«Του Γενάρη το φεγγάρι λάμπει σαν μαργαριτάρι»
Βασιλόπιτα 2024
ΚΑΛΩΣΟΡΙΖΟΝΤΑΣ ΤΟ 2024
Ευχές
Χριστούγεννα
Εσωτερικός κανονισμός
Απόκριες
Ήρθαν οι Απόκριες, η πιο τρελή γιορτή του χρόνου. Η έναρξη του τριωδίου αλλά και τα αποκριάτικα έθιμα που είναι πλούσια στην πατρίδα μας, μας δίνουν την ευκαιρία για γνώσεις, μα κυρίως για πολύ παιχνίδι.
ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΥΛΙΚΟ
- Το καρναβάλι έχει τις ρίζες του στην αρχαιότητα. Οι μάσκες που φοράμε τις Απόκριες, δεν είναι άλλο από μια εξέλιξη των αρχαίων προσωπείων που φορούσαν οι ηθοποιοί, όταν έπαιζαν στις θεατρικές παραστάσεις που δίνονταν προς τιμήν του θεού Διονύσου.
- Η λέξη «Απόκριες» είναι σύνθετη από τις λέξεις «από» και «κρέας». Σημαίνει δηλαδή, την αποχή από το κρέας την τελευταία εβδομάδα του τριωδίου, που μας προετοιμάζει για τη νηστεία της Σαρακοστής. Ανάλογη με την ελληνική λέξη Αποκριά είναι και η λατινική λέξη «καρναβάλι» (Carneval, Carnevale, από τις λέξεις Carne=κρέας και Vale=περνάει)
- Οι Απόκριες διαρκούν 3 εβδομάδες, γι’αυτό και η περίοδος αυτή ονομάζεται Τριώδιο. Η πρώτη εβδομάδα των Αποκριών λέγεται και «Προφωνή», επειδή παλιά προφωνούσαν, δηλαδή διαλαλούσαν ότι άρχιζαν οι Απόκριες. Η δεύτερη εβδομάδα λέγεται «Κρεατινή» ή της «Κρεοφάγου», επειδή έτρωγαν κρέας και δεν νήστευαν ούτε την Τετάρτη ή την Παρασκευή. Η τρίτη εβδομάδα λέγεται «Τυρινή» ή της»Τυροφάγου», επειδή έτρωγαν γαλακτοκομικά προϊόντα.
- Στη μέση της Αποκριάς, βρίσκεται και η «Τσικνοπέμπτη». Την ημέρα αυτή συνηθίζεται να τρώμε ψητό κρέας στα κάρβουνα, εξ ου και το όνομά της, από τον καπνό που ονομάζεται «τσίκνα».
Τις γνώσεις που προσλάβαμε τις συγκεντρώνουμε σε ένα βιβλιαράκι:
Ταξιδέψαμε στο Γαλαξίδι με τα αλευρομουτζουρώματα, στη Νάουσα με τους Γενίτσαρους και τις Μπούλες, στον Σοχό Θεσσαλονίκης με τους Κουδουνοφόρους και στα Γιάννενα με τις Τζαμάλες. Παρακολουθούμε βίντεο που δείχνουν τα έθιμα σε αυτές τις περιοχές και στη συνέχεια βρίσκουμε τις περιοχές αυτές στον χάρτη:
Όλα αυτά που είδαμε και μάθαμε συγκεντρωμένα σε ένα βιβλιαράκι:
Διαβάζουμε την αστεία ιστορία «Ο καπελάς«:
Μια φορά και έναν καιρό ήταν ένας άνθρωπος που πουλούσε καπέλα. Ο άνθρωπος αυτός δεν κουβαλούσε τα καπέλα μέσα σε βαλίτσα ή σε καροτσάκι, παρά τα στοίβαζε στο κεφάλι του!
Πρώτο φορούσε το δικό του καρό καπέλο. Πάνω απ΄αυτό έβαζε τα γκρι καπέλα, μετά τα καφέ και μετά τα μπλε και τα κίτρινα. Πάνω-πάνω έβαζε τα κόκκινα καπέλα. Περπατούσε αργά, πολύ αργά στον δρόμο και κρατούσε πολύ ίσια την πλάτη του για να μπορεί να ισορροπεί τα καπέλα του. Καθώς προχωρούσε φώναζε: “Καπέλα! Καπέλα! Ο καπελάς!”.
Ένα πρωινό όμως κανείς δεν ήθελε να αγοράσει καπέλο. Ούτε γκρι, ούτε μπλε, αλλά ούτε και κίτρινο. Ούτε καν ένα κόκκινο. Ο καπελάς ήταν πολύ λυπημένος. Έτσι αποφάσισε να πάει μια βόλτα στην εξοχή. Περπατούσε αργά και καμαρωτά για να ισορροπούν τα καπέλα του. Κάποια στιγμή έφτασε κάτω από ένα μεγάλο δέντρο. “Να ένα ωραίο μέρος για να ξεκουραστώ λίγο!” σκέφτηκε ο καπελάς.
Κάθισε κάτω αργά. Πολύ-πολύ αργά. Ακούμπησε στον κορμό του δέντρου και έβαλε το χέρι του για να πιάσει τα καπέλα του. Ήταν όλα εκεί; Πρώτα άγγιξε το δικό του καρό καπέλο, μετά τα γκρι, μετά τα καφέ, τα μπλε και τέλος τα κίτρινα καπέλα. Και βέβαια πάνω-πάνω τα κόκκινα. Τώρα πια ήταν ήσυχος. Τον πήρε λοιπόν ο ύπνος. Ένας ύπνος βαθύς και μεγάλος.
Όταν ξύπνησε, χασμουρήθηκε και τεντώθηκε πολύ-πολύ αργά για να κρατήσει σε ισορροπία τα καπέλα του.
Τα καπέλα του; Κάτι περίεργο συνέβαινε. Άγγιξε το δικό του καρό καπέλο. Μετά άγγιξε… “Μα πού πήγαν τα καπέλα μου;” Έψαξε εδώ: τίποτα. Έψαξε εκεί: τίποτα. Έψαξε αριστερά: τίποτα! Κοίταξε κάτω. Κοίταξε επάνω. Και τι να δει; Το δέντρο ήταν γεμάτο μαϊμούδες. Κάθε μαϊμού είχε και από ένα καπέλο. Γκρι καπέλα και καφέ. Μπλε καπέλα και κίτρινα. Στα πιο ψηλά κλαδιά του δέντρου είδε και τα κόκκινα καπέλα.
Ο καπελάς κοίταξε τις μαϊμούδες. Οι μαϊμούδες κοίταξαν τον καπελά. Τώρα τι γίνεται; “Ε μαϊμούδες” φώναξε κουνώντας το δάχτυλο του. “Δώστε μου τα καπέλα μου”. “Τσκ τσκ τσκ” είπαν οι μαϊμούδες κουνώντας το δάχτυλο στον καπελά.
Ο καπελάς θύμωσε πάρα πολύ. “Ε μαϊμούδες” φώναξε χτυπώντας τα πόδια του κάτω. “Δώστε μου τα καπέλα μου”. “Τσκ τσκ τσκ” είπαν οι μαϊμούδες χτυπώντας τα πόδια τους κάτω.
Ο καπελάς θύμωσε πάρα πολύ. “Ε μαϊμούδες” φώναξε χοροπηδώντας πάνω κάτω. “Δώστε μου τα καπέλα μου”. “Τσκ τσκ τσκ” είπαν οι μαϊμούδες χοροπηδώντας πάνω κάτω.
“Δώστε μου τα καπέλα μου” φώναξε ο καπελάς που θύμωσε ακόμα πιο πολύ.
“Αυτό ήταν!” είπε. Έξαλλος από θυμό, έβγαλε το καπέλο του και το πέταξε στο χώμα.
Όλες οι μαϊμούδες τότε έβγαλαν τα καπέλα τους και τα πέταξαν στο χώμα. Καπέλα έρχονταν από παντού και αιωρούνταν αργά, πολύ αργά. Γκρι και καφέ, μπλε και κίτρινα. Από την κορυφή του δέντρου ήρθαν τα κόκκινα.
Ο καπελάς χαμογέλασε. Στοίβαξε τα καπέλα του και τα φόρεσε. Και σιγά, πολύ-πολύ σιγά άρχισε να περπατάει προς την πόλη. “Καπέλα, καπέλα! Ο καπελάς”.
Ώρα για παιχνίδι! Ένα παιδί γίνεται καπελάς και τα υπόλοιπα μαϊμούδες. Οι μαϊμούδες πρέπει να μιμηθούν τις κινήσεις του καπελά.
Διαβάζουμε το διασκεδαστικό αποκριάτικο ποίημα «Ο κλόουν» της Ειρήνης Γενειατάκη Αρβανιτίδη και έπειτα ζωγραφίζουμε ότι μας έκανε εντύπωση:
Παραπάχυν’ ένας κλόουν,
μια φορά καλέ παιδιά
και του ήρθανε τα ρούχα,
της παράστασης στενά.
Σφίγγει, σφίγγει το ζωνάρι
και τεντώνει τα κουμπιά,
παίρνει φόρα και ορμάει
κι η παράσταση αρχινά.
Με το νούμερο το πρώτο,
κρακ, πετιούνται τα κουμπιά
και του φάνηκε του δόλιου,
η χοντρή του η κοιλιά!
Με το νούμερο το άλλο,
φίλοι μου, τι να σας πω,
σκιστηκέ το παντελόνι
και του φάνηκ’ ο ποπός.
Ξεκαρδίστηκαν στα γέλια,
γέροι, νέοι και παιδιά
κι από τη ντροπή του κλόουν
δίαιτ’ αυστηρή αρχινά.
Ακούμε το τραγούδι «Ο παλιάτσος» από τη χορωδία Τυπάλδου:
Παρατηρούμε τις εκφράσεις του προσώπου του παλιάτσου και προσπαθούμε να τις μιμηθούμε. Κάνουμε το ανάλογο φύλλο εργασίας:
Εγγραφές μαθητών/τριών στα Νηπιαγωγεία για το σχολικό έτος 2023-24
Γλωσσικές δραστηριότητες
Σε τακτά χρονικά διαστήματα, όταν έχουμε ελεύθερο χρόνο, κάνουμε γλωσσικές ασκήσεις στην παρεούλα για τη φωνολογική επίγνωση και τον εμπλουτισμό του λεξιλογίου. Είναι σύντομες ασκήσεις που μπορείτε να κάνετε στο σπίτι με τα παιδιά.
1. “Συμπληρώνω τις προτάσεις”
Λέμε στα παιδιά ελλιπείς προτάσεις ή ελλιπείς παρομοιώσεις και τους ζητάμε να τις συμπληρώσουν. Οι απαντήσεις των παιδιών πολλές και ευφάνταστες:
Λαμπερός σαν … ήλιος, θησαυρός, φως, φεγγάρι, χρυσός
Γλυκό σαν … μέλι, σοκολάτα, παγωτό, φράουλα, σοκοφρέτα
Κίτρινος σαν … ήλιος, λεμόνι
Κόκκινος σαν … μήλο, ντομάτα, πιπεριά
Δυνατός σαν … καρχαρίας, φάλαινα, δράκος, τοίχος, τούβλο
Γρήγορος σαν … αμάξι, τρένο, αεροπλάνο, λαγός
Απαλό σαν … μαξιλάρι, κρεβάτι, πάπλωμα, σύννεφο, στήθος
Πεινάω σαν … γουρούνι, , αρκούδα, λιοντάρι, αλεπού, λύκος
Είναι βρώμικος σαν … τη λάσπη, το γουρούνι
Τραγουδάει γλυκά σαν … αγγελούδι, αηδόνι
2.”Πες το αλλιώς”
Λέμε στα παιδιά προτάσεις και τους ζητάμε να πουν το ίδιο πράγμα με άλλα λόγια. Έτσι ανακαλύπτουν τα συνώνυμα και τα ταυτόσημα.
- Ο βασιλιάς έγινε έξαλλος/ Ο βασιλιάς θύμωσε πάρα πολύ
- Η Σταχτοπούτα έφυγε βιαστικά από το παλάτι/ Η Σταχτοπούτα έφυγε γρήγορα από το παλάτι
- Βρέχει με το τουλούμι/ Βρέχει πάρα πολύ
- Η Άννα είναι πολύ λυπημένη επειδή έχασε το δαχτυλίδι της/ Η Άννα είναι πολύ στενοχωρημένη επειδή έχασε το δαχτυλίδι της
- Πετάω στα σύννεφα γιατί αύριο θα πάμε εκδρομή/ Είμαι πολύ χαρούμενος γιατί αύριο θα πάμε εκδρομή
- Ο Κώστας πηγαίνει σαν χελώνα, γιατί του πονάει το πόδι/ Ο Κώστας πηγαίνει σαν πολύ αργά, γιατί του πονάει το πόδι
3. “Βρίσκω την αντίθετη λέξη”
Προτείνουμε λέξεις στα παιδιά και τους ζητάμε να πουν το αντίθετο τους. Καλό είναι να ξεκινήσουμε με επίθετα, γιατί είναι πιο εύκολο για τα παιδιά και να συνεχίσουμε με ουσιαστικά.
λεπτός / χοντρός
άδειο / γεμάτο
ψηλός / κοντός
γλυκό / ξινό
μέσα / έξω
φως / σκοτάδι
άσπρο / μαύρο
χαρά / λύπη
πάνω / κάτω
4. “Πώς είναι το μικρό του;”
Αναφέρουμε στα παιδιά ζώα και ψάχνουμε μαζί με τα παιδιά το όνομα του μικρού του:
γάτα – γατούλα
σκύλος – σκυλάκι
πάπια – παπάκι
αρκούδα – αρκουδάκι
λύκος – λυκάκι
αλεπού – αλεπουδάκι
κάβουρας – καβουράκι
κότα – κοτοπουλάκι
μαϊμού – μαϊμουδάκι
ελέφαντας – ελεφαντάκι
Η ίδια άσκηση μπορεί να γίνει και με αντικείμενα. Πώς λέγεται το τραπέζι για τον νάνο;
τραπέζι – τραπεζάκι
παράθυρο – παραθυράκι
κουτάλι – κουταλάκι
πιρούνι – πιρουνάκι
μαχαίρι – μαχαιράκι
καρέκλα – καρεκλάκι
μπλούζα – μπλουζάκι
παντελόνι – παντελονάκι


































