Σήμερα γνωρίσαμε του κλέφτες και τους αρματολούς μέσα απο έργα τέχνης και κλέφτικα τραγούδια.
Και ένας γνωστός κλέφτης ο Κατσαντώνης :
Γνωρίσαμε και πώς είναι ένας τσολιάς , την ενδυμασία του και τι σημαίνει κάθε μέρος της.
Τσόλιας – έργο του Θεόφιλου Χατζημιχαήλ
Τσολιάς :
Προέρχεται από το τουρκικό çul (αραβικό cull) και σημαίνει το “κουρέλι”, “το τσόλι”, “το παλιό ρούχο”. Σύμφωνα με το Μπαμπινιώτη: “ η λέξη είχε αποδοθεί μειωτικά στους κλέφτες και τους αρματολούς, από τους Τούρκους, επειδή η φουστανέλα ήταν ραμμένη από πολλά μικρά κομμάτια ύφασμα.
Αυτή η ονομασία που δεν ήταν διόλου τιμητική για τον τσολιά.
Η λέξη δεν είναι Τουρκικής προέλευσης. Η πρέλευση του είναι από την πόλη Φες ή Φεζ (αραβ. فاس Fās, γαλλ. Fès) του Μαρόκου.
Φάριο (ή φάρεο). Είναι το καπέλο του εύζωνα από κόκκινη τσόχα, που στο κέντρο του μετώπου φέρει το ελληνικό εθνόσημο. Η μακριά μαύρη φούντα, από μετάξι αποτελεί χαρακτηριστικό κομμάτι του. Το σχήμα της θεωρείται πως συμβολίζει το δάκρυ του Χριστού στη Σταύρωση.
Ή φέρμελη : Είναι το γιλέκο του εύζωνα με λευκά και επίχρυσα νήματα, με τα οποία απεικονίζονται σχέδια λαογραφικής σημασίας. Ένα από αυτά αποτελούν τα αρχικά Χ και Ο, τα οποία θεωρείται ότι αντιστοιχούν στις λέξεις χριστιανός και ορθόδοξος. Η κατασκευή του χρειάζεται τουλάχιστον 60 μέρες.
Η φουστανέλα έχει 400 πτυχές, όσα και τα χρόνια της τουρκικής σκλαβιάς, οι οποίες δεν σιδερώνονται, αλλά γίνονται από τους ίδιους τους εύζωνες με «πάτημα και χέρι».
Οι κάλτσες είναι λευκές και κατασκευασμένες από μαλλί και κάθε εύζωνας φέρει από δύο κάλτσες σε κάθε πόδι.
Οι καλτσοδέτες. είναι κατασκευασμένες από μετάξι και έχουν μαύρο χρώμα.
Tσαρούχια είναι και αυτή μια λέξη τουρκικής προέλευσης ( çaruk) και σημαίνει το σανδάλι με την πέτσινη σόλα. Στην πραγματικότητα το τούρκικο “Charoq” ήταν σανδάλι με δερμάτινη σόλα και μακριά λουριά , τα οποία δένονταν στο πόδι μέχρι το γόνατο.
Τα τσαρούχια ζυγίζουν 3 κιλά και έχουν στη σόλα 60 καρφιά και ένα πέταλο.
Η μαύρη φούντα είναι από μετάξι, ενώ λέγεται ότι παλιά έκρυβαν εκεί κοφτερά αντικείμενα για ν’ αντιμετωπίσουν τον εχθρό σε μια σύγκρουση.





