ΤΑ ΒΑΣΙΚΑ ΕΙΔΗ ΤΩΝ ΣΥΓΧΟΡΔΙΩΝ:
Για να σχηματίσουμε µία τρίφωνη συγχορδία χρειαζόμαστε τρεις νότες.
Μία ως ΒΑΣΗ, µία ως ΜΕΣΗ και µία ως ΚΟΡΥΦΗ.
Έχουμε τρία βασικά είδη συγχορδιών:
α) Ελαττωμένη: Σχηματίζεται µε ΒΑΣΗ >> ΜΕΣΗ: 3η µικρή ΒΑΣΗ >> ΚΟΡΥΦΗ: 5η ελαττωµένη
β) Ελάσσονα: Σχηματίζεται µε ΒΑΣΗ >> ΜΕΣΗ: 3η µικρή ΒΑΣΗ >> ΚΟΡΥΦΗ: 5η καθαρή
γ) Μείζονα: Σχηματίζεται µε ΒΑΣΗ >> ΜΕΣΗ: 3η µεγάλη ΒΑΣΗ >> ΚΟΡΥΦΗ: 5η καθαρή
δ) Αυξημένη: Σχηματίζεται µε ΒΑΣΗ >> ΜΕΣΗ: 3η µεγάλη ΒΑΣΗ >> ΚΟΡΥΦ : 5η αυξηµένη
Παρατηρούμε ότι:
α) Η ελάσσονα µε την µείζονα συγχορδία, έχουν το διάστημα 5ης, ΒΑΣΗ-ΚΟΡΥΦΗ, ίδιο ( 5η καθαρή )
β) Η ελάσσονα με την ελαττωμένη συγχορδία, έχουν το διάστημα 3ης, ΒΑΣΗ-ΜΕΣΗ, ίδιο ( 3η µικρή ) και
γ) Η µείζονα µε την αυξημένη συγχορδία, έχουν το διάστημα 3ης, ΒΑΣΗ-ΜΕΣΗ, ίδιο ( 3η µεγάλη )
Π.χ. με βάση τη νότα ντο:
Παρατηρούμε ότι οι συγχορδίες δημιουργούνται από διαστήματα τρίτης, το ένα πάνω από το άλλο, ή όπως τις λέμε υπερκείμενες τρίτες, χρησιμοποιώντας ως πρώτο συνθετικό τη λέξη “υπερ” και ως δεύτερο την αρχαία λέξη “κείμενα” με τη σημασία του πεσμένου, αυτού που είναι κάτω, του ξαπλωμένου, εννοώντας πως τοποθετούμε τρίτες τη μία πάνω από την άλλη (λόγω του πρώτου συνθετικού υπερ-).
(Ας σημειώσουμε εδώ, από την ντοπιολαλιά της Ρόδου, τη λέξη κείτττoμαι -επίτηδες τα 3 τ).
Και… λίγη τοπική ιστορία της Ρόδου :
Ο Κολοσσός της Ρόδου, άγαλμα τεραστίων διαστάσεων, θεωρείται ένα από τα 7 αρχαία θαύματα του Κόσμου και η φήμη του εξαπλώνεται στους αιώνες.
Κατασκευάστηκε το 305 π.X., έπειτα από 12 χρόνια δουλειάς από τον Χάρη τον Λίνδιο, μαθητή του Λυσίππου, προς τιμήν του θεού Ήλιου, προστάτη του νησιού και συμβόλιζε την ανεξαρτησία, την τιμή και την ανδρεία του λαού. Η κατασκευή του αγάλματος συνδέεται άμεσα μ’ ένα σημαντικό γεγονός της ιστορίας της Ρόδου, την επιτυχημένη λύση της πολιορκίας της πόλης από τον Δημήτριο ( 305 π.Χ. ).
Συμβόλιζε την ανεξαρτησία και την ανδρεία του λαού, αφού συνδέεται άμεσα με την επιτυχημένη λύση της πολιορκίας της πόλης από τον Δημήτριο.
Η άποψη που διχάζει τους ιστορικούς είναι για την τοποθεσία στην οποία βρισκόταν το άγαλμα. Μια εκδοχή υποστηρίζει ότι το άγαλμα στήθηκε στο λιμάνι με τα πόδια του να πιάνουν τα δυο άκρα του λιμανιού στο Μανδράκι (εκεί που σήμερα είναι τα δύο μπούτζινα ελάφια, αρσενικό και θηλυκό), στηριζόμενη σε μια επιγραφή που έλεγε ότι τον τοποθέτησαν όχι μόνο πάνω από το πέλαγος αλλά και στη ξηρά.
Το επίγραμμα, όμως που σώθηκε στην Παλατινή Ανθολογία (συλλογή αρχαίων και βυζαντινών, ελληνικών επιγραμμάτων που καλύπτει μία περίοδο από τον 7ο αιώνα π.Χ. έως το 600 μ.Χ. και θεωρείται ότι συντάχθηκε τον 10ο αιώνα) και το οποίο πιστεύεται ότι βρισκόταν χαραγμένο στη βάση του αγάλματος, προϋποθέτει μια μοναδική βάση και όχι δύο για την στήριξη των ανοιγμένων σκελών: «Αυτώ σοι προς Όλυμπον εμακύνοντο Κολοσσόν, τόνδε Ρόδου ναίεται Δωρίδος, Αέλιε χάλκεον ανίκα κυμα κατευνάσαντες Ενυούς, έστεψαν πάτραν δυσμενέων ενάροις, ου γαρ υπέρ πελάγους μόνον άνθεσαν, αλλά και εν γα, αβρόν αδουλεύτου φέγγους ελευθερίας, τοις γαρ αφ’ Ηράκληος αεξηθεισι γενέθλας, πάτριος εν πόντω κην χθονί κοιρανία». («Για σένα ως τον Όλυμπο έκαναν ψηλό τον Κολοσσό οι Δωριείς που κατοικούν στο νησί της Ρόδου, Θεέ Ήλιε, όταν ανέτρεψαν το κύμα των εχθρών, παρόλο που τους κατάτρεχε η κατάρα της θεάς Ενυούς, έστεψαν με δόξα τη γενέτειρά τους Ρόδο, δεν τον στήσανε θεοκρέμαστο πάνω από τη θάλασσα μονάχα, αλλά και στέρεα πάνω στη γη, φως ολόλαμπρο αδούλωτης λευτεριάς, είναι κληρονομιά σ΄αυτούς που γαλουχήθηκαν από το γένος του θεού Ηρακλή στις στεριές και στις θάλασσες που κυβερνούμε»).
Σύμφωνα με τον αρχαίο σχολιαστή του Στράβωνα «όταν έπεσε κατέστρεψε πολλά σπίτια». Άλλωστε, αν ο Κολοσσός βρισκόταν στο Μανδράκι, θα είχε αχρηστέψει με την πτώση του όλο το λιμάνι, πράγμα ολέθριο για μια πόλη που ήταν ναυτική δύναμη, ενώ για την κατασκευή του θα ήταν αδύνατο το λιμάνι να είχε παραμείνει κλειστό για δώδεκα χρόνια. Εξάλλου, ο Στράβων αναφέρει με σαφήνεια ότι τον είδε μετά το σεισμό, πεσμένο στη γη.
Η επικρατέστερη άποψη είναι πως το άγαλμα θα έπρεπε να βρισκόταν στη Μεσαιωνική Πόλη, στο Παλάτι του Μεγάλου Μαγίστρου, στη θέση του οποίου πιθανολογείται ότι βρισκόταν ναός αφιερωμένος στον Απόλλωνα. Σε αυτή τη θέση, που δεσπόζει προς το λιμάνι είναι πιθανότερο να ήταν τοποθετημένος ο Κολοσσός.
Πώς συνδέεται ο Κολοσσός της Ρόδου με τις συγχορδίες;
Αυτές τις λέξεις που χαρακτηρίζουν την κατασκευή των συγχορδιών «υπερκείμενες τρίτες»: Υπερ και κείμενες. Από την αρχαία ελληνική λέξη κείμαι, κείμενος, συνώνυμη του κείτομαι, που σημαίνει αυτός που είναι κάτω, ξαπλωμένος ή πεσμένος.
Μήπως θυμάστε κάποια σχετική φράση; Σε κάποιο χρησμό; Γύρω στο 227 π.Χ. ένας χρησμός που αφορούσε τον Κολοσσό έλεγε «μη κίνει τα κείμενα» (δηλαδή αυτά που είναι κάτω, ξαπλωμένα, πεσμένα), ενώ στις συγχορδίες έχουμε υπερκείμενες τρίτες.
Το “άδοξο τέλος” του Κολοσσού
Σύμφωνα με τον Πλίνιο, ο Κολοσσός παρέμεινε όρθιος 66 χρόνια και έπεσε -σύμφωνα και με μαρτυρία του Πολύβιου- όταν σεισμός τάραξε το νησί. Ο γεωγράφος Στράβων που πέρασε μετά το 226 π.Χ. από το νησί αναφέρει ότι: «κείται νυν από σεισμού πεσών, περικλασθείς γονάτων» (βρίσκεται τώρα σπασμένος από τα γόνατα κι έπεσε από το σεισμό).
Οι Ρόδιοι, όπως αναφέρει ο Πολύβιος (203-120 π.Χ.), ζήτησαν αρχικά οικονομική ενίσχυση για την ανακατασκευή του, αλλά τελικά δεν τον ξαναέφτιαξαν εξαιτίας κάποιου χρησμού που έλεγε: «μη κίνει τα κείμενα», όπως εξηγεί ο Στράβων.
Οκτακόσια ογδόντα περίπου χρόνια μετά το φοβερό σεισμό του έτους 227 π.Χ. που τον κατέστρεψε, το «θαύμα» αυτό του αρχαίου κόσμου βρισκόταν πεσμένο στη γη και αποτελούσε ένα από τα σημαντικότερα ιερά προσκυνήματα της ευρύτερης γεωγραφικής περιοχής του.
Όταν το 653 μ.Χ κατέλαβε τη Ρόδο ο χαλίφης των Αράβων Μωαβιά, πούλησε το χαλκό του αγάλματος σε έναν Εβραίο έμπορο από τη Συρία, που τον μετέφερε με εννιακόσιες καμήλες
Με μία κοινή λέξη (από το ρήμα κείμαι), συνδέσαμε τις συγχορδίες και την τοπική ιστορία της Ρόδου, σχετικά με τον Κολοσσό, ενός από τα επτά θαύματα της αρχαιότητας, το οποίο σύμφωνα με όλους τους μελετητές, δεν βρισκόταν στο Μανδράκι, αλλά κάπου κοντά στη θέση που σήμερα είναι το Παλάτι του Μεγάλου Μαγίστρου, μέσα στη Μεσαιωνική Πόλη.
