιστορία με πρωταγωνιστές τους παππούδες μας Μεγαρίτες, που πολέμησαν τους Τούρκους στη Μεγάλη επανάσταση του 1821. Μια ιστορία αληθινή, που έφτασε μέχρι τις μέρες μας από στόμα σε στόμα. Μας τη διηγήθηκε ο συμπολίτης μας κ. Παναγιώτης Κορόγιαννης, που την άκουσε από τον πατέρα του κι ο πατέρας του από τον παππού του κλπ. Αφορά έναν πρόγονο της οικογενείας του. Ένα πρωτοπαλίκαρο της επανάστασης, το Γιάννη Λάμπρου. Όμως δε θα σας την πούμε, γιατί θα τη μάθετε από το θεατρικό σκετς που ετοίμασε και θα σας παρουσιάσει σε λίγο η ΣΤ΄ τάξη του Σχολείου μας.

 Το εξωκλήσι της Αγίας Τριάδας

Τελειώνοντας, θα θέλαμε να αφιερώσουμε λίγες γραμμές στο εξωκλήσι της Αγίας Τριάδας, που βρίσκεται μέσα στο Τείχος, σε μικρή απόσταση από αυτό κι έχει δώσει το όνομά του στην περιοχή.

Ο συμπολίτης μας κ. Γρηγόριος Στεργίου, αρχιεπίσκοπος Καμερούν, στο βιβλίο του «ΜΕΓΑΡΕΩΝ ΨΥΧΗΣ ΚΑΤΑΦΥΓΙΑ»[26], γράφει γι’ αυτό: «Είναι εξωκλήσι της Ιεράς Μονής Φανερωμένης Σαλαμίνος. Πρόκειται για ένα μονόχωρο Ναό του 17^ου αιώνος με δίρριχτη στέγη, με πολλές όμως μεταγενέστερες προσθήκες και προσκτίσματα, που αλλοιώνουν την αρχική μορφή του εξωκλησιού.

Το χαρακτηριστικό χαμηλό ύψος της εντοιχισμένης Αγίας Τράπεζας τοποθετεί το αρχικό πάτωμα του Ναού πολύ χαμηλότερα από το σημερινό. Δεν υπάρχουν ενδείξεις και μαρτυρίες για αγιογραφίες.

Προφανώς πρόκειται για κτίσμα της Τουρκοκρατίας».

Αλήθεια, πόσες φορές άραγε οι βασανισμένοι Μεγαρίτες του ’21 δε θα προσευ-χήθηκαν σ’ αυτό ζητώντας με πίστη και δάκρυα από το Θεό, την Παναγιά τη Φανερωμένη και τους αγίους Δέκα Μάρτυρες τους προστάτες της πόλης μας, την πολυπόθητη λευτεριά από τους Τούρκους κατακτητές; Σίγουρα το εξωκλήσι της Αγίας τριάδας θα ήταν γι’ αυτούς ένα «ψυχής καταφύγιο» στις δύσκολες ώρες του αγώνα και της μάχης. Ένα φως στο σκοτάδι της σκλαβιάς. Μια ελπίδα κι επιβεβαίωση πως τα λόγια του γέρου του Μωριά, του Κολοκοτρώνη, ότι          «Ο Θεός έβαλε την υπογραφή του για τη λευτεριά της Ελλάδας», σύντομα θα βγουν αληθινά. Τότε ασφαλώς θα πολεμούσαν με περισσότερη δύναμη και θάρρος και το σύνθημα ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ Ή ΘΑΝΑΤΟΣ θα κατέκλυζε την ψυχή τους και θα τους οδηγούσε στη νίκη, όπως και έγινε.

ΣΤ. Το Τείχος και η περιοχή της Αγίας Τριάδας σήμερα

Το Τείχος των Μεγάρων με το εκκλησάκι της Αγίας Τριάδας εξακολουθούν και σήμερα, ευτυχώς, να βρίσκονται σε καλή κατάσταση. Βέβαια, στη χερσόνησο έχουν ανοίξει δρόμοι κι έχουν χτιστεί αρκετά σπίτια, κυρίως εξοχικές κατοικίες.  Το βουρκάρι είναι ένας πολύ σημαντικός υδροβιότοπος, ιδιαίτερης οικολογικής σημασίας, όπως έχει καταδειχθεί από μελέτες των Πανεπιστημίων Αιγαίου και Θεσσαλίας.

Εμείς οι Μεγαρίτες οφείλουμε να γνωρίζουμε καλά την ιστορία αλλά και την οικολογική αξία της περιοχής μας αυτής, την οποία πρέπει ν’ αγαπάμε και να προστατεύουμε, γιατί είναι σύμβολο και μαρτυρία αγώνων για τη λευτεριά αλλά και πολιτιστική κληρονομιά που θα δώσουμε στα παιδιά μας.

Το Τείχος, εκτός από ιστορικό μνημείο είναι και χώρος θυσίας των παππούδων μας και οφείλουμε στην επέτειο της Μεγάλης επανάστασης της 25^ης Μαρτίου να καταθέτουμε εκεί ένα στεφάνι προς τιμή, δόξα και αιωνία μνήμη τους. Να κάνουμε και μια επιμνημόσυνη δέηση στον Θεό ν’ αναπαύει τις ψυχές αυτών που έδωσαν το 1821 το αίμα τους για να ζούμε σήμερα εμείς ελεύθεροι.

[1] «ΤΑ ΜΕΓΑΡΑ 1676 – 1897» Επιμέλεια Στ. Γκίνη, Εκδ. Δήμος Μεγαρέων, Μέγαρα, Ιούλιος 1987, Σελ. 11^η .

[2] Ίδιο Σελ. 12^η  και 194^η .

[3] Ίδιο Σελ. 195^η .

[4] Ίδιο Σελ. 12^η

[5] Μ. Μπεναρδή, «ΜΕΓΑΡΕΙΣ ΚΑΙ ΔΕΡΒΕΝΟΧΩΡΙΤΑΙ», Εκδ. ΔΗΜΟΣ ΜΕΓΑΡΕΩΝ, Μέγαρα 1936, Σελ. 20^η .

[6] «ΤΑ ΜΕΓΑΡΑ 1676 – 1897» Επιμέλεια Στ. Γκίνη, Εκδ. Δήμος Μεγαρέων, Μέγαρα, Ιούλιος 1987, Σελ. 196^η.

[7] Μ. Μπεναρδή, «ΜΕΓΑΡΕΙΣ ΚΑΙ ΔΕΡΒΕΝΟΧΩΡΙΤΑΙ», Εκδ. ΔΗΜΟΣ ΜΕΓΑΡΕΩΝ, Μέγαρα 1936, Σελ. 30^η   Βίλλια: Τα Βίλλια ονομάζονταν και Ἰσσοί και οι κάτοικοί τους Ἰσσιεῖς.

[8] Ίδιο, Σελ. 30^η Περαχώρα: Η Περαχώρα ονομαζόταν και Πείραιον (μεγαρική κώμη που ιδρύθηκε μετά την κάθοδο των Δωριέων και την εγκατάστασή τους στην περιοχή των Μεγάρων (1050 π.Χ.).

[9] Ίδιο, 30^η Μπίσσια: Τα Μπίσσια ονομάζονταν και Πίσσα.

[10] Ίδιο, Σελ. 29^η .

[11] Ίδιο, Σελ. 30^η . Προσηγορία: χαρακτηρισμός που δίνεται σε κάποιον ή κάτι, ονομασία, προσωνυμία Συνεκδοχή είναι το εκφραστικό-λογοτεχνικό σχήμα κατά το οποίο ένας όρος αντικαθίσταται από έναν άλλο, με τον οποίο βρίσκεται σε σχέση γενικού προς ειδικό ή αντίστροφα. Η πιο συνηθισμένη μορφή συνεκδοχής είναι η χρήση του μέρους αντί για το όλο (pars pro toto) ή του ενός αντί για τους πολλούς. Συνεκδοχή όμως είναι και το αντίστροφο.

[12] Ίδιο, Σελ. 62^η .

[13] Ίδιο, Σελ. 44^η .

[14] Ίδιο, Σελ. 57^η . Τα πυρπολικά ήταν παλιά πλοία, ή πλοία πολύ φτηνής κατασκευής, γεμάτα με εύφλεκτα υλικά. Χρησιμοποιούνταν για να βάλουν φωτιά σε εχθρικά πλοία ή να προκαλέσουν πανικό στο πλήρωμα τους. Αγκιστρώνονταν πάνω στα εχθρικά πλοία και κατόπιν το πλήρωμα έβαζε φωτιά με αποτέλεσμα να ακολουθήσει έκρηξη ή μεγάλη πυρκαγιά. Το πλήρωμα του πυρπολικού εγκατέλειπε το πλοίο λίγο πριν αυτό εκραγεί.

[15] Ο Μαχμούτ Πασάς Δράμαλης ήταν Οθωμανός αρχιστράτηγος, επικεφαλής μεγάλης Τουρκικής στρατιάς που στάλθηκε το 1822 στην Πελοπόννησο προκειμένου να καταπνίξει την ελληνική επανάσταση. Ο Δράμαλης επικεφαλής μιας στρατιάς 30000 περίπου ανδρών φτάνει την 1^η Ιουλίου του 1822 στη Θήβα και την πυρπολεί. Στην συνέχεια καταλαμβάνει διαδοχικά την Αττική, την Κόρινθο και στις 12 Ιουλίου φτάνει στο Άργος. Εκεί συναντά την πεισματική αντίσταση 700 Ελλήνων υπό τον Δημήτριο Υψηλάντη που βρίσκονται κλεισμένοι στην ακρόπολη του Άργους. Όσο οι Τούρκοι πολιορκούσαν την ακρόπολη με διαταγή του Κολοκοτρώνη καίγονται τα σπαρτά της πεδιάδας του Άργους και μολύνονται οι πηγές προκειμένου να λιμοκτονήσει ο Τουρκικός στρατός. Όταν οι τροφές εξαντλούνται, ο Δράμαλης αποφασίζει να επιστρέψει στην Κόρινθο περνώντας από τα Δερβενάκια. Στις 26 Ιουλίου οι Τούρκοι επιχειρούν να περάσουν από τα στενά των Δερβενακίων αλλά κατατροπώνονται από τους Έλληνες που έχουν καταλάβει τους γύρω λόφους και οπισθοχωρούν. Δύο μέρες αργότερα επιχειρούν να διαφύγουν από τα στενά του «Αγιονορίου» αλλά και εκεί υπέστησαν πανωλεθρία. Ο ίδιος ο Δράμαλης κατάφερε τελικά να φτάσει στην Κόρινθο αλλά η εκστρατεία στην Πελοπόννησο ήταν καταστροφική. Από τους 30000 περίπου άνδρες που συμμετείχαν στην εκστρατεία, έφτασαν στην Κόρινθο μόνο 6000. Τον Οκτώβριο του ίδιου έτους ο Δράμαλης πέθανε στην Κόρινθο από τύφο σε ηλικία 42 ετών.

[16] Ίδιο, Σελ. 71^η .

[17] Ίδιο, Σελ. 86^η .

[18] Ίδιο, Σελ. 89^η – 90^η .

[19] Ίδιο, Σελ. 91^η .

[20] Ίδιο, Σελ. 94^η .

[21] Ίδιο, Σελ. 200^η – 217^η .

[22] Αρχιμ. Δωρόθεος Μουρτζούκος: «ΑΣΜΑΤΙΚΗ ΑΚΟΛΟΥΘΙΑ ΚΑΙ ΠΑΡΑΚΛΗΤΙΚΟΣ ΚΑΝΩΝ ΤΩΝ ΑΓΙΩΝ ΕΞ ΜΑΡΤΥΡΩΝ ΤΩΝ ΕΝ ΜΕΓΑΡΟΙΣ», Μέγαρα 1991, Σελ. 51^η .

[23] Το γεγονός αναφέρει η περίφημη Ραλού, προγιαγιά της Αιμιλίας Φατούρου, γεννημένη το 1813. Πριν πεθάνει η γραία Ραλού είπε στους δικούς της ότι κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας τους βοηθούσαν και οι άγιοι Μάρτυρες. Όσο πολεμούσαν ήταν δέκα άτομα περισσότερα από τους καταγεγραμμένους στον Τοίχο. Όταν τελείωνε ο πόλεμος αυτοί εξαφανίζονταν.

[24] Ίδιο, Σελ. 51^η .

[25] Ίδιο, Σελ. 123^η – 124^η .

[26] Αρχιμ. Γρηγόριος Στεργίου, «ΜΕΓΑΡΕΩΝ ΨΥΧΗΣ ΚΑΤΑΦΥΓΙΑ», Εκδ. εφημ. ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ, Μέγαρα 1998, Σελ. 51^η .

Ο γέρος του Μοριά

Ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης γεννήθηκε στις 3 Απριλίου 1770, Δευτέρα του Πάσχα. Πατέρας του ήταν ο Κωνσταντίνος Κολοκοτρώνης και μάνα του η Ζαμπέτα, το γένος Κωτσάκη από την Αλωνίσταινα. Κάτω από ένα δέντρο στο Ραμοβούνι της Μεσσηνίας γέννησε η «Καπετάνισσα» το Θόδωρο. Όταν έδωσαν στον παππού, γερο-Γιάννη Κολοκοτρώνη, τα συχαρίκια για τη γέννηση του εγγονού, αυτός αναστενάζοντας βαθιά είπε: «Αυτό το παιδί θα παντρευτεί, θα κάνει παιδιά κι εγγόνια και πάλι λευτεριά δε θα δούμε». Δεν μπορούσε να φανταστεί ότι αυτό το παιδί μπορεί να γεννήθηκε ραγιάς, αλλά θα έφτανε στιγμή που με το σπαθί του θα έπαιρνε εκδίκηση για τον κατατρεγμό της γενιάς του. Σε ηλικία δεκαπέντε ετών ο Θεόδωρος έγινε κλέφτης και αρματολός στην επαρχία του Λιονταριού. Αυτήν την περίοδο έδειξε για πρώτη φορά την παλικαριά του και το έξυπνο μυαλό του. Μετά από πέντε χρόνια, σε ηλικία μόλις είκοσι ετών, παντρεύτηκε την Αικατερίνη Καρούτσου. Ο αγώνας του για την απελευθέρωση της πατρίδας μας είναι εντυπωσιακός. Οργανώνει το πρώτο κλέφτικο σώμα, γίνεται μέλος της «Φιλικής Εταιρείας» και κατηχητής της, απελευθερώνει την Καλαμάτα στις 23 Μαρτίου του 1821, πολιορκεί και απελευθερώνει την Τρίπολη στις 26 Σεπτεμβρίου του 1821, καταλαμβάνει τα Δερβενάκια, ανακόπτοντας την ορμητική πορεία του Δράμαλη, καταλαμβάνει το Ναύπλιο και το φρούριο του Παλαμηδιού και αναπτύσσει πολλά και πολύτιμα στρατηγικά σχέδια υπέρ του αγώνα. Η Πελοποννησιακή Γερουσία τον ανακηρύσσει αρχιστράτηγο της Πελοποννήσου. Μέχρι την 1^η Φεβρουαρίου του 1843, που πεθαίνει, η δράση του ήταν τόσο έντονη, που ο μύθος του Γέρου του Μοριά παραμένει ακόμα ζωντανός!

Οι πολιτικές διαφωνίες, αλλά και ο εμφύλιος πόλεμος που ξεσπά στην επαναστατημένη Ελλάδα, οδηγούν τον Κολοκοτρώνη στη φυλακή δυο φορές. Οι συνθήκες κράτησής του στο Παλαμήδι είναι άθλιες και δεν αρμόζουν καθόλου στο μεγάλο ήρωα της επανάστασης. Ο Όθωνας τον αποφυλακίζει στις 27 Μαΐου του 1835.

Το κοφτερό στρατηγικό μυαλό, η εξυπνάδα, η αφιλοκέρδεια, η βαθιά και οργανωμένη σκέψη, η αγνότητα του χαρακτήρα, η γνήσια ελληνική καρδιά έχουν κάνει το Γέρο του Μοριά να ξεχωρίζει μέσα από τις σελίδες του 1821. Δεν είναι απλώς ένας αγωνιστής, στρατιωτικός ή πολιτικός, είναι σύμβολο, είναι μορφή. Η ιστορία της επανάστασης είναι προσωπική του. Δίδαξε με θάρρος πως η λευτεριά και η ανεξαρτησία είναι αιτίες αγώνα ασταμάτητου και διδάσκει ακόμα, όπως φαίνεται στο βάθρο του ανδριάντα που του έχουν στήσει έξω από την παλιά Βουλή, όπου είναι χαραγμένα τα εξής: ΕΦΙΠΠΟΣ ΧΩΡΕΙ ΓΕΝΝΑΙΕ ΣΤΡΑΤΗΓΕ ΑΝΑ ΤΟΥΣ ΑΙΩΝΑΣ ΔΙΔΑΣΚΩΝ ΤΟΥΣ ΛΑΟΥΣ ΠΩΣ ΟΙ ΔΟΥΛΟΙ ΓΙΝΟΝΤΑΙ ΕΛΕΥΘΕΡΟΙ.  (Πηγή: Βιβλίο Γλώσσας Ε΄ Δημοτικού, τεύχος Β΄)

Κολοκοτρώνης

Ψυχή θεριού! Καρδιά παιδιού!
Μελαχρινός περίσσα!
Αϊτού θωριά! Δράκου φωνή
και χαίτη λιονταρίσια!
Και νεύρα σαν ατσάλι!
Μύτη γαμψή! Μπράτσα γερά!
Μπόι κοντό! Μυαλό ψηλό
κι αγύριστο κεφάλι!

Να τος, ο Γέρος, ο λεβέντης του Μοριά,
που πρωτομάστορα τον έχει η Λευτεριά!
Ν. Β. Ρούτσος

ΤΟ ΟΡΑΜΑ ΤΟΥ ΚΟΛΟΚΟΤΡΩΝΗ

Εκεί κοντά στην εκκλησιά σταμάτησε ο Γέρος
Κοίταξε γύρω… ερημιά. Ήσυχο κι άγριο μέρος.
Τ’ άλογο στρέφει τη ματιά στο νιόβγαλτο χορτάρι.
Τ’ αφήνει ο Γέρος κι ακουμπά σε ριζιμιό λιθάρι.
Στην πέτρα κάθεται βαρύς λίγη γαλήνη να βρει
Μα η έννοια πάνω του κυλά βαριά και μαύρη.
«… Έρμη πατρίδα» λέει αργά.
Στενάζει και δακρύζει κι ύστερα:
«βόηθα Παναγιά» με πόνο μουρμουρίζει.
Περνά η ώρα… Σκέπτεται… και αποσταμένος γέρνει.
Κι εκεί στην πέτρα η κούραση
ύπνο κλεφτό του φέρνει.

Και τότε βλέπει το όραμα…
Μεσ’ απ’ την εκκλησιά προβαίνει
Εκείνη ολόφωτη με άσπρη φορεσιά.
Γαλήνιο το βλέμμα της μαζί και αυστηρό
Και πάει κοντά στο γέροντα με βήμα σταθερό
– Ε, γέρο, λέει με ήρεμη κι αγγελική φωνή,
κρίμα βαρύ τη μοίρα άνδρας να θρηνεί.
Δεν είσαι συ για να θρηνείς. Σήκω λοιπόν και τράβα.
Κι ας γίνει ο νους σου αστραπή και η ψυχή σου λάβα.
Μέγας αγώνας σε καλεί. Εμπρός λοιπόν, προχώρα!
Και στο πλευρό σου θα σταθεί ένας λαός, μια χώρα.

Σαστίζει ο Γέρος, με στηλά στα μάτια την κοιτάζει
και μες σε θάμπος ιερό «ποια είσαι», τη ρωτά.
«Τι θες να μάθεις;» τ’ απαντά με λόγια ξεκομμένα.
Πες με αν θέλεις Παναγιά, πες με Αθηνά παρθένα.
Είμαι το πνεύμα της φυλής από χιλιάδες χρόνια,
που δεν αντέχει πια να ζει στη μαύρη καταφρόνια.
Ήλθε η ώρα γέροντα, δεν το ’νιωσες ακόμα;
Σκύψε λοιπόν και κοίταξε αυτό το αρχαίο χώμα
που η άνοιξη το ευώδιασε. Σκύψε να δεις καθάρια
της Λευτεριάς που έρχεται τα φτερωμένα αχνάρια.

Θα ’πρεπε τώρα από πολύ καιρό να έχεις μάθει
πως τη βοήθεια που θες και τη ζητάς με πόνο
μέσα σου μόνο θα τη βρεις στην πίστη σου και μόνο.
Έτσι ’ναι Γέρο η Λευτεριά. Σ’ αυτόν μονάχα ανήκει
που θα κερδίσει μονάχος με το αίμα του τη νίκη.
Αν λαχταράς τη Λευτεριά, σε άλλον μην ελπίζεις
μόνος σου παρ’ την αν μπορείς, αλλιώς δεν την αξίζεις.

Μόνος μου, κάνει ο γέροντας. Για κοίταξε, κυρά μου,
μ’ εγκαταλείψαν όλοι τους, κανείς ολόγυρά μου.
Και τότε αυτή του μίλησε με γλώσσα αρχαίου μύστη.
Κανείς δε σ’ εγκατέλειψε, αν σου ’μεινε η πίστη.
Η πίστη για το δίκιο σου, αυτή μονάχα φθάνει
Κι ολόγυρά σου σύντομα θα δεις ανθρωπομάνι.
Κοίτα μπροστά σου ολόισια, τραχύς ο δρόμος θα ’ναι
Με πέτρες που ξεσκίζουνε μ’ αγκάθια που τρυπάνε.

Κι αυτό το δρόμο που τραβά από κορφή σε ρέμα
Θα τον χαράξεις σταθερά με της καρδιάς σου το αίμα.
Εμπρός! Στο χέρι το σπαθί και το σταυρό στον ώμο.
Γι’ αντάμωμα της λευτεριάς δεν έχει άλλο δρόμο.

Και πώς θ’ αντέξω, τη ρωτά, στο διάβα τέτοιου δρόμου;
Δεν έχω άνθρωπο κοντά, μονάχα τ’ άλογό μου.
Σου φθάνει τ’ άλογο, μ’ αυτό θ’ αρχίσεις την πορεία
Μ’ αυτό θα φθάσεις και μ’ αυτό θα μπεις στην ιστορία.

Φρουμάζει τ’ άλογο πιο κει και ο γέροντας ξυπνάει
το χαλινάρι αρπάζει κι ευθύς καβάλα ξεκινάει.
Να τον ψηλά στο διάσελο, προς τον σκοπό του οδεύει
Κι ο ήλιος χρυσοπόρφυρος π’ αγάλια βασιλεύει
πελώρια ρίχνει τη σκιά του Γέρου στρατηλάτη
καθώς το δρόμο της τιμής  δείχνει καβάλα στ’ άτι.
Έτσι και πάλι πρόβαλε ο Γέροντας μια μέρα
μπρούτζινος πάνω στ’ άλογο σ’ ελεύθερο αέρα.
Εστάθηκε πελώριος να δείχνει στους αιώνες
και στους λαούς πώς γίνονται της Λευτεριάς οι αγώνες.

ΣΤΑ ΤΡΙΚΟΡΦΑ
(δημοτικό τραγούδι – Τσάμικος )

 

Στα τρίκορφα μες στην κορφή
Κολοκοτρώνης πολεμεί.
Μες στα τρίκορφα στη ράχη
πάει το αίμα σαν αυλάκι.

Κολοκοτρώνης φώναξε
κι όλος ο κόσμος τρόμαξε.
Του Νικηταρά φωνάζει
και τους Τούρκους όλους σκιάζει.

Πού ’σαι μωρέ Νικηταρά
που ’χουν τα πόδια σου φτερά.
Μες στους κάμπους πώς κοιμάσαι
και τους Τούρκους δε φοβάσαι.

Όταν η Εκπαίδευση, το Σχολείο, οι Δάσκαλοι και οι Μαθητές
χρησιμοποιούν το μαγικό, πολύτιμο, ωραίο κινητό
η μάθηση γίνεται απόλαυση, χαρά, δημιουργία και πρόοδος
πρώτα για τους ίδιους κι έπειτα για όλη την κοινωνία.

-Ωραίο το καινούριο σου κινητό.
Πιάνει παντού;

-Βέβαια, είναι μαγικό!
Κάνεις πολλούς συνδυασμούς
στα μαγικά κουμπιά που έχει
και πιάνεις όλα τα θέματα
που η καρδιά σου θέλει.

Απ’ το Θεό και το γαλάζιο Του, ψηλό ουρανό
μέχρι της θάλασσας τα βάθη.
Aπό τη δύση μέχρι την ανατολή
και από Βόρειο Πόλο μέχρι Ανταρκτική.
Επικοινωνείς μ’ ανθρώπους,
ζώα, ζουζούνια και φυτά,
άψυχα πράγματα και άστρα μακρινά.
Με τη χαρά, τη λύπη και τη μοναξιά,
τη θαυμαστή αγάπη
και την αγνή, χρυσή καρδιά.
Τη γνώση, τη βοήθεια
και την απλή, καλή συνήθεια.

Κάνε Θεέ μου από ψηλά
να λειτουργούνε πάντα και σωστά
– για τα παιδιά της γης –
αυτά τα μαγικά, πολύτιμα, ωραία κινητά.

…/…

Πατήστε όλα τα κουμπιά
με διαφορετικούς συνδυασμούς κάθε φορά:

ΕΜΠΝΕΥΣΗ
ΦΑΝΤΑΣΙΑ
ΠΟΙΚΙΛΙΑ
ΧΙΟΥΜΟΡ
ΑΠΛΟΤΗΤΑ
ΓΝΩΣΗ
ΑΓΑΠΗ
ΕΙΛΙΚΡΙΝΙΑ
ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ
ΑΙΣΘΗΜΑΤΑ
ΕΞΕΡΕΥΝΗΣΗ
ΣΟΦΙΑ

Sotirios

ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΜΕΓΑΡΩΝ

Η δημοτική βιβλιοθήκη Μεγάρων χτίστηκε σε οικόπεδο που άφησε το 1967, ως δωρεά στο δήμο Μεγαρέων, η Κα Αθηνά Αλεξίου-Καστάνη. Άρχισε να λειτουργεί το 1983.

Ο δήμος, με χρήματα του μεγαρικού λαού, έφτιαξε το κτήριο, εξόπλισε τη βιβλιοθήκη με τα απαραίτητα υλικά (έπιπλα, ράφια βιβλιοθήκης), προσωπικό και τα πρώτα βιβλία. Στη συνέχεια έδωσαν βιβλία και πολλοί Μεγαρίτες δωρητές. Σήμερα έχει 16.000 τίτλους βιβλίων. Ανήκει στη  ΔΗ.Κ.Ε.ΔΗ.ΜΕ. (Δημοτική Κοινωφελής Επιχείρηση Δήμου Μεγαρέων) η οποία φροντίζει για τη συντήρησή της.

Υπάρχουν όλα τα είδη βιβλίων π.χ. ιστορικά, εγκυκλοπαίδειες, λεξικά, ιατρικά, σχολικά βοηθήματα (Δημοτικού, Γυμνασίου, Λυκείου), κοινωνικών επιστημών, δοκίμια, ποίηση, αρχαίοι κλασικοί συγγραφείς, παιδική και εφηβική βιβλιοθήκη λογοτεχνία (ελληνική και ξένη), Γεωγραφία, διακόσμηση, το αυτοκίνητο, τη φωτογραφία κ.α. Τα περισσότερα βιβλία δανείζονται στο σπίτι, εκτός από τις εγκυκλοπαίδειες, τα λεξικά, τα σπάνια βιβλία και τα βιβλία που αφορούν τα Μέγαρα (μεγαρικό αρχείο).

Όλα τα βιβλία είναι τοποθετημένα στα ράφια με το σύστημα δεκαδικής ταξινόμησης Dewey (Ντιούι) σύμφωνα με το οποίο ταξινομούνται σε δέκα μεγάλες κατηγορίες: 000 Γενικά θέματα, 100 Φιλοσοφία και Ψυχολογία, 200 Θρησκεία, 300 Κοινωνικές επιστήμες, 400 Γλώσσα, 500 Φυσικές επιστήμες και μαθηματικά, 600 Τεχνολογία (εφαρμοσμένες επιστήμες), 700 Τέχνες (Καλές και διακοσμητικές τέχνες), 800 Λογοτεχνία και Ρητορική και τέλος 900 Γεωγραφία και Ιστορία. Κάθε μια από τις μεγάλες αυτές κατηγορίες χωρίζεται σε 10 υποκατηγορίες κι αυτές με τη σειρά τους σε μικρότερα τμήματα με αποτέλεσμα να υπάρχουν στην αναλυτική ταξινόμηση 1.000 κατηγορίες συνολικά. Κάθε βιβλίο που μπαίνει στη βιβλιοθήκη παίρνει στη ράχη του ένα αυτοκόλλητο που γράφει τον βιβλιάριθμό του. Είναι ένας τριψήφιος αριθμός που δηλώνει σε ποια ακριβώς κατηγορία κατατάσσεται το συγκεκριμένο βιβλίο. Αυτό το σύστημα χρησιμοποιούν οι περισσότερες βιβλιοθήκες στην Ελλάδα.

Στη βιβλιοθήκη υπάρχουν και ηλεκτρονικοί υπολογιστές με σύνδεση στο internet.

Αγαπητοί μαθητές,
από την επίσκεψή μας στη δημοτική Βιβλιοθήκη Μεγάρων αποκομίσαμε πολλά οφέλη:

Γνωρίσαμε τη δημοτική βιβλιοθήκη της πόλης μας και κατανοήσαμε ότι είναι ένας πολύτιμος πνευματικός θησαυρός που βρίσκεται, όποια στιγμή το θελήσουμε, στη διάθεσή μας. Μπορούμε να πάρουμε από εκεί πληροφορίες για τις εργασίες του σχολείου μας, να ψυχαγωγηθούμε ή να ηρεμήσουμε διαβάζοντας ένα καλό βιβλίο και γενικά να αναπτύξουμε το πνευματικό μας επίπεδο και κατ’ επέκταση την προσωπικότητά μας.

Είδαμε πόσο σημαντικό είναι το να έχουμε κι εμείς στο σπίτι μας μια βιβλιοθήκη η οποία θα περιλαμβάνει όλα τα βιβλία μας (παλιά και νεότερα) τακτοποιημένα με κάποιο σύστημα για να μπορούμε να τα βρίσκουμε αμέσως και να αντλήσουμε από αυτά τις πληροφορίες που χρειαζόμαστε κάθε φορά.

Επιβεβαιώσαμε τα γνωστά ρητά που λένε ότι «το βιβλίο είναι ένα παράθυρο ανοικτό στον κόσμο» και ότι «το βιβλίο είναι ο καλύτερος φίλος μας». Μας μορφώνει, μας ψυχαγωγεί, μας ηρεμεί, μας ανοίγει δρόμους και διευρύνει τους πνευματικούς μας ορίζοντες. Το έχουμε στη βιβλιοθήκη μας και περιμένει να το ανοίξουμε, να το διαβάσουμε και να μάθουμε καινούρια πράγματα, να ταξιδέψουμε μαζί του στον κόσμο της γνώσης, της φαντασίας, της περιπέτειας, του παραμυθιού, της χαράς, της λύπης, της ανακάλυψης κλπ.

Για να είναι η εργασία μας ολοκληρωμένη παραθέτω στη συνέχεια το δεκαδικό σύστημα ταξινόμησης του Dewey για να μπορείτε χρησιμοποιώντας το σαν οδηγό να τακτοποιήσετε τα βιβλία στη δική σας βιβλιοθήκη μετατρέποντάς την έτσι σε ένα χρήσιμο και αποτελεσματικό εργαλείο στις σχολικές και πνευματικές ανάγκες τις δικές σας και όλης της οικογένειάς σας.

Μερικές χρήσιμες οδηγίες:

1. Είναι καλό να έχετε ένα αρχείο (σε τετράδιο ή σε ηλεκτρονική μορφή, αν έχετε Computer) και να έχετε καταγράψει σε αυτό οποιοδήποτε βιβλίο υπάρχει στη βιβλιοθήκη σας ή πρόκειται να μπει, σημειώνοντας μερικά βασικά στοιχεία (π.χ. τίτλο, συγγραφέα, εκδοτικό οίκο, κατηγορία και αριθμό ).

2. Κρατάτε και ένα άλλο αρχείο στο οποίο θα σημειώνετε βιβλία που έχετε δανείσει σε φίλους και γνωστούς σημειώνοντας ημερομηνία δανεισμού και επιστροφής (πολλές φορές δανείζουμε βιβλία και δεν επιστρέφουν ποτέ στη θέση τους…).

3. Σημειώνετε με στυλό μέσα στο βιβλίο (στην αρχή ή στο τέλος) μερικά στοιχεία (π.χ. το ονοματεπώνυμό σας, κατηγορία του βιβλίου και αριθμό που του έχετε δώσει (βιβλιάριθμο)) για να μπορεί πάντα να εξακριβωθεί ότι το βιβλίο αυτό σας ανήκει.

4. Χωρίστε τη βιβλιοθήκη σύμφωνα με το σύστημα ταξινόμησης του Dewey αλλά μεριμνήστε και για τον ανάλογο χώρο σε κατηγορίες βιβλίων που υπερέχουν ποσοτικά (π.χ. αν έχετε 5 βιβλία για Φιλοσοφία και Ψυχολογία και 30 βιβλία για Γλώσσα, θα εξασφαλίσετε περισσότερο χώρο για την κατηγορία «Γλώσσα» απ’ ό,τι για την προηγούμενη κλπ.)

5. Βάλτε στη ράχη των βιβλίων σας «βιβλιάριθμο» ώστε να βρίσκετε αμέσως το βιβλίο που θέλετε.

6. Προσέχετε πάντα την κατάσταση των βιβλίων σας για να τα έχετε πολλά χρόνια.

7. Τέλος, μην ξεχνάτε ότι μια καλή βιβλιοθήκη με τακτοποιημένα τα βιβλία της είναι στολίδι για κάθε σπίτι και δείγμα του πνευματικού επιπέδου και πολιτισμού των ιδιοκτητών της.

Ο άγιος Βασίλειος ο Μέγας έλεγε: «Όπως οι μέλισσες διαλέγουν το νέκταρ από τα λουλούδια, έτσι κι εσείς να διαλέγετε αυτά που διαβάζετε. Να κρατάτε τα καλά και ωφέλιμα». Αυτά τα καλά και ωφέλιμα υπάρχουν μέσα στα καλά βιβλία. Φροντίστε λοιπόν αυτά τα καλά βιβλία να τα αποκτήσετε και να τα έχετε για πάντα στη βιβλιοθήκη σας.

ΧΡΟΝΟΓΡΑΦΗΜΑ

Όταν η τέχνη συναντά την πνευματικότητα
(με άλματα δεκαετιών)

Όταν δουλεύεις, παιδάκι μου, είναι σαν να κάνεις «προσευχή», μου έλεγε η μάνα μου, η Κυρα-Γρηγορία, πριν εβδομήντα χρόνια, Θεός σχωρές τη.
Αργότερα, από παιδί 13-14 ετών, στα μεγάλα εργοστάσια, τους εκδοτικούς οίκους «ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΣ», «ΣΑΛΙΒΕΡΟΣ» κλπ. και βιβλιοδετεία της εποχής, σκληρή και αδυσώπητη εργασία, δουλειά, δωδεκάωρα, ξενύχτια, με συναδέλφους και συναδέλφισσες, κατάλαβα ότι η δουλειά δεν είναι μόνο κόπος και μόχθος αλλά όταν την αγαπήσεις είναι και αναψυχή και γλέντι.
Ερωτεύτηκα μέσα στο βιβλιοδετείο, έζησα χαρές, ανδρώθηκα, αγάπησα και παντρεύτηκα την Ελένη κι έκανα τα παιδιά μου. Έγινα εργολάβος βιβλιοδέτης (δίπλωνα φύλλα στο χέρι).
Μετά τα 22-23 άνοιξα μαγαζί. Πήρα μια χειροκίνητη κοπτική. Κατάλαβα ότι μπορείς να βιοπορί-ζεσαι από τη βιβλιοδεσία. Στα 35 μου περίπου, σκεπτόμενος ανακάλυψα κι έλεγα το απόφθεγμα: «Να καταφέρω να κερδίζω αυτά που μου χρειάζονται διασκεδάζοντας».
Γελούσαν οι φίλοι μου…
Στα 50-55 ο έρωτάς μου για το βιβλίο μεγάλωνε.
Κι άλλο απόφθεγμα: «Βιβλίο, αγάπη μου! η δούλεψή σου με αναπαύει».
Τώρα στα 84 όταν βλέπω για πρώτη φορά ένα βιβλίο, με προκαλεί. Του ρίχνω μ’ επιθυμία τις πρώτες ματιές! Αμέσως το ξεφυλλίζω, το παρατηρώ: βλέπω την προμετωπίδα, τον εκδοτικό οίκο, το έτος εκδόσεως, τον πρόλογο, την εισαγωγή, τα περιεχόμενα, τη γραμματοσειρά, την οικογένεια των στοιχείων, το στήσιμο της σελίδας, τα περιθώρια, και πολλές περιττές ίσως λεπτομέρειες.
Μετά αρχίζω να το κοιτώ σαν σύνολο καλλιτεχνικού έργου: Εάν είναι απλοδεσία, χαρτόδετο, παρατηρώ   τα χρώματα του εξωφύλλου, την όλη του εικόνα λεπτομερώς. Εάν είναι καλοδεμένο,   με σκληρή βιβλιοδεσία, βλέπω το κάλυμμα, το επενδυτικό, την χρυσοτυπία. Όμως δε σταματώ, συνεχίζω σαν τρελός. Ανοίγω τυχαία και διαβάζω αργά και προσεκτικά μερικές παραγράφους. Προσπαθώ να κατανοήσω το θέμα. Ταξιδεύω με τον συγγραφέα, συμμερίζομαι τη δυσκολία της έκφρασης, την προσπάθεια της ανακάλυψης της καταλληλότερης λέξης που ταιριάζει στο κείμενο. Μπαίνω σε διαλογισμό, νιώθω κατάνυξη, αισθάνομαι σαν σε προσευχή… σιωπώ!
Κατάθεση στο ταμιευτήριο της καρδιάς.
Πλήρης, γεμάτος συγκίνηση κι ευγνωμοσύνη κρατώ το βιβλίο στα χέρια μου… το πάω στο πνευματικό μου θησαυροφυλάκιο, τη βιβλιοθήκη. Τροφή για σκέψη και γνώση σε προσεχή μελέτη.

Βιβλίο: Ανεκτίμητη περιουσία, αληθινός και καλός φίλος, παράθυρο ανοιχτό στον κόσμο…

Προχθές, την Κυριακή, ο φίλος μου ιεροψάλτης Ανδρέας, μου έδωσε ένα βιβλίο ξεμασχαλιασμένο, χάρβαλο, από το αναλόγιο της εκκλησίας. Ήταν το «Μηναῖον Νοεμβρίου». Μου έκανε το καλύτερο δώρο. Καθίσαμε με τον αγαπητό φίλο μου Σωτήρη και το φτιάξαμε… Του δώσαμε πάλι ζωή. Το κάναμε να στέκεται και πάλι υπερήφανα ανάμεσα στα άλλα βιβλία της εκκλησιαστικής βιβλιοθήκης, έτοιμο να προσφέρει τη γνώση και τις υπηρεσίες του για πολλά ακόμη χρόνια.
Η όλη η εργασία επισκευής και συντήρησής του ήταν για μας μια ιεροτελεστία. Ένα βίωμα αγάπης, χαράς, δημιουργίας, σεβασμού και φροντίδας στους καλούς κι αιώνιους φίλους μας, τα βιβλία, που σιωπηλά, σαν πνευματικοί θησαυροί κοσμούν τη βιβλιοθήκη μας, αλλά είναι πάντα έτοιμοι, όταν η ψυχή κι καρδιά μας το θελήσει, να μας συντροφέψουν και να μας ταξιδέψουν σε μαγικούς κι όμορφους κόσμους, δίνοντας φτερά στο πνεύμα μας να πετάξει μέσα στην απειρία της γνώσης και της ζωής… 

Η τέχνη παντρεύτηκε την πνευματικότητα!
( Φάγαμε και κουφέτα! )

Τι χαρά πήρα!

Θεόδωρος Χασαπάκης
Αναγνώστης – Βιβλιοδέτης

 

ΟΙ 10 ΜΕΓΑΛΕΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗΣ ΒΙΒΛΙΩΝ ΜΕ ΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ DEWEY

000 Γενικά θέματα

100 Φιλοσοφία και ψυχολογία

200 Θρησκεία

300 Κοινωνικές επιστήμες

400 Γλώσσα

500 Φυσικές επιστήμες και μαθηματικά

600 Τεχνολογία εφαρμοσμένες επιστήμες)

700 Τέχνες Καλές και διακοσμητικές τέχνες

800 Λογοτεχνία και ρητορική

900 Γεωγραφία και ιστορία

ΟΙ 100 ΔΙΑΙΡΕΣΕΙΣ ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗΣ ΒΙΒΛΙΩΝ ΜΕ ΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ DEWEY

000 Γενικά θέματα
010 Βιβλιογραφία
020 Βιβλιοθηκονομία και επιστήμη πληροφόρησης
030 Γενικά εγκυκλοπαιδικά έργα
040
050 Γενικές περιοδικές εκδόσεις
060 Γενικοί οργανισμοί και μουσειολογία
070 Μέσα ενημέρωσης, δημοσιογραφία, εκδοτική
080 Γενικές συλλογές
090 Χειρόγραφα και σπάνια βιβλία

100 Φιλοσοφία και ψυχολογία
110 Μεταφυσική
120 Γνωσιολογία, αιτιότητα, άνθρωπος
130 Παραφυσικά φαινόμενα
140 Συγκεκριμένες φιλοσοφικές σχολές
150 Ψυχολογία
160 Λογική
170 Ηθική
180 Αρχαία, μεσαιωνική, ανατολική φιλοσοφία
190 Σύγχρονη δυτική φιλοσοφία

200 Θρησκεία
210 Φιλοσοφία και θεωρία θρησκείας
220 Αγία Γραφή
230 Χριστιανισμός Χριστιανική θεολογία
240 Χριστιανική ηθική και λατρευτική θεολογία
250 Χριστιανικά τάγματα και τοπική χριστιανική Εκκλησία
260 Κοινωνική και εκκλησιαστική θεολογία
270 Ιστορία του Χριστιανισμού και της χριστιανικής Εκκλησίας
280 Χριστιανικά δόγματα και σχισματικές ομάδες
290 Συγκριτική θρησκειολογία και άλλες θρησκείες

300 Κοινωνικές επιστήμες
310 Συλλογές γενικών στατιστικών
320 Πολιτικές Επιστήμες
330 Οικονομική επιστήμη
340 Δίκαιο
350 Δημόσια διοίκηση και στρατιωτικές επιστήμες
360 Κοινωνικά προβλήματα και υπηρεσίες.  Ενώσεις
370 Εκπαίδευση
380 Εμπόριο, επικοινωνίες, μεταφορές
390 Έθιμα, εθιμοτυπία, λαογραφία

400 Γλώσσα
410 Γλωσσολογία
420 Αγγλική και παλαιά αγγλική
430 Γερμανικές γλώσσες Γερμανική
440 Ρομανικές γλώσσες Γαλλική
450 Ιταλική, ρουμανική, ραιτορομανική
460 Ισπανική και πορτογαλική γλώσσα
470 Ιταλογενείς γλώσσες Λατινική
480 Ελληνικές γλώσσες Αρχαία ελληνική
490 Άλλες γλώσσες

500 Φυσικές επιστήμες και μαθηματικά
510 Μαθηματικά
520 Αστρονομία και συναφείς επιστήμες
530 Φυσική
540 Χημεία και συναφείς επιστήμες
550 Γεωεπιστήμες
560 Παλαιοντολογία Παλαιοζωολογία
570 Επιστήμες της ζωής Βιολογία
580 Φυτά
590 Ζώα

600 Τεχνολογία ( εφαρμοσμένες επιστήμες)
610 Ιατρικές επιστήμες  Ιατρική
620 Εφαρμοσμένη μηχανική και σχετικές λειτουργίες
630 Γεωργία και συναφείς τεχνολογίες
640 Οικιακή οικονομία, οικογενειακή διαβίωση
650 Διοικητική (μάνατζμεντ)
660 Χημική μηχανική
670 Μεταποίηση
680 Βιομηχανική παραγωγή προϊόντων για συγκεκριμένες χρήσεις
690 Κτήρια

700 Τέχνες Καλές και διακοσμητικές τέχνες
710 Χωροταξία και αρχιτεκτονική τοπίου
720 Αρχιτεκτονική
730 Πλαστικές τέχνες Γλυπτική
740 Σχέδιο και διακοσμητικές τέχνες
750 Ζωγραφική και έργα ζωγραφικής
760 Γραφικές τέχνες Χαρακτική και χαρακτικά
770 Φωτογραφία και φωτογραφίες
780 Μουσική
790 Ψυχαγωγικές και παραστασιακές τέχνες

800 Λογοτεχνία και ρητορική
810 Αμερικανική λογοτεχνία στην αγγλική γλώσσα
820 Αγγλική και παλαιά αγγλική λογοτεχνία
830 Λογοτεχνίες των γερμανικών γλωσσών
840 Των ρομανικών γλωσσών
850 Ιταλικής, ρουμανικής
860 Ισπανικής και πορτογαλικής
870 Ιταλογενών γλωσσών   Λατινική
880 Λογοτεχνίες στην ελληνική γλώσσα   Αρχαία ελληνική λογοτεχνία
890 Λογοτεχνίες άλλων γλωσσών

900 Γεωγραφία και ιστορία
910 Γεωγραφία και ταξίδια
920 Βιογραφία, γενεαλογία, εμβλήματα
930 Ιστορία του αρχαίου κόσμου έως το 499 μ.Χ.
940 Γενική ιστορία της Ευρώπης
950 Γενική ιστορία της Ασίας Α. Ανατολή
960 Γενική ιστορία της Αφρικής
970 Γενική ιστορία της Βόρειας Αμερικής
980 Γενική ιστορία της Νότιας Αμερικής
990 Γενική ιστορία άλλων περιοχών

ΤΑ 1.000 ΤΜΗΜΑΤΑ ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗΣ ΜΕ ΤΟ ΔΕΚΑΔΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ DEWEY

000 ΓΕΝΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ

000 Γενικά θέματα
001 Γνώση
002 Το Βιβλίο
003 Συστήματα
004 Επεξεργασία δεδομένων   Πληροφορική
005 Προγραμματισμός, προγράμματα, δεδομένα υπολογιστών
006 Ειδικές διεργασίες πληροφορικής
007
008
009
010 Βιβλιογραφία
011 Βιβλιογραφίες
012 Βιβλιογραφίες ατόμων
013 Έργων συγκεκριμένων συγγραφέων
014 Ανώνυμων και ψευδώνυμων έργων
015 Έργων από συγκεκριμένους τόπους
016 Έργων για συγκεκριμένα θέματα
017 Γενικοί θεματικοί κατάλογοι
018 Κατάλογοι κατά συγγραφέα κλπ.
019 Λεξικογραφικοί κατάλογοι
020 Βιβλιοθηκονομία και επιστήμη πληροφόρησης
021 Σχέσεις βιβλιοθηκών
022 Διοίκηση εγκαταστάσεων
023 Διοίκηση προσωπικού
024
025 Λειτουργίες βιβλιοθηκών
026 Βιβλιοθήκες για συγκεκριμένα θέματα
027 Γενικές βιβλιοθήκες
028 Ανάγνωση και χρήση άλλων μέσων
029
030 Γενικά εγκυκλοπαιδικά έργα
031 Στην αμερικανοαγγλική γλώσσα
032 Στην αγγλική γλώσσα
033 Σε άλλες γερμανικές γλώσσες
034 Στη γαλλική, προβηγκιανή, καταλανική
035 Στην ιταλική, ρουμανική κλπ.
036 Στην ισπανική και πορτογαλική
037 Σε σλαβικές γλώσσες
038 Σε σκανδιναβικές γλώσσες
039 Σε άλλες γλώσσες
040
041
042
043
044
045
046
047
048
049
050 Γενικές περιοδικές εκδόσεις
051 Στην αμερικανοαγγλική γλώσσα
052 Στην αγγλική γλώσσα
053 Σε άλλες γερμανικές γλώσσες
054 Στη γαλλική, προβηγκιανή, καταλανική
055 Στην ιταλική, ρουμανική κλπ.
056 Στην ισπανική και πορτογαλική
057 Σε σλαβικές γλώσσες
058 Σε σκανδιναβικές γλώσσες
059 Σε άλλες γλώσσες
060 Γενικοί οργανισμοί και μουσειολογία
061 Στη Βόρεια Αμερική
062 Στα Βρετανικά Νησιά     Στην Αγγλία
063 Στην κεντρική Ευρώπη   Στη Γερμανία
064 Στη Γαλλία και το Μονακό
065 Στην Ιταλία και παρακείμενες περιοχές
066 Στην Ιβηρική χερσόνησο Στην Ισπανία
067 Στην Ανατολική Ευρώπη Στη Ρωσία
068 Σε άλλες γεωγραφικές περιοχές
069 Μουσειολογία
070 Μέσα ενημέρωσης, δημοσιογραφία, εκδοτική
071 Στη Βόρεια Αμερική
072 Στα Βρετανικά Νησιά Στην Αγγλία
073 Στην Κεντρική Ευρώπη Στη Γερμανία
074 Στη Γαλλία και το Μονακό
075 Στην Ιταλία και παρακείμενες περιοχές
076 Στην Ιβηρική χερσόνησο
077 Στην Ανατολική Ευρώπη    Στη Ρωσία
078 Στη Σκανδιναβία
079 Σε άλλες γεωγραφικές περιοχές
080 Γενικές συλλογές
081 Στην αμερικανοαγγλική γλώσσα
082 Στην αγγλική γλώσσα
083 Σε άλλες γερμανικές γλώσσες
084 Στη γαλλική, προβηγκιανή, καταλανική
085 Στην ιταλική, ρουμανική κλπ.
086 Στην ισπανική και πορτογαλική
087 Σε σλαβικές γλώσσες
088 Σε σκανδιναβικές γλώσσες
089 Σε ιταλογενείς, στην ελληνική κλπ.
090 Χειρόγραφα και σπάνια βιβλία
091 Χειρόγραφα
092 Ξυλότυπα βιβλία
093 Αρχέτυπα
094 Τυπωμένα βιβλία
095 Αξιόλογης βιβλιοδεσίας
096 Αξιόλογης εικονογράφησης
097 Αξιόλογης ιδιοκτησίας ή προέλευσης
098 Απαγορευμένα έργα, πλαστά, φάρσες
099 Αξιόλογου σχήματος

100 ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΚΑΙ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

100 Φιλοσοφία και ψυχολογία
101 Θεωρία της φιλοσοφίας
102 Ποικίλα
103 Λεξικά, εγκυκλοπαίδειες
104
105 Περιοδικές εκδόσεις
106 Οργανισμοί και μάνατζμεντ
107 Εκπαίδευση, έρευνα, συναφή θέματα
108 Κατηγορίες ατόμων
109 Ιστορική, συλλογική προσωποκεντρική θεώρηση
110 Μεταφυσική
111 Οντολογία
112
113 Κοσμολογία ( φιλοσοφία της φύσης)
114 Χώρος
115 Χρόνος
116 Αλλαγή
117 Δομή
118 Δύναμη και ενέργεια
119 Αριθμός και ποσότητα
120 Γνωσιολογία, αιτιότητα, άνθρωπος
121 Γνωσιολογία
122 Αιτιότητα
123 Ντετερμινισμός και ιντετερμινισμός
124 Τελεολογία
125
126 Το Εγώ
127 Το ασυνείδητο και το υποσυνείδητο
128 Άνθρωπος
129 Προέλευση και προορισμός των ατομικών ψυχών
130 Παραφυσικά φαινόμενα
131 Παραψυχολογικές και αποκρυφιστικές μέθοδοι
132
133 Παραψυχολογία και αποκρυφισμός
134
135 Όνειρα και μυστήρια
136
137 Μαντική γραφολογία
138 Φυσιογνωμική
139 Φρενολογία
140 Συγκεκριμένες φιλοσοφικές σχολές
141 Ιδεοκρατία και συναφή συστήματα
142 Κριτική φιλοσοφία
143 Μπερξονισμός και διαισθησιαρχία
144 Ανθρωπισμός και συναφή συστήματα
145 Αισθησιοκρατία
146 Φυσιοκρατία και συναφή συστήματα
147 Πανθεϊσμός και συναφή συστήματα
148 Εκλεκτικισμός, φιλελευθερισμός, παραδοσιαρχία
149 Άλλα φιλοσοφικά συστήματα
150 Ψυχολογία
151
152 Αντίληψη, κίνηση, συναισθήματα, ορμές
153 Πνευματικές λειτουργίες και νοημοσύνη
154 Υποσυνείδητες και τροποποιημένες καταστάσεις
155 Διαφορική και εξελικτική ψυχολογία
156 Συγκριτική ψυχολογία
157
158 Εφαρμοσμένη ψυχολογία
159
160 Λογική
161 Επαγωγή
162 Παραγωγή
163
164
165 Σοφίσματα και πηγές πλάνης
166 Κατηγορικοί συλλογισμοί
167 Υποθέσεις
168 Επιχείρημα και πειθώ
169 Αναλογία
170 Ηθική
171 Ηθικά συστήματα
172 Πολιτική ηθική
173 Ηθική των οικογενειακών σχέσεων
174 Επαγγελματική ηθική
175 Ηθική ψυχαγωγίας και αναψυχής
176 Ηθική των σεξουαλικών σχέσεων
177 Ηθική των κοινωνικών σχέσεων
178 Ηθική της κατανάλωσης
179 Άλλες ηθικές σταθερές
180 Αρχαία, μεσαιωνική, ανατολική φιλοσοφία
181 Ανατολική φιλοσοφία
182 Προσωκρατικές ελληνικές φιλοσοφίες
183 Σοφιστική και σωκρατικές φιλοσοφίες
184 Πλατωνική φιλοσοφία
185 Αριστοτελική φιλοσοφία
186 Σκεπτική και νεοπλατωνική φιλοσοφία
187 Επικούρεια φιλοσοφία
188 Στωική φιλοσοφία
189 Μεσαιωνική δυτική φιλοσοφία
190 Σύγχρονη δυτική φιλοσοφία
191 Ηνωμένες Πολιτείες και Καναδάς
192 Βρετανικά Νησιά
193 Γερμανία και Αυστρία
194 Γαλλία
195 Ιταλία
196 Ισπανία και Πορτογαλία
197 Πρώην Σοβιετική Ένωση
198 Σκανδιναβία
199 Άλλες γεωγραφικές περιοχές

200 ΘΡΗΣΚΕΙΑ

200 θρησκεία
201
202
203
204
205
206
207
208
209
210 Φιλοσοφία και θεωρία της θρησκείας
211 Αντιλήψεις περί Θεού
212 Ύπαρξη, ιδιότητες του Θεού
213 Η Δημιουργία
214 Θεοδικία
215 Επιστήμη και θρησκεία
216
217
218 Ανθρώπινο γένος
219
220 Αγία Γραφή
221 Παλαιά Διαθήκη (Τανάκ)
222 Ιστορικά βιβλία Παλαιάς Διαθήκης
223 Ποιητικά βιβλία Παλαιάς Διαθήκης
224 Προφητικά βιβλία Παλαιάς Διαθήκης
225 Καινή Διαθήκη
226 Ευαγγέλια και Πράξεις
227 Επιστολές
228 Αποκάλυψη
229 Απόκρυφα, ψευδεπίγραφα
230 Χριστιανισμός Χριστιανική θεολογία
231 Θεός
232 Ο Ιησούς Χριστός και η οικογένειά του
233 Το ανθρώπινο γένος
234 Σωτηρία (Σωτηριολογία ) και χάρη
235 Πνευματικά όντα
236 Εσχατολογία
237
238 Σύμβολα πίστεως και κατηχήσεις
239 Απολογητική και πολεμική
240 Χριστιανική ηθική και λατρευτική θεολογία
241 Ηθική θεολογία
242 Λατρευτικά κείμενα
243 Ευαγγελιστικά συγγράμματα για άτομα
244
245
246 Η χρήση της τέχνης στον Χριστιανισμό
247 Εκκλησιαστικός διάκοσμος
248 Χριστιανική εμπειρία, πρακτική, βίος
249 Τυπικό του οικογενειακού βίου
250 Χριστιανικά τάγματα
251 Κήρυγμα ( ομιλητική)
252 Κείμενα κηρυγμάτων
253 Ποιμαντικό αξίωμα
254 Διοίκηση ενορίας
255 θρησκευτικές κοινότητες και τάγματα
256
257
258
259 Ποιμαντική φροντίδα ατόμων
260 Κοινωνική και εκκλησιαστική θεολογία
261 Κοινωνική θεολογία
262 Εκκλησιολογία
263 Χρόνος, τόπος άσκησης του τυπικού
264 Δημόσια λατρεία
265 Μυστήρια, άλλες τελετές και πράξεις
266 Ιεραποστολές
267 Ενώσεις θρησκευτικού έργου
268 θρησκευτική αγωγή
269 Πνευματική ανανέωση
270 Ιστορία του Χριστιανισμού
271 θρησκευτικά τάγματα
272 Διωγμοί στην εκκλησιαστική ιστορία
273 Δογματικές διαμάχες και αιρέσεις
274 Ιστορία του Χριστιανισμού στην Ευρώπη
275 Στην Ασία
276 Στην Αφρική
277 Στη Βόρεια Αμερική
278 Στη Νότια Αμερική
279 Σε άλλες περιοχές
280 Χριστιανικά δόγματα και σχισματικές ομάδες
281 Πρώιμη εκκλησία και Ανατολικές εκκλησίες
282 Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία
283 Αγγλικανικές εκκλησίες
284 Προτεσταντικά δόγματα ευρωπαϊκής προέλευσης
285 Πρεσβυτεριανές, Μεταρρυθμισμένες, Συναθροιστικές εκκλησίες
286 Εκκλησίες Βαπτιστών, Αντβεντιστών
287 Εκκλησίες Μεθοδιστών
288
289 Άλλα δόγματα και σχισματικές ομάδες
290 Συγκριτική θρησκειολογία και άλλες θρησκείες
291 Συγκριτική θρησκειολογία
292 Αρχαιοελληνική και ρωμαϊκή θρησκεία
293 Γερμανική θρησκεία
294 θρησκείες ινδικής προέλευσης
295 Ζωροαστρισμός
296 Ιουδαϊσμός
297 Ισλαμισμός, Βαβισμός, Μπαχαϊσμός
298
299 Άλλες θρησκείες

300 ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ

300 Κοινωνικές επιστήμες
301 Κοινωνιολογία και ανθρωπολογία
302 Κοινωνική διαντίδραση
303 Κοινωνικές διεργασίες
304 Παράγοντες που επηρεάζουν την κοινωνική συμπεριφορά
305 Κοινωνικές ομάδες
306 Κουλτούρα και θεσμοί
307 Κοινότητες
308
309
310 Συλλογές γενικών στατιστικών
311
312
313
314 Στην Ευρώπη
315 Στην Ασία
316 Στην Αφρική
317 Στη Βόρεια Αμερική
318 Στη Νότια Αμερική
319 Σε άλλες περιοχές
320 Πολιτικές Επιστήμες
321 Συστήματα διακυβέρνησης και κράτη
322 Σχέσεις του κράτους με ομάδες
323 Αστικά και πολιτικά δικαιώματα
324 Το πολιτικό γίγνεσθαι
325 Διεθνής μετανάστευση και αποικισμός
326 Δουλεία και χειραφέτηση
327 Διεθνείς σχέσεις
328 Η νομοθετική διαδικασία
329
330 Οικονομική επιστήμη
331 Οικονομικά της εργασίας
332 Χρηματοοικονομικά
333 Οικονομικά της γης και της ενέργειας
334 Συνεταιρισμοί
335 Σοσιαλισμός και συναφή συστήματα
336 Δημόσια οικονομικά
337 Διεθνή οικονομικά
338 Παραγωγή
339 Μακροοικονομική και συναφή θέματα
340 Δίκαιο
341 Διεθνές δίκαιο
342 Συνταγματικό και διοικητικό
343 Στρατιωτικό, φορολογικό, εμπορικό
344 Εργατικό κοινωνικό, εκπαιδευτικό
345 Ποινικό
346 Ιδιωτικό
347 Πολιτική δικονομία και δικαστήρια
348 Νόμοι(διατάγματα),κανονισμοί
349 Νομοθεσία συγκεκριμένων δικαιοδοσιών
350 Δημόσια διοίκηση και στρατιωτικές επιστήμες
351 Δημόσια διοίκηση
352 Γενικά ζητήματα δημόσιας διοίκησης
353 Συγκεκριμένοι τομείς
354 Διοίκηση οικονομίας και περιβάλλοντος
355 Στρατιωτικές επιστήμες
356 Πεζικό και πόλεμος
357 Έφιππες δυνάμεις και πόλεμος
358 Αεροπορικές και άλλες δυνάμεις
359 Ναυτικές δυνάμεις και πόλεμος
360 Κοινωνικά προβλήματα και υπηρεσίες^.  ενώσεις
361 Κοινωνικά προβλήματα και πρόνοια
362 Προβλήματα κοινωνικής πρόνοιας
363 Άλλα κοινωνικά προβλήματα
364 Εγκληματολογία
365 Σωφρονιστικά και συναφή ιδρύματα
366 Ενώσεις
367 Σύλλογοι γενικού χαρακτήρα
368 Ασφάλιση
369 Διάφορα είδη ενώσεων
370 Εκπαίδευση
371 Σχολεία και δραστηριότητές
372 Πρωτοβάθμια εκπαίδευση
373 Δευτεροβάθμια εκπαίδευση
374 Εκπαίδευση ενηλίκων
375 Προγράμματα σπουδών
376
377
378 Τριτοβάθμια εκπαίδευση
379 Δημόσια εκπαιδευτική πολιτική
380 Εμπόριο, επικοινωνίες, μεταφορές
381 Εσωτερικό εμπόριο
382 Εξωτερικό εμπόριο
383 Ταχυδρομική επικοινωνία
384 Επικοινωνίες Τηλεπικοινωνίες
385 Σιδηροδρομικές μεταφορές
386 Πλωτές και πορθμειακές
387 Υδάτινες, εναέριες και διαστημικές
388 Χερσαίες μεταφορές
389 Μετρολογία και προτυποποίηση
390 Έθιμα, εθιμοτυπία, λαογραφία
391 Ενδυμασία και εξωτερική εμφάνιση
392 Έθιμα βιολογικού και οικιακού βίου
393 Ταφικά έθιμα
394 Γενικά έθιμα
395 Εθιμοτυπία (κανόνες συμπεριφοράς)
396
397
398 Λαογραφία
399 Έθιμα πολέμου και διπλωματίας

400 ΓΛΩΣΣΑ

400 Γλώσσα
401 Φιλοσοφία και θεωρία
402 Ποικίλα
403 Λεξικά, εγκυκλοπαίδειες
404 Ειδικά θέματα
405 Περιοδικές εκδ6σεις
406 Οργανισμοί και μάνατζμεντ
407 Εκπαίδευση, έρευνα, συναφή θέματα
408 Θεώρηση σε σχέση με άτομα
409 Θεώρηση γεωγραφική και προσώπων
410 Γλωσσολογία
411 Συστήματα γραφής
412 Ετυμολογία
413 Λεξικά
414 Φωνολογία και φωνητική
415 Γραμματική
416
417 Διαλεκτολογία, ιστορική γλωσσολογία
418 Καθιερωμένη χρήση
419 Δομημένη λεκτική γλώσσα εκτός της ομιλούμενης και γραπτής
420 Αγγλική και παλαιά αγγλική
421 Συστήματα γραφής και φωνολογία
422 Ετυμολογία
423 Λεξικά
424
425 Γραμματική
426
427 Γλωσσικές παραλλαγές
428 Καθιερωμένη χρήση αγγλικής
429 Παλαιά αγγλική (αγγλοσαξονική)
430 Γερμανικές γλώσσες    Γερμανική
431 Συστήματα γραφής και φωνολογία
432 Ετυμολογία
433 Λεξικά
434
435 Γραμματική
436
437 Γλωσσικές παραλλαγές
438 Καθιερωμένη χρήση γερμανικής
439 Άλλες γερμανικές (τευτονικές) γλώσσες
440 Ρομανικές γλώσσες    Γαλλική
441 Συστήματα γραφής και φωνολογία
442 Ετυμολογία
443 Λεξικά
444
445 Γραμματική
446
447 Γλωσσικές παραλλαγές
448 Καθιερωμένη χρήση γαλλικής
449 Προβηγκιανή και καταλανική
450 Ιταλική, ρουμανική, ραιτορομανική
451 Συστήματα γραφής και φωνολογία
452 Ετυμολογία
453 Λεξικά
454
455 Γραμματική
456
457 Γλωσσικές παραλλαγές
458 Καθιερωμένη χρήση ιταλικής
459 Ρουμανική και ραιτορομανική
460 Ισπανική και πορτογαλική γλώσσα
461 Συστήματα γραφής και φωνολογία
462 Ετυμολογία
463 Λεξικά
464
465 Γραμματική
466
467 Γλωσσικές παραλλαγές
468 Καθιερωμένη χρήση ισπανικής
469 Πορτογαλική
470 Ιταλογενείς γλώσσες    Λατινική
471 Συστήματα γραφής και φωνολογία
472 Ετυμολογία
473 Λεξικά
474
475 Γραμματική
470
477 Παλαιά, μετακλασική, δημώδης
478 Κλασική χρήση λατινικής
479 Άλλες ιταλογενείς γλώσσες
480 Ελληνικές γλώσσες Αρχαία ελληνική
481 Συστήματα γραφής και φωνολογία
482 Ετυμολογία
483 Λεξικά
484
485 Γραμματική
486
487 Προκλασική και μετακλασική ελληνική
488 Κλασική χρήση ελληνικής
489 Άλλες ελληνικές γλώσσες
490 Άλλες γλώσσες
491 Ινδοευρωπαϊκές και κελτικές
492 Αφροασιατικές     Σημιτικές
493 Μη σημιτικές αφροασιατικές
494 Αλταϊκές, ουραλικές, υπερβόρειες
495 Ανατολικής και Νοτιοανατολικής Ασίας
496 Αφρικανικές γλώσσες
497 Γλώσσες ιθαγενών Βόρειας Αμερικής
498 Γλώσσες ιθαγενών Νότιας Αμερικής
499 Αυστραλοπολυνησιακές και άλλες

500 ΦΥΣΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ

500 Φυσικές επιστήμες και μαθηματικά
501 Φιλοσοφία και θεωρία
502 Ποικίλα
503 Λεξικά και εγκυκλοπαίδειες
504
505 Περιοδικές εκδόσεις
506 Οργανισμοί και μάνατζμεντ
507 Εκπαίδευση, έρευνα, συναφή θέματα
508 Φυσική ιστορία
509 θεώρηση ιστορική, γεωγραφική, προσώπων
510 Μαθηματικά
511 Γενικές αρχές των μαθηματικών
512 Άλγεβρα, θεωρία αριθμών
513 Αριθμητική ,
514 Τοπολογία
515 Ανάλυση
516 Γεωμετρία
517
518
519 Πιθανότητες, εφαρμοσμένα μαθηματικά
520 Αστρονομία και συναφείς επιστήμες
521 Ουράνια μηχανική
522 Τεχνικές, εξοπλισμός, υλικά
523 Ουράνια σώματα και φαινόμενα
524
525 Γη ( αστρονομική γεωγραφία )
526 Μαθηματική γεωγραφία
527 Αστρονομική πλοήγηση
528 Αστρονομικές εφημερίδες
529 Χρονολόγηση
530 Φυσική
531 Κλασική μηχανική    Μηχανική στερεών
532 Μηχανική ρευστών   Μηχανική υγρών
533 Αεροδυναμική (μηχανική αερίων)
534 Ήχος και συναφείς δονήσεις
535 Φως και παραφωτικά φαινόμενα
536 θερμότητα
537 Ηλεκτρισμός και ηλεκτρονική
538 Μαγνητισμός
539 Σύγχρονη φυσική
540 Χημεία και συναφείς επιστήμες
541 Φυσικοχημεία και θεωρητική χημεία
542 Τεχνικές, εξοπλισμός, υλικά
543 Αναλυτική χημεία
544 Ποιοτική ανάλυση
545 Ποσοτική ανάλυση
546 Ανόργανη χημεία
547 Οργανική χημεία
548 Κρυσταλλογραφία
549 Ορυκτολογία
550 Γεωεπιστήμες
551 Γεωλογία, υδρολογία, μετεωρολογία
552 Πετρολογία
553 Οικονομική γεωλογία
554 Γεωεπιστήμες της Ευρώπης
555 Γεωεπιστήμες της Ασίας
556 Γεωεπιστήμες της Αφρικής
557 Γεωεπιστήμες της Βόρειας Αμερικής
558 Γεωεπιστήμες της Νότιας Αμερικής ,
559 Γεωεπιστήμες άλλων περιοχών
560 Παλαιοντολογία Παλαιοζωολογία
561 Παλαιοβοτανική
562 Απολιθωμένα ασπόνδυλα
563 Απολιθωμένα θαλάσσια ασπόνδυλα
564 Απολιθωμένα μαλάκια, μαλακιοειδή
565 Απολιθωμένα αρθρόποδα
566 Απολιθωμένα χορδωτά
567 Απολιθωμένα ψυχρόαιμα σπονδυλωτά
568 Απολιθωμένα πτηνά
569 Απολιθωμένα θηλαστικά
570 Επιστήμες της ζωής Βιολογία
571 Φυσιολογία και συναφή θέματα
572 Βιοχημεία
573 Συγκεκριμένα συστήματα ζώων
574
575 Μέρη και συστήματα φυτών
576 Γενετική και εξέλιξη
577 Οικολογία
578 Φυσική ιστορία οργανισμών
579 Μικροοργανισμοί, μύκητες, φύκη
580 Φυτά
581 Συγκεκριμένα θέματα φυσικής ιστορίας
582 Φυτά με συγκεκριμένα χαρακτηριστικά
583 Δικοτυλήδονα
584 Μονοκοτυλήδονα
585 Γυμνόσπερμα Κωνοφόρα
586 Άσπορα ψυτά
587 Άσπορα αγγειόφυτα
588 Βρυόφυτα
589
590 Ζώα
591 Συγκεκριμένα θέματα φυσικής ιστορίας
592 Ασπόνδυλα
593 Θαλάσσια, παραθαλάσσια ασπόνδυλα
594 Μαλάκια και μαλακιοειδή ζώα
595 Αρθρόποδα
596 Χορδωτά
597 Ψυχρόαιμα σπονδυλωτά Ψάρια
598 Πτηνά
599 Θηλαστικά

600 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ)

600 Τεχνολογία (εφαρμοσμένες επιστήμες)
601 Φιλοσοφία και θεωρία
602 Ποικίλα
603 Λεξικά και εγκυκλοπαίδειες
604 Ειδικά θέματα
605 Περιοδικές εκδόσεις
606 Οργανισμοί
607 Εκπαίδευση, έρευνα, συναψή θέματα
608 Εφευρέσεις και ευρεσιτεχνίες
609 Θεώρηση ιστορική, γεωγραφική, προσώπων
610 Ιατρικές επιστήμες Ιατρική
611 Ανατομία, κυτταρολογία, ιστολογία
612 Ανθρώπινη φυσιολογία
613 Προαγωγή της υγείας
614 Εμφάνιση, πρόληψη νοσημάτων
615 Φαρμακολογία και θεραπευτική
616 Νόσοι
617 Χειρουργική και άλλοι κλάδοι
618 Γυναικολογία και άλλοι κλάδοι
619 Πειραματική ιατρική
620 Εφαρμοσμένη μηχανική και σχετικές λειτουργίες
621 Εφαρμοσμένη φυσική
622 Εξόρυξη μεταλλευμάτων
623 Στρατιωτική και ναυπηγική μηχανική
624 Πολιτική μηχανική
625 Μηχανολογία κατασκευής σιδηροδρόμων, δρόμων
626
627 Υδραυλική μηχανική
628 Υγειονομική μηχανική και αστυμηχανική
629 Άλλοι κλάδοι μηχανικής
630 Γεωργία και συναφείς τεχνολογίες
631 Τεχνικές, εξοπλισμός, υλικά
632 Ζημίες, ασθένειες, εχθροί των φυτών
633 Μεγάλες καλλιέργειες και φυτείες
634 Οπωρώνες, φρούτα, δασοκομία
635 Καλλιέργειες κηπευτικών ( κηποκομία )
636 Κτηνοτροφία
637 Επεξεργασία γαλακτοκομικών
638 Εκτροφή εντόμων
639 Κυνήγι, αλιεία, προστασία της πανίδας
640 Οικιακή οικονομία, οικογενειακή διαβίωση
641 Τρόφιμα και ποτά
642 Γεύματα και σερβίρισμα τραπεζιού
643 Στέγαση και οικιακός εξοπλισμός
644 Οικιακά δίκτυα παροχής
645 Οικιακή επίπλωση
646 Ραπτική, ένδυση, ατομική διαβίωση
647 Διαχείριση οικημάτων δημόσιας χρήσης
648 Οικοκυρική
649 Ανατροφή των παιδιών, φροντίδα ατόμων
650 Διοικητική (μάνατζμεντ)
651 Υπηρεσίες γραφείου
652 Τρόποι γραπτής επικοινωνίας
653 Στενογραφία
654
655
656
657 Λογιστική
658 Γενική διοικητική (μάνατζμεντ)
659 Διαφήμιση και δημόσιες σχέσεις
660 Χημική μηχανική
661 Τεχνολογία βιομηχανικών χημικών
662 Εκρηκτικές ύλες, καύσιμα
663 Τεχνολογία ποτών
664 Τεχνολογία τροφίμων
665 Βιομηχανικά έλαια, λίπη, κηροί, αέρια
666 Κεραμικές και συναφείς τεχνολογίες
667 Καθαρισμός, χρώμα, επίστρωση
668 Άλλα οργανικά προϊόντα
669 Μεταλλουργία (επιστήμη μετάλλων)
670 Μεταποίηση
671 Κατεργασία μετάλλων και προϊ6ντα
672 Σίδηρος, χάλυβας, άλλα κράματα
673 Μη σιδηρούχα μέταλλα
674 Κατεργασία ξυλείας, προϊόντα ξύλου
675 Κατεργασία δέρματος και γούνας
676 Τεχνολογία πολτού και χαρτιού
677 Υφαντουργικά προϊόντα
678 Ελαστομερή και προϊόντα ελαστομερών
679 Άλλα προϊόντα συγκεκριμένων υλικών
680 Βιομηχανική παραγωγή προϊόντων για συγκεκριμένες χρήσεις
681 Όργανα ακριβείας και άλλες συσκευές
682 Ελαφρά σιδηροτεχνία (σιδηρουργία)
683 Είδη κιγκαλερίας και οικιακές συσκευές
684 Επίπλωση και οικιακά εργαστήρια
685 Δερμάτινα και γούνινα είδη
686 Τυπογραφία
687 Ένδυση και αξεσουάρ
688 Άλλα τελικά προϊόντα, συσκευασία
689
690 Κτήρια
691 Οικοδομικά υλικά
692 Βοηθητικές δραστηριότητες
693 Συγκεκριμένα υλικά και σκοποί
694 Ξύλινες κατασκευές
695 Επικάλυψη στέγης
696 Δίκτυα παροχής
697 Θέρμανση, εξαερισμός, κλιματισμός
698 Λεπτομέρειες αποπεράτωσης
699

700 ΤΕΧΝΕΣ    ΚΑΛΕΣ ΚΑΙ ΔΙΑΚΟΣΜΗΤΙΚΕΣ ΤΕΧΝΕΣ

700 Τέχνες    Καλές και διακοσμητικές τέχνες
701 Φιλοσοφία και θεωρία
702 Ποικίλα
703 Λεξικά, εγκυκλοπαίδειες
704 Ειδικά θέματα
705 Περιοδικές εκδόσεις
706 Οργανισμοί και μάνατζμεντ
707 Εκπαίδευση, έρευνα, συναφή θέματα
708 Πινακοθήκες, μουσεία, ιδιωτικές συλλογές
709 Θεώρηση ιστορική, γεωγραφική, προσώπων
710 Χωροταξία και αρχιτεκτονική τοπίου
711 Χωροταξία
712 Αρχιτεκτονική τοπίου
713 Για αρτηρίες μεταφορών
714 Υδάτινα στοιχεία
715 Ξυλώδη φυτά
716 Ποώδη φυτά
717 Κατασκευές στην αρχιτεκτονική τοπίου
718 Αρχιτεκτονική τοπίου για κοιμητήρια
719 Φυσικά τοπία
720 Αρχιτεκτονική
721 Αρχιτεκτονικές κατασκευές
722 Αρχιτεκτονική πριν από το 300 μ.Χ.
723 Από το 300 μ.Χ. έως το 1399
724 Αρχιτεκτονική μετά το 1400
725 Δημόσια κτίσματα
726 Κτήρια θρησκευτικού χαρακτήρα
727 Εκπαιδευτικού & ερευνητικού χαρακτήρα
728 Οικιστικού και άλλου χαρακτήρα
729 Σχεδίαση και διακόσμηση κτισμάτων
730 Πλαστικές τέχνες     Γλυπτική
731 Μέθοδοι, μορφές, θέματα γλυπτικής
732 Γλυπτική πριν από το 500 μ.Χ.
733 Αρχαία ελληνική, ετρουσκική, ρωμαϊκή
734 Από το 500 μ.Χ. έως το 1399
735 Γλυπτική μετά το 1400
736 Λάξευση και σκαλιστά
737 Νομισματολογία και σφραγιδογραφία
738 Κεραμικές τέχνες
739 Καλλιτεχνική μεταλλοτεχνία
740 Σχέδιο και διακοσμητικές τέχνες
741 Σχέδιο και σχέδια
742 Προοπτική στο σχέδιο
743 Σχέδιο και σχέδια ανά θέμα
744
745 Διακοσμητικές τέχνες
746 Υφαντικές τέχνες
747 Εσωτερική διακόσμηση
748 Γυαλί
749 Έπιπλα και αξεσουάρ
750 Ζωγραφική και έργα ζωγραφικής
751 Τεχνικές, εξοπλισμός, υλικά, μορφές
752 Χρώμα
753 Συμβολισμός, αλληγορία, μυθολογία
754 Ρωπογραφίες
755 Θρησκεία
756
757 Ανθρώπινες μορφές
758 Άλλα θέματα
759 Θεώρηση ιστορική, γεωγραφική, προσώπων
760 Γραφικές τέχνες Χαρακτική και χαρακτικά
761 Μέθοδοι αναγλυφοτυπίας
762
763 Λιθογραφικές μέθοδοι
764 Xρωμoλιθoγραφία και μεταξοτυπία
765 Χαρακτική σε μέταλλο
766 Μετζοτίντα, ακουατίντα, συναφείς μέθοδοι
767 Οξυγραφία και βελονoγραφία
768
769 Χαρακτικά
770 Φωτογραφία και φωτογραφίες
771 Τεχνικές, εξοπλισμός, υλικά
772 Επεξεργασία με μεταλλικά άλατα
773 Μέθοδοι εκτύπωσης με χρωστικές ύλες
774 Ολογραφία
775
776
777
778 Τομείς και ειδικοί τύποι φωτογραφίας
779 Φωτογραφίες
780 Μουσική
781 Γενικές αρχές και μουσικές μορφές
782 Φωνητική μουσική
783 Μουσική για σόλο φωνές    Η φωνή
784 Όργανα και οργανικά σύνολα
785 Σύνολα με ένα μόνον όργανο ανά φωνή
786 Πληκτροφόρα και άλλα όργανα
787 Έγχορδα όργανα(χορδόφωνα)
788 Πνευστά όργανα ( αερόφωνα)
789
790 Ψυχαγωγικές και παραστασιακές τέχνες
791 Δημόσιες παραστάσεις
792 Θεατρικές παραστάσεις
793 Παιχνίδια εσωτερικού χώρου
794 Παιχνίδια ικανότητας
795 Τυχερά παιχνίδια
796 Αθλητισμός, υπαίθρια παιχνίδια, αθλήματα
797 Υδάτινος αθλητισμός, αεραθλητισμός
798 Ιππικά αθλήματα και αγώνες
799 Ψάρεμα, κυνήγι, σκοποβολή

800 ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΚΑΙ ΡΗΤΟΡΙΚΗ

800 Λογοτεχνία και ρητορική
801 Φιλοσοφία και θεωρία
802 Ποικίλα
803 Λεξικά και εγκυκλοπαίδειες
804
805 Περιοδικές εκδόσεις
806 Οργανισμοί και μάνατζμεντ
807 Εκπαίδευση, έρευνα, συναφή θέματα
808 Ρητορική & συλλογές κειμένων
809 Ιστορία, περιγραφή, κριτική αποτίμηση
810 Αμερικανική λογοτεχνία στην αγγλική γλώσσα
811 Ποίηση
812 Θέατρο
813 Πεζογραφία
814 Δοκίμια
815 Ομιλίες
816 Επιστολές
817 Χιούμορ και σάτιρα
818 Ανάλεκτα
819
820 Αγγλική και παλαιά αγγλική λογοτεχνία
821 Αγγλική ποίηση
822 Αγγλικό θέατρο
823 Αγγλική πεζογραφία
824 Δοκίμια
825 Ομιλίες
826 Επιστολές
827 Χιούμορ και σάτιρα
828 Ανάλεκτα
829 Παλαιά αγγλική λογοτεχνία
830 Λογοτεχνίες των γερμανικών γλωσσών
831 Γερμανική ποίηση
832 Γερμανικό θέατρο
833 Γερμανική πεζογραφία
834 Δοκίμια
835 Ομιλίες
836 Επιστολές
837 Χιούμορ και σάτιρα
838 Ανάλεκτα
839 Άλλες γερμανικές λογοτεχνίες
840 Λογοτεχνίες των ρομανικών γλωσσών
841 Γαλλική ποίηση
842 Γαλλικό θέατρο
843 Γαλλική πεζογραφία
844 Δοκίμια
845 Ομιλίες
846 Επιστολές
847 Χιούμορ και σάτιρα
848 Ανάλεκτα
849 Προβηγκιανή, καταλανική λογοτεχνία
850 Ιταλική, ρουμανική, ραιτορομανική
851 Ιταλική ποίηση
852 Ιταλικό θέατρο
853 Ιταλική πεζογραφία
854 Δοκίμια
855 Ομιλίες
856 Επιστολές
857 Χιούμορ και σάτιρα
858 Ανάλεκτα
859 Ρουμανική & ραιτορομανική λογοτεχνία
860 Ισπανική και πορτογαλική
861 Ισπανική ποίηση
862 Ισπανικό θέατρο
863 Ισπανική πεζογραφία
864 Δοκίμια
865 Ομιλίες
866 Επιστολές
867 Χιούμορ και σάτιρα
868 Ανάλεκτα
869 Πορτογαλική λογοτεχνία
870 Λογοτεχνίες των ιταλογενών γλωσσών    Λατινική
871 Λατινική ποίηση
872 Λατινική δραματική ποίηση και θέατρο
873 Λατινική επική ποίηση και μυθιστορία
874 Λατινική λυρική ποίηση
875 Ομιλίες
876 Επιστολές
877 Χιούμορ και σάτιρα
878 Ανάλεκτα
879 Λογοτεχνίες άλλων ιταλικών γλωσσών
880 Ελληνική λογοτεχνία
881 Αρχαία ελληνική ποίηση
882 Αρχαία ελληνική δραματική ποίηση και θέατρο
883 Αρχαία ελληνική επική ποίηση & πεζογραφία
884 Αρχαία ελληνική λυρική ποίηση
885 Αρχαίοι ελληνικοί λόγοι
886 Αρχαίες ελληνικές επιστολές
887 Αρχαίο ελληνικό χιούμορ και σάτιρα
888 Αρχαία ελληνικά ανάλεκτα
889 Νεότερη ελληνική λογοτεχνία
890 Λογοτεχνίες άλλων γλωσσών
891 Ανατολικές ινδοευρωπαϊκές, κελτικές
892 Αφροασιατικές    Σημιτικές
893 Μη σημιτικές αφροασιατικές
894 Αλταϊκές, ουραλικές, υπερβόρειες
895 Της Ανατολικής και Νοτιοανατολικής Ασίας
896 Αφρικανικές λογοτεχνίες
897 Των ιθαγενών της Βόρειας Αμερικής
898 Των ιθαγενών της Νότιας Αμερικής
899 Αυστραλοπολυνησιακές & άλλες λογοτεχνίες

900 ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΑ

900 Γεωγραφία και ιστορία
901 Φιλοσοφία και
902 Ποικίλα ιστορικής φύσεως
903 Λεξικά και εγκυκλοπαίδειες
904 Συλλογές με αφηγήσεις γεγονότων
905 Περιοδικές εκδόσεις
906 Οργανισμοί και μάνατζμεντ
907 Εκπαίδευση, έρευνα, συναφή θέματα
908 Προσωποκεντρική θεώρηση
909 Παγκόσμια ιστορία
910 Γεωγραφία και ταξίδια
911 Ιστορική γεωγραφία
912 Γραφικές αναπαραστάσεις
913 Στον αρχαίο κόσμο
914 Στην Ευρώπη
915 Στην Ασία
916 Στην Αφρική
917 Στην Βόρεια Αμερική
918 Στη Νότια Αμερική
919 Σε άλλες περιοχές
920 Βιογραφία, γενεαλογία, εμβλήματα
921
922
923
924
925
926
927
928
929 Γενεαλογία, ονόματα, εμβλήματα
930 Ιστορία του αρχαίου κόσμου έως το 499 μ.Χ.
931 Κίνα έως το 420 μ.Χ.
932 Αίγυπτος έως το 640 μ.Χ.
933 Παλαιστίνη έως το 70 μ.Χ.
934 Ινδία έως το 647 μ.Χ.
935 Μεσοποταμία & Ιρανικό Οροπέδιο έως το 637 μ.Χ.
936 Η Ευρώπη βόρεια της Ιταλίας έως το 499 μ.Χ.
937 Ιταλική χερσόνησος & περιοχές έως το 476
938 Η Ελλάδα έως το 323 μ.Χ.
939 Άλλα μέρη του αρχαίου κόσμου έως το 640 μ.Χ.
940 Γενική ιστορία της Ευρώπης
941 Βρετανικά Νησιά
942 Αγγλία και Ουαλία
943 Κεντρική Ευρώπη Γερμανία
944 Γαλλία και Μονακό
945 Ιταλική Χερσόνησος & νησιά
946 Ιβηρική Χερσόνησος και νησιά
947 Ανατολική Ευρώπη Ρωσία
948 Σκανδιναβία
949 Άλλα μέρη της Ευρώπης
950 Γενική ιστορία της Ασίας    Α. Ανατολή
951 Κίνα και παρακείμενες περιοχές
952 Ιαπωνία
953 Αραβική Χερσόνησος και περιοχές
954 Νότια Ασία Ινδία
955 Ιράν
956 Μέση Ανατολή (Εγγύς Ανατολή)
957 Σιβηρία (Ασιατική Ρωσία)
958 Κεντρική Ασία
959 Νοτιοανατολική Ασία
960 Γενική ιστορία της Αφρικής
961 Τυνησία και Λιβύη
962 Αίγυπτος και Σουδάν
963 Αιθιοπία και Ερυθραία
964 ΒΔ Ακτή της Αφρικής Μαρόκο
965 Αλγερία
966 Δυτική Αφρική και παράκτια νησιά
967 Κεντρική Αφρική και παράκτια νησιά
968 Νότια Αφρική Δημοκρατία της Νότιας Αφρικής
969 Νησιά του Νότιου Ινδικού Ωκεανού
970 Γενική ιστορία της Βόρειας Αμερικής
971 Καναδάς
972 Κεντρική Αμερική Μεξικό
973 Ηνωμένες Πολιτείες
974 Βορειοανατολικές Ηνωμένες Πολιτείες
975 Νοτιοανατολικές Ηνωμένες Πολιτείες
976 Νότιες Κεντρικές Ηνωμένες Πολιτείες
977 Βόρειες Κεντρικές Ηνωμένες Πολιτείες
978 Δυτικές Ηνωμένες Πολιτείες
979 Παράκτιες Οροσειρές Ειρηνικού
980 Γενική ιστορία της Νότιας Αμερικής
981 Βραζιλία
982 Αργεντινή
983 Χιλή
984 Βολιβία
985 Περού
986 Κολομβία και Εκουαδόρ
987 Βενεζουέλα
988 Γουιάνες
989 Παραγουάη και Ουρουγουάη
990 Γενική ιστορία άλλων περιοχών
991
992
993 Νέα Ζηλανδία
994 Αυστραλία
995 Μελανησία Νήσος της Νέας Γουινέας
996 Άλλες περιοχές του Ειρηνικού Πολυνησία
997 Νησιά του Ατλαντικού Ωκεανού
998 Νησιά της Αρκτικής και Ανταρκτική
999 Εξωγήινοι κόσμοι

ΤΟ «ΤΡΙΩΔΙΟ»

Το Τριώδιο είναι ένα από τα εκκλησιαστικά βιβλία που χρησιμοποιεί στις ιερές ακολουθίες της η ορθόδοξη χριστιανική εκκλησία μας. Ονομάζεται έτσι διότι οι κανόνες (ύμνοι)  που περιέχει έχουν μόνο τρεις ωδές (τρία + ωδή = Τριώδιο) σε αντίθεση με τους κανόνες του υπόλοιπου έτους που έχουν εννέα ωδές.

«ΑΝΟΙΞΕ ΤΟ ΤΡΙΩΔΙΟ»

Η φράση αυτή σημαίνει ότι αρχίζει να χρησιμοποιείται το βιβλίο αυτό στις ιερές ακολουθίες της εκκλησίας. Αυτό γίνεται από την Κυριακή του Τελώνου και Φαρισαίου μέχρι και το Μεγάλο Σάββατο. Η χρονική αυτή περίοδος διαρκεί 10 εβδομάδες και έχει σαν σκοπό της την προετοιμασία όλων των χριστιανών για την εορτή των εορτών, δηλαδή το Πάσχα, που εορτάζουμε την ανάσταση του Χριστού και τη νίκη της ζωής εναντίον του θανάτου. Οι τρεις πρώτες εβδομάδες είναι προπαρασκευαστικές για τη μεγάλη Τεσσαρακοστή που θα ακολουθήσει. Οι έξι επόμενες είναι η μεγάλη Τεσσαρακοστή που είναι μια περίοδος αυστηρής νηστείας (σωματικής και πνευματικής), συντριβής και μετάνοιας για κάθε χριστιανό. Η τελευταία είναι η Μεγάλη Εβδομάδα που εορτάζουμε τα πάθη, τη σταύρωση, την ταφή και την κάθοδο του Χριστού στον Άδη.

ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΠΡΩΤΕΣ ΕΒΔΟΜΑΔΕΣ ΤΟΥ ΤΡΙΩΔΙΟΥ (4 Κυριακές)

Οι τρεις πρώτες εβδομάδες του Τριωδίου περιλαμβάνουν τέσσερις Κυριακές και αποτελούν την εισαγωγή για τη μεγάλη Τεσσαρακοστή.

1) Η Κυριακή του Τελώνου και Φαρισαίου
Είναι η πρώτη Κυριακή του Τριωδίου. Στην εκκλησία διαβάζεται η παραβολή του Τελώνου και του Φαρισαίου.
Η παραβολή με λίγα λόγια: Δυο άνθρωποι πήγαν στο ναό του Θεού να προσευχηθούν. Ο ένας ήταν Φαρισαίος κα ό άλλος τελώνης. Ο Φαρισαίος στάθηκε όρθιος για να φαίνεται καλά και είπε στην προσευχή του: «Σ’ ευχαριστώ Θεέ μου, διότι δεν είμαι σαν τους άλλους ανθρώπους, που είναι άρπαγες, άδικοι, μοιχοί ή και σαν αυτόν τον τελώνη. Νηστεύω δυο φορές την εβδομάδα και δίνω το 1/10 από τα εισοδήματά μου». Ο τελώνης όμως στάθηκε στο πίσω μέρος του ναού σε κάποια άκρη. Δε σήκωνε ούτε τα μάτια του στον ουρανό αλλά χτυπούσε το στήθος του κι έλεγε: « Θεέ μου λυπήσου με και συγχώρησέ με τον αμαρτωλό». Σας βεβαιώνω, είπε στο τέλος ο Χριστός, ότι ο περιφρονημένος τελώνης γύρισε στο σπίτι του συγχωρημένος από το Θεό, παρά ο Φαρισαίος εκείνος. Κι αυτό γιατί όποιος υψώνει τον εαυτό του (υπερηφανεύεται), θα ταπεινωθεί και θα κατακριθεί ενώ εκείνος που ταπεινώνει τον εαυτό του (αναγνωρίζοντας τα λάθη του και ζητώντας συγχώρηση γι’ αυτά) θα υψωθεί και θα τιμηθεί από το Θεό.
Από την παραπάνω παραβολή μαθαίνουμε: 1) Ότι η προσευχή, η επικοινωνία μας δηλαδή με το Θεό, αποδοκιμάζεται και στην ουσία είναι άχρηστη και κατακριτέα όταν συνοδεύεται με κενοδοξία (μάταιη δόξα) και υπερηφάνεια (ο Φαρισαίος έλεγε στο Θεό με υπερηφάνεια ότι δε μοιάζει καθόλου με τους άλλους ανθρώπους που είναι αμαρτωλοί και ιδιαίτερα με τον αμαρτωλό Τελώνη που προσευχόταν λίγο πιο πίσω του), 2)  Ότι η ταπεινή προσευχή που γίνεται με συντριβή και μετάνοια (συναίσθηση δηλ. των αμαρτιών που έχει κάνει κάποιος και απόφαση να μην επαναλάβει τα ίδια) γίνεται αποδεκτή από το Θεό που συγχωρεί τις αμαρτίες και εξυψώνει το μετανοούντα αμαρτωλό και 3) Ότι έχοντας στο νου μας τη μεγάλη διαφορά των δυο αυτών αντίθετων χαρακτήρων που μας παρουσιάζει ο Χριστός στην παραβολή του, πρέπει να προσέχουμε πολύ να μη μοιάσουμε στο Φαρισαίο αλλά να προσευχόμαστε με ταπείνωση σαν τον τελώνη και να ζητάμε αυτό που θέλουμε.

2) Η Κυριακή του Ασώτου

Τη δεύτερη Κυριακή διαβάζεται στην εκκλησία η συγκινητική παραβολή ευσπλαχνικού πατέρα και του ασώτου γιου.

Η Παραβολή με λίγα λόγια: Ένας πατέρας είχε δυο παιδιά. Κάποια μέρα, ο μικρότερος γιος, του ζήτησε το μερίδιό του από την πατρική περιουσία κι έφυγε σε μακρινή χώρα. Εκεί σπατάλησε όλη την περιουσία του ζώντας άσωτα. Στο τέλος κατάντησε να βόσκει χοίρους για να μπορεί να ζήσει και να μην πεθάνει της πείνας. Κάποια στιγμή όμως θυμήθηκε πόσο καλά περνούσε στο σπίτι του πατέρα του, απολαμβάνοντας την αγάπη και την προστασία του και μετάνιωσε για όλα αυτά που έκανε. Αποφάσισε τότε να γυρίσει πίσω και να πέσει στα πόδια του πατέρα του ζητώντας του να τον συγχωρήσει και να τον πάρει έστω και σαν δούλο του στη δούλεψή του γιατί ακόμη κι οι δούλοι του πατέρα του περνούσαν πολύ πιο καλά απ’ ό,τι αυτός τώρα. Επιστρέφει λοιπόν στο πατρικό του σπίτι κι ενώ ακόμη δεν είχε πλησιάσει κοντά, τον είδε ο πατέρας του και βγήκε να τον υποδεχτεί. Ο άσωτος γιος ζητάει συγχώρηση από τον πατέρα του λέγοντας: «Πατέρα αμάρτησα στον ουρανό (δηλ. στο Θεό) και σε σένα. Δεν είμαι άξιος να ονομάζομαι γιος σου. Κάνε με σαν έναν από τους μισθωτούς υπηρέτες σου». Ο πατέρας του όμως αντί να τον διώξει ή να τον μαλώσει ή έστω να τον κάνει σαν έναν από τους υπηρέτες του, για όλα αυτά που έκανε, τον αγκάλιασε, τον φίλησε και είπε στους υπηρέτες να του δώσουν να φορέσει λαμπρή στολή. Μάλιστα να σφάξουν το μοσχάρι που έτρεφαν ξεχωριστά για κάποια χαρμόσυνη κι εξαιρετική περίσταση και να χαρούν και να διασκεδάσουν διότι επέστρεψε ο χαμένος γιος του.
Η παραπάνω παραβολή είναι μια συγκλονιστική προτροπή για μετάνοια ενώ ταυτόχρονα μας δείχνει την απέραντη αγάπη του Θεού Πατέρα ο οποίος είναι πρόθυμος στη στιγμή να συγχωρήσει κάθε αμαρτωλό που μετανοεί ειλικρινά (όποιες κι αν είναι οι αμαρτίες του) και να τον δεχθεί και πάλι στην αγκαλιά του.

3) Η Κυριακή της Κρίσεως ή των Απόκρεω

Θέμα της τρίτης Κυριακής του Τριωδίου είναι η ημέρα της Κρίσεως. Η ημέρα δηλαδή που ο Θεός θα κρίνει δίκαια τους ανθρώπους, κατατάσσοντάς τους στη θέση που τους αρμόζει, ανάλογα με τις πράξεις τους. Το μέτρο της κρίσης του Θεού είναι η αγάπη προς τους συνανθρώπους μας. Την Κυριακή αυτή κορυφώνεται η προτροπή της εκκλησίας προς όλους μας για μετάνοια, ζητώντας από μας έργα αγάπης προς το συνάνθρωπο, τα οποία θα είναι και το εισιτήριο για την αιώνια ζωή κοντά στο Θεό επισημαίνοντας όμως ότι τα αντίθετα έργα της κακίας θα είναι και η αιτία της αιώνιας καταδίκης μας.
Η Κυριακή αυτή λέγεται και Κυριακή των «Απόκρεω» γιατί από την επόμενη μέρα σταματάμε να τρώμε το κρέας καθώς σε λίγες μέρες φθάνει και η μεγάλη Τεσσαρακοστή. Την εβδομάδα που ακολουθεί τρώμε μόνο γάλα, τυρί, αυγά και ψάρι και την ονομάζουμε εβδομάδα της Τυρινής ή Τυροφάγου.

 

 

 

 

 

 

4) Η Κυριακή της Τυρινής ή Τυροφάγου

Κύριο θέμα της τέταρτης Κυριακής του Τριωδίου είναι η ανάμνηση του χαμένου παραδείσου σε συνδυασμό με την αρχή της νηστείας. Η εκκλησία, μας θυμίζει την έξωση του Αδάμ από τον παράδεισο και την αποκοπή του από το Θεό, που είχε σαν συνέπεια τον πνευματικό και σωματικό του θάνατο επειδή δεν τήρησε την εντολή του Θεού, που στην πραγματικότητα ήταν εντολή νηστείας και είχε σαν σκοπό της την ηθική του τελειότητα. Μας καλεί λοιπόν με τη νηστεία, σωματική (αποχή από ορισμένα φαγητά) και πνευματική (νέκρωση των φθοροποιών παθών και αποχή από κακές πράξεις), να ξανακερδίσουμε το χαμένο παράδεισο καθώς μέσα από τη νηστεία και τον αγώνα της μεγάλης Τεσσαρακοστής θα αξιωθούμε το Πάσχα να ενωθούμε με τον αναστημένο Χριστό συμμετέχοντας στο μυστήριο της θείας ευχαριστίας.
Η επόμενη μέρα από την Κυριακή της Τυρινής είναι η «καθαρά Δευτέρα» και αρχίζει η αυστηρή νηστεία της μεγάλης Τεσσαρακοστής η οποία, όπως προαναφέραμε, είναι περίοδος πένθους και μετανοίας.

Πηγή: Κων/νος Αθανασόπουλος, «ΟΡΘΟΔΟΞΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΗ» Αλεξανδρούπολις 1975, σελ. 119-124

ΟΙ ΛΕΞΕΙΣ «ΑΠΟΚΡΙΑ» ΚΑΙ «ΚΑΡΝΑΒΑΛΙ»

Η λέξη «αποκριά» προέρχεται από τη λέξη απόκρεως = α (στερητικόν) + κρέως  (γενική ενικού του ουσιαστικού κρέας στην αρχ. αττική διάλεκτο). Σημαίνει την αποχή από την κρεοφαγία (σταματάμε δηλαδή να τρώμε κρέας).

Η λέξη «καρναβάλι» προέρχεται από την ιταλική carnevale < carnelevare που σημαίνει αφαιρώ, απομακρύνω το κρέας (δηλ. σταματάω να τρώω κρέας).

Πηγή: Λεξικό Μπαμπινιώτη σελ. 248 και 846

ΤΑ ΕΘΙΜΑ ΤΗΣ ΑΠΟΚΡΙΑΣ

α) Στην Ελλάδα
Τις μέρες αυτές γίνεται το έθιμο του γλεντιού, της ψυχαγωγίας και του «μασκαρέματος», της μεταμφίεσης, που έχει παραμείνει από παλιές «εθνικές» γιορτές της ρωμαϊκής εποχής, τις γιορτές αφιερωμένες στην έκπτωση του θεού Κρόνου (Saturn) από τον Ήλιο Δία: τα Κρόνια «Λουπερκάλια» και «Σατουρνάλια» και από τις αρχαιότερες «Διονυσιακές γιορτές» των αρχαίων Ελλήνων, όπου οι άνθρωποι μεταμφιέζονταν, χόρευαν, τραγουδούσαν πίνοντας κρασί και το κέφι έφτανε στο κατακόρυφο προς τιμήν του θεού Διονύσου.
Παλιότερα το καρναβάλι γινόταν παντού στην Ελλάδα με μασκαράτες ομαδικές, χορούς, γλέντια, σάτιρα και διάφορα έθιμα σε κάθε μέρος. Ήταν ευκαιρία για ξεφάντωμα, κρασί και χιλια δυο πειράγματα. Μεγαλύτερα κέντρα τέτοιου ξεφαντώματος ήταν, όπως και σήμερα, η Πάτρα με το περιβόητο πατρινό καρναβάλι, που έχει τις ρίζες του στις αρχές του 19^ου αι., η Πλάκα των Αθηνών, η Θήβα με τον περίφημο «βλάχικο γάμο» της. Στη Θήβα γίνεται και σήμερα ο «βλάχικος γάμος» που αρχίζει από την Τσικνοπέμπτη και αποτελείται από το προξενιό, το γάμο δυο νέων και τελειώνει με την πορεία των προικιών της νύφης και το γλέντι των συμπεθέρων. Όλες αυτές οι διαδικασίες είναι γεμάτες από σατυρική αθυροστομία, κέφι, γλέντι και χορό. Στην Πάτρα γίνεται το μεγαλύτερο καρναβάλι της Ελλάδας με διάρκεια δυο εβδομάδων και την τελευταία Κυριακή της αποκριάς γίνεται παρέλαση αρμάτων με επικεφαλής το ομοίωμα του θεού της αποκριάς, του «Καρνάβαλου» και ακολουθία διαφόρων άλλων έξυπνων μασκαρεμάτων, με τη συμμετοχή σαράντα χιλιάδων καρναβαλιστών και πλήθους επισκεπτών ενώ το κέφι δίνει και παίρνει. Στην Κοζάνη γίνεται το έθιμο του Φανού, κατά το οποίο φωτιές και υπαίθρια γλέντια στήνονται σε διάφορες γειτονιές της πόλης. Στην Αθήνα, στην Πλάκα, καθώς και σ’ όλα γενικά τα μέρη, γυρνούν στους δρόμους οι άνθρωποι μεταμφιεσμένοι, μικροί και μεγάλοι, μπαίνουν στα κέντρα, πίνουν, χορεύουν, πειράζονται και γλεντούν. Τα τελευταία χρόνια το καρναβάλι του Μοσχάτου καταλαμβάνει την πρώτη θέση μεταξύ εκείνων των δήμων της Αττικής.
β) Στο εξωτερικό
Μόνο οι Καθολικοί και οι Ορθόδοξοι χριστιανοί γνωρίζουν τις αποκριές, ενώ στην προτεσταντική βόρεια Ευρώπη δεν υπάρχουν. Στην Κολωνία και άλλες πόλεις του Ρήνου στη Γερμανία το καρναβάλι είναι σημαντικό κομμάτι της τοπικής παράδοσης και της κριτικής εναντίον της πολιτικής. Σύλλογοι και οργανώσεις προετοιμάζονται όλο το χρόνο γι’ αυτές τις ημέρες. Επίσης σημαντικό Καρναβάλι παρουσιάζουν η Βενετία και η Νίκαια στη Γαλλία. Το καρναβάλι του Ρίο στη Βραζιλία θεωρείται το μεγαλύτερο του κόσμου και πολυπληθέστερο σε μια φαντασμαγορική κάθε φορά παρουσίαση όπου συνδυάζεται με παραδοσιακούς, ξέφρενους χορούς, όπως η Σάμπα.

Πηγή: Ελληνική ΒΙΚΙπαίδεια

ΤΟ ΤΡΙΩΔΙΟ ΚΑΙ ΟΙ ΑΠΟΚΡΙΕΣ

Όπως είδαμε παραπάνω, το άνοιγμα του Τριωδίου για μας τους χριστιανούς σηματοδοτεί την αρχή μιας περιόδου μετανοίας, πένθους και εγκρατείας η οποία εκτυλίσσεται κατά τη διάρκεια της μεγάλης Τεσσαρακοστής, κορυφώνεται τη μεγάλη εβδομάδα και τελειώνει μόλις έλθει το Πάσχα που εορτάζουμε το χαρμόσυνο γεγονός της ανάστασης του Χριστού. Οι αποκριές έχουν ειδωλολατρική προέλευση από την αρχαία Ελλάδα (δωδεκάθεο) και τη ρωμαϊκή εποχή. Ο σκοπός τους (τιμή του θεού Διονύσου, υποδοχή της άνοιξης) δεν έχει καμιά σχέση με το χριστιανικό χαρακτήρα και το σκοπό του Τριωδίου και κατά συνέπεια δεν ταιριάζουν στους χριστιανούς τα μασκαρέματα, οι μεταμφιέσεις, οι χοροί, οι σάτιρες, τα πειράγματα, οι αθυροστομίες κλπ. που γίνονται τις απόκριες, σε μια χρονική περίοδο που η εκκλησία προβάλλει την προετοιμασία για εγκράτεια και μετάνοια από τις αμαρτίες και τα κάθε είδους πάθη (πλεονεξία, κακία, υπερηφάνεια, εγωισμός κλπ.).

…/…

ΔΡΑΜΑΤΟΠΟΙΗΣΗ
Η δραματοποίηση είναι άριστη εκπαιδευτική τεχνική στη διδασκαλία. Οι μαθητές αφομοιώνουν καλύτερα το νέο μάθημα διότι συμμετέχουν βιωματικά στη δραματοποίηση. Δεν είναι υποχρεωτικό κάθε μαθητής να μάθει το ρόλο του απ’ έξω. Αρκεί να τον διαβάσει μια δυο φορές και να τον αποδώσει όσο μπορεί καλύτερα. Η κάθε δραματοποίηση επιδιώκεται να μην είναι μεγάλη σε όγκο ή με πολύπλοκους και μεγάλους ρόλους ώστε να είναι πρακτικά εφαρμόσιμη μέσα στη διδασκαλία χωρίς να τρώει πολύ χρόνο. Ακόμη, μπορεί μ’ ένα μικρό δημοσιογραφικό μαγνητόφωνο να ηχογραφηθεί και να υπάρχει σαν αρχείο στις δραστηριότητες της τάξης ή να δοθεί στα παιδιά με κάποιο CD κλπ.

Η ΠΑΡΑΒΟΛΗ ΤΟΥ ΣΠΛΑΧΝΙΚΟΥ ΠΑΤΕΡΑ ΚΑΙ ΤΟΥ ΑΣΩΤΟΥ ΓΙΟΥ
(Τριώδιο: Κυριακή του Ασώτου)
Θεατρικό σκετς – Δραματοποίηση
Σενάριο: Δρομπόνης Σωτήριος

 ΠΡΟΣΩΠΑ: Πατέρας, Μικρότερος γιος, Μεγαλύτερος γιος, Πολίτες της ξένης χώρας, Υπηρέτες στο πατρικό σπίτι.
ΣΤΟΛΕΣ: Πατέρας: αρχοντικά ρούχα, Μικρότερος γιος: αρχοντικά ρούχα, κουρελιάρικα ρούχα, Μεγαλύτερος γιος: ρούχα όχι πολύ επίσημα. Υπηρέτες: απλά, φτηνά ρούχα, Πολίτες της ξένης χώρας: επίσημα ρούχα
ΣΚΗΝΙΚΑ: Πατρικό σπίτι, Σπίτι που διασκεδάζει ο μικρότερος γιος, Αγρόκτημα με γουρούνια 

ΣΚΗΝΗ 1^η : Ο μικρότερος γιος φεύγει από το σπίτι. 

Αφηγητής: Ο Ιησούς, για να μας δείξει τη μεγάλη δύναμη και αξία της μετάνοιας, όταν κάνουμε λάθη στη σχέση μας με τον Θεό,   αλλά και την απέραντη αγάπη και του Θεού που, όταν βλέπει πραγματική μετάνοια, συγχωρεί οποιαδήποτε αμαρτία και μας δέχεται πάλι στην αγκαλιά Του, είπε την εξής παραβολή: «Κάποιος άνθρωπος είχε δύο γιους. Μια μέρα ο μικρότερος είπε στον πατέρα του:
Μικρότερος γιος: Πατέρα, δώσε μου το μερίδιο της περιουσίας που μου αναλογεί.
Πατέρας: Παιδί μου, είσαι μικρός ακόμα, θα μπορέσεις να τη διαχειριστείς σωστά; Αν δεν προσέξεις, μπορεί να τα χάσεις όλα. Γιατί θέλεις να βάλεις από τώρα σκοτούρες στο κεφάλι σου;
Μικρότερος γιος : Αποφάσισα να φύγω από το σπίτι. Θέλω να πάω σ’ άλλες χώρες. Να γνωρίσω τον κόσμο. Να δω πώς ζουν οι άλλοι άνθρωποι. Δεν μπορώ να ζω συνέχεια κάτω από την επίβλεψη και την προστασία σου. Θέλω να είμαι ανεξάρτητος κι ελεύθερος, να δημιουργηθώ μόνος μου.
Πατέρας: Ας είναι. Θα γίνει αυτό που θέλεις.
Αφηγητής: Ο πατέρας μοίρασε την περιουσία στα δυο παιδιά του. Ο μεγαλύτερος γιος έμεινε στο σπίτι και δούλευε στα πατρικά κτήματα, ενώ ο μικρότερος, ύστερα από λίγες μέρες, μάζεψε όλα τα πράγματά του κι έφυγε σε χώρα μακρινή. Εκεί, αντί να δουλέψει και να δημιουργηθεί, όπως είχε πει, σκόρπισε όλη την περιουσία του με διασκεδάσεις κάνοντας άσωτη ζωή.

ΣΚΗΝΗ 2η : Η ζωή στην ξένη χώρα.

Παντομίμα: Ο μικρότερος γιος διασκεδάζει με φίλους του. Όταν πάει να πληρώσει διαπιστώνει ότι τα χρήματά του τελείωσαν. Τότε απευθύνεται στους φίλους του για βοήθεια αλλά όλοι, με διάφορες δικαιολογίες, αρνούνται να τον βοηθήσουν.
Μικρότερος γιος : Οι φίλοι μου δεν μου δίνουν χρήματα και μόλις κατάλαβαν ότι δεν είμαι πια πλούσιος κάνουν πως δεν με γνωρίζουν. Τι να κάνω τώρα; Δεν έχω ούτε να φάω. Πρέπει να δουλέψω για να ζήσω, αλλιώς θα πεθάνω της πείνας. (Πηγαίνει σε έναν από τους πολίτες της χώρας εκείνης και ζητάει δουλειά.)
Μικρότερος γιος : Κύριε, έχω μεγάλη ανάγκη να δουλέψω. Σας παρακαλώ, πάρτε με στη δούλεψή σας. Θα κάνω ό,τι δουλειά να ’ναι.
Πολίτης: Εντάξει. Θα σε βάλω στα χωράφια μου να βόσκεις γουρούνια. Πρόσεξε όμως, αν αντιληφθώ ότι τρως από τα ξυλοκέρατα που τους δίνω για τροφή, θα σε διώξω.
Αφηγητής: Έτσι η ζωή του μικρότερου γιου άλλαξε από τη μια μέρα στην άλλη. Από τις διασκεδάσεις και την καλοπέραση βρέθηκε να βόσκει γουρούνια και να ’ναι πάντα πεινασμένος και μοναχός. Καθώς ο καιρός περνούσε, άρχισε να σκέφτεται τι ωραία που ζούσε στο πατρικό του σπίτι κοντά στον πατέρα του που τον αγαπούσε πραγματικά. Εκεί ήταν άρχοντας κι εδώ κουρελής και ζητιάνος για ένα κομμάτι ψωμί. Τότε ήλθε στον εαυτό του  και μετάνιωσε για το λάθος δρόμο που είχε πάρει στη ζωή του. Μετάνιωσε πραγματικά κι έκλαψε πολύ. Πόσο θα ’θελε να ’ναι ξανά στο πατρικό σπίτι. Έτσι, πήρε τη μεγάλη απόφαση να γυρίσει πίσω, στον πατέρα του.

(Καθώς διαβάζει ο αφηγητής, ο μικρότερος γιος, σκεφτικός κάνει βόλτες στη σκηνή. Σε μια στιγμή κάθεται κάπου, βάζει τα χέρια στο πρόσωπό του και κλαίει.) 

Μικρότερος γιος : Πόσοι εργάτες του πατέρα μου έχουν περίσσιο ψωμί κι εγώ εδώ πεθαίνω της πείνας! Θα σηκωθώ και θα πάω στον πατέρα μου και θα του πω: «Πατέρα αμάρτησα στον Θεό και σε εσένα. Δεν είμαι άξιος πια να λέγομαι γιος σου. Πάρε με να σου δουλεύω σαν εργάτης σου». 

ΣΚΗΝΗ 3η : Η επιστροφή στο σπίτι. 

Αφηγητής: Ο πατέρας ήταν λυπημένος για το μικρότερο παιδί του. Είχαν περάσει αρκετά χρόνια από τότε που έφυγε από το σπίτι και δεν είχε καθόλου νέα του. Δεν ήξερε καν αν ζει ή αν πέθανε. Όμως, από τη μεγάλη του αγάπη, κάθε μέρα έβγαινε στην πόρτα του σπιτιού του και κοιτούσε πέρα μακριά στο δρόμο να δει μήπως έρχεται. Και να, μια μέρα, ξαφνικά, τον είδε. Κι ενώ ήταν ακόμη μακριά, έτρεξε, τον αγκάλιασε και τον φιλούσε ασταμάτητα.
(Καθώς διαβάζει ο αφηγητής, ο πατέρας  κοιτάει μακριά στο δρόμο. Σε μια στιγμή βλέπει το παιδί του να έρχεται. Τρέχει προς το μέρος του και τον αγκαλιάζει.)
Πατέρας: Καλώς ήλθες, παιδί μου! Πόσο χαίρομαι που σε ξαναβλέπω. Δόξα σοι ο Θεός! Είσαι ζωντανός, είσαι καλά.
Μικρότερος γιος: Πατέρα, αμάρτησα στον Θεό και σε σένα και δεν αξίζω να λέγομαι παιδί σου. Πάρε με να σου δουλεύω σαν εργάτης σου.
Πατέρας: (Στους υπηρέτες) Βγάλτε γρήγορα την καλύτερη στολή και ντύστε τον. Φορέστε του δακτυλίδι στο χέρι και σαντάλια στα πόδια του. Φέρτε και το καλοθρεμμένο μοσχάρι και σφάξτε το, να φάμε και να γιορτάσουμε, γιατί αυτός ο γιος μου ήταν νεκρός και αναστήθηκε, ήταν χαμένος και βρέθηκε.
(Οι υπηρέτες του βγάζουν τα κουρελιάρικα ρούχα και του φορούν άλλα, αρχοντικά. Του φορούν δαχτυλίδι στο χέρι και σαντάλια στα ξυπόλητα πόδια του. Κατόπιν, όλοι μαζί μπαίνουν στο σπίτι κι αρχίζει η γιορτή για την επιστροφή του άσωτου γιου. Ακούγεται δυνατά μουσική.)
Μεγαλύτερος γιος: (Επιστρέφει από τα χωράφια.) Μουσικές και χορούς ακούω. Τι να συμβαίνει άραγε; Έχουμε καμιά γιορτή και δεν το ξέρω; (Ρωτάει έναν υπηρέτη.) Υπηρέτη, πες μου τι συμβαίνει εδώ; Γιατί ακούω μουσικές και τραγούδια στο σπίτι μου;
Υπηρέτης: Γύρισε ο αδελφός σου, κι ο πατέρας σου έσφαξε το καλοθρεμμένο μοσχάρι, γιατί ήρθε πίσω γερός.
Μεγαλύτερος γιος: Ώστε έτσι ε; Ο πατέρας μου γιορτάζει την επιστροφή του άσωτου γιου του, που έφυγε τόσα χρόνια μακριά μας χωρίς να δώσει ένα σημείο ζωής. Δεν μπαίνω στο σπίτι.
Υπηρέτης: Θα ειδοποιήσω τον πατέρα σου ότι ήρθες. (Μπαίνει μέσα στο σπίτι και ξαναβγαίνει μαζί με τον πατέρα.)
Πατέρας: Έλα, γιε μου, να γιορτάσουμε όλοι μαζί. Γύρισε ο αδελφός που τόσα χρόνια τον είχαμε για χαμένο.
Μεγαλύτερος γιος: Δεν έρχομαι πατέρα. Έχω θυμώσει πολύ. Εγώ τόσα χρόνια σού δουλεύω και ποτέ δεν παράκουσα καμιά εντολή σου^. σ’ εμένα όμως, δεν έδωσες ποτέ ένα κατσίκι για να γιορτάσω με τους φίλους μου. Τώρα που ήρθε αυτός ο γιος σου, που κατασπατάλησε την περιουσία σου στην ασωτία, μέχρι και το καλοθρεμμένο μοσχάρι έσφαξες για χάρη του.
Πατέρας: Παιδί μου, εσύ είσαι πάντοτε μαζί μου και ό,τι είναι δικό μου είναι και δικό σου. Έπρεπε δε κι εσύ να ευφρανθείς και να χαρείς, γιατί ο αδελφός σου αυτός, για τον οποίο με τόση περιφρόνηση μιλάς, ήταν νεκρός και αναστήθηκε^. ήταν χαμένος και βρέθηκε.
Αφηγητής: Στην παραβολή αυτή, ο πατέρας συμβολίζει τον Θεό που αγαπά όλους τους ανθρώπους και συγχωρεί τα λάθη τους όταν μετανιώνουν ειλικρινά. Ο μικρότερος γιος συμβολίζει τους ανθρώπους που με τις αμαρτίες τους παίρνουν λάθος δρόμο στη ζωή, αλλά όταν το καταλαβαίνουν μετανοούν κι επιστρέφουν στην αγκαλιά και την αγάπη του Θεού. Ο μεγαλύτερος γιος συμβολίζει τους ανθρώπους που ζουν σύμφωνα με το θέλημα του Θεού τηρώντας τις εντολές Του, αλλά κατά βάθος η σχέση τους μαζί Του είναι μια τυπική σχέση, εμπορική (Τηρώ τις εντολές σου για να μου δίνεις ό,τι θέλω). Ο μεγαλύτερος γιος μοιάζει επίσης και με τους Φαρισαίους που περιφρονούσαν τους αμαρτωλούς και νόμιζαν ότι μόνο αυτοί, ως δίκαιοι, είχαν δικαιώματα επί της αγάπης του Θεού. Η παραβολή μας παρακινεί να ζητούμε κι εμείς ειλικρινά και ταπεινά συγγνώμη από τον Θεό όταν σφάλουμε. Να επιστρέφουμε πίσω, κοντά Του, γιατί είμαστε παιδιά Του^. κι Αυτός μας περιμένει πάντα με αγάπη να μας συγχωρήσει και να μας σφίξει στην αγκαλιά Του, όπως ο Πατέρας της παραβολής το μικρότερο γιο του.

 

ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΙΕΡΑΡΧΕΣ:
Μέγας Βασίλειος, Ιωάννης Χρυσόστομος, Γρηγόριος Θεολόγος

Στις 30 Ιανουαρίου τιμούμε τρία λαμπρά άστρα.
Τους τρεις Ιεράρχες:
Βασίλειο τον Μέγα, Γρηγόριο τον Θεολόγο και Ιωάννη τον Χρυσόστομο.
Η μέρα αυτή έχει καθιερωθεί σαν γιορτή της Ορθοδοξίας, της Παιδείας και των γραμμάτων, των δασκάλων και των μαθητών.

Υπήρξαν από τους πιο μορφωμένους ανθρώπους της εποχής τους. Κατάγονταν από εύπορες οικογένειες και σπούδασαν με ξακουστούς δασκάλους στις πιο φημισμένες σχολές του καιρού τους. Ήταν και οι τρεις σοφοί. Αγάπησαν τα γράμματα και τον πολιτισμό των αρχαίων Ελλήνων. Έγιναν μεγάλοι – πολύ μεγάλοι – δάσκαλοι, πραγματικοί φωστήρες (1). Αλλά και σπουδαίοι ρήτορες.

Όμως έζησαν απλή ζωή. Αφιέρωσαν τη ζωή τους 1) Στον Χριστό που για την αγάπη Του απαρνήθηκαν τιμές, δόξες και υλικές απολαύσεις και 2) Στους φτωχούς και δυστυχισμένους συνανθρώπους τους, μοιράζοντας τα πάντα σ’ αυτούς και φροντίζοντας πάντα γι’ αυτούς. Έτσι εφάρμοσαν άριστα την πρώτη και μεγάλη εντολή: « Αγαπήσεις Κύριον τον Θεόν σου εξ όλης της καρδίας σου και εξ όλης της ψυχής σου και εξ όλης της διανοίας σου και εξ όλης της ισχύος σου» (Να αγαπήσεις το Θεό σου με όλη την καρδιά, την ψυχή, τη σκέψη και τη δύναμή σου) και τη δεύτερη που είναι όμοια με αυτή, σύμφωνα με τα λόγια του Χριστού(2), «αγαπήσεις τον πλησίον σου ως σεαυτόν» (Να αγαπήσεις το συνάνθρωπό σου σαν τον εαυτό σου).
Για τη σοφία τους και την καλοσύνη τους, ο λαός τους εκτιμούσε και τους αγαπούσε πολύ.

Έζησαν σε χρόνια δύσκολα για την εκκλησία, αντιμετωπίζοντας τη φοβερή αίρεση(3) του Αρείου, που έλεγε ότι ο Χριστός δεν είναι ομοούσιος με τον Πατέρα και το Άγιο Πνεύμα αλλά ένα κτίσμα του Θεού.

Το συγγραφικό τους έργο είναι τεράστιο. Ο Βασίλειος έγραψε έργα παιδαγωγικά, δογματικά και ασκητικά. Ο ίδιος έγραψε και τη λειτουργία που φέρει το όνομά του (Λειτουργία του Μεγάλου Βασιλείου) και τελείται δέκα φορές το χρόνο. Ο Γρηγόριος έγραψε θεολογικούς λόγους για τη θεότητα του Ιησού Χριστού, καθώς επίσης, πολλές επιστολές και υπέροχα ποιήματα θεολογικού περιεχομένου. Ο Ιωάννης ονομάστηκε Χρυσόστομος για τη σπάνια ομορφιά των λόγων του και τη θερμή ευγλωττία του και από τα έργα του σώθηκαν 238 επιστολές, 1.000 ομιλίες θαυμάσιας ρητορικής τέχνης και λογής μελέτες.

Οι τρεις ιεράρχες έφυγαν σωματικά από τον κόσμο αλλά η ψυχή τους βρίσκεται στα πόδια του Θεού και Τον παρακαλεί πάντοτε για μας. Το φωτεινό παράδειγμα και τα υπέροχα έργα τους μας καθοδηγούν αλάνθαστα στο δρόμο της ορθής πίστης στον Ένα αληθινό Τριαδικό Θεό και της ειλικρινούς και άδολης αγάπης προς Αυτόν και τον πλησίον, που είναι κάθε συνάνθρωπός μας.

1. Φωστήρας : Μεγάλο, λαμπρό αστέρι. Εδώ, μεταφορικά, σημαίνει τον πολυμαθή και σοφό άνθρωπο.
2. Κατά Μάρκον ευαγγέλιο, Κεφ. ιβ΄ στ. 30-31.
3. Αίρεση = πλάνη, λαθεμένη πίστη.

Απολυτίκιο των Τριών Ιεραρχών (Απόδοση)

Αυτά τα τρία φωτεινά αστέρια που παίρνουν λάμψη απ’ το Θεό,
Αυτούς που φώτισαν την οικουμένη με τη θεϊκή διδασκαλία,
Αυτά τα ποτάμια της σοφίας,
που ξεδίψασαν όλη την πλάση με τη γνώση του Θεού.
Το Μέγα Βασίλειο, το Γρηγόριο το Θεολόγο
και τον ξακουστό Ιωάννη που τα λόγια του ήταν χρυσάφι.
Όλοι εμείς που θαυμάζουμε τη σοφία τους,
ας μαζευτούμε να τους τιμήσουμε με ύμνους,
γιατί αυτοί πάντοτε παρακαλούνε το Θεό για μας.

Λόγια των Τριών Ιεραρχών

«Όπως οι μέλισσες διαλέγουν το νέκταρ από τα λουλούδια, έτσι κι εσείς να διαλέγετε αυτά που διαβάζετε. Να κρατάτε τα καλά και ωφέλιμα».
Μέγας Βασίλειος

«Ένας και μόνο άνθρωπος με θεϊκή φωτιά στην καρδιά μπορεί να διορθώσει ολόκληρη πόλη». Ιωάννης Χρυσόστομος

«Πώς το καταλαβαίνετε, να έχετε εσείς περισσεύματα και ο άλλος να πεινά;»
«Κοίταζε εσύ μήπως πέσεις και μη γελάς αν δεις πώς ο άλλος έπεσε».
«Η γνώση είναι πολύ σπουδαίο καλό στη ζωή των ανθρώπων, αλλά για όσους δεν την χρησιμοποιούν σωστά, γίνεται αυτή κακό απ’ τα χειρότερα».
Γρηγόριος  Θεολόγος

…/…

Οι Τρεις Ιεράρχες ως παιδαγωγοί

του κ. Χρυσοστόμου Σύρκου, πρώην δημάρχου Μεγαρέων

Με νοσταλγικές αναμνήσεις των μαθητικών μου χρόνων από τον εορτασμό των τριών Ιεραρχών την 30^η Ιανουαρίου, επιχειρώ μια φτωχή αναφορά στο παιδαγωγικό έργο των τριών φωστήρων της τριση-λίου Θεότητος Βασιλείου του Μεγάλου, Ιωάννου του Χρυσοστόμου και Γρηγορίου του Θεολόγου.
Στο παρελθόν, τότε, για μας, ως μαθητές, η εορτή των τριών Ιεραρχών αποτελούσε ένα σταθμό, μια καμπή, της μαθητικής μας πορείας, αφού η ημέρα αυτή ήταν το τέλος μιας εκπαιδευτικής περιόδου και η αφετηρία των γραπτών εξετάσεων που άρχιζαν την 1^η Φεβρουαρίου.
Ναι, τότε οι μαθητές έδιναν γραπτές εξετάσεις και τον Φεβρουάριο εκάστου έτους. Το πρωί της 30^ης Ιανουαρίου συντεταγμένοι, και υπό την συνοδεία δασκάλων μας, προσερχόμεθα άπαντες στους ιερούς Ναούς για τον υποχρεωτικό εκκλησιασμό μας.
Ακολούθως επανερχόμεθα στις σχολικές αίθουσες για να πληροφορηθούμε το πρόγραμμα των γραπτών εξετάσεων μας, σε όλα τα μαθήματα. Ημέρες νοσταλγικές γεμάτες αναμνήσεις. Οι τρεις ιεράρχες, οι τρεις μέγιστοι φωστήρες τρισηλίου Θεότητος, οι άξιοι μιμητές του Θεανθρώπου Ιησού Χριστού προβάλλονταν και προβάλλονται ως πρότυπα βίου και έργου, εκσυγχρονιστές των προγενεστέρων και πρόδρομοι των μεταγενεστέρων.
Προικισμένοι εκ γενετής με πληθωρικά χαρίσματα θεωρούσαν την Αγία Γραφή πηγή γνώσεως, χωρίς να περιφρονούν και την ευρύτερη γνώση.
Γι’ αυτό και οι τρεις μελέτησαν και την «θύραθεν παιδείαν» και κυρίως την αρχαία ελληνική γραμματεία, που την θεωρούσαν «παιδαγωγὸν εἰς Χριστόν».
«Καθάπερ ἐκ ροδονιᾶς τοῦ ἄνθους δρεψάμενοι τὰς ἀκάνθας ἐκκλίνομεν, οὕτω καὶ τῶν τοιούτων λόγων – τῶν ἑλληνικῶν – ὅσον χρήσιμον καρπωσάμενοι, τὸ βλαβερὸν φυλαξώμεθα». Διακηρύσσει ο Μέγας Βασίλειος. Και σε νεοελληνική απόδοση: «Και όπως κόβοντας το τριαντάφυλλο, αποφεύγουμε τα αγκάθια της τριανταφυλλιάς, έτσι και από τα κείμενα αυτά θα πάρουμε ό,τι είναι χρήσιμον και θα φυλάξουμε τον εαυτό μας απ’ ό,τι είναι επιζήμιον».
«Σαφῶς ἐξ ἁπάντων συλλέγοντες τὸ χρήσιμον φεύγοντες δι’ ἑκάστου τὴν βλάβην» συμπληρώνει ο Ιωάννης ο Χρυσόστομος.
Ο δε Γρηγόριος ο Θεολόγος παρατηρεί και ελέγχει τους Χριστιανούς που περιφρονούν την αρχαία ελληνική γραμματεία, ως «ἐπίβουλον καὶ σφαλερὰν τῷ Θεῷ πόρρω βάλλουσαν κακῶς εἰδότες».
Υπό το πνεύμα αυτό και οι τρεις γράφουν παιδαγωγικά βιβλία, όπως τα πιο γνωστά:
α) «Πρὸς τοὺς νέους, ὅπως ἐξ ἑλληνικῶν ὠφελοίντο λόγων» του Μεγάλου Βασιλείου.
β) «Περὶ κενοδοξίας καὶ πῶς δεῖ ἀνατρέφειν τὰ τέκνα αὐτῶν» του Ιωάννου Χρυσοστόμου.
γ) «Ἐπιστολαί καὶ ἄλλα κείμενα ἀγωγῆς διὰ τὸν Νικόβουλον» του Γρηγορίου του Θεολόγου.
Βιώνοντας υπαρξιακά και οι τρεις τους την χριστιανική πίστη, κατόρθωσαν να συνυφάνουν τον ελληνισμό με τον Χριστιανισμό: με εκχριστιανισμό του ελληνισμού και τον εξελληνισμό, ιδίως γλωσ- σικώς και εκφραστικώς, του χριστιανισμού.
Το γεγονός αυτό είναι ύψιστης σημασίας, αφού το ελληνικό πνεύμα με τα νάματα του Χριστιανισμού, αναζωογονείται και γίνεται πάλι παράγοντας πολιτισμικός.
Ο δε Χριστιανισμός, με την ελληνική γλώσσα ως όργανο, προσφέρει την σωτήρια διδασκαλία του, ανετότερα στον άνθρωπο.
Εκεί όμως που οι μέγιστοι φωστήρες, οι τρεις Ιεράρχες είναι άφθαστοι και απλησίαστοι είναι στον τομέα της αγωγής, την οποία θεωρούν «τέχνη και επιστήμη».
«Τέχνη τεχνῶν καὶ ἐπιστήμην ἐπιστημῶν» χαρακτηρίζεται η αγωγή από τον Γρηγόριο τον Θεολόγο.
«Τῆς τέχνης ταύτης (τῆς ἀγωγῆς) οὐκ ἐστιν ἄλλη μείζων, τί γὰρ ἴσον τοῦ ρυθμίσαι τῶν ψυχῶν καὶ διαπλάσαι νέων διάνοιαν;» διερωτάται ο Ιωάννης ο Χρυσόστομος.
Γι’ αυτό κατά τον Μέγα Βασίλειο: «Τῆς παιδείας αἱ μὲν ρίζαι πικραί, ὁ δὲ καρπός γλυκύς». Διότι «παιδεία, φησίν, ἀγωγή τις ὠφέλιμος τῇ ψυχῇ ἐστίν, ἐπιμόνως πολλάκις τῶν ἀπὸ τῆς κακίας κηλίδων αὐτῶν ἀποκαθαίρουσαν».
Βαθύς γνώστης της αρχαίας ελληνικής γραμματείας ο Μέγας Βασίλειος αφιερώνει μεγάλο μέρος του συγγραφικού έργου στη θεμελίωση της ελληνοχριστιανικής παιδείας στον Πλάτωνα και τον απόστολο Παύλο.
Προτρέπει τους νέους να ενταχθούν στην κατηγορία εκείνων που επαινεί ο αρχαίος ποιητής Ησίοδος γράφοντας ότι ο άριστος άνθρωπος είναι όποιος μοναχός του ξεχωρίζει το σωστόν. Και καλός άνθρωπος όποιος συμμορφώνεται με τις σωστές υποδείξεις.
Συμβουλεύει τους νέους να διαβάζουν τους αρχαίους Έλληνες συγγραφείς και να παίρνουν ό,τι είναι χρήσιμο και να μη δίνουν προσοχή στα υπόλοιπα.
Αναφερόμενος στον σοφιστή Πρόδικον τον Κείον, προβάλλει την διήγηση του για τον Ηρακλή που επέλεξε τον δρόμο της αρετής από τον εύκολο δρόμο της κακίας. Εξυμνεί τα έργα του Ησιόδου. Αποφαίνεται ότι η ποίηση του Ομήρου είναι ένας ύμνος στην αρετή. Προβάλλει ως παραδείγματα πράξεις ανδρών της αρχαιότητας όπως: του Περικλή, του Ευκλείδη του Μεγαρέως, του Σωκράτη, του Μεγάλου Αλεξάνδρου, του Κλεινία, του Θέογνι, του Διογένη, του Βία του Πριπνέα και σωρεία άλλων.
Ο Μέγας Βασίλειος στην πραγματεία του «Πρὸς τοὺς νέους ὅπως ἐξ ἑλληνικῶν ὠφελοίντο λόγων» γράφει: Ο Όμηρος γράφει για τον Οδυσσέα, που σώθηκε γυμνός από το ναυάγιο και στην αρχή, με μόνη την εμφάνιση του, προκάλεσε τον σεβασμό της βασιλοκόρης Ναυσικάς. Η γύμνια του δεν είναι ντροπή, διότι αντί για ρούχα ήταν ντυμένος με την αρετή. Και ύστερα προκάλεσε αγαθή εντύπωση και στους άλλους Φαίακες, σε σημείο που να παρατήσουν την τρυφηλή ζωή τους και να προσπαθούν, θαυμάζοντας τον, να τον μιμηθούν.
Και στο στόμα κάθε Φαίακος, τότε, άλλη ευχή δεν υπήρχε παρά να γίνει δεύτερος Οδυσσέας.
Ο Όμηρος, συνεχίζει ο Μέγας Βασίλειος, διδάσκει ξάστερα τα εξής: Άνθρωποι γυμνασθήτε στην αρετή, που κολυμπά μαζί σας στο ναυάγιο, και όταν πατήσετε στην στεριά γυμνοί, θα σας παραστήσει πιο τιμημένους από τους αμέριμνους Φαίακες.
Η μόνη αναφαίρετη ιδιοκτησία είναι η αρετή. Την έχει δική του ο καθένας και όσο ζει και όταν φύγει απ’ αυτόν εδώ τον κόσμο.
Γι’ αυτό ο Σόλων είπε στους πλουσίους: «Ἀλλ’ ἡμεῖς αὐτοῖς οὐ διαμειψόμεθα τῆς ἀρετῆς τὸν πλοῦτον˙ ἐπεί τὸ μὲν ἔμπεδον ἀεί, χρήματα δ’ ἀνθρώπων ἄλλοτε ἄλλος ἔχει».
Και σε νεοελληνική απόδοση: Δεν θα ανταλλάξουμε μαζί τους τον πλούτο με την αρετή^. πάντα εκείνη μένει, ενώ το χρήμα συχνά απ’ τον έναν στον άλλο περνά.
Παρόμοια είναι και όσα λέγει ο Θέογνις. «ἐν οἶς φησί τὸν Θεόν, ὅντινα δὴ καὶ φησί, τοῖς ἀνθρώποις    τὸ τάλαντον ἐπιρρέπειν ἄλλοτε ἄλλως, ἄλλοτε μὲν πλουτεῖν, ἄλλοτε δὲ μηδὲν ἔχειν».
Και σε νεοελληνική απόδοση: Ο κάθε θεός γέρνει προς τους ανθρώπους το ζυγό με διαφορετικό πάντα τρόπο ώστε: άλλοτε να πλουτούν και άλλοτε να μην έχουν τίποτε.
Στο σημείο αυτό ας σταχυολογήσουμε ολίγα από την παιδαγωγική πραγματεία του ιερού Χρυσοστόμου με τίτλο «περὶ κενοδοξίας καὶ πῶς δεῖ ἀνατρέφειν τὰ τέκνα αὐτῶν».
Ο παιδαγωγός πρέπει να είναι επιστημονικά καταρτισμένος και ηθικά ακέραιος όχι μόνο, για να προσφέρει πλούσιες γνώσεις στον μαθητευόμενό του αλλά για να κάνει τον νέο εικόνα Θεού.
Η αγάπη του παιδαγωγού προς τους μαθητές του είναι ο πρωταρχικός και βασικός παράγοντας για την εκπαίδευση τους. Θεωρεί ότι ένας δάσκαλος πρέπει να κατέχει πολύ καλά το αντικείμενο της διδασκαλίας του και να είναι απολύτως βέβαιος για την ορθότητα των όσων λέγει.
Αναρωτιέται ο Άγιος, «ὅταν οὐν ἑαυτοὺς μὴ πείθομεν, πῶς ἑτέρους πείσωμεν;»
Όμως οι γνώσεις δεν είναι το μοναδικόν εφόδιον που πρέπει να έχει ένας καλός παιδαγωγός. Οφείλει να μεταχειρίζεται επιτυχώς την αυστηρότητα και την άκρατη πειθαρχία των μαθητών με την χαλαρότητα στο μάθημα και την δημιουργία ευχάριστης ατμόσφαιρας κατά την διδασκαλία του.
Σημαντικό επίσης είναι να θέτει διακριτά όρια ανάμεσα στην ανάγκη για συμβουλή και στην περίσταση για διαταγή.
Και οι τρεις Άγιοι πατέρες: Νουθετούν γονείς, διδασκάλους, μαθητές και καταλείπουν ιδέες παιδαγωγικές διαχρονικές.
Να τρέφετε τα παιδιά σας «ἐν παιδείᾳ καὶ νουθεσία Κυρίου» προτρέπει τους γονείς ο Ιερός Χρυσόστομος.
«Οι πατέρες που αμελούν να σωφρονίζουν τα παιδιά τους είναι παιδοκτόνοι» τονίζει ο ίδιος.
«Πώς είναι δυνατό να νουθετούν οι γονείς και οι δάσκαλοι τα παιδιά τους και οι ίδιοι να ζουν βίον άτακτον;». Διερωτάται ο Μέγας Βασίλειος.
«Και οι δύο γονείς να ανατρέφουν προσεκτικά και συνεχώς τα παιδιά τους, όπως ο ζωγράφος και ο γλύπτης το έργον, αλλά και σαν μια νεοϊδρυμένη πόλη με νόμους και κανόνες» συνιστά ο Ιωάννης ο Χρυσόστομος.
Κατά τους τρεις Ιεράρχες «Ο δάσκαλος πρέπει να έχει πολλά προσόντα, για να μπορέσει να επιτελέσει το έργο του».
Ο Μέγας Βασίλειος σκιαγραφεί τον δάσκαλο ως εξής: «Θεῷ φίλος ὤν, φιλόπτωχος, ἀόργητος, ἀμνησίκακος, ἀκενόδοξος, μηδὲν τοῦ Θεοῦ προτιμών». Να είναι φρόνιμος και έμπειρος ως ηλικιω-μένος, και ζωηρός ως νέος, αλλά και με έξωθεν (καλή) μαρτυρία.
Κατά τον Γρηγόριον τον Θεολόγον. Ο δάσκαλος οφείλει να καλλιεργεί στον μαθητή και το αίσθημα της ντροπής, αρετή που προστατεύει από κάθε αισχήμονα πράξη.
Κατά τον Μέγα Βασίλειο. Ο μαθητής οφείλει να είναι πράος στο ήθος, να σέβεται, να προσέχει, να τιμά, να αγαπά τον δάσκαλο, ως πατέρα και να τον μιμείται. Ακόμη ο μαθητής οφείλει να είναι φιλομαθής και επιμελής.
Επίσης ο μαθητής πρέπει να κάνει καλή χρήση του λόγου, να ερωτά με απλότητα και να αποκρίνεται χωρίς να ζητά τον θαυμασμό. Να μην διακόπτει τον ομιλούντα συμμαθητή του, όταν λέγει κάτι χρήσιμον και να μην παρεμβάλλει τον δικό του λόγον επιδεικτικώς.
Να έχει μέτρο στο να λέγει, να ακούει, να μαθαίνει χωρίς να ντρέπεται και να μην προκαλεί τον φθόνο. Όταν ερωτούν οι μαθητές οφείλουν να γνωρίζουν ότι δεν είναι κριτές του διδασκάλου, αλλά μαθητές και συνεργάτες του προς ανεύρεση της αλήθειας.
Να ζητούν από το δάσκαλο αποδείξεις λογικές που να ελκύουν την διάνοια. Εκεί όμως που οι τρεις διδάσκαλοι της Οικουμένης γίνονται απαράμιλλοι είναι στο θέμα των αμοιβών και των ποινών στους μαθητές. Με κριτήριο πάντα την αγάπη, το μέτρον και την επιείκεια συνιστούν: να επιβάλλονται οι έλεγχοι και οι ποινές στους άτακτους και τους αμελείς.
Οι τρεις Ιεράρχες δίδαξαν αγωγή και παιδεία και μίλησαν για κοινωνική καταξίωση του ατόμου ως προσώπου.
Στην διδασκαλία τους συνυπάρχει η αρετή και η παιδεία με την ορθόδοξη πίστη καθώς και η θύραθεν φιλοσοφία με το Χριστιανισμό. Πλησίασαν τους νέους, έλαβαν υπόψη τους τις ιδιαιτερότητες της ηλικίας και πρότειναν μεθόδους για να διαμορφωθούν οι νέοι ως ελεύθερους προσωπικότητες με κοινωνική αξία και οντότητα.
Νουθετούν και προτρέπουν τους νέους να λαμβάνουν επιστημονική παιδεία και χριστιανική αγωγή ώστε να γίνουν ολοκληρωμένες προσωπικότητες για να αποτελούν την ελπίδα του μέλλοντος.
Οι διαπαιδαγωγικές νουθεσίες και παρεμβάσεις τους είναι τόσο διαχρονικές που και σήμερα είναι επίκαιρες.
Οι Άγιοι αυτοί πατέρες της Εκκλησίας μας σπούδασαν την ελληνική γλώσσα και φιλοσοφία και διακρίθηκαν για τα ελληνοπρεπή αισθήματα τους. Το έργον τους αποτελεί σταθμό για τα ελληνικά γράμματα και την ορθοδοξία. Μελετώντας τα ογκώδη συγγράμματα των τριών αγίων πατέρων, ο μελετητής μένει εκστατικός για την διαχρονικότητα των μηνυμάτων τους.
Ακόμη και για την περιβαλλοντική εκπαίδευση και για την μόλυνση γράφουν. Η ρητορική του Ιωάννου του Χρυσοστόμου ο ποιητικός οίστρος του Γρηγορίου του Θεολόγου και η συγγραφική δεινότητα του Μεγάλου Βασιλείου συνθέτουν ένα σύνολο θαυμαστό με προσφορά στα γράμματα και τις επιστήμες. Ας απολαύσουμε τη ρητορική δεινότητα του ιερού Χρυσόστομου σε ένα κείμενο του με τίτλο: «Ἐμοὶ τὸ ζῆν Χριστός, καὶ τὸ ἀποθανεῖν κέρδος»: «Πολλὰ τὰ κύματα καὶ χαλεπὸν τὸ κλυδώνιον˙ ἀλλ’ οὐ δεδοίκαμεν μὴ καταποντισθῶμεν˙ ἐπὶ γὰρ τῆς πέτρας ἐστήκαμεν. Μαινέσθω ἡ θάλασσα, πέτραν διαλύσαι οὐ δύναται˙ ἐγειρέσθω τὰ κύματα, τοῦ Ἰησοῦ τὸ πλοῖον καταποντίσαι οὐκ ἰσχύει. Τί δεδοίκαμεν, εἰπέ μοι; Τὸν θάνατον; “Ἐμοὶ τὸ ζῆν Χριστός, καὶ τὸ ἀποθανεῖν κέρδος”. Ἀλλ’ ἐξορίαν, εἰπέ μοι; “Τοῦ Κυρίου ἡ γῆ καὶ τὸ πλήρωμα αὐτῆς”. Ἀλλὰ χρημάτων δήμευσιν; “Οὐδὲν εἰσηνέγκαμεν εἰς τὸν κόσμον, δῆλον ὅτι οὐδὲν ἐξενεγκεῖν δυνάμεθα”. Καὶ τὰ φοβερά τοῦ κόσμου ἐμοὶ εὐκαταφρόνητα, καὶ τὰ χρηστὰ καταγέλαστα. Οὐ πενίαν δέδοικα, οὐ πλοῦτον ἐπιθυμῶ˙ οὐ θάνατον φοβούμαι, οὐ ζήσαι εὐχομαι ἤ μή διὰ τὴν ὑμετέραν προκοπήν. Διὸ καὶ τὰ νῦν ὑπομιμνήσκω, καὶ παρακαλῶ τὴν ὑμετέραν θαρρεῖν ἀγάπην. Οὐδείς γὰρ ἡμᾶς ἀποσπάσαι δυνήσεται, ὅ γὰρ ὁ Θεὸς συνέζευξεν ἄνθρωπος χωρίσαι οὐ δύναται».
Και σε νεοελληνική απόδοση: «Είναι πολλά τα κύματα και φοβερή η τρικυμία. Αλλά δεν φοβόμαστε μήπως καταποντιστούμε, γιατί στεκόμαστε πάνω στην πέτρα. Ας μαίνεται η θάλασσα, δεν μπορεί να διαλύσει την πέτρα^. ας σηκώνονται τα κύματα, το πλοίον του Ιησού δεν μπορούν να το βυθίσουν.
Τι φοβόμαστε; Πες μου. Τον θάνατο; «Για μένα ζωή σημαίνει Χριστός και θάνατος σημαίνει κέρδος». Μήπως, πες μου, την εξορία; «Στον Κύριο ανήκει η γη και κάθε τι που την γεμίζει». Μήπως δήμευση περιουσίας; «Δεν φέραμε τίποτε στον κόσμο και είναι φανερόν ότι δεν μπορούμε τίποτε να πάρουμε μαζί μας». Και τα φοβερά του κόσμου μου είναι ευκαταφρόνητα και τα ευχάριστα καταγέλαστα. Δεν φοβούμαι την φτώχεια, δεν επιθυμώ τον πλούτο^. Δε φοβούμαι, δεν εύχομαι να ζήσω παρά μόνο για τη δική σας προκοπή. Γι’ αυτό και τα τωρινά σας θυμίζω και παρακαλώ την αγάπη σας να έχει θάρρος. Λοιπόν κανείς δεν μπορεί να με αποχωρήσει από σας, γιατί εκείνο που ο Θεός ένωσε, ο άνθρωπος δεν μπορεί να το χωρίσει».
Και ένα ποίημα του Γρηγορίου του Θεολόγου σε ελεγειακό μέτρο: «Εἰκοσέτης πάσαν Εὐφήμιος, ὡς μίαν οὔτις Ἑλλάδα καὶ Αὐσονίαν μούσαν ἐφιπτάμενος, στράπτων ἀγλαΐη τε καὶ ἤθεσιν ἦλθ’ ὑπὸ γαίαν. Αἰαί, τῶν ἀγαθῶν ὡς μόρος ὠκύτερος»
Και σε νεοελληνική απόδοση: «Στα είκοσι του χρόνια ο Ευφήμιος στην Ελληνίδα και Ιταλίδα μούσσα είχε εντρυφήσει όσο κανένας άλλος. Και αστράπτοντας από ομορφιά και ήθος κάτω από την γην ήρθε. Αλοίμονον: είναι τόσο γοργή η θανή των αγαθών ανθρώπων».
Διαχρονικοί χαριτωμένοι, οι τρεις Ιεράρχες, με συγράμματα που πολλά έχουν να διδάξουν, να νουθε-τήσουν τους συγχρόνους ερευνητές των παιδαγωγικών συστημάτων.
Οι άριστοι παιδαγωγοί. Δικαίως, επομένως, τιμώνται ως προστάτες της Παιδείας και των Γραμμάτων.
Σοφά ο υμνωδός ψάλλει στο απολυτίκιό τους:
«Τοὺς τρεῖς μεγίστους φωστῆρας τῆς τρισηλίου Θεότητος, τοὺς τὴν οἰκουμένην ἀκτῖσι δογμάτων θείων πυρσεύσαντας, τοὺς μελιρρύτους ποταμοὺς τῆς σοφίας, τοὺς τὴν κτίσιν πᾶσαν, θεογνωσίας νάμασι καταρδεύσαντας, Βασίλειον τὸν μέγαν καὶ τὸν θεολόγον Γρηγόριον, σὺν τῷ κλεινῷ Ἰωάννῃ, τῷ τὴν γλῶτταν χρυσορρήμονι, πάντες οἱ τῶν λόγων αὐτῶν ἐρασταί, συνελθόντες ὕμνοις τιμήσωμεν˙ αὐτοὶ γὰρ τῇ Τριάδι ὑπὲρ ἡμῶν ἀεὶ πρεσβεύουσιν.
Και σε νεοελληνική απόδοση: Αυτά τα τρία φωτεινά αστέρια που παίρνουν λάμψη απ’ το Θεό, Αυτούς που φώτισαν την οικουμένη με τη θεϊκή διδασκαλία, Αυτά τα ποτάμια της σοφίας, που ξεδίψασαν όλη την πλάση με τη γνώση του Θεού. Τον Μέγα Βασίλειο, τον Γρηγόριο τον Θεολόγο και τον ξακουστό Ιωάννη που τα λόγια του ήταν χρυσάφι. Όλοι εμείς που θαυμάζουμε τη σοφία τους, ας μαζευτούμε να τους τιμήσουμε με ύμνους, γιατί αυτοί πάντοτε παρακαλούνε το Θεό για μας.

Σας ευχαριστώ.

Δάσκαλοι

Τραγουδάνε οι δάσκαλοι.
Να διδάσκεις παιδιά μη θαρρείς
που ’ναι να τραγουδάς ένα τραγούδι.
Είναι μια υπόθεση κάπως δύσκολη.
Των δασκάλων η καρδιά
είναι σαν μια πλατεία για γιορτές,
λαμποκοπάει,
μα η αίθουσα διδασκαλίας δεν είναι
μια πλατεία για γιορτές,
εκεί ’ναι προσπάθεια, σκέψη και στρατηγική,
οργάνωση, μεθοδικότητα.
Καρδιά, ψυχή, φωνή αναλώνουν τις δυνάμεις.
Αγάπη κι αυστηρότητα παίζουν με τέχνη στο παιχνίδι.
Πλήθος τα συναισθήματα, πασχίζουν για τους «στόχους».
Εκεί δεν είναι πάντα δεδομένη η επιτυχία,
πάντα η μάθηση εύκολη δεν είναι.
Να διδάσκεις παιδικές, άδολες, αγνές ψυχές μη θαρρείς
που ’ναι να τραγουδάς ένα τραγούδι,
μα είναι λεβέντες όλο υπομονή και πείσμα οι δάσκαλοι
κι οι μαθητές τους όλο προοδεύουν,
μ’ έφοδο τη γνώση κατακτούν
ψηλά και πιο ψηλά
ανεβαίνουν τις τάξεις του σχολείου.
Στην πρώτη κιόλας τάξη
έμαθαν να γράφουν να διαβάζουν,
τους αριθμούς μετράνε ως το εκατό,
μπορούν και λογαριάζουν.
Με θέληση ήδη γράψανε
τις πρώτες προτασούλες,
βιβλία ωραία διάβασαν,
με χρώματα ζωγράφισαν.
Χειροτεχνίες έφτιαξαν,
τρελές δημιουργίες.
Παιχνίδια νέα παίξανε,
τραγούδια τραγουδήσανε
και το σχολειό αγαπήσανε…

Δρομπόνης Σωτήριος
Μέγαρα Αττικής,
21 Φεβρουαρίου 2016

[Βασισμένο στη φόρμα του ποιήματος του Τούρκου ποιητή Ναζίμ Χικμέτ «Χτίστες»
(Βιβλίο Γλώσσας ΣΤ΄ Δημοτικού, Εν. 13^η, «Τρόποι ζωής και επαγγέλματα»)] 

Μουσικοδιδάσκαλοι

Τραγουδάνε οι μουσικοδιδάσκαλοι.
Να διδάσκεις όμως μουσική μη θαρρείς
που ’ναι να τραγουδάς απλά ένα τραγούδι.
Είναι μια υπόθεση κάπως δύσκολη.
Των μουσικοδιδασκάλων η καρδιά
είναι σαν μια πλατεία για γιορτές,
λαμποκοπάει,
μα η αίθουσα διδασκαλίας δεν είναι
μια πλατεία για γιορτές,
εκεί ’ναι προσπάθεια, σκέψη και στρατηγική,
οργάνωση, μεθοδικότητα.
Καρδιά, ψυχή, φωνή και όργανα
αναλώνουν τις δυνάμεις.
Αγάπη, αυστηρότητα, νότες, ακρίβεια, ρυθμός
παίζουν με τέχνη στο παιχνίδι.
Πλήθος τα συναισθήματα, πασχίζουν για τους «στόχους».
Εκεί δεν είναι πάντα δεδομένη η επιτυχία,
πάντα η μάθηση εύκολη δεν είναι.
Να διδάσκεις παιδικές, άδολες, αγνές ψυχές μη θαρρείς
που ’ναι να τραγουδάς απλά ένα τραγούδι,
μα είναι λεβέντες όλο υπομονή και πείσμα
οι μουσικοδιδάσκαλοι
κι οι μαθητές τους όλο προοδεύουν,
μ’ έφοδο τη μουσική κατακτούν
ψηλά και όλο πιο ψηλά
ανεβαίνουν τις τάξεις του Ωδείου.
Στην πρώτη κιόλας τάξη έμαθαν το Do, Re, Mi και Νη, Πα, Βου,
κλειδί του sol, πεντάγραμμο
χρόνο, ρυθμό μετράνε.
Σολφέζ με νότες τραγουδούν,
παραλλαγή διαβάζουν, μελετάνε.
Τη χορωδία πλαισίωσαν,
παίζουν και οργανάκι.
Στο άψε, σβήσε έφτιαξαν
μουσικο… συνολάκι.
Τραγούδια κι ύμνους τραγουδήσανε,
τη μουσική αγαπήσανε…

Δρομπόνης Σωτήριος
Μέγαρα Αττικής,
4 Φεβρουαρίου 2024

[Βασισμένο στη φόρμα του ποιήματος του Τούρκου ποιητή Ναζίμ Χικμέτ «Χτίστες»
(Βιβλίο Γλώσσας ΣΤ΄ Δημοτικού, Εν. 13^η, «Τρόποι ζωής και επαγγέλματα»)]

Το ποίημα “Μουσικοδιδάσκαλοι” αφιερώνεται στον αείμνηστο Μουσικοδιδάσκαλό μου από το Ωδείο Αθηνών,
Λάζαρο Κουζηνόπουλο που εκοιμήθη εν Κυρίῳ πλήρης ημερών σε ηλικία 97 ετών στις 27/12/2023.

ΨΕΜΑ – ΑΛΗΘΕΙΑ
Ο ψεύτης και ο κλέφτης τον πρώτο χρόνο χαίρεται.
Εξήγηση: Όσοι προσπαθούν να εξαπατήσουν τους συνανθρώπους τους ή να ζουν σε βάρος τους, γρήγορα θα αποκαλυφθούν και θα τιμωρηθούν, όπως εξάλλου και οι κλέφτες.

Είπα την αλήθεια στο φίλο μου κι έγινε εχθρός μου.
Εξήγηση: Η αλήθεια είναι σκληρή και πικρή όταν αποκαλύπτει άσχημα πράγματα που έχουν γίνει. Όταν τη λέμε ωμά στους άλλους κινδυνεύουμε να γίνουμε ενοχλητικοί και ίσως αντιπαθητικοί.
Το ψέμα δε ζει για να γεράσει.
Εξήγηση: Η αλήθεια βγαίνει πάντα στην επιφάνεια, αργά ή γρήγορα, γι’ αυτό κανείς δεν πρέπει να βασίζεται στα ψέματα.

ΑΝΘΡΩΠΙΝΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ – ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ

Άκουγέ τα όλα κι όσα θέλεις πίστευε.
Εξήγηση: Ο άνθρωπος πρέπει να ακούει όλες τις γνώμες κι όλες τις απόψεις και μετά να κρίνει ποιες και πόσες θα πιστέψει.

Μεγάλος ανήφορος σημαίνει και μεγάλος κατήφορος.
Εξήγηση: Αξίζει να κοπιάσουμε και να προσπαθούμε για να πετύχουμε κάτι στη ζωή μας γνωρίζοντας ότι η ανταμοιβή μας θα είναι μεγάλη και θα αποζημιωθούμε.

Μη ρίχνεις πέτρες στο πηγάδι που σε δρόσισε.
Εξήγηση: Η αχαριστία και η αγνωμοσύνη απέναντι σε αυτούς που με οποιονδήποτε τρόπο  σε έχουν βοηθήσει είναι μεγάλο λάθος.

Μόλις φύγει ο εχθρός, όλοι γενναίοι γίνονται.
Εξήγηση: Οι δειλοί και φοβητσιάρηδες κάνουν τους ήρωες μόλις απομακρυνθεί ο κίνδυνος.

Ο χορτασμένος το νηστικό δεν τον πιστεύει.
Εξήγηση: Οι άνθρωποι που τα έχουν όλα στη ζωή τους και δεν τους λείπει τίποτε, δυσκολεύονται  να καταλάβουν τις δυσκολίες και την ταλαιπωρία των φτωχών και αδύναμων.

Βρείτε κι εσείς το νόημα στις παρακάτω σοφές παροιμίες
(Αν δυσκολεύεστε, ρωτήστε και τους μεγαλύτερους.)

1. Όποιον ανακατεύεται με τα πίτουρα τον τρώνε οι κότες.
2. Όταν χτυπιούνται δυο σταμνιά ένα απ’ τα δυο θε να σπάσει.
3. Ο λύκος κι αν εγέρασε κι άλλαξε το μαλλί του μήτε τη γνώμη άλλαξε μήτε την όρεξή του.
4. Στου κουφού την πόρτα όσο θέλεις βρόντα.

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ ΠΟΥ ΧΑΘΗΚΑΝ Ή ΧΑΝΟΝΤΑΙ

παγοπώλης
πλανώδιος μανάβης,
βαρελάς
νερουλάς,
παγωτατζής,
αλμπάνης,
ντενεκετζής,
καρεκλάς,
καλαθοποιός,
υαλοποιός,
λούστρος,
σαμαράς,
τσαγκάρης.

Νερουλάς: Γέμιζε βαρέλια με νερό, περνούσε από τις γειτονιές και το πουλούσε.

Λούστρος: Καθόταν στις πλατείες και γυάλιζε τα παπούτσια των περαστικών.

Σαμαράς: Έφτιαχνε σαμάρια για τα γαϊδουράκια.

Καρεκλάς: Περνούσε απ΄τις γειτονιές και έφτιαχνε με ψάθες τις χαλασμένες καρέκλες.

Μυλωνάς: Είχα μύλο κι έκανε το σιτάρι  αλεύρι.

Πεταλωτής: Έβαζε πέταλα στα πόδια των αλόγων.

Ασβεστοποιός: Έφτιαχνε τον ασβέστη στο ασβεστοκάμινο.

Τελάλης: Περνούσε από τις γειτονιές και διαλαλούσε ένα σπουδαίο γεγονός

Τσαρουχοποιός: Έφτιαχνε τσαρούχια.

Βαρελοποιός: Έφτιαχνε βαρέλια από δρυ ή βελανιδιά.

Γαλατάς: Περνούσε από τις γειτονιές και πουλούσε γάλα στα σπίτια.

Κανατάς: Πουλούσε κανάτες.

Τσαγκάρης : Έφτιαχνε και επιδιόρθωνε παπούτσια.

Παγοπώλης: Τα παλιότερα χρόνια περνούσε από τις γειτονιές ο παγοπώλης και πουλούσε πάγο. Τον αγόραζε από κάποιο εργαστήριο παραγωγής πάγου, που υπήρχε στις μεγάλες πόλεις. Έβαζε τον πάγο σε μικρά ψυγεία και τον μετέφερε στα χωριά με ένα φορτηγάκι με μεγάλη καρότσα. Το επάγγελμα αυτό εξαφανίσθηκε γιατί τώρα έχουμε τα ηλεκτρικά ψυγεία κι έχουμε συνέχεια ψύξη για τα τρόφιμα και παγάκια.

Γυρολόγος: Τις προηγούμενες δεκαετίες δεν υπήρχαν στα χωριά καταστήματα κι ο κόσμος έκανε τα ψώνια του από το γυρολόγο. Αυτός κυκλοφορούσε με ένα αυτοκίνητο που στο πίσω μέρος του είχε αποθηκευτικό χώρο. Εκεί έβαζε τα εμπορεύματά του, που τα αγόραζε από καταστήματα στις πόλεις και τα πουλούσε με κέρδος. Αυτά ήταν από υφάσματα, προικιά και ρούχα μέχρι κουζινικά και διάφορα εργαλεία. Ο γυρολόγος φώναζε τα εμπορεύματά του και οι νοικοκυρές έβγαιναν έξω και ψώνιζαν. Στις μέρες μας δεν υπάρχουν γυρολόγοι γιατί ψωνίζουμε αυτά που χρειαζόμαστε από τα καταστήματα που πλέον υπάρχουν παντού.