Εργαστήριο Δεξιοτήτων: «Η οικογένεια δεν έχει αριθμητική, είναι απλώς μοναδική!»
Εργαστήριο Δεξιοτήτων: «Η οικογένεια δεν έχει αριθμητική, είναι απλώς μοναδική!»
- 1o Εργαστήριο: «Η μονα-δική μου οικογένεια»
Ξεκινώντας το εν λόγω εργαστήριο δεξιοτήτων, ζητήσαμε από τα παιδιά να ζωγραφίσουν μέσα σε ένα σπιτάκι την δίκη τους ξεχωριστή οικογένεια. Το κάθε παιδί αφού ολοκλήρωσε την ζωγραφιά του, παρουσίασε στην ολομέλεια την μοναδική οικογένειά του. Μέσω αυτής της παρουσίασης τα παιδιά εντόπισαν ομοιότητες, αλλά και διαφορές στην δική τους οικογένεια αναφορικά με την σύνθεσή της και σε σύγκριση με τις οικογένειες των συμμαθητών/-τριών τους. Στη συνέχεια, παίζοντας ένα παιχνίδι αντιστοιχίας μελών της κάθε οικογένειας και εύρεσης του αντίστοιχου αριθμού από τον φάκελο, είδαμε πως κάποιες οικογένειες είναι πολύ μεγάλες (γιατί μένουν πολλά άτομα σε ένα σπίτι), ενώ κάποιες άλλες είναι πιο μικρές (δηλαδή έχουν λιγότερα μέλη). Το γεγονός αυτό αποτέλεσε και μία πρώτη μικρή διερεύνηση των διαφόρων τύπων οικογένειας που θα συναντήσουμε στη συνέχεια …..
Στην επόμενη συνάντησή μας, θέλοντας να δούμε τις αντιλήψεις των παιδιών για τον θεσμό της οικογένειας, χρησιμοποιήσαμε την τεχνική της ιδεοθύελλας και τους ζητήσαμε να μας δώσουν τις δικές τους αυθόρμητες απαντήσεις στην ερώτηση: «Τι είναι οικογένεια;». Τα παιδιά ανταποκρίθηκαν με ενθουσιασμό και όλες οι απαντήσεις τους καταγράφηκαν, δημιουργώντας με αυτόν τον τρόπο τον πρώτο μας εννοιολογικό χάρτη με θέμα την «Οικογένεια». Σε αυτό το σημείο απορία των παιδιών ήταν «Σε ποιο σπίτι ζει η κάθε οικογένεια;» και θέλοντας να δώσουμε μια απάντηση σε αυτό το ερώτημα, γνωρίσαμε τα διάφορα είδη κατοικίας, όπως μονοκατοικία, πολυκατοικία, βίλα ή καλύβα. Οι επόμενες δράσεις μας ήταν αφενός να δούμε το ψηφιακό παραμύθι: «Η μονα-δική μου οικογένεια» και αφετέρου να ζωγραφίσουμε σε λευκό χαρτί όλους τους ήρωες που συναντήσαμε σε αυτό το παραμύθι.
- 2ο Εργαστήριο:«Πες μας, Πιγκουίνε!» – Πυρηνική Οικογένεια
Στο 2ο Εργαστήριο είδαμε ένα εκπαιδευτικό βίντεο με τη ζωή των πιγκουίνων. Τα παιδιά παρακολούθησαν με ενδιαφέρον όλο το βίντεο, ρουφώντας σαν σφουγγάρι όλες τις ενδιαφέρουσες πληροφορίες για την ζωή του πιγκουίνου. Έπειτα, κλήθηκαν να ζωγραφίσουν μία οικογένεια πιγκουίνων και να περιγράψουν πως νιώθει το μικρό πιγκουινάκι με τους γονείς του. Χαρακτηριστικά τα παιδιά δήλωσαν ότι «Ο πιγκουίνος νιώθει χαρούμενος!!!». Την επόμενη μέρα ήρθε στο νηπιαγωγείο μας ένας φάκελος από τον Νότιο Πόλο και συγκεκριμένα από μία οικογένεια πιγκουίνων. Τα παιδιά ενθουσιάστηκαν!!!! Αμέσως ανοίξαμε τον φάκελο και βρήκαμε εικόνες από τα διάφορα στάδια ανάπτυξης των πιγκουίνων, μια χαιρετιστήρια κάρτα, μία καρτέλα με το όνομα ΠΥΡΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ, μια καρτέλα με ένα πρόβλημα που έχει το πιγκουινάκι, αλλά και μια Πυρηνική Οικογένεια ανθρώπων.
Φυσικά όλα αυτά τα στοιχεία αποτέλεσαν σημαντικά ερεθίσματα για συζήτηση με τα παιδιά. Ειδικότερα, παρατηρήσαμε την σύνθεση της Πυρηνικής Οικογένειας πρώτα στην οικογένεια των πιγκουίνων και ύστερα σε μία οικογένεια ανθρώπων και καταλήξαμε στο συμπέρασμα ότι η Πυρηνική Οικογένεια απαρτίζεται από γονείς και παιδιά. Ενώ το κυρίαρχο και θετικό στοιχείο της Πυρηνικής Οικογένειας είναι ότι υπάρχει αγάπη μεταξύ των μελών της, το αρνητικό είναι ότι οι γονείς λείπουν αρκετές ώρες στην δουλειά. Και σε αυτό το σημείο, τα παιδιά κλήθηκαν να βρουν λύσεις στο ακόλουθο πρόβλημα: «Στην οικογένεια του πιγκουίνου εργάζονται και οι δυο γονείς πολλές ώρες την ημέρα με αποτέλεσμα να μην μπορούν να είναι κοντά στα παιδιά τους. Ποιες λύσεις προτείνετε;». Ο ρόλος του/της βοηθού πυροδότησε το ενδιαφέρον, αλλά και την φαντασία των παιδιών, δίνοντας πολλές και ευφάνταστες απαντήσεις, τις οποίες τις οπτικοποιήσαμε και τις κολλήσαμε σε ένα φύλλο καταγραφής. Τέλος, θέλοντας να κάνουμε το μικρό πιγκουινάκι να νιώσει πιο όμορφα και ότι το θεωρούμε φίλο μας, κάναμε μια όμορφη κατασκευή πιγκουίνου.
- 3ο Εργαστήριο: «Πες μας, λύκε!» – Εκτεταμένη Οικογένεια
Στο 3ο εργαστήριο γνωρίσαμε την Εκτεταμένη Οικογένεια μέσα από την οικογένεια των λύκων. Αρχικά, το εκπαιδευτικό βίντεο που είδαμε, το οποίο παρουσίαζε τον τρόπο ζωής των λύκων, αλλά και ο φάκελος που ήρθε στη τάξη μας από το δάσος με το πλούσιο εποπτικό του υλικό, εμπλούτισε τις γνώσεις των παιδιών ως προς τη σύνθεση της συγκεκριμένης οικογένειας ζώων, αλλά και ανθρώπων. Συγκεκριμένα, παρατηρήσαμε πως εκτός από τους γονείς και τα παιδιά, υπάρχουν και άλλα πολλά μέλη στην Εκτεταμένη Οικογένεια όπως παππούδες, γιαγιάδες, θείοι, θείες και ξαδέλφια!!! Έπειτα, τα παιδιά κλήθηκαν να ζωγραφίσουν μία οικογένεια λύκων και να περιγράψουν πως νιώθει το μικρό λυκάκι στην οικογένειά του. Χαρακτηριστικά τα παιδιά δήλωσαν ότι «Ο λύκος νιώθει χαρούμενος και προστατευμένος!!!».
Το συναίσθημα που κυριαρχεί στην Εκτεταμένη Οικογένεια είναι η αγάπη μεταξύ των μελλών της, ωστόσο, δεν λείπουν και οι δυσκολίες. Στην εν λόγω οικογένεια υπάρχει το ακόλουθο πρόβλημα: «Στην οικογένεια του λύκου ζουν πολλοί λύκοι στο ίδιο σπίτι και δεν υπάρχει αρκετός προσωπικός χώρος για το λυκάκι, να διαβάσει, να παίξει ή να κάνει άλλη δραστηριότητα. Ποιες λύσεις προτείνετε;». Τα παιδιά θέλοντας να βοηθήσουν το μικρό λύκο στο πρόβλημά του, δώσανε τις δικές τους ξεχωριστές λύσεις, τις οποίες φυσικά οπτικοποιήσαμε και κολλήσαμε σε ένα φύλλο καταγραφής. Στο τέλος, φτιάξαμε μια κατασκευή λύκο και γίναμε και εμείς μικρά λυκάκια που ζουν σε μια μεγάλη οικογένεια στο δάσος.
- 4ο Εργαστήριο: «Πες μας, καγκουρό!» – Μονογονεϊκή Οικογένεια
Στο 4ο εργαστήριο ασχοληθήκαμε με ένα ιδιαίτερο είδος οικογένειας, την Μονογονεϊκή Οικογένεια. Στην προσπάθειά τους τα παιδιά να γνωρίσουν και να κατανοήσουν τη σύνθεση αυτού του είδους οικογένειας, δηλαδή μητέρα και παιδί, μας βοήθησε η οικογένεια του μικρού καγκουρό. Παρακολουθώντας λοιπόν, ένα εκπαιδευτικό βίντεο για την ζωή του καγκουρό, ταξιδέψαμε έως τη μακρινή Αυστραλία, όπου εκεί κατοικεί ο μικρός μας φίλος μαζί με την μητέρα του. Έπειτα, τα παιδιά κλήθηκαν να ζωγραφίσουν μία οικογένεια καγκουρό και να περιγράψουν πως νιώθει το μικρό καγκουρό στην οικογένειά του. Χαρακτηριστικά τα παιδιά δήλωσαν ότι «Το καγκουρό νιώθει χαρά, ασφάλεια, αλλά και λύπη που λείπει ο μπαμπάς!!!».
Στη συνέχεια, ο μικρός μας φίλος έστειλε στο σχολείο μας ένα φάκελο με δικές του φωτογραφίες, με φωτογραφίες Μονογονεϊκής Οικογένειας στους ανθρώπους, αλλά και με πληροφορίες για τον τρόπο ζωής του. Παρατηρήσαμε ότι αγαπάει πολύ τη μαμά του, αλλά και ότι του λείπει ο μπαμπάς του!!! Αυτή τη στιγμή υπάρχει μια δυσκολία στην οικογένειά του και ζήτησε από τα παιδιά να τον βοηθήσουν στο ακόλουθο πρόβλημα που αντιμετωπίζει: «Στην οικογένεια του καγκουρό, η μητέρα δεν έχει σταθερή εργασία και φοβάται πως αν χάσει τη δουλειά της, δεν θα έχουν καθόλου χρήματα. Ποιες λύσεις προτείνετε;». Τα παιδιά ευαισθητοποιήθηκαν με το πρόβλημα του μικρού τους φίλου και του πρότειναν πολλά όμορφα πράγματα, τα οποία τα οπτικοποιήσαμε και τα κολλήσαμε σε φύλλο καταγραφής. Στο τέλος, φτιάξαμε την δική μας κατασκευή καγκουρό.
- 5ο Εργαστήριο: «Πες μας, κούκε!» – Θετή Οικογένεια
Στο 4ο εργαστήριο ασχοληθήκαμε με τη ζωή του κούκου. Ήδη από την αφήγηση του παραμυθιού, τα παιδιά απορούσαν με το μικρό κούκο που ζούσε στη φωλιά των χελιδονιών και όχι σε μία άλλη φωλιά μαζί με την μαμά και τον μπαμπά κούκο. Η λύση σε αυτό το ερώτημα δόθηκε αφενός από τις πληροφορίες που μας έδωσε το εκπαιδευτικό βίντεο που παρακολουθήσαμε και αφετέρου, από το εποπτικό υλικό που υπήρχε στον φάκελο που έστειλε στο σχολείο μας ένας μικρός κούκος από το δάσος. Τα παιδιά παρατήρησαν πως και στους ανθρώπους υπάρχει αυτό το είδος οικογένειας, δηλαδή της Θετής Οικογένειας και με αυτό τον τρόπο μας δόθηκε η ευκαιρία να συζητήσουμε για το ευαίσθητο θέμα της υιοθεσίας.
Έπειτα, τα παιδιά κλήθηκαν να ζωγραφίσουν μία οικογένεια χελιδονιών όπου στη φωλιά τους οι γονείς χελιδόνια μεγαλώνουν μαζί με τα χελιδονάκια τους και έναν μικρό κούκο. Η ενσυναίσθηση των παιδιών ενεργοποιήθηκε και αυτομάτως μπήκαν στη θέση του κούκου που ζει στην οικογένεια των χελιδονιών, λέγοντας χαρακτηριστικά ότι «Ο μικρός κούκος νιώθει χαρούμενος, αλλά και διαφορετικός!!!». Οι μικροί μας μαθητές και οι μικρές μας μαθήτριες αναγνωρίζουν και κατανοούν πως οι θετοί γονείς αγαπούν το «παιδάκι» τους, αλλά και τα άλλα παιδιά αγαπούν το «αδελφάκι» τους, όμως και πάλι έρχονται αντιμέτωποι με το πρόβλημα του μικρού μας φίλου, το οποίο είναι το εξής: «Ο κούκος δεν μοιάζει πολύ με τα υπόλοιπα μέλη της οικογένειάς του και όταν καμιά φορά οι άλλοι τον κοιτούν παράξενα, νιώθει άβολα! Ποιες λύσεις προτείνετε;». Και εδώ τα παιδιά είχαν όμορφες ιδέες, οι οποίες οπτικοποιήθηκαν και κολλήθηκαν σε φύλλο καταγραφής. Φυσικά, φτιάξαμε και την αντίστοιχη φωλιά των χελιδονιών, αλλά και ενός μοναχικού κούκου.
- 6ο Εργαστήριο: «Πες μας, χελωνάκι!» – Παιδιά Χωρίς οικογένεια
Στο 6ο εργαστήριο, γνωρίζοντας την γεμάτη κινδύνους ζωή της χελώνας Καρέτα – Καρέτα, μάθαμε πως στον κόσμο υπάρχουν παιδάκια που για διάφορους λόγους π.χ. πόλεμος, αρρώστιες, απουσία γονέων, μεγαλώνουν μόνα τους, χωρίς την παρουσία των μεγάλων. Ενώ η ιστορία της χελώνας που είδαμε στο εκπαιδευτικό βίντεο, καθώς και το εποπτικό υλικό που έστειλε στην τάξη μας για την ζωή της άρεσε στα παιδιά, η σκληρή πραγματικότητα στην ζωή των ανθρώπων, ήταν πολύ μακριά από τα βιώματα των μαθητών/-τριών μας. Τα παιδιά προβληματίστηκαν πολύ όταν άκουσαν πως υπάρχουν παιδιά χωρίς οικογένεια. «Που ζουν;», «Γιατί η μαμά τους δεν είναι μαζί τους;» και «Ποιοι είναι αυτοί που τα φροντίζουν σε αυτό το σχολείο/σπίτι που ζουν;», ήταν κάποιες από τις απορίες των παιδιών.
Ολοκληρώνοντας αυτή την ιδιαίτερη συζήτηση, τα παιδιά κλήθηκαν να ζωγραφίσουν πολλά μικρά χελωνάκια Καρέτα – Καρέτα που ετοιμάζονται να κολυμπήσουν στην απέραντη θάλασσα ολομόναχα και φυσικά, να περιγράψουν το πως νιώθουν σε αυτό το νέο τους ξεκίνημα χωρίς τους γονείς τους. Χαρακτηριστικά τα παιδιά δήλωσαν ότι «Τα μικρά χελωνάκια νιώθουν μόνα και είναι λυπημένα!!!». Το βασικό και θετικό στοιχείο αυτής της ευαίσθητης κατηγορίας είναι ότι κάποια από αυτά τα παιδιά ζουν σε κάποιο σπίτι-ίδρυμα και είναι πιο προστατευμένα από κάποια άλλα που μπορεί να ζουν μόνα τους στο δρόμο. Βέβαια, το κυρίαρχο πρόβλημα που αντιμετωπίζουν αυτά τα παιδιά είναι το εξής: «Το χελωνάκι και τα αδέλφια του ζουν σε ένα ίδρυμα και δεν νιώθουν πολύ άνετα με τους ανθρώπους που τα φροντίζουν γιατί τους φαίνονται ξένοι! Ποιες λύσεις προτείνετε;». Η καλοπροαίρετη σκέψη των παιδιών έδωσε γρήγορα πολλές όμορφες λύσεις, οι οποίες οπτικοποιήθηκαν και κολλήθηκαν σε ένα φύλλο καταγραφής. Τέλος, ολοκληρώσαμε και την όμορφη κατασκευή μας με τα μικρά χελωνάκια που κολυμπούν στη θάλασσα.
- 7ο Εργαστήριο: Αξιολόγηση
Στο τελευταίο εργαστήριο τα παιδιά αξιολόγησαν το πρόγραμμα σε ένα πίνακα αναφοράς. Ρωτήθηκαν αν τους άρεσε ο τρόπος που γνώρισαν τις διαφορετικές μορφές οικογένειας και αν απόλαυσαν την όλη εκπαιδευτική διαδικασία. Τα παιδιά ήταν πολύ χαρούμενα και ενθουσιασμένα!!! Με αφορμή τα είδη οικογένειας που συναντήσαμε, προτείναμε στα παιδιά μέσα από παιγνιώδη τρόπο να προσδιορίσουν σε ποιο είδος ανήκει η δική τους οικογένεια, ανάλογα με τα μέλη που την απαρτίζουν. Μάλιστα, το κάθε παιδί ξεχωριστά έφτιαξε το δικό γενεαλογικό δέντρο, στα κλαδιά του οποίου ζωγράφισε τους γονείς του, τα αδέλφια του, τους δυο παππούδες του και τις δυο γιαγιάδες του. Στο τέλος, η εκπαιδευτικός ρώτησε ξανά τα παιδιά «Τι είναι Οικογένεια;» και κατέγραψε τις απαντήσεις τους, δημιουργώντας ένα νέο και πιο εμπλουτισμένο εννοιολογικό χάρτη.
